Karar Detayı

T.C. BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/1001 Esas
KARAR NO : 2025/131

DAVA : Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 08/11/2022
KARAR TARİHİ : 10/02/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 06/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan davanın yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davalı yan arasında tüp tedariğine dayalı ticari ilişki olduğu, taraflar arasındaki ilişkide davacı, davalı .... tüp kiralamış ve kiraladığı tüplerin kira bedellerini davalı şirkete düzenli bir şekilde ödemiş olduğunu, davacının kullanım ihtiyacının bitmesi üzerine ilgili tüplerin Şubat 2022 ayında iade ettiğini, davacı şirket tarafından 01.03.2022 Tarih, ... Numaralı faturaya konu bedelin ödemesinin yapıldığını, ancak söz konusu görüşme sonrasında davalı ... tarafından Nisan ayında davacıya bir fatura daha kesilerek kendilerine iade edilen tüplerin kira bedellerini talep ettiğini, nitekim söz konusu faturanın ödemesi de şirket tarafından sehven gerçekleştirilerek davalı yana ödeme yapıldığını, bu durumda taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu ürünlerin kira bedellerine ilişkin davalı yan tarafından şubat ayı kira faturasının mart ayında kesildiği ifade edilmesine karşın sonrasında da Nisan ayı ve takip eden aylarda da fatura düzenlenmeye devam edilmesinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, davalıya ait tüplerin Şubat ayında davalı şirkete teslime gidildiğini, Davalı şirket tarafından Mart ayındaki faturaya konu bedel davalı yanın Şubat ayında teslim edilen faturalara ilişkin olmasının söylenmesi üzerine ödendiğini, devamında ise Nisan ayında kesilen fatura muhasebe birimi tarafından sehven ödenmiş olup Mayıs ayında da fatura kesilmesi üzerine Nisan ayında sehven ödeme yapıldığının fark edildiğini ve Mayıs ayı ve devamında kesilen faturalara ilişkin gecikmeksizin iade faturaları kesdiğini, Davalı yanın haksız ve hukuka aykırı olarak davacı tarafından kesilen iade faturalara ilişkin tekrar fatura kesmiş ve kesilen haksız faturalara ilişkin davacı tarafından tekrar iade fatura kesildiğini, Davalı ... tarafından haksız ve hukuka aykırı olarak davacı tarafından tüplerin teslim edilmiş olmasına rağmen mayıs, haziran, temmuz, ağustos, eylül aylarına ilişkin fatura kesilmeye devam edildiğini, Mahkeme tarafından yapılacak inceleme neticesinde vekil eden nezdinde davalı şirkete ait herhangi bir tüpün bulunmadığının ve ayrıca davacı şirketin davalı şirkete 2022 yılı nisan, mayıs, haziran, temmuz, ağustos, eylül ayları listelenen faturalara dayalı olarak borcu olmadığına dair menfi tespit davasının kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkil şirket ... ile davacı ... arasında mutabık kalınan endüstriyel gaz tedarikini konu alan ticari ilişki ve sözleşme kapsamında, müvekkili şirkete düzenli olarak davacıya sınai gaz tedariki yapmış olmanın yanı sıra muhtelif türdeki tüp ve ekipmanlarının davacıya kiralandığını, nitekim taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında mutabık kalınan edimsel yükümlülüklerin müvekkili şirket tarafından zamanında, tam ve eksiksiz olarak yerine getirildiğini, taraflar arasında tutulan ticari defterler, cari hesap ekstresi, muavin defter dökümünde yer alan kayıtları, faturalar, irsaliyeler gibi sair belge ve deliller ibraz edildiğinde müvekkili şirketin davacıdan alacağının sabit olduğunun görüleceğini, davacı tarafın huzurdaki menfi tespit davasını açmakta herhangi bir hukuki yararı bulunmadığını, tüm bu nedenlerle, huzurdaki menfi tespit davası haksız ve usule aykırı olduğundan davanın reddini istemiştir.
DELİLLER : Ankara .... Noterliği, Vergi Dairelerine yazılan yazı cevapları, faturalar, ticari defterler ve belgeler, muavin defter kayıtları, bilirkişi incelemesi, tüm dosya kapsamında toplanan deliller.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava, faturalara konu edilen davalı ... Gaz A.Ş.'ye davacı şirketin borcu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Davalı vekili icra dosyasına yapmış olduğu itirazında; müvekkilleri şirketin alacaklı görünen tarafa herhangi bir borcunun olmadığını, bu nedenle takibe, borca, ödeme emrine, işlemiş ve işleyecek faize, faiz oranına ve tüm ferilerine itiraz ettiklerini beyan etmiştir.
