Karar Detayı

T.C. BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/431 Esas
KARAR NO : 2025/32

DAVA : Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 11/08/2017
KARAR TARİHİ : 17/01/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 21/01/2025
Davacı tarafından mahkememize açılan dava dosyasının incelenmesi sonunda;
İSTEM:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalıya 07/05/2014 tarihli protokol gereğince 30.000,00 TL bono ile 2002 tarihli protokolü imzalayarak verdiğini, bononun verildiği tarihin 07/05/2014 olup TTK'nın 704. Maddesi gereğince bir yıllık ibraz süresinin geçtiğini ve kambiyo senedi vasfını yitirdiğini, TTK'nın 749.maddesi gereğince 3 yıllık zaman aşımı süresi de dolduğundan bononun geçersiz hale geldiğini, zaman aşımına uğradığını, protokol içeriği incelendiğinde, davaya konu bononun 15/09/2011 tarihli sözleşmeye istinaden ....'nin, davalı ...'na olan 30.000,00 TL’lik borcu için verildiğinin yazılı olduğunu, 15/09/2011 tarihli sözleşme içeriğine göre ise, .... 'nin, davalıya 30.000,00 TL borçlu olmadığının sabit olduğunu, müvekkilinin bu konuda yanıltıldığını, protokolde, senedin 3. ve 4. dairelerin satışından sonra .... 'nin borcunu ödememesi halinde hüküm ifade edeceğinin yazdığını, davalının yıllar geçmesine rağmen inşaatı bitirmemesi nedeniyle 3. ve 4. dairelerin satışı mümkün olmadığından senedin hüküm ifade etmesinin mümkün olmadığını, senedin hükümsüz hale geldiğinden iptalinin gerektiğini ileri sürerek bononun iptalini ve müvekkilinin bono nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.
YANIT:
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında dava dışı ..... ile .....'nin sahibi oldukları taşınmaz üzerine davacı tarafça inşaat yapılması için 15/09/2011 tarihli kat karşılığı inşaat sözleşmesi düzenlendiğini, sözleşme gereğince ... ile .... 'ye birer daire verilmesinin ve arsa sahiplerinin de buna karşılık ayrıca 30.000,00 TL ödeme yapmasının kararlaştırıldığını, .... 'nin 30.000,00 TL'yi ödeyecek gücü bulunmaması nedeniyle .....'nin ödemesi gereken bedelin gününde ödenmemesi halinde davacının 07/05/2014 tarihli protokol gereğince açık senet verdiğini, ....'ye isabet eden dairenin 15/11/2014 tarihinde teslim edildiğini ve .... 'nin bu daireyi 02/02/2015 tarihinde ....'na sattığını, bugüne kadar .....'nin taahhüt ettiği 30.000,00 TL'nin hala ödenmediğini, senedin vadesinin 15/11/2014 olup zaman aşımına uğramadığını, senetlerin ibraz zorunluluğu bulunmadığını, 3 yıllık zamanaşımı süresinin dolmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini iddia ve talep ettiği görülmüştür.
KANITLAR VE GEREKÇE:
-Dava, 07/05/2014 tarihli Protokol uyarınca verilen 30.000,00 TL bedelli senedin iptali ve bu senet nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.
-Mahkememizin 13/06/2018 tarih, .... Esas .... Karar sayılı ilamı ile; "dava konusu senedin kambiyo senedi vasfına haiz olmamakla birlikte, davacı tarafça imzalanan adi yazılı borç senedi niteliğinde olup senede dayalı olarak açılan menfi tespit davasında ispat yükünün davacı tarafta bulunduğu, davacı tarafın protokolün taraflar arasında imzalanan 15.11.2011 tarihli sözleşme gereğince verildiği, davalı tarafın bu sözleşme gereğince üzerine aldığı edimleri ifa etmediği,bu sebeple senedin hükümsüz hale geldiği yönündeki iddiasının 15/11/2011 tarihli kat karşlığı inşaat sölzeşmesinin hükümsüz hale gelmesinin söz konusu olmadığından reddinin gerektiği, ispat külfetinin davacıda bulunup, davacının ödenmesini temin ettiği 30.000,00 TL'nin ... tarafından ödendiğini ispat etmesi gerektiği, davacının böyle bir ispatı bulunmadığı gibi ödeme yapıldığına dair bir iddiasının da bulunmadığı, sözleşmeye göre ifanın devam ettiği, yapılan inşatta oluşturulan bağımsız bölümlerin tapu devrinin yapıldığı, dolayısıyla dava konusu adi senet ile ilgili ispat külfeti kendisinde olan davacının ödemenin yapıldığını ve teminat senedinin hükümsüz hale geldiğini ispat edemediği, ancak senette çift vade bulunması nedeniyle takibin iptalinin gerektiği" gerekçesiyle davacının davasının kısmen kabul ve kısmen reddi ile; davaya konu senedin kambiyo vasfında olmadığını tespiti ile senede dayalı olarak başlatılan Bakırköy ... İcra Müdürlüğü'nün .... esas sayılı takibin iptaline, davacı tarafın senedin iptali ve borçlu olmadığının tespitine ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.
-Davacı tarafın kararı istinaf etmesi üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin 26/04/2021 tarih, ... Esas ... Karar sayılı ilamıyla kaldırılmasına karar verilmiş, kaldırma kararının gerekçesinde; "07/05/2014 tarihli protokolde arsa sahibi ...’nin, davalı ...'na olan 30.000,00 TL'lik borcunun ve bu borcun teminat altına alınması amacıyla düzenlenen dava konusu senedin, sözleşme ile ...'ye verilmesi kararlaştırılan 7 nolu dairenin teslim edilmesi akabinde muaccel hale geleceği, ancak Vize Asliye Hukuk Mahkemesi' nin ... Esas sayılı dosyasından alınan bilirkişi kurul raporunda inşaatın tamamlanmadığının tespit edildiği, bu itibarla Vize Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı sözleşmenin feshi konulu dava dosyasından verilecek kararın eldeki davanın sonucunu etkileyeceği gözetilerek, söz konusu dosyanın bu dosya için bekletici mesele yapılıp, verilecek karar doğrultusunda senet alacağının muaccel hale gelip gelmediği değerlendirilerek sonucuna uygun karar verilmesi gerekirken, bu hususlar üzerinde durulmaksızın, hatalı değerlendirme yapılarak yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olmuştur. " hususlarına yer verildiği görülmüştür.
-Mahkememizce kaldırma kararı akabinde Vize Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasının kesinleşmesi beklenmiş, ilgili dosyanın yasa yolu incelemelerinde geçerek istinaf kararı sonrası yeni ... Esas numarasını aldığı görülmüştür.
-İş bu dosya üzerinden yapılan yargılama sonunda 28/03/2024 tarih, .... Esas .... Karar sayılı ilamı ile; "Zeytinburnu ... Noterliği'nin 15/09/2011 tarih ve .... yevmiye nolu düzenleme şeklinde gayrimenkul satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesinin geriye etkili olarak feshine, sözleşmeye konu Kırklareli ili Vize ilçesi .... Mahallesi .... Ada ... parsel (Eski .... Ada ... parsel) sayılı taşınmazın davalılar ... adına kayıtlı olan 318/804 hissenin ve ... adına kayıtlı olan 318/804 hissenin iptali ile davacılar .... adına 318/804 pay ve ... adına 318/804 pay olarak tapuya kayıt ve tesciline" karar verildiği, verilen kararın İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin .... Esas .... Karar sayılı ilamı istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği görülmüştür.
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi'nin 26/04/2021 tarih, .... Esas .... Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere; uyuşmazlık, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470. ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinin bir türü olan kat karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklanmaktadır.
-Davalı yüklenici ile dava dışı arsa sahipleri ... ve ... arasında 15/09/2011 tarihinde Zeytinburnu ... Noterliği'nin ... yevmiye nolu düzenleneme şeklinde gayrimenkul satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesi imzalanmıştır. Bu sözleşme ile davalı yüklenici sıfatıyla dava dışı arsa sahiplerine ait Kırklareli İli, ... ilçesi, ... Mahallesi, .... Mevkinde kain , .... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerine bina inşa etme işini üstlenmiştir.
-Söz konusu kat karşılığı inşaat sözleşmesine göre davalı yüklenici ile ortağı davacı yanca sözleşme gereğince inşa edilecek binadan, arsa sahibi ..... 'ye ekli krokiye göre 1.normal kat 7 nolu dairenin, diğer arsa sahibi .... 'na ise 2.kat 10 nolu dairenin verileceği, arsa sahiplerince de taraf yüklenicilerin her birine 30.000,00' er TL ödeme yapılacağı kararlaştırılmıştır.
-Dosyada bulunan evraklardan arsa sahiplerinden .... ' ye verilmesi kararlaştırılan 7 nolu dairenin, kat irtifakı kurulduktan sonra 02/02/2015 tarihinde .... 'na tüm hak ve borçları ile birlikte satıldığı anlaşılmaktadır.
-Taraflar arasında imzalanan ve ihtilaf konusu olmayan 07/05/2014 tarihli protokol ile, dava dışı arsa sahibi ....’nin, davalı ...'na olan 30.000,00 TL'lik borcunun .... 'nin ödeme güçlüğüne girmesi halinde davacı tarafından ödeneceği teminat altına alınmış, ... 'nin davalıya 30.000,00 TL'yi ödeyememesi durumunda .... tarafından davalıya ödenmesi gereken bedelin, .... ye isabet eden 7 nolu dairenin teslim gününde ödenememesi halinde, ...’nin borcunun, davacı ... tarafından davalıya ödenmesi kabul ve taahhüt edilerek, davacı tarafından davalıya vadesi ...’ye ait dairenin teslim tarihi olmak üzere açık senet verilmiştir.
-Dava konu senedin, taraflar arasında imzalanan 07/05/2014 tarihli protokol gereğince verildiği hususunda yanlar arasında bir ihtilaf bulunmamaktadır. Esasen söz konusu protokol içeriğinde, dava konusu senedin 15/09/2011 tarihli sözleşmede ....'nin, davalı ...'na ödemesi gereken 30.000,00 TL'nin ödenmesini teminen verildiği açıkça yer almaktadır.
-Bu haliyle yukarıda yer verilen açıklamalarda da belirtildiği üzere davaya konu olan senedin dayanağı sözleşmenin Vize Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 28/03/2024 tarih, .... Esas .... Karar sayılı ilamı feshedildiği sabit olup, yine verilen bu kararın kesinleştiği ve kesin hüküm halini aldığı görülmektedir.
-Borçlunun, temel borç ilişkisinden dolayı herhangi bir nedenle sorumlu tutulamayacağını ileri sürerek açtığı menfi tespit davası, öğreti ve uygulamada bedelsizliğe dayalı menfi tespit davası olarak adlandırılmaktadır. Bedelsizlik ise, bir kambiyo senedinin ihdasına neden olan temel alacağın herhangi bir nedenle mevcut olmamasıdır (İnan, Nurkut: Türk Hukukunda Hatır Senetleri ve Özellikle Hatır Bonoları, Ankara, 1969, s.16). Başka bir deyişle bir kambiyo taahhüdünün temel alacağı geçersizse ya da sona ermişse, o kambiyo taahhüdü bedelsiz demektir. Bu anlamda senedin bedelsiz sayılmasında esas alınan husus, temel borç ilişkisinin kendisi değil, bu temel borç ilişkisinden doğan temel alacaktır. Bu itibarla bedelsizliğe dayalı menfi tespit davası ile maddi hukuk bakımından borcun mevcut olup olmadığının tespiti amaçlanmakta; borçlu olmadığını iddia eden borçluya, genel hükümlere göre bu durumu tespit imkânı verilmektedir. Dava neticesinde borçlu olunmadığının tespiti hâlinde ise davacı (borçlu) hakkında bir icra takibi başlatılması engellenmiş olacak veya başlatılan ve devam eden icra takibi iptal edilerek, davacının mevcut olmayan bir borcu ödemesi engellenmiş olacaktır.
-Bu kapsamda taraflar arasında davaya konu edilen keşidecisi ..., lehtarı ... olan, 15/11/2014 ödeme tarihli, 30.000,00 TL bedelli senedin taraflar arasındaki 07/05/2014 tarihli protokol gereğince verildiği ve 15/09/2011 tarihli sözleşmede .... 'nin, davalı ...'na ödemesi gereken 30.000,00 TL'nin ödenmesini düzenlendiği sabit olup, yine kesinleşen Mahkeme kararı ile 15/09/2011 sözleşmenin feshedildiği de sabittir.
-Bu haliyle davacı tarafın iş bu kesin hüküm ile bedelsizlik iddiasını ispat ettiği, senedin dayandığı temel alacağın sona erdiği, temel borç ilişkisinin fesih kararı ile ortadan kalktığı anlaşılmakla davacı tarafın menfi tespit talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir.
-Yine Mahkememizce daha önce verilen kararda belirtildiği üzere dava konusu senette çift vade bulunması nedeniyle kambiyo senedi vasfını taşımamakta olup, bu senede dayalı olarak kambiyo senedine dayalı olarak takip yapılması mümkün değildir. Her ne kadar dava açıldığında senede dayalı takip bulunmamakta ve dava dilekçesinde takibin iptali talep edilmese de, ön inceleme duruşmasına kadar iddia ve savmanın karşı tarafın muvafakatı olmadan genişletilebileceği, dava dilekçesinde senede dayalı olarak takip başlatılması halinde takibin durdurulmasının talep edildiği, dava açıldıktan sonra 09/10/2017 tarihinde Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasıyla kambiyo senetlerine özgü olarak takip başlatıldığı, davacının 16/10/2017 havale tarihli dilekçesi ile başlatılan takip nedeniyle takibin iptaline karar verilmesini talep ettiği, belirtilen usulü durum nedeniyle takibin iptalinin talep edilebileceği, yukarıda belirtilen çift vade ile ilgili husus dikkate alındığında senedin kambiyo vasfında olmadığı ve bu nedenle senede dayalı olarak kambiyo takibinde bulunamayacağı anlaşıldığından senede dayalı olarak Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasıyla başlatılan takibin iptaline karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile;
-Davacı tarafın davalı yana keşidecisi ..., lehtarı ... olan, 15/11/2014 ödeme tarihli, 30.000,00 TL bedelli senet nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile Bakırköy .... İcra Müdürlüğü'nün .... esas sayılı takibin iptaline,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 2.049,30-TL karar ve ilam harcından peşin harç ve tamamlama harcı olarak alınan toplam 512,40-TL harcın mahsubu ile bakiye 1.536,90-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından peşin harç ve tamamlama harcı olarak olarak yatırılan toplam 512,40-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yargılama sırasında sarf edilen 31,40 TL başvurma harcı, 348,91-TL tebligat ve posta masrafı olmak üzere 380,31-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafından sarf edilen yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap edilen 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Bakiye gider/delil avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa derhal iadesine,
Dair; tebliğden itibaren İKİ HAFTA içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi tarafından incelenecek olan istinaf yolu açık olmak üzere davacı vekilinin e-duruşma ortamında yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.17/01/2025

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır