mahkeme 2023/893 E. 2024/498 K.

T.C. BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/893 Esas
KARAR NO : 2024/498

DAVA : Alacak (Kooperatif Üyeliğinin Sona Ermesi Nedeniyle)
DAVA TARİHİ : 17/01/2023
KARAR TARİHİ : 17/05/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 25/06/2024
Davacı tarafından mahkememize açılan dava dosyasının incelenmesi sonunda;
İSTEM:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; müvekkilleri ... ve ... ...'ne konut edinme amacı ile üye olduklarını ve dava tarihine kadar da aidatlarını eksiksiz bir şekilde ödediklerini, ... müvekkillerine söz verilen noktada, 2-3 yıl geçmesine rağmen konut inşaatına başlamadığını ve aidat ödemelerini de almaya devam ettiklerini, müvekkillerinin ilgili kooperatifle yaptıkları şifahi görüşmelerde söz verilen noktaya imar verilmediğini bu nedenle de konut inşaasına başlanamadığını öğrendiklerini, fakat ..., müvekkillerimizi projeye dahil etmeden önce söz konusu projede herhangi bir sorun olması halinde kendilerini fazladan bir aidat ücreti ödemeden başka bir projeye geçireceklerini ve asla mağdur edilmeyeceklerini beyan ettiklerini, müvekkillerinin sözü verilen yerde konut projesine başlanmaması nedeniyle başka mevkilerde yer alan projelere geçmek istediklerinde ise kendilerinden fahiş ücretler istendiğini ve bu durum da müvekkillerini son derece zora soktuğunu, müvekkillerinin söz verilen projeye ait aidat ödemelerini yapabilmek adına bütün birikimlerini kullandıklarını, altın ve döviz bozdurma gibi işlemler gerçekleştirdiklerini ve maddi ve manevi anlamda oldukça fazla zarara uğradıklarını, akabinde müvekkillerinin üyelikten çıkma nedeniyle ilgili kooperatife başvurduklarını ve ödedikleri aidatların iadesini talep ettiklerini, fakat bu taleplerinin sıraya konduğunu ve ödemelerin çok sonradan %18 kesinti yapılarak ödeneceğini öğrendiklerini, fakat iddia olunan sıraya dair bir belge kendilerine verilmediğini, tamamen ilgili kooperatifin keyfi uygulaması nedeniyle müvekkillerinin mağdur edildiğini, sözleşmenin gereklerine uymayanın karşı taraf olduğunu, kooperatif üyeliğinin asıl amacı belirlenmiş olan fiyattan belirlenen yerde müvekillerinin konut sahibi yaptığını fakat sözü edilen yerde konut inşasına başlanmadığını, müvekkillerinin de haklı olarak üyeliği sona erdirmek istemekte ve ödedikleri aidatların taraflarına iadesini talep ettiklerini, tüm bu nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkilleri ... 'nun ... üyeliğinden çıkması nedeniyle dava tarihine kadar ödemiş olduğu aidat bedellerinin 500 TL'sini, Fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ...'nun ödemiş olduğu aidat bedellerinin 500 TL'sinin taraflarına yasal faiziyle birlikte ödenmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.
YANIT:
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; yetkili Mahkemenin müvekkil Kooperatifin adresinin bağlı bulunduğu Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemesi yargı alanına girdiğini, dosyanın Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesinin gerektiğini, davanın konusunun ortalıktan ayrılma sebebiyle davacıların Kooperatife yaptıkları ödemelerin iadesi talebinden ibaret olduğunu, ancak; alacak henüz muacceliyet kazanmadığından vaktinden evvel açılmış davanın reddi gerektiğini, Kooperatifler Kanunu Madde 12- (bildirme süresi ve çıkma zamanı) ana sözleşme madde 13- (ortaklıktan çıkma maddeleri Kooperatifler Kanunu 17. maddesi ve ana sözleşme 15. maddesi incelendiğinde davacıların bildirim süreleri gereği henüz herhangi bir alacağının muaccel olmadığının açık olduğunu, taraflarınca dava dilekçesi ile sunulan emsal Yargıtay Kararlarında da da açıkça görüleceği üzere muacceliyet kazanmamış ortaklık çıkış iadesinin davacı taraflarca talebinin mümkün olmadığını işbu sebeple erken açılmış davanın reddi gerektiği iddia edilerek sonuç olarak yetki itirazlarının kabulüne, vaktinden önce talep edilen ortaklıktan çıkışta Koop Kanunu 17. Maddesince ödenmesi lazım gelen bedele ilişkin talebin borç muaccel olmadığından bahisle, reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
KANITLAR VE GEREKÇE:
-Dava, davacıların kooperatif üyeliğinden çıkma nedeniyle davalı kooperatife ödendiği iddia edilen aidat bedellerinin belirlenmesi ve varsa bakiye miktarının faiziyle birlikte tahsili istemine ilişkindir.
-Mahkememizce kooperatif kayıtları üzerinden inceleme yapılarak bilirkişi raporu aldırılmış, taraf delilleri toplanmıştır.
-Bu kapsamda davalı kooperatif kayıtlarının incelenmesi sonucunda bilirkişi tarafından düzenlenen 25/04/2024 tarihli raporda özetle; incelenen davalı kooperatif defter, kayıt ve belgelerinden, Davacı ... ve
... nun davalı kooperatifin üyesi oldukları,
davacı ... nun 15.11.2022 tarihi ve ... nun 14.09.2022 tarihinde
davalı kooperatiften ortaklıktan ayrılma bildirimini yazılı şekilde yaptıkları, davalı kooperatifin incelenen defter, kayıt ve belgelerinden, dava konusu döneme ait
2019-2023 hesap yılı defterlerinin Yevmiye, Defteri kebir, Envanter defterlerinin Noter
Açılış ve kapanış onaylarının süresinde yapıldığı, mevcut hali ile HMK 222 Madde ve TTK
64/3 Uyarınca davalı taraf defterlerinin sahibi lehine takdiri delil niteliğinin
Mahkemenin takdirinde olduğu,
davacı ... için ödemiş olduğu 146.000,00 Tl için davalı
kooperatifin, (146.000,00x%18= 26.280,00 Tl) 146.000,00-26.280,00= 119.620,00 Tl hak
edişinden 100,00 Tl SERMAYE PAYINI DÜŞEREK ( 119.620-100,00= 119.620,00 Tl) TALEP
KARŞILIĞI olan 119.620,00 Tl sini 14.09.2023 tarihinde, davacının bildirdiği IBAN
numarasına usulüne uygun ödemiş olduğu, ve,
Davacı ... için ödemiş olduğu 128.000,00 Tl için davalı kooperatifin,
(128.000,00x%18= 23.040,00 Tl) 128.000,00-23.040,00= 104.960,00 Tl hak edişinden
100,00 Tl SERMAYE PAYINI DÜŞEREK ( 104.960-100,00= 104.860,00 Tl) TALEP KARŞILIĞI
olan 104.860,00 Tl sini 14.09.2023 tarihinde davacının bildirdiği IBAN numarasına
usulüne uygun ödemiş olduğu, bu nedenle; Dava Dosyası ve görevlendirme kararı kapsamında yapılan inceleme ve
denetlemeden, davalı kooperatifin İlgili 1163.S Kanun ve Anasözleşme gereği edimini
yerine getirdiği, davacıların bu kapsamda alacağının bulunmadığı (Bkz.s: 15-16
Değerlendirme bölümü) nın değerlendirildiği,
dAlacağın, dava tarihi olan 17.01.2023 tarihi itibarı ile muacceliyet kazanıp kazanmadığı,
davanın vaktinden önce açılıp açılmadığı, bu kapsamda reddinin gerekip gerekmediği
yönünde takdiri ve hukuki nitelemesinin Mahkemede olduğu görüş ve kanaatinin bildirildiği görülmüştür.
-Somut olayda davacıların kooperatif üyesi oldukları hususunda bir ihtilaf bulunmamaktadır. Yine tarafların beyanları ile mevcut kayıtlara göre davacıların davalı kooperatifteki ortaklıklarından ayrılma bildirimini 15/11/2022 ve 14/09/2022 tarihi itibariyle yaptıkları hususları da sabittir.
-Davalı kooperatif ana sözleşmesinin ortaklıktan çıkma başlıklı 13. Maddesinde; "
her ortak, hesap senesi sonundan en az bir ay önce yönetim kuruluna yazı ile başvurmak
suretiyle ortaklıktan çıkabilir. Yönetim kurulu bu hükme uygun olarak yapılacak isteğe rağmen,
yazılı başvurunun kooperatif kayıtlarına girişinden itibaren bir ay içinde kabulden kaçınırsa,
ortak, çıkma dileğini noter aracılığı ile yönetim kuruluna bildirir. Bildirim tarihinden itibaren
çıkma gerçekleşir." düzenlemesine yer verildiği görülmektedir.
