mahkeme 2024/872 E. 2025/814 K.

T.C. BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/872 Esas
KARAR NO : 2025/814

DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan Semenin Tenzili)
DAVA TARİHİ : 24/10/2024
KARAR TARİHİ : 16/09/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 13/10/2025

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan Semenin Tenzili) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin vermiş olduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile ticari iş ilişkisi içinde bulunan ve müvekkilinden toptan halı alan dava dışı ... tarafından keşide edilerek müvekkiline verilen 1 adet çek ile ... Halı Üretim A.Ş. tarafından keşide edilerek verilen 6 adet senedin 03/04/2024 tarihinde kaybolduğunu tespit etmekle İzmir .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasında çekin ve senetlerin iptali için kıymetli evrakların iptali davası açmış bulunduğunu, söz konusu kıymetli evrakın iptaline ilişkin dava devam ederken kıymetli evraklara ilişkin mahkemece ticaret sicil gazetesinde kayıp olduğu bulanın Mahkemeye teslim etmesi hususunda ilanların yapılmış olmasına rağmen ; dava dışı ... tarafından ....bank' a ait ... çek nolu, ... hesap numaralı 30/09/2024 tarih 100.000 TL bedelli çeke ilişkin Büyükçekmece İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyası ile icra takibine konu edildiğinin öğrenilmiş olduğunu, çekin icradaki fotokopisi incelendiğinde çekin arka yüzünde 4 ayrı cironun iptal edildiği ve bankaya ibraz edildiği; bankanın ise İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. sayılı dosyasınca ödeme yasağı konulduğuna ilişkin beyanla işlem yapmadığının görülmüş olduğunu, hal böyle iken çeki elinde bulunduranın çek hakkında ödeme yasağı olması ve hakkında dava açıldığını bilmesine rağmen çeki mahkemeye ibraz etmeyerek icraya koymasının kötü niyetli olduğunu göstermekte olduğunu, müvekkili şirket lehine düzenlenen ve 28/03/2024 tarihinde saat 17:07 de ... Kargo ... Şubesine müvekkili şirkete gönderilmek üzere verilen 1 adet çek ve 6 adet senetin taraflarına ulaşmamış olduğunu, söz konusu çek ve senetler kayıp olup, kimin elinde olduğunun Büyükçekmece İcra Müdürlüğünün ... Esasa sayılı icra takibine kadar bilinmediğini, müvekkili şirket .... Halıcılık Mobilya Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi lehine düzenlenmiş 1 adet ...bank' a ait .... çek nolu, .... hesap numaralı 30/09/2024 tarih 100.000 TL bedelli çek (... - TCN: ...- tarafından düzenlenen) ve ... Halı Üretim A.Ş. (Vergi No: ....) tarafından müvekkili şirket .... Halıcılık Mobilya Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi lehine düzenlenmiş 6 adet; 30/06/2024 tarih 200.000 TL; 31/07/2024 tarih 50.000 TL; 31/08/2024 tarih 200.000 TL; 31/10/2024 tarih 100.000 TL; 30/11/2024 tarih 200.000 TL; 30/12/2024 tarih 250.000 TL tutarındaki senetler olduğunu, söz konusu kayıp durumunun müvekkili şirketçe, 03/04/2024 tarihinde ....com mailden şirket mail adresi olan ... com.tr ...bank'a ait çekin şirketlerine ait olup olmadığına dair "teyit" sorulmuş olduğunu, bu maille söz konusu çekin şirkete ulaşmadığı, şirketlerine nasıl ulaşmış olduğu sorulmasına rağmen müvekkili şirkete cevap verilmemiş olduğunu, ayrıca mailde gönderdikleri çek fotoğrafında müvekkili şirketin kaşesi vurulmuşsa da bu işlemin şirketlerince ya da yetkililerince yapılmamış olduğunu, bundan kaynaklı resmi belge niteliğindeki çekte sahtecilik yapılmış, şirket kaşesinin taklit edilmiş olduğunu, söz konusu kaşe ile müvekkili şirkete ait kaşenin uyuşmadığını, üzerindeki imzanın da şirket yetkilisine ait olmadığını, senetlerin ise akıbetinin belli olmadığını, muhtemelen aynı işlemin senetlere de yapılmış olma ihtimalinin yüksek olduğunu, meydana gelen kayıp olayına dair çek ve senetlerin taraflarının, Beykoz ve Kartal Cumhuriyet Başsavcılığına, Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığına ve Menderes Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurunda bulunulmuş olup buna ilişkin evrakların ilgili savcılıklardan celbi talep olunduğunu, hali hazırda soruşturmanın İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyası ile Menderes Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma dosyası ile devam etmekte olduğunu, söz konusu dilekçeleri üzerine mahkeme tarafından çeki elinde bulunduran davalıya karşı 11/02/2024 tarihine kadar istirdat davası açmak için taraflarına süre verilmiş olduğunu, söz konusu çekte sahte olarak imzası ve kasesi taklit edilen müvekkilinden sonraki hiç bir ciranta ile müvekkilinin herhangi bir ad altında ticari ilişkisi, bir alacak verecek ilişkisi olmadığını, müvekkili şirketin bu dönemlere ilişkin iş yaptığı şirketlere ilişkin bilgilerin de ilgili vergi dairesinden celbini talep ediyor olduklarını beyanla; söz konusu çeke ilişkin icra takibi açılmış olmasından kaynaklı müvekkili açısından oluşacak zararın önlemesi için Büyükçekmece İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasında İzmir .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyası kapsamında dosyaya sunulan teminat mektupları da dikkate alınarak icranın teminatsız olarak tedbiren durdurulmasına, davacının elinden rızası dışında çıkan ... Bank'a ait ... çek nolu, ... hesap numaralı 30/09/2024 tarih 100.000 TL bedelli çekin istirdadına ve müvekkilinin meşru hamil sıfatıyla alacaklı olduğunun tespitine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.
Davalıya usulüne uygun tebligat yapıldığı, ancak davaya cevap verilmediği görülmüştür.
Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:
Dava, rıza dışında elden çıktığı iddia edilen çekin istirdat istemine ilişkin olup, uyuşmazlık; çekin arka yüzündeki kaşenin ve imzanın davacı şirket temsilcisine ait olup olmadığı, davacının lehtarı ve ilk cirantası olduğu çekin kendisine kargolanması aşamasında çekin kaybolup kaybolmadığı, davalının çeki iktisabında haksız, ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığı, davacının meşru hamil olup olmadığı, davacının çek nedeniyle borçlu olup olmadığı, çekin istirdatının gerekip gerekmediği hususlarındadır.
Mahkememizce icra dosyası, savcılık soruşturma dosyaları, davacı şirkete ait ticaret sicil kayıtları ve takibe konu senet celp edilerek dosya arasına alınmıştır.
Büyükçekmece İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasının celbi talep edilmiş, dosya uyap sistemi üzerinden mahkememize gönderilmiş olup, davalı tarafça davacı şirket aleyhine ve dava dışı ..., ... Ltd. Şti. ile .... Elektronik Tekstil İnşaat Otomotiv San. Tic. Ltd. Şti. aleyhine 100.000,00 TL asıl alacak 10.000,00 TL çek tazminatı olmak üzere toplam 110.000,00 TL üzerinden kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip başlatıldığı görülmüştür.
Taraflar arasındaki, uyuşmazlık davacının lehtarı ve cirantası olduğu çekin davalıdan istirdadı koşullarının oluşup oluşmadığı, davalının çeki iktisabında ağır kusurlu veya kötü niyetli olup olmadığı, buna göre yetkili hamil olup olmadığı hususlarında toplanmaktadır.
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın ...Soruşturma sayılı dosyasının celp edilerek incelenmesinde; davacı şirketin dosyada müşteki olarak yer aldığı, davalının şüpheli olarak yer almadığı ve dosyasında kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği görülmektedir.
TTK'nın 792. maddesine göre; "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür."
Söz konusu düzenleme uyarınca rızası hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına yahut menfi tespite karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesinin gerekmektedir. Bu durum karşısında davada ispat yükü, çekin istirdatına karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulünün kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldıracağı açıktır.
TTK'nun 792.maddesi uyarınca açılan istirdat davalarında davacının hamili olduğu çekin rızası dışında elinden çıktığını ve davalının çeki iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda Mahkememizce yapılan değerlendirmede; keşidecisi ..., lehtarı ... Ltd. Şti., olan ...bank ... Şubesinin ... nolu hesaba tanımlı, 9034030 çek nolu 30/09/2024 tarih 100.000 TL bedelli çekte davacı tarafın lehtar ve ciranta sıfatına sahip olduğu, davalının ise son meşru hamil ve ciranta sıfatıyla davacı ve diğer cirantalar aleyhine icra takibi başlattığı, savcılık dosyasında yapılan incelemede davalı şirketin ağır kusuru ya da kasti davranışıyla çeki iktisap ettiğine ilişkin bir tespitin yapılmadığı, yine davacı tarafça iş bu dava dosyasına bu hususta bir bilgi ya da belge ibraz etmediği, ciro silsilesinde görünüşte bir kopukluk bulunmadığı, çekin kambiyo vasfı nazara alındığında davalı çek alacaklısının davacı lehtar-ciranta ile aralarındaki ticari ilişkiyi ispat külfeti bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu haliyle davacı taraf davalı hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat edemediğinden davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
AÇILAN DAVANIN REDDİNE;
1-Alınması gereken 615,40 TL harcın peşin alınan 1.707,75 TL harçtan mahsubu ile bakiye kalan 1.092,35 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE,
2-Davacı tarafça sarf edilen yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
3-Davacı tarafça yatırılan ve kullanılmayan bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemelerinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.16/09/2025

Katip ...
¸

Hakim ...
¸