mahkeme 2022/697 E. 2023/564 K.

T.C. BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/697 Esas
KARAR NO : 2023/564 Karar

DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 27/07/2022
KARAR TARİHİ : 06/06/2023

Davacı tarafından mahkememizde açılan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde; Davacı müvekkili ile davalı ... arasında, müvekkilinin ihracatını üstlendiği triko ürünlerin üretimi konusunda anlaşma sağlandığını, davacı şirketin, siparişe istinaden avans olarak keşide ettiği dava konusu .... bank, .... Şubesi, ... seri no’lu, 08.08.2022 tanzim tarihli, 95.000 TL bedeli ve yine .... seri no’lu, 23.08.2022 tanzim tarihli, 95.000 TL iki çeki ....’e teslim ettiğini, davalı ....'in sipariş tarihinden sonra geçen aylarca gerekli iplik ve hammadde ürünlerini temin etmediğini, renk çalışmaları yapmadığını, hiçbir üretim faaliyeti gerçekleştirmediğini, müvekkilinin ısrarlı talepleri karşısında davalı şirket yetkilisi tarafından, ... üzerinden gönderilen mesajlarla ürünlerin hazır olmadığı, çeklerin iade edileceğinin açıkça bildirildiğini, siparişin iptal edildiğini, davacı müvekkili tarafından yapılan araştırmada, Davalı ....’in ... yapabilmek için fatura düzenlendiği, bu faturayı müvekkiline göndermediği ancak işbu faturayla dava konusu çeki ....’e verdiğinin öğrenildiğini, bunun üzerine davalıdan fatura sorulduğunda; 16.05.2022 tarihli, .... seri no’lu, 195.000,06 TL (KDV Dahil) bedelli fatura 08.06.2022 tarihinde ... üzerinden müvekkiline ilettiğini, konu fatura incelendiğinde, bedelinin tahsil edildiğini, ürünlerin teslim edilmiş gibi Satış ve irsaliye yerine geçmek kaydıyla fatura düzenlendiğini, faturada müvekkilinin unvanının ve adresinin yazılmadığı, Vergi Dairesinin hatalı olduğu görüldüğünü, neticede dava konusu çekin ödenmesinin ve icra takibine konu edilmesi halinde müvekkilinin uğrayacağı zararların engellenmesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini, dava konusu ...bank, .. Şubesi, .... seri no’lu, 08.08.2022 tanzim tarihli, 95.000 TL bedelli çek nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmseni talep ve dava etmiştir.
Davalı .... şirketi vekili cevap dilekçesinde; Davacının işbu davayı müvekkili şirkete yöneltmesinde hiçbir hukuki yararı olmadığını, huzurdaki dava bedelsizlik çatısı altında menfi tespit davası olup bir tespit davası olduğunu, davacı işbu tespit davasını açmakla hukuki yararı olmadığını, müvekkili şirket huzurdaki davaya konu çekin yetkili yasal son meşru hamili olduğunu, bedelsizlik defi ise kişisel nitelikte defi olup keşideci bu hususu lehtara ve senedi kötü niyetli olarak iktisap eden kişilere karşı ileri sürebileceğini, iyi niyetli meşru hamile karşı ileri süremeyeceğini çekin iyiniyetli bir hamile devredilmiş olması durumunda, hamile karşı bedelsizlik davasının açılmasında borçlunun hukuken korunması gereken hiçbir hukuki yararı olmadığını tüm bunların yanı sıra davacı taraf davanın ikamesindeki hukuki menfaatini kanıtlar kayda değer hiçbir belge veya delil ibraz edemediğini, huzurdaki davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesini, müvekkili şirketin merkezi .... Sok. ... Blok, .. Şişli/ İstanbul adresinde bulunduğunu, işbu davada yetkili mahkemenin İstanbul (Çağlayan) Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, mezkur davanın yetkisizlik nedeniyle usulden reddine karar verilmesini, davacıların işbu davada hukuki yararları bulunmadığı sabit olduğundan işbu davanın hukuki yarar yokluğundan usulden reddine, işbu davada yetkili mahkemeler İstanbul Çağlayan Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğundan davanın yetkisizlik nedeniyle usulden reddine, davacı iddialarını HMK Madde 200 gereği senetle İspat edemediğinden ve tedbir kararı almasında hiçbir hukuki menfaati olmadığından ...bank / .... Şubesi .... seri numaralı 08.08.2022 tarihli 95.000-TL bedelli çek tedbir talebinin kaldırılmasına, mahkeme aksi kanaatte ise; dava konusu çekin toplam tutarı olan 95.000-TL ile %20 kötü niyet tazminatı olan 19.000-TL'nin toplamı olan 114.000-TL mukabilinde tedbir kararı verilmesini, davacının usul ve yasaya aykırı ikame ettiği işbu davanın esastan reddine, dava konusu çekin kambiyo senedi vasfına haiz olduğu ve çekin müvekkili şirket tarafından usulüne uygun olarak ciro yolu ile iktisap ettiği gözetildiğinde davacının çekin iptaline ilişkin taleplerinin reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı yana hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı .... şirketine mahkememizce tebligat çıkarıldığı, usulüne uygun olarak tebliğ edildiği ancak davalı şirket tarafından davaya süresi içerisinde cevap verilmediği görüldü.

Bilirkişi ..... tarafından düzenlenen 26/01/2023 havale tarihli raporda; "Davalı ... ile davalı ..... A.Ş. arasında 13.12.2021 tarihli faktöring sözleşmesi bulunduğu görülmüştür. 6361 sayılı kanunun 9. maddesinde özetle; ... şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. şeklinde belirtilmiştir. Faktor’a devir edilen alacakların gerçek bir ticari ilişkiye dayandığının belgelenmesi ilgili mevzuat hükümleri gereğidir. Davalı .... tarafından uyuşmazlığa konu çek ile ilgili dayanak belge olarak .... A.Ş. tarafından düzenlenmiş bir fatura ibraz edilmiş olup, fatura tarihinin 16.05.2022, Fatura No:....., faturayı düzenleyen ....A.Ş., faturanın düzenlendiği şirket, .... Tekstil, vergi dairesi Esenyurt Vergi Dairesi, Vergi No: .... olarak belirtilmiş, şirket adresine ise yer verilmediği görülmüştür. Fatura içeriği malzemenin davacı şirkete teslim edildiği yönünde irsaliye v.b. tevsik edici herhangi bir belge ibraz edilmemiştir. Fatura üzerindeki alıcı bilgilerinin tam olarak davacı şirketi yansıtmadığı, vergi dairesinin hatalı olduğu, davacı şirket unvanının .... Tekstil olarak belirtildiği ve eksik olduğu, davacı şirketin ise söz konusu faturanın kendilerine teslim edilmediğini fatura tarihinden sonra 08.06.2022 tarihinde .... ile gönderildiğini ve bunun üzerine yasal süresinde noter vasıtası ile itiraz ettiklerini belirtmeleri karşısında davalı ... A.Ş. tarafından aksi yönde fatura ve/veya içeriği malzemelerin teslim edildiği yönünde herhangi bir belge ibraz edilmediği, davacı şirketin keşide etmiş olduğu ihtarnamenin davalı .... A.Ş. tebliğ edilemediği görülmekte ise de fatura ve/veya içeriği ürünlerin teslimi yönünde ispat yükü üzerinde olan davalı ... A.Ş. tarafından ticari defter ve tevsik edici herhangi bir belge ibraz edilmemesi nedeni ile davalı ... A.Ş. nin davacı şirketten uyuşmazlığa konu 08.08.2022 vadeli .. çek nolu 95.000,00 ₺ tutarlı çek karşılığı alacaklı olduğu yönünde somut olarak belgeye dayalı olarak bir tespitimiz bulunmamaktadır. Davalı ....tarafından uyuşmazlığa konu çek teslim alınırken ticari ilişkiye dayanıp dayanmadığı yönünde, sadece faturanın teslim alındığı, fatura üzerindeki bilgilerin usulüne uygun düzenlenmemiş olduğu, fatura veya içeriği malzemelerin teslimi noktasında irsaliyenin veya teslim belgesinin bulunmadığı ve 6361 Sayılı yasa kapsamında Faktöring işlemlerinin usulüne uygun uygun tevsik edici belgeler ile desteklenmediği değerlendirilmekte ise de sadece faturanın teslim alınmasının faktöring işlemleri için yeterli olup olmadığı hususunda Nihai Takdir ve Hukuki Değerlendirmesi Sayın Mahkemenize aittir. Davacı şirkete ait 2022 yılı ticari defterlerinin TTK’ya göre, açılış tasdiklerinin yasal süresi içinde yapıldığı, yevmiye defteri kapanış tasdiki için hesap döneminin henüz kapanmadığı ve yasal sürenin devam ettiği, TTK Madde 69- 70/son 72/3 ve V.U.K. madde 220-226 uyarınca yasal sürelerin devam ettiği ve belirli kanuni şartları taşıdığı, sahibi lehine takdiri delil vasfına sahip olduğu, kanaatine varılmış ise de Nihai Takdirin Sayın Mahkemenize ait olduğu, 2. Davalı ... A.Ş. ait 2022 yılına ait ticari defterlerinin e-defter olarak tutulduğu ve ilgili tebliğe uygun olarak beratlarının süresi içerisinde verildiği, 2022 yılı son beratının eylül ayına ait olduğu ve yasal sürenin halen devam ettiği, ticari defterlerin belirli kanuni şartları taşıdığı, sahibi lehine takdiri delil vasfına sahip olduğu kanaatine varılmış ise de Nihai Takdirin Sayın Mahkemenize ait olduğu, 3. Davalı .... tarafından uyuşmazlığa konu çek teslim alınırken ticari ilişkiye dayanıp dayanmadığı yönünde, sadece faturanın teslim alındığı, fatura üzerindeki bilgilerin usulüne uygun düzenlenmemiş olduğu, fatura veya içeriği malzemelerin teslimi noktasında irsaliyenin veya teslim belgesinin bulunmadığı ve 6361 Sayılı yasa kapsamında Faktöring işlemlerinin usulüne uygun tevsik edici belgeler ile desteklenmediği değerlendirilmekte ise de sadece faturanın teslim alınmasının faktöring işlemleri için yeterli olup olmadığı," sonuç ve kanaatine varıldığı belirtilmiştir.
Bilirkişi .... tarafından düzenlenen 20/03/2023 havale tarihli ek raporda; "Davalı şirket vekili itiraz dilekçesinde özetle; davalı şirketin diğer cirantalar arasındaki ticari ilişkiyi araştırma yükümlülüğü bulunmadığını, hal böyle iken davalı şirketin alacağının, davacı ile cirantalar arasında ticari ilişki bulunup bulunmamasına bağlı olmaması sebebiyle alacağın usul ve yasaya uygun olarak devralındığı ihtilaftan ari olduğunu savunmakta ise de bilirkişi kök raporunda belirtildiği üzere; 6361 sayılı kanunun 9. maddesinde özetle; Faktöring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. şeklinde belirtilmiştir. Faktöring şirketine devir edilen alacakların gerçek bir ticari ilişkiye dayandığının belgelenmesi ilgili mevzuat hükümleri gereğidir. Davalı .... faktöring tarafından uyuşmazlığa konu çek ile ilgili dayanak belge olarak ... Triko Tekstil A.Ş tarafından düzenlenmiş bir fatura ibraz edilmiş olup fatura incelemeye tabi tutulmuş olup bu hususta hatalı bir inceleme bulunmadığı mütalaa edilmektedir. Davalı .... Faktöring tarafından uyuşmazlığa konu çek teslim alınırken ticari ilişkiye dayanıp dayanmadığı yönünde, sadece faturanın teslim alındığı, fatura üzerindeki bilgilerin usulüne uygun düzenlenmemiş olduğu, fatura veya içeriği malzemelerin teslimi noktasında irsaliyenin veya teslim belgesinin bulunmadığı ve 6361 Sayılı yasa kapsamında Faktöring işlemlerinin usulüne uygun uygun tevsik edici belgeler ile desteklenmediği değerlendirilmekte ise de sadece faturanın teslim alınmasının faktöring işlemleri için yeterli olup olmadığı hususunda Nihai Takdir ve Hukuki Değerlendirmesi Sayın Mahkemenize aittir. Kök rapor tesliminden sonra davalı şirket tarafından tevsik edici başkaca bir belge dosyaya ibraz edilmemiştir. Açıklanan nedenlerle KÖK raporda değişikliğe gidilecek hatalı/eksik bir tespit ve değerlendirmemiz bulunmamakta ve görüşümüz aynen korunmaktadır. Yukarıda yapılan açıklamalar muvacehesinde, dosya kapsamı ve delilleri ışığında Nihai Takdirin ve Hukuki Değerlendirmenin Sayın Mahkemenizin görev alanına ait olduğuna işaret edilmek suretiyle, 1. Kök rapor tesliminden sonra davalı şirket tarafından tevsik edici başkaca bir belge dosyaya ibraz edilmediği, KÖK raporda değişikliğe gidilecek hatalı/eksik bir tespit ve değerlendirmemiz bulunmadığı ve görüşümüzün aynen korunduğu, 2. Davalı ....tarafından uyuşmazlığa konu çek teslim alınırken ticari ilişkiye dayanıp dayanmadığı yönünde, sadece faturanın teslim alındığı, fatura üzerindeki bilgilerin usulüne uygun düzenlenmemiş olduğu, fatura veya içeriği malzemelerin teslimi noktasında irsaliyenin veya teslim belgesinin bulunmadığı ve 6361 Sayılı yasa kapsamında Faktöring işlemlerinin usulüne uygun tevsik edici belgeler ile desteklenmediği değerlendirilmekte ise de sadece faturanın teslim alınmasının faktöring işlemleri için yeterli olup olmadığı hususunda Nihai Takdir ve Hukuki Değerlendirmesinin Sayın Mahkemenize ait olduğu, " sonuç ve kanaatine varıldığı belirtilmiştir.

Dava dilekçesi, taraf beyanları, bilirkişi kök ve ek raporu ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde;
Dava, menfi tespit isteminden ibarettir.
Dava konusunun; ... Bank .... Şubesine ait .... seri numaralı 08/08/2022 tanzim tarihli, davacı .... Tekstil Danışmanlık Hizmetleri Ltd. Şti. Tarafından keşide edilen, lehtarı davalı ... Triko Tekstil A.Ş. olan, 95.000,00TL bedelli çek yönünden davacının davalılara borçlu olmadığınını tespiti istemine ilişkindir.
Dava konusu miktar 95.000,00 TL' dir.
Taraflar tacir olup delil olarak ticari defterlere dayanıldığından TTK'nun 83 ile 85 ve HMK'nun 222'nci maddeleri uyarınca tarafların ticari defter ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiştir.
Davalı ... Triko Tekstil A.Ş. çek üzerindeki lehtar, diğer davalı ise dava konusu çeki ... sözleşmesi ile devralan faktronig şirketidir.
Davacının ve davalı ... şirketinin incelemeye konu ticari defterlerinin yasal şartları taşıdığı ve davacı - davalı lehine delil niteliğinin olduğu bilirkişi rapor içeriğinden anlaşılmıştır.
Davalı ... Triko Tekstil A.Ş ticari defter ve kayıtlarını sunmamış ve incelemeye katılmamıştır.