-Yine ana sözleşmenin ortaklığı sonra erenlerle hesaplaşma başlıklı 15. Maddesinde; devir dışında, bir nedenle ortaklığı sona erenlerin sermaye ve diğer alacakları, o yılın bilançosuna
göre hesaplanarak, bilanço tarihinden itibaren bir ay içinde geri verilir. Ancak ortaklığı sona
erenlerin yerine yeni ortak alınması halinde eski ortağın 21'inci madde uyarınca ödediği gider
taksitleri derhal geri verilir. Ayrılan ortaklar kooperatifin yedek akçaları üzerinde bir hak iddia
edemezler. Ortaklığı sona erenlerin alacak ve hakları, bunları isteyebilecekleri günden itibaran beş
yıl geçmekle zaman aşımına uğrar" düzenlemesine yer verildiği görülmektedir.
-Kooperatifler Kanunu'nun 17. Maddesinde ise; Kooperatiften çıkan veya çıkarılan ortakların kendilerinin yahut mirasçılarının
kooperatif varlığı üzerinde hakları olup olmadığı ve bu hakların nelerden ibaret bulunduğu
anasözleşmede gösterilir. Bu haklar, yedek akçeler hariç olmak üzere, ortağın ayrıldığı yıl
bilançosuna göre hesaplanır. Kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürecek nitelikteki iade ve
ödemeler, anasözleşmede daha kısa bir süre tespit edilmiş olsa bile genel kurulca üç yılı aşmamak
üzere geciktirilebilir. Bu durumda kooperatifin muhik bir tazminat isteme hakkı saklıdır. Çıkan
veya çıkarılan ortaklar ile mirasçılarının alacak ve hakları bunları istiyebilecekleri günden
başlıyarak beş yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. 4575 Çıkan veya çıkarılan ortağın sermaye veya
mevduatından kısmen veya tamamen yoksun kalacağı hakkındaki şartlar hükümsüzdür.
" düzenlemelerine yer verilmiştir.
-Bu haliyle davalı kooperatif ana sözleşmesindeki ayrılmaya ilişkin maddelerde kanuna ve kamu düzenine bir aykırılığın bulunmadığı görülmektedir.
-Buna göre kooperatif ana sözleşmesi ve davacıların kooperatiften ayrılma taleplerinin birlikte değerlendirilmesinde; davacı ...'nun ayrılma talebinin 15/11/2022, davacı ...'nın ayrılma talebinin ise 14/09/2022 tarihli olduğu, iş bu ayrılma taleplerinin 2022 yılı için sonuç doğuracağı, 2022 yıl sonu bilançosunun 2023
yılı Genel kurulunda kesinleşeceği, iş bu genel kurulun ise 2023 yılı Haziran ayında yapıldığı görülmektedir. Yine kooperatif kayıtlarında davacıların ayrılmasından sonra yeni ortak alındığına ilişkin kayıt bulunmadığı gibi, davacı tarafça da bu yönde bir delil ya da belge ibraz edilmediği görülmektedir.
-İlke olarak her dava, açıldığı tarihteki fiili ve hukuki duruma göre hükme bağlanır (28.11.1956 tarih ve 15/15 sayılı İ.B.K). Davacı tarafından açılan iş bu davanın açılış tarihinin 17/01/2023 olduğu görülmekle, davacıların dava tarihi itibariyle muaccel bir alacaklarının bulunmadığı sabittir.
-Açıklanan nedenlerle davacı tarafça açılan davanın dava tarihi itibariyle haklı bir nedene dayanmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİ ile;
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60 TL harçtan peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 247,70 TL eksik harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafça sarf edilen yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafça sarf edilen yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir edilen 1.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13.maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Bakırköy Arabuluculuk bürosunun ... numaralı arabuluculuk dosyasında Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
7-Bakiye gider/delil avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa derhal iadesine,
Dair; davacı vekili ile davalı vekilinin (e-duruşma) yüzlerine karşı miktar itibariyle KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
17/05/2024

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır