mahkeme 2025/236 E. 2025/960 K.

T.C. BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/236 Esas
KARAR NO : 2025/960

DAVA : Menfi Tespit (Ticari Nitelikteki Vekaletsiz İş Görmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 10/03/2025
KARAR TARİHİ : 16/09/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 19/09/2025

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Nitelikteki Vekaletsiz İş Görmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacılar vekilinin dava dilekçesini özetle; Davalı tarafa ait ... Plakalı araç ile ... plakalı araca çarpması sonucu meydana geldiğini, kazanın olduğu yol tek yön ve tek şerit iken kazaya karışan üç aracın da yolun sol tarafına park edildiğini, kazaya karışan araç ... plakalı aracın, KTT'da; seyir halinde olduğu şeklinde yazılmışsa da bu doğru olmadığını, aracın park halinde olduğunu, Bakırköy Cumhuriyet Savcılığının ... nolu soruşturması kapsamında dinlenen şüpheli ...un ifadelerinde; müvekkilim olan şoför ...'ın kaza esnasında direksiyon başında olmadığını, aracın park halinde olduğunu, Küçükçekmece İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra takip dosyasında davalı (alacaklı) ... Sigorta A.Ş.'nin kaza tarih ve saatini kapsayan alkol raporunun olmadığını beyan etmişse de davacı şoför ... kaza sonrasında 112 ambulans ile ... Hastanesine götürüldüğünü, ancak alkol testinin yapılmadığını, müvekkillerimin mezkur icra dosyası sebebiyle borçlarının olmadığının tespiti için işbu menfi tespit davasını açma zorunlulu olduğunu, dava açmadan önce dava şartı olan arabuluculuğa başvurulmuş; ancak anlaşma sağlanamadığını, işbu nedenlerle müvekkilimin davalıya borcu olmadığının tespit edilmesine, dava süresince ödenen bedelin yasal faizi ile geri verilmesine, yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesini mahkememizden dava ve talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Davacıların iddialarının aksine dava konusu kazanın meydana gelmesinde, ... plakalı araç sürücüsü davacı ... asli ve %100 kusurlu olduğunu, Dava konusu trafik kazası, ... plakalı araç sürücüsü davacı ... asli ve %100 kusuru ile meydana geldiğini, gerek kolluk kuvvetleri tarafından tutulan kaza tespit tutanağı ile gerekse de bağımsız ekspertizlerce düzenlenen ekspertiz raporu ile açık ve bariz bir şekilde ortaya koyduğunu, öte yandan Sigorta Tahkim Komisyonu 2023.E... sayılı dosyasında da, meydana gelen kazada, ... plakalı araç sürücüsünün asli ve %100 kusurlu olduğu tespit edildiğini, tüm bu sebeplerle, meydana gelen kazada davacıların maliki ve sürücüsü olduğu aracın asli ve %100 kusuru ile kazaya sebebiyet verdiğinin sabit olduğunu bu yönde öne sürülen iddiaların reddi gerekmekte ve taraflarınca savunmuş ve talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE YARGILAMANIN ÖZETİ:
Dava; meydana gelen kaza nedeniyle zorunlu mali mesuliyet sigortacısı davalının davacı araç malikine karşı başlatmış olduğu icra takibinden sonra talep edilen menfi tespit istemine ilişkindir.
Mahkememizce Yapılan İşlemler ve Toplanan Deliller:
1-Küçükçekmece ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... esas ... karar sayılı kararı ile verilen gönderme kararı doğrultusunda dosya mahkememize tevzi edilmiştir.
2-Mahkememizce tensip zaptı hazırlanmış ve taraflara duruşma gününü bildirir meşruhatlı davetiye usulüne uygun olarak tebliğ edilmiştir.
3-Mahkememizce:
a-Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığına,
b-Sigorta Tahkim Komisyonuna müzekkereler yazılmıştır.
4- Mahkememizce dosyanın trafik ve sigorta konusunda uzman bilirkişilere tevdi edilerek meydana gelen trafik kazasında kusur durumu ve rücu şartlarının oluşup oluşmadığı hususunda rapor hazırlanılması istenilmiş olup bilirkişi raporunda özetle; ''Davacı ...'ın oluşan kazada %100 asli kusurlu olduğu; Davalı ... Sigorta A.Ş'nin KMAZMSS poliçesini tanzim eden sigorta şirketi olarak mezkur kazada sigorta poliçesi teminat limitlerince sorumlu olduğu Davalı ... Sigorta A.Ş'nin davacı taraf olan kendi sigortalısına rücu şartlarının oluşmadığı''
şeklinde tespit ve sonuçlarını mahkememize bildirmiştir.
5-Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiştir.
Delillerin Değerlendirilmesi ve Kararın Hukuki Gerekçeleri:
... Yönünden Yapılan Değerlendirme:
Dava; davacı araç maliki sigortalı ...'a ait aracın 04.07.2023 tarihinde karışmış olduğu kaza sonucunda davalı sigortacı tarafından Trafik Sigorta Poliçesi ile sigortalı ... plakalı araç nedeniyle davalı sigortacının üçüncü kişilere ödediği tazminatlara yönelik olarak davacıya karşı başlatmış olduğu Küçükçekmece İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı takip dosyasında davacıların borçlu olmadığı iddiasına yönelik menfi tespit talebi hakkındadır.
Davaya konu Küçükçekmece İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı takip dosyası incelendiğinde; davalı sigortacı tarafından davacı araç maliki sigortalı ...'a yönelik olarak ZMSS genel şartlarının ihlali nedeniyle (Kaza tarih ve saatini kapsayan alkol raporunun olmaması) iddiasına dayalı olarak üçüncü kişilere ödenen tazminatlara yönelik rücu talebi ile icra takibi başlatıldığı, takibin kesinleştiği davacı tarafından menfi tespit talebinde bulunulduğu anlaşılmaktadır.
Bilindiği üzere sigortacının sigortalısına rücu edebilmesi için öncelikle rücu koşullarının gerçekleştiği ispatlaması gerekmektedir.
Öncelikle ispat müessesesini açıklamakta fayda var. Bilindiği üzere, hakim, davada hangi vakıaların ispat edilmesini tespit ettikten sonra, bu vakıaların kimin tarafından ispat edilmesi gerektiği sorusuyla karşılaşır; buna ispat yükü denir. Kendisine ispat yükü düşen taraf için, bu bir yükümlülük(mükellefiyet) değil, sadece bir yüktür(külfettir). Taraf kendisinin ispat etmesi gerektiği vakıayı ispat edemezse karşı taraf ve mahkeme onu mutlaka ispat etmesini isteyemez, bilakis kendisine ispat yükü düşen taraf , o vakıayı ispat edememiş sayılır.(Kuru, Medeni Usul Hukuku, 2016, sy 319)
İspat kuralına ilişkin TMK. m. 6 hükmüne göre: “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür”. HMK. m. 190/1 hükmüne göre: “İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir”. Bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf o vakıayı ispat etmeye mecburdur.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında sigortacının sigortalıya rücu koşulları düzenlenmiş olup, buna göre;
"Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar"
f) Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde," sigortacının sigortalıya rücu hakkı bulunmaktadır.
Bu bağlamda davaya konu somut olay değerlendirildiğinde; davacı ...'ın maliki olduğu aracın diğer davacı ... tarafından park edilmesi sonrasında meydana gelen kazaya ilişkin Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ... E. Sayılı Soruşturma dosyası ile soruşturma başlatıldığı anlaşılmakta olup, ilgili soruşturma dosyasındaki kolluk tutanakları, ifadeler ve hastane kayıtları incelendiğinde; ... isimli şahsın kazanın meydana geldiği olay yerini kendisinin terk etmediği, davacı ...'ın maliki olduğu aracın diğer davacı ...'ın ayağını ezerek park halinden harekete geçtiği, soruşturma dosyasında bulunan dava dışı üçüncü kişi ... isimli şahsın kolluğa verdiği ifade de bu hususun teyit edildiği, aracın ... isimli şahsın ayağını ezdiğinin belirtildiği, kolluk tarafından da yaralanmalı trafik kazası tutanağı tutulduğu, yine soruşturma dosyası içerisinde bulunan ... Hastanesi'nin cevabına göre; meydana gelen kaza sonrasında davacı ... isimli şahsın acil müdahale ile ... Hastanesi'nde tedavi ve muayenesinin yapıldığı, ayak yaralanmasının bulunduğu, ayak üzerinden tır geçtiğinin belirtildiği anlaşılmaktadır.
Bu bağlamda davacı ...'ın maliki olduğu aracın, ... kontrolündeyken meydana gelen trafik kazasında ...'ın yaralandığı, ayağının üzerinden tır geçtiği bu sebeple ... Hastanesi'nde tedavi ve muayenesinin yapıldığı, bu durumun hastane kayıtları ve dava dışı üçüncü kişi ... isimli şahsın soruşturma dosyasındaki kolluk ifadesi ile teyit edildiği, ... Hastanesi'nin soruşturma dosyasındaki müzekkeresinde ilgili ... hakkında alkol ölçümü yapılmadığı, hastanede tedavi ve muayene sırasında alkol ölçümü yaptırmanın doktorun insiyatifinde olduğu ve doktorun bu yönde gereklilik görmemesi, alkol tespitinde bulunmadığı Mahkememizce değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak dosya kapsamındaki delil ve belgeler değerlendirildiğinde; davacı ...'ın maliki olduğu aracın diğer davacı ... sevk ve idaresinde iken meydana gelen rücuya konu trafik kazası sonrasında ...'ın olay yerini kendi başına terk etmediği, ayağının üzerinden tır geçmesi sebebiyle ... Hastanesi'ne kaldırıldığı ve tedavi ve muayenesinin yapıldığı, tedavi ve muayeneyi yapıp müdahale eden doktorun alkol testi yaptırmadığı ve ilgili şahsın alkollü olduğuna yönelik bu yönde bir tespitinin bulunmadığı dolayısıyla ...'ın yaralanmasına yönelik tedavisi sırasında alkol testi yapılmasına yönelik doktor kararı haricinde insiyatifinin olmadığı anlaşılmakla sigortacının davacı sigortalı ...'a rücu koşullarının oluşmadığı anlaşılmakta olup, davanın ... yönünden kabulü ile davaya konu Küçükçekmece İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı takip dosyasında davalıya borçlu olmadığının tespitine ve Küçükçekmece İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı takip dosyasında davacı ... tarafından davalıya ödenen 59.947,66-TL bedelin ödeme tarihi olan 18/12/2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan istirdatı ile davacıya verilmesine karar vermek gerekmiştir.
Davacı ... Yönünden Yapılan Değerlendirme:
Her ne kadar davacı ... tarafından da Küçükçekmece İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı takip dosyasında davalıya borçlu olunmadığının tespiti talebi ile işbu dava açılmış ise de Küçükçekmece İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı takip dosyası incelendiğinde davalı tarafından ...'a yönelik başlatılmış bir icra takibinin olmadığı, davacı ...'ın Küçükçekmece İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı takip dosyasında borçlu taraf olmadığı, icra takibine dayalı menfi tespit davasında başlatılmış bir icra takibinin bulunmasının dava ön şartı olduğu, davalı tarafından başlatılan Küçükçekmece İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı takip dosyasının sigortacının sigortalısına rücu talebine yönelik bir alacağa ilişkin icra takibi olduğu gözetildiğinde ve davalı ... ile davalı sigorta şirketi arasında bir sigorta sözleşmesinin de olmadığı dolayısıyla sigortacının sigortalıya rücu talebine yönelik başlatılan bir icra takibinde sigorta sözleşmesinin tarafı olmayan sürücünün menfi tespit talebinde bulunamayacağı, davalı sigorta şirketinin davacı ...'a yönelik ancak halefiyet ilkesine dayalı olarak takip başlatabileceği bu yönde de davalı sigortacının bir talep ve icra takibinin olmadığı gözetildiğinde davacı ... yönünden davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davanın ... yönünden KABULÜNE,
-Buna göre; davacı ...'ın davaya konu Küçükçekmece İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı takip dosyasında davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE ve Küçükçekmece İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı takip dosyasında davacı tarafından davalıya ödenen 59.947,66-TL bedelin ödeme tarihi olan 18/12/2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte İSTİRDATI ile davacıya verilmesine,
2-Davacı ... yönünden davanın usulden REDDİNE,
3-Davacı ... yönünden: Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken 4.095,02-TL harçtan davacı ...'ın yatırmış olduğu 1.429,32-TL tamamlama harcının mahsubu ile noksan kalan 2.665,70-TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
4-Davacı ... yönünden: Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken 615,40-TL harçtan 1.429,32-TL peşin harcının mahsubu ile artan 813,92-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde bu davacıya iadesine,
5-Arabuluculuk sonuç tutanağı tarihi itibariyle yürürlükte bulunan tarifeye göre tahakkuk eden 4.600,00-TL arabulucuk ücretinin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
6-Davacı ... tarafça yatırılan 615,40-TL peşin harç ve 1.429,32-TL başvurma harcı olmak üzere toplam 2.044,72-TL harcın davalıdan alınarak bu davacıya verilmesine,
7-Davacı ... tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
8-Davacı ... tarafça yapılan 14.000,00-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
9-Davacı ... yönünden: Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak bu davacıya verilmesine,
10-Davacı ...'ın davasının reddi yönünden: Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 30.000,00-TL vekalet ücretinin bu davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
11-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının HMK 333.maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra talep halinde taraflara iadesine,
12-HMK'nin uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince taraflardan birinin talebi halinde gerekçeli kararın taraflara tebliğine,
Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 16/09/2025

Katip ...
E¸

Hakim ...
E¸