Karar Detayı

T.C. BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/707 Esas
KARAR NO : 2024/1316

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 14/05/2024
KARAR TARİHİ : 20/12/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 08/01/2025
Davacı tarafından mahkememize açılan dava dosyasının incelenmesi sonunda;
İSTEM:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin iş aradığını ve davalı şirket ile iş görüşmeleri neticesinde form imzaladığını ancak imzalanan formun tarafına verilmediğini, davalı şirkette çalışmadığını ancak daha sonra senet düzenlendiğini hakkında başlatılan takip ile öğrendiğini, bu nedenlerle Büyükçekmece .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında ve iş bu dosyaya konu 14.10.2023 düzenleme tarihli 20.10.2023 ödeme tarihli toplam 9.000-TL bedelli senetten dolayı borçlu olmadığının tespitini talep ve dava ettiği görülmüştür.
YANIT:
Davalı tarafa dava dilekçesi, ekleri ve tensip tutanağı usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalı tarafça cevap dilekçesi ibraz edilmediği görülmüştür.
KANITLAR VE GEREKÇE:
-Dava, davalı tarafından davacı aleyhine Büyükçekmece .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile başlatılan icra takibinde takip konusu 20/10/2023 ödeme tarihli, 9.000,00 TL bedelli senet yönünden davacı tarafın davalı ... borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
-Mahkememizce icra dosyası, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma sayılı dosyası, İstanbul Anadolu .... Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası celp edilerek dosya arasına alınmış, taraf delilleri toplanmıştır.
-Büyükçekmece ... İcra Müdürlüğü'nün .... esas sayılı takip dosyasının celp edilerek incelenmesinde; davalı takip alacaklısı tarafından davacı takip borçlusu aleyhine 9.000,00 TL asıl alacak, 530,63 işlemiş faiz olmak üzere toplam 9.530,63 TL üzerinden kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip başlatıldığı, takip dayanağının 14/10/2023 düzenleme, 20/10/2023 vade tarihli, 9.000,00 TL bedelli senet olduğu görülmektedir.
-2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir.
-Hemen burada, menfi tespit (borçsuzluğun tespiti) konulu eldeki davada ispat yükünün özellikleri üzerinde de durulmalıdır.
-Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 6. maddesi).
-İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da, tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf o vakıayı ispat etmelidir. Borçlu borcun varlığını inkar ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir.
-Görülmektedir ki, menfi tespit davasında kural olarak, hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukuki ilişkinin (borcun) varlığını kanıtlamak durumundadır. Borçlu bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmiş, ancak bu hukuki ilişkinin senette görülenden farklı bir ilişki olduğunu ileri sürmüşse bu kez, hukuki ilişkinin kendisinin ileri sürdüğü ilişki olduğunu ispat külfeti davacı borçluya düşmektedir. Zira davacı borçlu senedin bir hukuki ilişkiye dayanmadığını değil, başka bir hukuki ilişkiye dayandığını ileri sürmekte; temelde bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmektedir.
-Aynı ilkeler, HGK’nun 17.12.2003 gün ve 2003/19-781 E., 2003/768 K. sayılı ilamında da benimsenmiştir.
-Davacı taraf, kambiyo senedinden dolayı borçlu olmadığının tespitini istediğine göre, konunun hem kambiyo hem de ispat hukuku açısından ele alınıp, değerlendirilmesi gerekir.
-6100 Sayılı HMK m. 201 gereğince; yazılı bir belgeye (senede) bağlanmış olan her çeşit iddiaya karşı defi olarak ileri sürülen hususların yazılı delillerle ispatlanması gerekir.
-Hukuk Genel Kurulunun 17.12.2003 gün ve E:2003/19-781, K:2003/768; 12.10.2011 gün ve E:2011/19-473, K:2011/607; 04.12.2013 gün ve E:2013/19-89, K:2013/1645; 14.05.2014 gün ve E:2013/19-1155, K:2014/660; 18.02.2015 gün ve E:2013/19-1362, K:2005/826 sayılı ilamlarında da belirtildiği üzere; bütün mücerret alacaklarda olduğu gibi kambiyo senedi alacağı da kural olarak, uygun bir asıl borç ilişkisine, bir illi ilişkiye dayanır.
-Bir kambiyo senedi düzenleyip veren ve bu senedi alan herkes, bütün hukuki işlemlerin yapılmasına temel teşkil eden bir gayeye ulaşmak istemektedir. Kambiyo senedinden kaynaklanan talebin geçerliliği, temel ilişkiden kaynaklanan temel talebin ve bununla ilgili olarak taraflar arasında varılmış amaca ilişkin mutabakatın geçerliliğinden tamamen bağımsızdır. Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel talebe ise, bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır. Hemen belirtmelidir ki, bono, ödeme vaadi niteliğinde bir kambiyo senedi olup, bağımsız borç ikrarını içerir.
-Her senedin düzenlenmesinin altında yatan bir neden/ilişki vardır. İlletten mücerret olan kambiyo senetleri “ifa amacıyla” ya da “ifa yerine” düzenlenebilir. İfa amacıyla düzenlendiğinde, taraflarca aksi kararlaştırılmadığı sürece asıl borç ilişkisi ortadan kalkmaz. Kambiyo senedinin bu iki nedenden hangisi için düzenlendiğinin açıkça belirtilmediği durumlarda, kambiyo senedinin ifa amacıyla düzenlendiği kabul edilir. Bir başka anlatımla, kambiyo senedinin mevcut asıl borç ilişkisinden doğan alacağın ifasını teminen, bu alacağın ifasının gerçekleştirilmesi uğruna düzenlenmesi esastır (Bozer, Ali/Göle, Celal: Kıymetli Evrak Hukuku, Ankara 2018, s.68).
-Dosyaya celp edilen soruşturma ve ceza dosyalarının incelenmesinde; davalı şirketin tek yetkilisi ve ortağının ... isimli şahıs olduğu, bu temsilcinin danışmanlık ve iş bulma hizmeti bedelleri aldığını beyan ettiği, dava konusu senetler vb. Senetlerin yine bu amaçlarla alındığını beyan ettiği görülmektedir.
-Bu haliyle illetten mücerret olan kambiyon senedinin davalı şirket tarafından danışmanlık-iş bulma hizmeti karşılığında borçludan alındığı senet lehtarının da kabulünde olup, yukarıda yer verilen açıklamalarda da belirtildiği üzere sebebe bağlanan senetteki asıl borcun varlığının senet alacaklısı tarafından ispat edilmesi gerekmektedir.
-Mahkememizce bu kapsamda avalı şirkete muhtıra çıkartılarak dava konusu senet yönünden davacı ... danışmanlık hizmeti verildiğine ilişkin bilgi ve belgelerini ibraz etmek üzere muhtıranın tebliğinden itibaren 2 haftalık kesin süre verilmesine, kesin süre içerisinde istenilen bilgi ve belgelerin ibraz edilmemesi halinde bu hususta tekrar delil bildirme hakkından vazgeçmiş sayılacağının ihtarına karar verilmiş, davalı şirket tarafından kesin süre içerisinde herhangi bir bilgi ya da belgenin ibraz edilmediği görülmüştür.
-Bu kapsamda Mahkememizce yapılan değerlendirmede; davacı tarafından keşide edilen 14/10/2023 düzenleme, 20/10/2023 vade tarihli, 9.000,00 TL senedin danışmanlık-iş bulma hizmet bedeline karşılık olarak düzenlendiği, bu hususun davalı senet alacaklısının kabulünde olduğu, yukarıda yer verilen ispat kuralların çerçevesinde davalı takip alacaklısının danışmanlık hizmeti verdiğine ilişkin herhangi bir bilgi ya da belgeyi dosyaya ibraz etmediği, bu haliyle üzerine düşen ispat külfetini yerine getirmediği sabit olmakla, davanın kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile;
-Büyükçekmece İcra Müdürlüğ'ünün ... esas sayıklı takip dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla başlatılan icra takibinde takip konusu 14/10/2023 düzenleme, 20/10/2023 vade tarihli, 9.000,00 TL bedelli senet yönünden davacı tarafın davalı tarafa borçlu olmadığının tespitine,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 614,79-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 427,60-TL harcın mahsubu ile bakiye 187,19-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından peşin olarak olarak yatırılan 427,60-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yargılama sırasında sarf edilen 427,60 TL başvurma harcı, 666,00-TL tebligat ve posta masrafı olmak üzere 1.111,60-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafından sarf edilen yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap edilen 9.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13.maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Büyükçekmece Arabuluculuk bürosunun ... nnumaralı arabuluculuk dosyasında Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
8-Bakiye gider/delil avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa derhal iadesine,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda miktar itibariyle KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
20/12/2024

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır