mahkeme 2023/903 E. 2024/852 K.

T.C. BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/903 Esas
KARAR NO : 2024/852 Karar

DAVA : Tazminat (Ticari Nitelikteki Taşıma Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 14/07/2023
KARAR TARİHİ : 24/09/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 26.09.2024

Davacı tarafından mahkememizde açılan Tazminat (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde; Müvekkil şirket .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.çalışanlarından 2 yolcuya Varşova’ya iş seyahati amacıyla gidip gelebilmesi için uçak biletleri satın alındığını, ... nın yetkili acentesi olan .... San. Tic. Ltd. Şti firmasından 20-10-2022 tarihinde toplamda 29.199,98 TL bedelli Dış Hat ... 13.11.2022 ... ... VE Dış Hat ... 13.11.2022 ... numaralı biletler düzenenerek satın alındığını, söz konusu biletler satın alınırken uçuşun kalkış saati 17:30 olarak düzenlendiğini, ancak sonrasında uçuşa 4 saatten az bir zaman kala, ... tarafından yolcuların kayıtlı telefon numaralarına saat 14:15 te uçuşun operasyonel nedenlerle gecikeceği, kalkış saatinin 18:00 olarak belirlendiği şeklinde SMS geldiğini, bunun üzerine yolcular kendilerine bildirilen yeni saate uygun olarak uçuştan 2 saat öncesinde havalimanında hazır bulunduklarını, yolculara üzerine düşen bütün yükümlülükleri zamanında yerine getirerek, uçuş biniş kartı düzenlendiğini, bagajlarını teslim alındığını, pasaport kontrol noktasından vaktinde geçtiklerini, bu aşamaya kadar uçuşla alakalı ayrıca bir duyuru, sms veya sözlü bilgilendirme yapılmadığını, yolcular uçuş vakti yaklaştığında kapıların açılma anonsu ile sıraya geçerek uçağa binmek istediklerini, ancak uçuş için son kapıya geldikleri zaman pilotun kendilerini uçuğa kabul etmediğini, vaktinde gelmelerine rağmen uçağa da geç geldiklerini söyleyerek yolcuları geri çevrildiğini, benzer biçimde sırada bekleyen 4-5 farklı yolcuya da aynı gerekçeler belirtilerek uçuşa kabul edilmediğini, müvekkil şirket , personellerinin daha fazla mağdur olmaması ve iş görüşmelerini daha fazla aksatmamak maksadıyla yine ...’YE ait ilk Varşova uçuşun olan, İstanbul-Antalya-Varşova aktarmalı olacak şekilde tekrardan bilet almak zorunda kaldığını, bu ikinci biletleri; ....’nin yetkili acentesi olan .... Tic. Ltd. Şti ... Cad. .... Plaza No: 4 .... Şişli/ İSTANBUL firmasından 13.11.2022 .... 23.461,00 TL, 13.11.2022 .... 23.461,00 TL, TAX BEDELİ 8.078,00 TL, olmak üzere toplamda 55.000,00 TL yeni bilet için ayrıca ödeme yapıldığını, dönüş uçuşunda ise hiçbir gerekçe açıklanmadan haksız yere her bir yolcu için 1750,00 Polonya Zlotisi olmak üzere toplamda 3500,00 Polonya Zlotisi ceza kesildiğini, ödeme yapmadıkları taktirde uçuşa kabul edilmeyeceği söylenerek ceza tutarı ödemeye mecbur bırakıldığını, ....’na 08.12.2022 tarihinde Kayıtlı Elektronik Posta adresinde ihtar gönderildiğini, ancak .... bu ihtara herhangi bir cevap vermediğini, ikinci defa alınan bilet tutarı olan 55.000,00 TL'nin ödeme tarihinden ve 3.500,00 Polonya Zlotisinin fiili ödeme tarihinden itibaren işleyecek en yüksek faiz ile davalıdan tahsili, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerine tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde; : Davaya konu biletler davacı firma adına değil, dava dışı .... ve ... adına düzenlenmiş olduğunu, bilet düzenlenmesi ile doğan subjektif hakkın sahibi de davacı firma değil adına bilet düzenlenen yolcular olduğunu, davacının adı geçen yolcular adına dava açmasını haklı kılan hukuki bir sebep bulunmadığını, davaya konu biletin kullanılamaması neticesinde meydana gelen sonuçlar adına bilet düzenlenen yolcular nezdinde doğduğunu, talebin haklılığı kabul edilmemekle birlikte aksaklık iddiasına dayalı talepler de ancak aksaklık yaşadığını iddia eden yolcular tarafından istenebileceğinden davacının aktif husumet ehliyeti bulunadığını, bu nedenle, adına bilet düzelenen yolcunun dava hakkını kullanmak konusunda bir yetkisi olduğunu ispat edemeyen davacının bu maddi olaya bağlı olarak dava açma hakkı olmadığı dikkate alınması gerektiğini ve dava evvelemirde aktif husumet yokluğu nedeniyle reddilmesi gerektiğini, hiçbir şekilde kabul tazammun etmemek kaydıyla; davacı davadışı yolcular adına düzenlenen biletlerin ücretinin kendisi tarafından ödendiğini dahi ispat edemediğini, ne bir dekont ne bir fatura hiçbir belge sunmadığını davacıya kendi adına düzenlenmeyen biletlerin iadesi mümkün olmadığını. dava dilekçesinde dava dışı yolcuların pilot tarafından uçuşa kabul edilmedikleri iddia edilmekteyse de söz konusu vaki durumun sebebi; dava dışı yolcuların uçağa biniş için zamanında kapıya müracaat etmemesi olduğunu, söz konusu aksaklık müvekkili ortaklıktan kaynaklandığını, müvekkili ortaklığın 13.11.2023 tarihli istanbul-varşova seferinin tarifeli hareket saati 17:25 olup uçuşa ait operasyon kayıtları incelendiğinde; uçuşun 21 dakika gecikme ile 17:50' de icra edildiğinin görüldüğünü, uçuşların boarding işlemleri hareket saatinden 20 dakika önce sona erdirildiğini, yani yolcuların biniş kapısına müracaat etmeleri gereken son saat 17:30' olduğunu, davaya konu uçuşta son boarding işlemi 17:28'de yapıldığını 17:30'da dava dışı yolcuların hala kapıya müracaat etmemesi üzerine yolcuların biletine offload notu düşürüldüğünü, dava dışı yolcular, 14.11.2022 tarihli .... sayılı istanbul-antalya ve devamında aynı tarihli ... sayılı antalya-varşova uçuşları ile business sınıf gidiş, 25.02.2023 tarihli .... sayılı üsküp-istanbul uçuşu ile ekonomi sınıf dönüş seyahatlerini gerçekleştirmek üzere toplam 42.684-tl (yolcu başına 21.342-tl) karşılığında .... numaralı gidiş-dönüş biletleri satın aldıklarını ve 14.11.2022 tarihinde bu biletle gidiş seyahatlerini tamamladıklarını, dava dilekçesinde iddia edildiği gibi biletler için müvekkili ortaklığa 55.000-tl değil 42.684-tl ödendiğini, ödemenin acenteye nakit yapıldığı görüldüğünü davacı, acenteye ödenen rakama ilişkin bir belge de sunmadığını ... numaralı biletlerde kayıtlı gidiş uçuşunun bilet değişiklik işlemi esnasında iptali ile yolcu lehine oluşan kişi başı 381.72 pln (1.573-tl) bilet ücreti farkı karşılığında ... numaralı iade çekleri düzenlendiğini, yolcular, iade çeklerini 17.11.2024 tarihine kadar müvekkili ortaklık bilet satış ofislerinden tahsil edilebildiğini arz edilen durum neticesinde, usuli itirazlarımız nazara alınarak davanın reddine, kararın aksi yönde olması halinde müvekkili ortaklığın hali hazırda hukuken sorumlu olmadığı nazara alınarak davanın esastan reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava dilekçesi, taraf beyanları, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde;
Davacı Mahkememiz nezdinde açtığı davada davalının yolcuları uçağa kabul etmemesi sebebiyle yeniden alınmak zorunda kalan biletler ve dönüş uçuşunda kesilen cezalara ilişkin meblağın iadesini talep etmiştir.
6102 sayılı Kanun'un taşıma işlerine ilişkin 850. Maddesi şu şekildedir:
"Taşıyıcı, taşıma sözleşmesiyle eşya veya yolcu taşıma işini veya ikisini birlikte üstlenen kişidir. Eşya her türlü yükü de kapsar.
Taşıyıcı, taşıma sözleşmesiyle eşyayı varma yerine götürmeyi ve orada gönderilene teslim etmeyi veya yolcuyu varma yerine ulaştırmayı; buna karşılık, eşya taşımada gönderen ve yolcu taşımada yolcu, taşıyıcıya, taşıma ücretini ödemeyi borçlanır.
Taşıma işleri ticari işletme faaliyetidir.
"
İlgili hükümden görülebileceği üzere taşım sözleşmesinin ana edimi yolucunun bir yerden bir yere taşınması olup, yolcunun borcu ise taşıma ücretini ödemektedir.
6098 sayılı Kanun'un 83. Maddesi ise şu şekildedir:
"Borcun, bizzat borçlu tarafından ifa edilmesinde alacaklının menfaati bulunmadıkça borçlu, borcunu şahsen ifa etmekle yükümlü değildir."
Bu bağlamda kanun gereğince para borcunun borçlu tarafından şahsen ifa edilmesi zaruri nitelikte olmayıp, para borcunun üçüncü kişi tarafından yolcu adına ödenmesi de parayı ödeyen üçüncü kişiyi taşıma sözleşmesinin tarafı haline getirmeyecektir. Zira para borcunun şahsen ifası zorunlu olmadığından kim tarafından ödendiği, sözleşmenin ana edimleri yönünden önem taşımamaktadır. Bu doğrultuda taşıma sözleşmesinin ana edimleri gereğince taşıma sözleşmesinin yolcu ve taşıyıcı arasında kurulduğu söylenebilecektir.
Bu sebeple yolculara ait parayı ödeyen davacı şirketin davalı ile arasında bir taşıma sözleşmesinin kurulduğundan bahsedilebilmesi mümkün değildir. Taşıma sözleşmesi kanun gereğince yolcu ve taşıyıcı arasında kurulmakta olup, davacının taraf olmadığı taşıma sözleşmesi gereğince davalıdan taşıma sözleşmesine istinaden zarara uğradığı iddiası ile tazminat talebinde bulunamayacağı ve aktfi husumetinin olmadığı anlaşılmaktadır.
Nitekim İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi ... E., .... K. Sayılı kararında aynı yönde şu değerlendirmeleri yapmıştır:
"Taraf sıfatı (husumet), maddi hukuka göre belirlenen, bir subjektif hakkı dava etme yetkisini ya da bir subjektif hakkın davalı olarak talep edilebilme yetkisini gösteren bir kavramdır. Dava şartı olan taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir.
Mahkemece de belirtildiği üzere, 17/08/2018 tarih ve .... kodlu 22:25 .... uçuşu için dava dışı yolcular adına bilet düzenlenmekle, bu yolcular ile davalı havayolu şirketi arasında taşıma sözleşmesi kurulduğu, sözleşmeden kaynaklı zararı talep hakkının yolculara ait olduğu, dosyadaki belgelere ve gerekçe içeriğine göre, ilk derece mahkemesince kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, davacı ile dava dışı yolcular arasında, yolcular adına bilet satın alınması vs işlemler yapmak hususunda sözleşme bulunduğu, buna istinaden aracılık yapıldığı beyan edilmiş ise de, varlığı beyan edilen sözleşme sunulmadığı gibi, sözleşmenin delil olarak da gösterilmediği, yine uçak bilet ücretlerinin davacı tarafça ödendiği veya yolcular tarafından ödeme yapılmış ise onlar adına talepte bulunulabileceğine dair hukuken geçerli bir delil ibraz edilmediği, ilk derece mahkemesi hüküm ve gerekçesinde davacı vekilinin istinaf nedenlerinin ayrıntılı olarak karşılandığı, yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi ... E., ... K. Sayılı kararında aynı yönde şu değerlendirmeleri yapmıştır:
"Taşıma sözleşmesinin dava dışı yönetici .... ile davalı arasında düzenlenmiştir. Bilet bedelinin başka bir kişi tarafından ödenmiş olması, dava dışı kişi ile ödeyen arasındaki iç ilişkide değerlendirilebilir. Bedelin ödenmiş olması davalıyı taşıma sözleşmesinin tarafı haline getirmez. Taşıma sözleşmesinin, davacı şirketçe ....'yi temsilen yapıldığının kabul edilmesi halinde dahi sözleşmenin hüküm ve sonuçları temsil olunan üzerinde gerçekleşir. Eldeki davada, davalı yararına bir taşıma sözleşmesi yapıldığı da kanıtlanmamıştır. Bu nedenle taşıma sözleşmesinden kaynaklanan haklar ancak sözleşmenin tarafı olan ... tarafından ileri sürülebilir. Davalının, tarafı olmadığı bir sözleşmenin ifa edilmemesi nedeniyle sözleşmenin tarafının uğradığı tarafları tazmini için aktif husumet ehliyeti bulunmadığına ilişkin ilk derece mahkemesi karar ve gerekçesi yerinde olup, davacı vekilinin tüm istinaf başvuru nedenlerinin reddine karar vermek gerekmiştir.
Açıklanan bu gerekçelerle HMK'nın 353/1.b.1.maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur."
Bu bağlamda dosya kapsamı değerlendirildiğinde; davacı ile davalı arasında yapılmış bir taşıma sözleşmesinin olmadığı bu sebeple davacının yolcuların uçuşa kabul edilmediği iddiasına dayalı olarak tarafı olmadığı taşıma sözleşmesinden kaynaklı tazminat talebinde bulunmasında aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı, bu hususun 6100 sayılı HMK'nın 114. Maddesi gereğince dava şartlarından olduğu anlaşılmakla 6100 sayılı Kanun'un 115. Maddesi gereğince davanın dava şartı yokluğundan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle 6100 sayılı Kanun'un 114. Maddesinin atfı ile 115. Madde gereğince usul yönünden REDDİNE,
2-Harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 427,60-TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat KAYDINA,
3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
-Davacı tarafça yatırılan gider avansından arta kalan miktarın karar kesinleştiğinde davacı tarafa İADESİNE, (Gerekçeli kararın tebliğe çıkarılma masraflarının kalan gider avansından karşılanmasına)
-Arabuluculuk sonuç tutanağı tarihi itibariyle yürürlükte bulunan tarifeye göre tahakkuk eden 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin; davacıdan tahsili ile hazineye irat KAYDINA,
-Davalı tarafça yatırılan gider avansından arta kalan miktarın davalı tarafa İADESİNE,
4-Davanın red miktarı dikkate alınarak karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere davalı vekilinin yüzüne karşı davacı vekilinin yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip ...
¸e-imza

Hakim ...
¸e-imza