mahkeme 2022/305 E. 2024/380 K.

T.C. BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/305 Esas
KARAR NO : 2024/380

DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 29/03/2022
KARAR TARİHİ : 02/04/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 05/04/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davanın menfi tespit davası olduğundan ve davanın niteliği ve içeriği itibariyle arabuluculuk şartına bağlanmayacağı aksi bir durumun telafisi imkansız sakıncaları doğuracağı aşikar olduğunu, dava müvekkilinin bir borcunun olmadığının tespit davası olup olumsup tespit davası olduğunu, zaten Yargıtay ...... Hukuk Dairesi ...... ESAS, ..... KARAR VE 01/04/2021 TARİHLİ kararında da menfi tespit davalarında arabuluculuk başvurunun bu davalarda dava şartı olmadığını hüküm altına alındığını, zaten ileri ve özgürlükçü hukuk düzenlerinde zorunlu ve emredici kuralların dar yorumlanması esas olduğu, menfi tespit davalarının ticari bir dava olduğu için TTK nun 5/A maddesi kapsamına alınması ve böyle bir davayı açmak isteyen kişinin önce arabulucuya başvurmaya zorlanması, kanuna aykırı olduğu gibi sayısız hukuki sakıncalara da neden olacağı, bu itibarla kanun hükmünde öngörülen açık ifadelere rağmen dava şartı arabuluculuğun uygulama alanının genişletilmesi doğru olmadığını, menfi tespit davasının niteliği gereği verilen kararlarda, yalnızca davacının borçlu olup olmadığı belirlenmekte, borçlu olmadığı kısma ilişkin olumsuz tespit hükmü kurulduğu, bu hüküm, herhangi bir alacağın tahsilini gerektirir nitelikte bir ilam olmadığından esasa yönelik olarak İİK'nın 32. maddesi uyarınca doğrudan ilamların icrası yolu ile takibe konulamaz. Oysa arabuluculuk sonucu verilen kararlar ilam hükmünde olup, cebri icra yoluna başvurulabilecek nitelikte olduğunu, ancak menfi tespit davaları sonucunda verilen hükümler esasa yönelik olarak cebri icraya konu edilip infaz edilemeyeceğinden, ticari davalarda arabuluculuğa başvuruyu dava şartı olarak öngören madde hükmünün amaçsal yorumundan Yasa Koyucu’nun bilinçli olarak menfi tespit davalarını arabuluculuk dava şartına tabi tutmadığı anlaşıldığı, müvekkili tarafından elinden rızası hilafına çıkmış olan ...... bank ..... Şubesine ait keşidecisi ..... Otomasyon İnş. Elekt. Elektronik Ve Bakım Hizmetleri Ltd Şti seri numarası ..... olan 133293,68 TL lik çek şuanda yetkisiz icra müdürlüğü tarafından icra takibine konu edilmiş tarafımızca gerekli itirazlar yapılmış olmasına rağmen cebri icra ve haciz tehdidi altında olduğunu, iş bu nedenle bu çekten dolayı açılan icra takiplerine ihtiyati tedbir uygulanması, yetkisiz icra müdürlüğünde açılmış olduğundan yetkisizlikle takip iptal edileceğinden dava sonuçlanıncaya kadar müvekkili hakkında bu çeklerden dolayı icra tabi yapılmasının engellenmesine yönelik tedbir kararı verilmesi zarureti mevcut olduğu, mahkeme İİK72/2 maddesi gereğince ihtiyati tedbir talebimizi uygun görmez ise İİK. 72/3 maddesi hükmü gereğince dava sonuçlanıncaya kadar icra veznesine yatan paranın alacaklıya ödenmemesine yönelik ihtiayti tedbir uygulanmasını talep ediyoruz. Zira müvekkil haciz baskısı altında olduğunu, çek şuanda kötü niyetli hamillerin elinde olduğunu, müvekkili tarafından zayi edilmiş olan ...... bank ...... Şubesine ait keşidecisi ...... Otomasyon İnş. Elekt. Elektronik Ve Bakım Hizmetleri Ltd Şti seri numarası ...... olan 133293,68 TL lik çek hakkında icra takibi yapılmasının ve dava açılmasının veya açılmış ve açılacak icra takipleri ve davalarının durdurulmasına, ...... bank ..... Şubesine ait keşidecisi ..... Otomasyon İnş. Elekt. Elektronik Ve Bakım Hizmetleri Ltd Şti seri numarası ..... olan 133.293,68TL'lik çek dayanak alınarak açılmış olan Bursa ...... İcra Müdürlüğü ..... esas sayılı dosyasında yatacak paranın iş bu dava sonuçlanıncaya kadar alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir uygulanmasına, bu hususta İcra müdürlüğüne müzekkere yazılmasına, ...... bank ...... Şubesine ait keşidecisi ...... Otomasyon İnş. Elekt. Elektronik ve Bakım Hizmetleri Ltd Şti seri numarası ...... olan 133293,68 TL lik çekin tarafımıza istirdadına, müvekkilinin iş bu çekten dolayı borcu olmadığının tespitine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin müştereken ve müteselsilen davalılara tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;müvekkili firmanın haklı alacağından kaynaklanan dava konusu çekle ilgili olmak üzere öncelikle belirtmemiz gerekir ki, Keşidecisi ...... Otomasyon İnş. Elektrik Elektronik ve Tem. Bakım Hizmetleri Ltd. Şti. Olan ...... bank ..... Şubesine ait, 03.03.2022 tarihli, ..... çek seri nolu, 133.293,00-TL bedelli çekin bankaya ibrazı sırasında ödeme yasağı nedeniyle karşılıksız kalması üzerine Bursa ...... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...... D.İş. Sayılı ihtiyati haciz kararı ile Bursa ..... İcra Müdürlüğünün ..... Esas sayılı dosyasından, çekte yer alan keşideci ve cirantalar hakkında, çeke dayalı, kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibine başlanmıştır. İşbu takibe ve davaya konu çek incelendiğinde; keşidecinin ...... firması olduğu daha sonrasında gerçekleştirilen ciro silsilesiyle takip alacaklısı müvekkil ..... İplik Firmasına geçtiği ve müvekkilin yetkili son hamil olduğu görüleceği, öncelikle mahkemenin dikkatini çekmek isteriz ki, ...... firması tarafından huzurdaki davaya konu çek hakkında haksız olarak Bakırköy ....... Asliye Ticaret Mahkemesinin ....... Esas sayılı dosyası ile çek zayi davası ikame edilmiştir. 03.03.2022 tarihinde davacı taraf işbu çek zayi davasından feragat etmiş olup 04.03.2022 tarihli ...... Karar ile davanın feragat nedeniyle reddine hükmedilmiştir. İşbu dosyanın celbi akabinde görülecektir ki 03.03.2022 vade tarihli çekin ibrazı anında esasen ödeme yasağı bulunmadığı gibi davacı tarafın feragat anında davaya konu çekin tarafımızda olup olmadığına ilişkin herhangi bir bilgileri de mevcut değildir. Bilindiği üzere HMK 311. Madde gereğince, feragat kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurmaktadır. Dolayısıyla tüm bu bilgiler ışığında davacının çekin zayi olduğuna ilişkin iddiaları hiçbir şekilde kabul edilebilir nitelikte olmadığını, davanın hukuki menfaat dava şartı yokluğundan reddedilmesi gerektiği, davacı borçlu taraf dava dilekçesinde bir çok usul hatası yaptığını, dava şartları HMK 114. Maddesinde ayrıntılı biçimde düzenlendiğini, davacı tarafların işbu dava nezdinde hukuki bir menfaati bulunmadığını, davacı tarafların, borçlu olmadıkları iddiasında tez olarak sundukları dayanak; çeklerin, keşideci yahut lehtar tarafından usulüne uygun keşide edilmesine ve çekin usulüne uygun şekilde kargo firmasına teslim edilmesine rağmen, çeklerin kargo firmasında gönderim aşamasında iken çalındığı iddiası, takip konusu çek incelendiğinde usulüne uygun keşide edilip, tedavüle sunulmuş olduğu görüleceği, davacı borçlu taraf da bu durumu açıkça ikrar etmiş, çeke ilişkin herhangi bir defi ileri süremediğini, tek iddiaları çekin, ..... Tekstil firması nezdinde iken çalındığı iddiası olduğunu, ayrıca davacının sunmuş olduğu ...... Kargo Bakırköy Bölge Müdürlüğü 05.01.2022 tarihli yazısında ise söz konusu gönderinin içeriği bilinmediği belirtildiğini, dolayısıyla asla kabul anlamına gelmemekle beraber işbu dava nezdinde çeki usulüne uygun olarak keşide edip, tedavüle sunan ve kendi rızası ile çeki kargoya teslim eden davacının davanın açılmasında hukuki menfaatleri olmadığını, dolayısıyla davacı borçlu tarafın, davanın açılmasında hukuki menfaati olmadığından HMK.114/1-(h) maddesinde yer alan dava şartının noksanlığı nedeniyle HMK.115/2. Maddesi gereği , davanın usulden reddedilmesi, davacı tarafça belirtilmesi hususunda ara karar oluşturulmasını, devamında huzurdaki davanın kargo firmasına ihbar edilmesine, ara karar oluşturulmasına ilişkin taleplerimizin ardından davaya ilişkin cevap dilekçesini tekraren davanın usulden reddine, öncelikle davacının, dava açmakta hukuki yararlarının bulunmaması ve işbu dava şartındaki noksanlığın giderilmesi mümkün olmadığından davanın usulden reddine, haksız şekilde işbu davayı ikame eden davacı borçlu aleyhine, itiraz edilen tutarın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar ve kötü niyet tazminatına, yargılama giderleri ile ücret-i vekaletin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
..... Gıda Ticaret Limited Şirketi ve ..... İnşaat Malzemeleri İnşaat Taahhüt Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nin cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Dava, davacının meşru hamili olduğu ileri sürülen çekin rızası dışında davacının elinden çıktığı iddiasına dayalı menfi tespit ve istirdat istemine ilişkindir.
Dava konusu çekin ...... bank A.Ş ..... Şubesine ait keşidecisi ..... Otomasyon İnş... Ltd. Şti.'ne ait ..... numaralı 03/03/2022 vade tarihli 133.293,68 TL'lik çek olduğu ciro silsilesi ile en son cirantanın davalı ...... İplik ... Ltd. Şti. olduğu, ciro silsilesinde kopukluk olmadığı anlaşılmıştır.
Somut olayda davalının iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Muhatabın çeki ibraz eden kişiye geçerli bir ödeme yapabilmesi için bu kişinin çek bedelini tahsil konusunda talep hakkına sahip olması zorunludur. Emre yazılı çeklerde düzgün bir ciro zinciri ile hak sahibi olduğu anlaşılan kişi (yetkili hamil) olması gerekir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğine dava; davacının elinden rızası dışında çıkan çek nedeniyle çekin istirdadı istemine ilişkindir. TTK.'nın 792. Maddesi gereğince çekin herhangi bir surette hamilin elinden çıkması halinde, ister hamile yazılı, ister ciro yolu ile devredilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkının 790. Maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. Anılan kanunun 790. Maddesi gereğince cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır düzenlemesi bulunmaktadır.
Somut olayda, bilirkişi incelemesi yapılmış olup davalı ..... İplik Ltd. Şti.'nin kendisinden önceki ciranta olan ..... Tekstil Ltd. Şti ile ticari ilişkisinin bulunduğu, çekin davalı ...... İplik Ltd. Şti'ne ait ticari defterlerinde de kayıtlı olduğu, diğer tarafların ticari defter ve belgelerini sunmadığı, imzaların istiklali ilkesi gereği TTK'nun 677. Maddesi gereğince davalının kötüniyetli olduğuna dair dosyada bir delil bulunmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiştir.
Bursa CBS soruşturma dosyasının halen derdest olduğu, uyap entegrasyon ekranında yapılan araştırmada; davalı şirket aleyhine üçüncü kişiler tarafından kargoda çalınan değişik çeklerle ilgili son hamil sıfatı ile açılan davalar olduğu ancak işbu dosyadaki diğer cirantalarla aynı ciro silsilesi içerisinde bulunmadığı, son ciranta ile aralarında ticari ilişki bulunduğunun da bilirkişi raporuyla sabit olduğui bu bağlamda bu çek yönünden davalı şirketin TTK 792.maddesi gereğince kötü niyetli olarak dava konusu çeki iktisap ettiğinin söylenemeyeceği anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu'na göre belirlenen 427,60TL ilam harcından peşin alınan 2.276,33TL harcın mahsubu ile bakiye 1.848,73TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 21.326,98TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalıya verilmesine,
5-HMK’nın 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra artan avansın taraflara iadesine,
Dair davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 02/04/2024

Katip ......
¸e-imzalıdır

Hakim .....
¸e-imzalıdır