Bilirkişi 06.04.2023 tarihli raporunda; dosya kapsamında incelenen bilgi ve belgeler ışığında, Davalının davacıya teslim ettiği tüplere ilişkin olarak gerek dava dosyasında gerekse davacı şirket nezdinde düzenlenmiş irsaliyelerinin bulunmaması, davacıya kesilen faturaların teslim edilen mal ve hizmetin mahiyeti ve miktarının taraflar arasındaki sözleşmeyle uyumuna ilişkin yeterli bilgi bulunmaması ve davacının ısrarlı talebine rağmen davalının davacı bünyesinde bulunduğunu iddia ettiği tüplere ilişkin kanıtlayıcı belge sunmaması davalının tüpleri teslim etme ve teslim alma işlemlerini belgelendirmede yeterli dikkat ve özeni göstermediğine işaret etmektedir. Davacı tarafından davalıya teslim (iade) edilen tüplere ilişkin 22.02.2022 tarihinde iade irsaliyesi düzenlenmiş olması nedeniyle, Şubat/2022 döneminden sonra davalı tarafından davacıya yönelik fatura düzenlenmemesi gerekmektedir. Buna rağmen, davalı tarafından fatura düzenlenmeye devam edilerek davacı tarafından davalıya ödenen ve davacı tarafından sehven (hataen) ödendiği belirtilen 2022 yılı Mart ayı faturasına ilişkin olarak davacının davalıdan 382,77 TL tutarında alacağı bulunmaktadır. SONUÇ; 1- Davacı şirket inceleme dönemine ilişkin ticari defterlerini elektronik ortamda tuttuğu ve söz konusu defterlerin beratlarını dönem sonlarında almış olduğu görüldüğünden davacı şirketin ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin yapılmış olduğu. 2- Dava konusu faturalardan 2022 yılı Nisan-Kasım dönemlerine ilişkin olanlarının davacının ticari defterlerine (320-Satıcılar Hesabına) kaydedildikten sonra yasal itiraz süresi içinde (25.05.2022 tarih ve ... nolu iade faturası ile 11.11.2022 tarih ve ... nolu iade faturası hariç) iade faturası düzenlenerek bu hesaptan düşüldüğü, bunun üzerine davalı tarafından tekrar fatura düzenlenerek davacıya gönderildiği. davacının da tekrar aynı fatura tutarını ticari defterlerine (320-Satıcılar Hesabına) kaydettikten sonra yasal itiraz içinde iade faturası düzenlenerek bu hesaptan düştüğü, aynı fatura dönemine olarak davacı ile davalı arasındaki tekrar fatura düzenleme-tekrar fatura iade işleminin çok kez tekrar ettiği, 3- Gerek davalı tarafından davacıya düzenlenen satış faturaları gerekse davacı tarafından davalıya hitaben düzenlenen iade faturalarının her birinin 5.000 TL'nin altında olduğu ve dolayısıyla BA-BS bildiriminin kapsamı dışında bulunduğu, nitekim dava dosyasında bulunan davacı ve davalıya ait BA-BS formlarının incelenmesinde de dava konusu faturaların söz konusu formlarda yer almadığı, 4- Davacı şirket tarafından davalı şirkete 2022 yılı Ocak-Şubat-Mart dönemi fatura bedellerine ilişkin ödemelerin yapıldığı, 2022 yılı Nisan-Mayıs-Haziran-Temmuz-Ağustos- Eylül ve Kasım dönemi faturalar bedellerine ilişkin ise herhangi bir ödeme kaydının bulunmadığı, 5- Davalının davacıya teslim ettiği tüplere ilişkin olarak gerek dava dosyasında gerekse davacı şirket nezdinde düzenlenmiş irsaliyelerinin bulunmaması, davacıya kesilen faturaların teslim edilen mal ve hizmetin mahiyeti ve miktarı bakımından taraflar arasındaki sözleşmeyle uyumuna ilişkin yeterli bilgi bulunmaması ve davacının ısrarlı talebine rağmen davalının davacı bünyesinde bulunduğunu iddia ettiği tüplere ilişkin kanıtlayıcı belge sunmamasının davalının tüpleri teslim etme ve teslim alma işlemlerini belgelendirmede yeterli dikkat ve özeni göstermediğine işaret ettiği, 6- Davacı tarafından davalıya teslim (iade) edilen tüplere ilişkin 22.02.2022 tarihinde iade irsaliyesi düzenlenmiş olması nedeniyle, Şubat/2022 döneminden sonra davalı tarafından davalıya yönelik fatura düzenlenmemesi gerekmesine rağmen, davalı tarafından fatura düzenlenmeye devam edilerek davacı tarafından davalıya ödenen ve davacı tarafından sehven yani hataen ödendiği belirtilen 2022 yılı Mart ayı faturasına ilişkin olarak davacının davalıdan 382,77 TL tutarında alacağının bulunduğu, sonuç ve kanaatine varıldığını bildirmiştir.
Bilirkişi 10/10/2023 tarihli raporunda; Davacı şirketin ticari defterlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 183-184-185 maddeleri gereğince ve 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 64.Maddesi gereğince belirtilen usul ve esaslara uygun olarak kayıtlarının yapıldığı tespiti ile 213 sayılı un 219, 223,224, 225 maddeleri hükümlerine göre ve 421 sıra nolu VUK Genel ile 6102 sayılı T.T.K. gereği açılış/kapanış tasdiklerinin usulüne uygun ve yasal süresinde yapıldığı belirtilmiş, Davalı tarafın 2022 yılına ait ticari defter tasdik bilgileri ile diğer kayıt incelemeleri ve BA, BS Bildirim Formlarının incelenmelerinin defter tasdik/berat bilgileri ile kayıt bilgileri aşağıdaki tabloda ve belirtilen hususlardan anlaşılacağı üzere yapılamamıştır. Davalı taraf vekili defalarca aranılarak defter incelemeleri yapılması hususunda geri dönüş yapılmadığı gibi, rapor ekinde görüleceği üzere defter tasdik/berat ve fatura kayıt bilgileri .... yazışmasıyla da talep edildiği halde uzun bir süre geçmesine rağmen geri dönüş yapılmadığından gerekli defter kayıt incelemeleri yapılamadığını rapor teslim süresinin dolmasına 3 gün kaldığı halde halen gerekli bilgilerin gönderilmediğini bildirmiştir.
Bilirkişi 23/02/2024 tarihli raporunda; incelenen dosya kapsamında, Davacı şirket inceleme dönemine ilişkin ticari defterlerini elektronik ortamda tuttuğu ve söz konusu defterlerin beratlarını dönem sonlarında almış olduğu görüldüğünden davacı şirketin ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin yapılmış olduğu, Dava konusu faturalardan 2022 yılı Nisan-Kasım dönemlerine ilişkin olanlarının davacının ticari defterlerine (320-Satıcılar Hesabına) kaydedildikten sonra yasal itiraz süresi içinde (25.05.2022 tarih ve ... nolu iade faturası ile 11.11.2022 tarih ve .... nolu iade faturası hariç) iade faturası düzenlenerek bu hesaptan düşüldüğü, bunun üzerine davalı tarafından tekrar fatura düzenlenerek davacıya gönderildiği. Davacının'da tekrar aynı fatura tutarını ticari defterlerine (320-Satıcılar Hesabına) kaydettikten sonra yasal itiraz içinde iade faturası düzenlenerek bu hesaptan düştüğü, aynı fatura dönemine alarak davacı ile davalı arasındaki tekrar fatura düzenleme-tekrar fatura iade işleminin çok kez tekrar ettiği, Gerek davalı tarafından davacıya düzenlenen satış faturaları gerekse davacı tarafından davalıya hitaben düzenlenen iade faturalarının her birinin 5.000 TL'nin altında olduğu ve dolayısıyla BA-BS bildiriminin kapsamı dışında bulunduğu. nitekim dava dosyasında bulunan davacı ve davalıya ait BA-BS formlarının incelenmesinde de dava konusu faturaların söz konusu formlarda yer almadığı, Davacı şirket tarafından davalı şirkete 2022 yılı Ocak-Şubat-Mart dönemi fatura bedellerine ilişkin ödemelerin yapıldığı, 2022 yılı Nisan-Mayıs-Haziran- Temmuz-Ağustos- Eylül ve Kasım dönemi faturalar bedellerine ilişkin ise herhangi bir ödeme kaydının bulunmadığı, Davalının davacıya teslim ettiği tüplere ilişkin olarak gerek dava dosyasında gerekse davacı şirket nezdinde düzenlenmiş irsaliyelerinin bulunmaması, davacıya kesilen faturaların teslim edilen mal ve hizmetin mahiyeti ve miktarı bakımından taraflar arasındaki sözleşmeyle uyumuna ilişkin yeterli bilgi bulunmaması ve davacının ısrarlı talebine rağmen davalının davacı bünyesinde bulunduğunu iddia ettiği tüplere ilişkin kanıtlayıcı belge sunmamasının davalının tüpleri teslim etme ve teslim alma işlemlerini belgelendirmede yeterli dikkat ve özeni göstermediğine işaret ettiği, Davacı tarafından davalıya teslimim (iade) edilen tüplere ilişkin 22.02.2022 tarihinde iade irsaliyesi düzenlenmiş olması nedeniyle, Şubat/2022 döneminden sonra davalı tarafından davalıya yönelik fatura düzenlenmemesi gerekmesine rağmen, davalı tarafından fatura düzenlenmeye devam edilerek davacı tarafından davalıya ödenen ve davacı tarafından sehven yani hataen ödendiği belirtilen 2022 yılı Mart ayı faturasına ilişkin olarak davacının davalıdan 382,77 TL tutarında alacağının bulunduğu, Davalı şirketin tüp takip sistemindeki kayıtlarının incelenmesinde dava tarihi itibariyle 31 L üründen 3, 31 V üründen 1,41 L üründen 1 adet tüplerin davacı şirkete olduğu tespit edilmiştir.
İddia veya savunmanın haklılığı, bu olay ve hukuki işlemlerin varlığının ispatlanmasına bağlıdır.
İspat hakkı, Anayasa’nın 36. maddesinde bir temel hak olarak garanti altına alınmıştır. Anayasal dayanağı olan ispat hakkını, usûl hukukunda taraflar, kanunda belirtilen süre ve usûle uygun olarak kullanırlar. Bu hak yalnızca kanunla sınırlanabilir.
İddia ve savunmaya dayanak gösterilen ve mahkemenin karar vermesinde etkili olacak olgulardan hangisinin kim tarafından ispat edileceği hususuna ise ispat yükü denir.
İspat yükü üzerine düşen taraf ispat etmesi gereken hususu ispat edemediği durumda ispatsızlık durumu söz konusu olacaktır. Hâkim bir husus ispatsız kalmış olsa dahi medeni yargılamada karar vermek durumundadır. TMK 6. Maddesinde, “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguları ispatla yükümlüdür.”
Somut olayda, taraflar arasında tüp tedariğine dayalı ticari ilişkinin bulunduğu, uyuşmazlığın 2022 yılı nisan, mayıs, haziran, temmuz, ağustos, eylül aylarına ait faturalardan kaynaklandığı, davacı tarafından faturalara konu tüplerin iade edildiği iddia edilerek ispat yükünü üstüne aldığı, bu kapsamda iddiasının ispatına elverişli herhangi bir delilin davacı tarafından sunulmadığı, iddiasını ispatlayamadığı dikkate alınarak ispatlanamayan davanın reddi ile icra takibi teminat karşılığında durdurulmadığından İİK 72/4 uyarınca tazminata hükmedilmeyerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın REDDİNE,
2-Davalının kötüniyet tazminatı talebinin reddine,
3-Alınması gerekli 615,40 TL harçtan davacı tarafça yatırılan 80,70 TL harcın mahsubuyla bakiye 534,7‬0 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
4-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından yapılan 3.500,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-AAÜT gereğince hesap edilen 2.839,57 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-Davalı tarafından yatırılan kullanılmayan gider avanslarının karar kesinleştiğinde istem halinde davalıya iadesine,
8-Kararın kesinleşmesine kadar yapılan yargılama giderlerinin davacı tarafça peşin olarak yatırılan yargılama gider avansından mahsubu ile bakiye kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Dair,6100 sayılı HMK'nun ilgili maddeleri gereğince dava değerinin istinaf/temyiz sınırının altında kalması nedeniyle kesin olmak üzere verilen karar davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzünde açıkça okunup, usulen anlatıldı. 10/02/2025

Katip ...
¸

Hakim ...
¸