mahkeme 2020/897 E. 2023/1170 K.

T.C. BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2020/897
KARAR NO : 2023/1170

DAVA : Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 08/12/2020
KARAR TARİHİ : 28/12/2023
KARAR YAZIM TARİHİ : 19/01/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili sunduğu 04.09.2020 tarihli dava dilekçesinde özetle; Davacının tekstil ürünleri imalatında faaliyet gösterdiğini, ağırlıklı olarak merkezi İspanya'da olan .... grubu için imalat yapıp ihraç ettiklerini, davalı tarafa “...." olarak isimlendirilen kapitone işleminin yapılması için karşı yana 1303 metre kumaş sevk ettiklerini ve kapitone hizmeti aldıklarını, davalı yanca kapitone işlemi yapılan kumaşların 06.08.2020 tarihinde davacı şirkete sevk edilmesinin ardından davacı tarafından ürünlerin incelendiğini ve ilk gönderilen numuneden farklı olarak kapitone yapılırken kumaşın kaydırıldığı ve ekose desenlerinde yamulma meydana geldiğinin tespit edildiğini, işlem yapılan kumaşlardan normal kesim ile 3000 adet civarı ürün çıkması gerekirken, desenlerde meydana gelen yamukluğun giderilmesi için özel bir kesim yapılmış ve ancak 2500 adet civarı ürün çıkarılabildiğini, ekose desenli kumaş üzerinde yapılan kapitone işlemi düzgün olsa idi ürün başına 21 cm kumaş kesilmesi gerekirken kaymadan dolayı 25 cm kumaş kesildiğini ve ürün başına 4 cm metraj artışı sebebiyle kumaştan fire verildiğinden çıkan kumaş adedinde eksilme olduğunu, davacı şirketin .... model nolu ürünü müşterisine 500 adet eksik olarak teslim etmek zorunda kaldığını ve zarar ettiklerini, ekte sunulan sipariş formlarından da davacı şirketin müşterisinin 3000 adet üzerinden sipariş verdiği ancak sonradan 2500 adede düşürdüğünün görülebileceğini, .... nolu model ürünlerin müşteriye satış fiyatının 10.25 Euro/adet olduğunu, teslim edilmeyen 500 adet ürün için davacı şirketin zararı olan 5.125 Euro'nun TL karşılığı olan 44.364,05TL tutarın davalı tarafından davacıya ödenmesi gerektiğini, davacı adına İzmir ... Noterliği'nin 14.08.2020 tarih ve .... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile süresinde ayıp ihbarı yapıldığını belirterek, davalı tarafça yapılan kapitone işleminin hatalı ve ayıplı olması nedeniyle Müvekkil şirketin doğrudan ve dolaylı olarak uğramış olduğu tüm zararların tespiti ve tazminat tutarının ayıbın bildirim tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekilinin sunduğu 06.02.2021 tarihli cevap dilekçesinden özetle; Davacı tarafından ..... olarak isimlendirilen kapitone işlemi için 1303m kumaşın 23.07.2020 tarihinde davalıya teslim edildiğini, bu kumaşlar kapitone işlemini gerçekleştirip 06.08.2020 tarihinde davalı şirkete teslim edildiğini, 8 gün içinde davacı tarafından herhangi bir ses çıkmamış ve 14.08.2020 tarihinde İzmir .... Noterliğinin .... yevmiye nolu ihtarnamesi ile davacı şirkete yapılan işlemin hatalı olduğunu, eksik ürün teslim nedeni ile oluşan 48.800,45 TL zararını istediğini bildiren bir ihbarname gönderdiğini, davalı tarafın Bakırköy .... Noterliğinin 18.08.2020 T. Ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile ayıp iddiasının kabul edilmediğini, bakiye alacakları olan 4.212 TL alacaklarının ödenmesi gerektiğini bildiren karşı ihtarname yolladıklarını, davacı vekilinin dava dilekçesinin sonuç ve istem bölümünde ne talep ettiğinin somut ve belirli olmadığını, TTK madde 23'e göre malın ayıplı olduğunun teslim sırasında açıkça belli ise alıcının iki gün içerisinde satıcıya ihbar etmesi gerektiğini, açık ayıp değilse alıcının sekiz gün içinde incelettirerek malın ayıplı olduğunu bildirmek zorunda olduğunu, davacının 2 gün içerisinde ayıpları fark ettiği halde ayıp ihbarında bulunulmadığını, örnek ürünün davacıya iletildiği, davacıdan whatsapp üzerinden teyit alınarak kalan kumaşların tamamlanmasının istendiğini, davalının, davacıdan teslim aldığı 1303 metre kumaşın ortalama 100'er metre olmak üzere bir 8â4m, bir 53 m, bir de 66,7 m'lik kumaş olduğunu, diğer kumaş toplarının en fazlasının 103 m ve en düşüğünün 100,2 m olmak üzere teslim edilen toplam 14 top olduğunu, her bir kumaş türünün eninin 147-148 cm olduğunu, kullanılan hammadde olan elyafın eninin 150 cm olduğunu, kumaş eninin 150 cm olmamasının bir fire olduğunu, kendi arasında 147 cm ve 148 cm enlerinde standardının olmamasının da bir fire olduğunu, bu 14 topun sadece 3 topunun tek parça olduğunu, geriye kalan 11 topun her birinin içinde 2 ve 3 er ekler olduğunu, her ekin bir fire olduğunu, kapitone işlemi yapılırken ekin geldiği durumlarda üst ya da alt kumaşın boşa çıkacağını, birleştirmeden kaynaklanan 20 ile 30 cm arasında fire meydana geldiğini, dava konusu ürünlerin imalat hatasından kaynaklandığı varsayılsa bile ticari teamül gereği kumaş iletilerek eksik kalan parçanın tamamlanması sağlanabilecekken davacı bunu yok sayarak usule aykırı hukuki işlemleri yürüttüğünü, iddia etmiş ve davanın reddini, aksi kanaatte olunması halinde yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesi kapsamında davacının 4.220 TL davalıya olan borcunun mahsup edilmesini talep etmiştir.
Mahkememiz dosyasına SMM .... ve Tekstil Mühendisi .... tevdii edilmiş, bilirkişi heyeti düzenlemiş oldukları 12/08/2021 tarihli raporunda özetle; "Davacı tarafın dava konusu döneme ait tutulması zorunlu olan ticari defterleri dijital ortamda tutulduğu, maliye ve elektronik imza ile Yevmiye ve Kebir defterleri ile Envanter defterinin yasal süresi içinde usule uygun beratlarının verildiği ve envanter defterinin yazıldığı tepit edilmiştir. davalı taraf ticari defterlerini ibraz ettiği; Dava konusu döneme ait ticari defterlerin kağıt, ortamında tutulduğu, yasal süresi içinde usulüne uygun noter marifetiyle açılış ve kapanış tasdiklerinin yapıldığı tespit edilmiştir. davalı ile davacı şirket arasında hizmet alışına ilişkin herhangi bir sözleşme ibraz edilmemekle beraber, davalı şirket tarafından davacı şirkete kapitone yapım hizmeti verdiği, davalı ile davacı şirketlerin ticari defter kayıtları incelenmiş olup, taraf kayıtlarının birbirini doğrulamadığı, davalının ticari defterindeki hizmet faturası kaydı davacının ticari defterlerinde yer almadığı; Muhasebe bilgi üreten bir sistem olduğundan üretilen bilgilerin güvenilir olması temel koşuldur. Bu konu bilgilerin belgelendirilmesi ile alakalıdır. Muhasebe bilgilerinin bir taraftan ona gereksinim duyan birey ve guruplara yararlı olabilmesi, diğer taraftan muhasebe kayıtlarının geçerliliğinin kanıtlanabilmesi ve mali tablo ile raporların objektif olarak hazırlanabilmesi belgelere dayandırmalarına bağlıdır. Davacı vekilinin dava dilekçesinde iddia ettiği üzere: davalının kapitone hususunda uzman değildir. Müvekkilimin söz konusu işlem zincirinde, işinde uzman olduğunu zannettiği davalı şirkete güvenmek dışında hiçbir kusuru bulunmadığı iddiası; Güven ve İtimat Kontrole engel değildir. Prensip gereği iş veren üretimin her safhasında kontrolü sağlamalıydı. Kaldı ki ekosoli, çizgili kumaşlar normal kumaşlara oranla daha çok kontrol edilmeli tasarımın yeni bir ürün, model ve obje için yapılan uygulama geliştirme sürecinin iş ekonomisi açısından daha uygun olacağı kanaatindeyiz. Davacıdan alınan kumaş faturasında iş bu dava konusu kumaşın birim fiyatının 26.70369TL/metre olduğu; Davalı tarafın hatalı işlemi sonucu oluşan 108.8m fireli kumaşın bedelinin (108.8m x26.70369 TL - 2.905.36 TL X8- 232.43 TL olmakla toplamda 3.137.79 TL olduğu kanaatine varılmıştır. İş bu dava konusu kapitone kumaşlarda kapitone işlemi sonucunda ekose desenlerde kaymalar olduğunun tesnpit edildiği, Desenlerin birbirini takip etmesi ve yamulmadan devam etmesi ve kapitone dikişleri arasında ekose desenlerinin formunun bozulmaması ve yamuk durmaması için kapitone dikişi yapılmadan önce kumaşın yerleşiminin düzgün olmasına ve dikiş yapılırken gerdirme veya gevşek bırakma yapılmadan aynı gerginlikte dikiş yapılarak desenin formunun korunması gerektiği, kapitone işleminin düzgün yapılmasının sorumluluğu da davalı tarafta olduğunu, Davalı tarafın iddialarının aksine kumaş eni ile kullanılan elyaf eni arasında ki farklılıktan veya kumaş toplarının tek parça veya birden fazla parçalı olmasından kaynaklanmadığı, Fire oranının kesin olarak hesaplanabilmesi için; tüm kumaşların kesilmeden önce incelenmiş olması ve kumaşlarda ki eğimin eğriliğinin, çizilen pastalların pastal verimliliğinin, kumaşlarda ki eğrilik görüldükten sonra hazırlanan yeni pastal planlarının vb. incelenmesi gerektiği, Kapitone kumaşlarda ki fire oranının ortalama olarak hesaplanabilmesi için; davacının 3.000 adet yerine 2.500 adet ürün dikip nihai alıcı dava dışı ...... firmasına sevk edebildiği göz önüne alındığında, toplam Y16,7 eksik yükleme yapıldığı ve dolayısıyla yüklemede ki fire oranının 616,7 olduğu, Davacının davalıya gönderdiği 1.303 metre kumaşın ”- 16,7'si fire olarak alındığında, 1303x0,167=217,601 metre kumaş fire olmuştur ancak kapitone çift kat olarak çalışıldığından, 217,601 / 2 - 108,8 metre kumaşın davalı tarafın hatalı işlemi sonucu fireli kumaş olduğu, davalı tarafından hatalı yapılan kapitoneli kumaşlar üzerindeki ayıp açık olup davacı tarafından tespit edilecek bir şeydi.Dolayısıyla kumaşlar kesime gitmeden evvel davalıya iade edilip,ayıbın giderilmesi veya zararın telafisi istenebilecekken davacı tarafından bu yol izlenmeyerek kesimi gönderilerek kumaşlar üzerindeki ayıplar bu yönü ile zimmen kabul olduğu anlamına geldiği kanaatimiz olmakla teamüle de uygun olduğu düşüncesindeyiz. Davacının 06.08.2020 tarihinde teslim aldığı kapitoneli kumaşlar için 14.08.2020 tarihinde yaklaşık 1 hafta sonra ayıp ihbarında bulunmasının takdiri sayın mahkemeye ait olmakla beraber tekstil sektöründe ki genel temayüle göre kadri marufunda bir süre içinde davacının geri bildiriminde bulunduğunu" teknik kanaatleri olarak belirtmişlerdir.
Tarafların itirazları ve beyanları doğrultusunda bilirkişi heyetinden ek rapor aldırılmış, bilirkişi heyeti düzenlemiş oldukları 02/03/2021 tarihli raporlarında özetle; "Davacıdan kök bilirkişi raporunda yapılan inceleme sırasında alınan kumaş faturasında iş bu dava konusu kumaşın birim fiyatı 26,70369 TL/Metre olduğundan; Davalı tarafın hatalı işlemi sonucu oluşan 121,85 mtre fireli kumaşın bedelinin ( 121,85 metre x 26,70369 TL-3.253,84 TL, %8 KDV dahil 3.514,14 TL) olduğunu" teknik kanaatleri olarak belirtmişlerdir.
Bilirkişi .....'in mahkememize sunduğu 03/07/2022 tarihli raporunda özetle; "Nihai durumda davalı tarafça fason işlem uygulanmış 1303 metre oduncu desen dokuma kumaşın, 584 metrelik kısmından ürün elde edilip, 2.500 adet sevk edildiği, 35 adetin davacı deposunda muhafaza edildiği, 8,59 metresinin (%1,3) keşif sırasında tespiti yapılan top başı/top sonu kapitone kumaş parçaları olduğu, 7.70 metresinin (%1,1) (çift kat-kapitoneli hali) davalı tarafça dosya ekine sunulu kapitone kumaş olduğu, 26,06 metrelik(%4) kısmının kapitone işlemi sırasında malın ve kapitone işleminin doğası gereği fireye tekabül ettiği, Kalan 23,65 metrelik kısmının (%3,63) incelenememiş olsa da, bu değerin davacı deposunda tespit edilen 8,59 mt.lik kısımda dahil edildiğinde, % 4,96 değerine ulaşıldığı bu değerin malın ve işlemin teknik durumu referans alındığında, kesim/dikim firesi dahilinde değerlendirilebileceği kanaatine varıldığını" teknik kanaati olarak belirtmiştir.
Mahkememiz dosyasına Tekstil Mühendisi ..., Tekstil Mühendisi .... ve Tekstil Mühendisi ..... 'dan rapor aldırılmış, bilirkişi heyeti düzenlemiş oldukları 24/02/2023 tarihli raporlarında özetle; "Dava konusu kapitoneli kumaşların ayıp yönünden tespitinin heyetimiz tarafından kumaşların kesilip ürüne dönüşmüş olması sebebiyle yapılamadığı, keşif esnasında davacı tarafından sunulan 5 parça 4,35 metre kumaş üzerinden kumaşların tamamı hakkında görüş oluşturmamızın mümkün olmadığı; davalı tarafın yaptığı kapitone işlemi neticesinde 6 mt kumaş eklerinden dolayı ve 22.75 mt de yapılan kapitone işlemi kaynaklı boy kısalması olacağı toplam 6+22.75= 28,75 mt fire oluşmasının hesap edileceği ayrıca kumaş ekleri sebebiyle toplamda ortalama 30 metre kapitone işleminin doğası gereği desen yamulmalarının oluşabileceği; Dava konusu ekose desenli kumaşın otomatik pastal yerleşimli kesime uygun olmadığı ürün üzerinde desenlerin /karelerin aynı hat üzerine gelmesi ve birbirini takip etmesi için özel kesim olarak tarif edilen yöntemin kullanılmasının zorunlu olduğu, bununda bir ürün için kullanılacak kumaş miktarını otomatik pastal yerleşimine göre arttıracağı , bu artış miktarının kumaşın desenine, kesilecek parçaların şekline, bilgiye ve maharete göre değişiklik gösterebileceği, davacının özel kesim metodu kaynaklı eksik ürün elde etme iddiasının heyetimiz tarafından yerinde olmadığı kanaatine varıldığını" teknik kanaatleri olarak belirtmişlerdir.
Dava; ayıplı mal sebebiyle talep edilen alacak davasıdır.
Uyuşmazlığın çözümlenmesinde açıklığa kavuşturulması gereken nokta, taraflar arasındaki ilişkinin bir eser sözleşmesi mi yoksa ticari bir satım ilişkisi mi olduğudur. Eser sözleşmesi “yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği” tam iki taraflı bir sözleşme olup, yüklenicinin eseri üretip teslim etme ana borcuna bağlı yan borçlarından biri de genel ihbar (uyarı) borcudur.( Yargıtay 15.H.D. 2019/654 esas, 2020/2183 karar sayılı ilamı)
Taraflar arasında yapılan sözleşme türünün eser sözleşmesi olduğu kanaatine varılmış olup, taraflar arasında anlaşmanın yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK'nın 470 ve devamı maddelerinde eser sözleşmesi ile ilgili hükümlerin düzenlendiği, eser sözleşmelerinde, iş sahibinin borcu iş bedelini ödemek (TBK'nın 479/1.md.), yüklenicinin borcu ise eseri iş sahibinin amacına uygun, haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek olduğu anlaşılmıştır.
Eser sözleşmesinde ayıp, taraflar arasındaki sözleşmede üzerinde anlaşmaya varılmış veya taraflarca beklenen niteliklerin o eserde bulunmaması, başka bir ifadeyle, eserde bulunmaması gereken bozuklukların olması ya da olması gereken bazı vasıfların eserde bulunmaması olarak tanımlanmaktadır. İş sahibi, eserin tesliminden sonra işlerin olağan akışına göre imkan bulur bulmaz eseri gözden geçirmek ve açık ayıpları uygun bir süre içerisinde (TBK'nın 474. md.), gizli ayıpları da gecikmeksizin yükleniciye bildirmek zorundadır. (TBK'nın 477. Md.) Usulüne uygun olarak bildirimde bulunmak şartıyla iş sahibi TBK 475. maddesinde düzenlenen seçimlik haklardan birini kullanabilir. İş sahibi, teslim aldığı eseri gözden geçirmediği veya gözden geçirdikten sonra gördüğü ayıbı yükleniciye bildirmediği taktirde yasanın ayıptan dolayı kendisine tanıdığı seçimlik hakları kaybeder.
Mevcut olayımızda davacı taraf; davalı yanca kapitone işlemi yapılan kumaşların davacı şirkete sevk edilmesinin ardından davacı tarafından ürünlerin incelendiğini ve ilk gönderilen numuneden farklı olarak kapitone yapılırken kumaşın kaydırıldığı ve ekose desenlerinde yamulma meydana geldiğinin tespit edildiğini, ürünlerin ayıplı olduğunu ve bu sebeple uğradığı zararları talep etmektedir. Mahkememizce hükme esas alınan bilirkişi raporunda; dava konusu ekose desenli kumaşın otomatik pastal yerleşimli kesime uygun olmadığı ürün üzerinde desenlerin /karelerin aynı hat üzerine gelmesi ve birbirini takip etmesi için özel kesim olarak tarif edilen yöntemin kullanılmasının zorunlu olduğu, bununda bir ürün için kullanılacak kumaş miktarını otomatik pastal yerleşimine göre arttıracağı , bu artış miktarının kumaşın desenine, kesilecek parçaların şekline, bilgiye ve maharete göre değişiklik gösterebileceği, davacının özel kesim metodu kaynaklı eksik ürün elde etme iddiasının heyetimiz tarafından yerinde olmadığı kanaati belirtilmiş sonuç olarak dava konusu ürünlerin ayıplı olmadığı tespit edilmiştir. Ürünlerin ayıplı olmaması sebebiyle ispat edilemeyen davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu'na göre belirlenen 269,85TL ilam harcından peşin alınan 170,78TL harcın mahsubu ile bakiye 99,07TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye irat kaydına,
3-6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre alınan 1.320,00TL arabulucu ücretinin davacıdan alınarak Hazine'ye irat kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından sarf edilen 20,00TL posta giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 10.000,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalıya verilmesine,
7-HMK’nın 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra artan avansın taraflara iadesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.28/12/2023
Katip .....
¸e-imzalıdır

Hakim ....
¸e-imzalıdır

*Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında e-imza ile imzalanmıştır.