Taraflar arasındaki ticari ilişkinin varlığı beyanlar, fatura, ticari defter ve kayıtlar içeriğinden anlaşılmaktadır. Davacı ve davalı ... Triko Tekstil A.Ş. arasında triko ürünlerin üretimine ilişkin sözlü bir anlaşma olduğu görülmüştür.
Davacının ve davalının ticari defter ve kayıtlarının ve bilirkişi raporunun incelenmesinde;
- Davacı tarafından, davalı ... Triko Tekstil A.Ş.' ye triko ürünlerin üretimi için sipariş verildiği; davacı şirket tarafından talep edilen ürünlere istinaden 17.05.2022 tarihinde 2 adet 95.000,00 TL tutarlı olmak üzere toplam 195.000,00 TL tutarlı çeklerin davalı şirkete verildiği; davalı şirket tarafından 16.05.2022 tarihli .... nolu Triko Kazak açıklamalı 195.000,06 TL KDV dahil tutarlı faturayı 08.06.2022 tarihinde .... üzerinden davacıya gönderdiği, bu faturanın davacı tarafından kabul edilmediği, davalı tarafından bu fatura ve faturaya konu malları teslim ettiğine dair herhangi yazılı bir ispata yarar belgenin dosya içerisine sunulmadığı görülmüştür. Davalı tarafça ürünlerin teslim edildiği ispat edilemediğinden, yargılamaya konu çek sebebiyle davacının davalıya borçlu olmadığı mahkememizce kabul edilmiştir.
- 6361 sayılı kanunun 9. maddesinin 2. fıkrası; " ... şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez... " şeklindedir. ... şirketine devir edilen alacakların gerçek bir ticari ilişkiye dayandığının belgelenmesi ilgili mevzuat hükümleri gereğidir. Davalı ..... faktöring tarafından uyuşmazlığa konu çek ile ilgili dayanak belge olarak ... Triko Tekstil A.Ş tarafından düzenlenmiş bir fatura ibraz edilmiş olup, fatura üzerindeki bilgilerin usulüne uygun düzenlenmemiş olduğu, fatura veya içeriği malzemelerin teslimi noktasında irsaliyenin veya teslim belgesinin bulunmadığı ve 6361 Sayılı yasa kapsamında ... işlemlerinin usulüne uygun uygun tevsik edici belgeler ile desteklenmediği görülmüştür. Davalı ... şirketi de yasaya aykırı olarak faktronig işlemleri yürüttüğünden sorumluluğu bulunmaktadır.
Yukarıda açıklanan hususlar kapsamında, davacının iddiasını ispat ettiği ve davalıların bu ispatı ortadan kaldıracak herhangi bir yazılı - kesin delil sunmadığı da görülerek, açılan davanın kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacının davasının KABULÜ İLE;
Yargılamaya konu ....bank ... Şubesinin ... Seri numaralı 08/08/2022 tanzim tarihli, 95.000,00TL bedelli çekten dolayı davacının davalılara borçlu olmadığının TESPİTİNE,
2-Harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 6.489,45-TL harçtan davacı tarafça peşin yatırılan 1.622,37-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 4.867,08-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irat KAYDINA,
-Arabuluculuk sonuç tutanağı tarihi itibariyle yürürlükte bulunan tarifeye göre tahakkuk eden 1.600,00 TL arabuluculuk ücretinin; davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irat KAYDINA,
-Davacı tarafça sarf edilen toplam 1.714,57-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya VERİLMESİNE,
3-Davacı tarafından sarf edilen bilirkişi, tebligat ve posta masrafı olmak üzere toplam 2.968,50-TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya VERİLMESİNE,
-Davacı tarafça yatırılan gider avansından arta kalan miktarın karar kesinleştiğinde yatıran tarafa İADESİNE, (Gerekçeli kararın tebliğe çıkarılma masraflarının kalan gider avansından karşılanmasına)
4-Davalı ... tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Davanın kabul miktarı dikkate alınarak karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 15.200,00-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya VERİLMESİNE,
Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/06/2023

Katip ...
¸e-imzalıdır

Hakim ....
¸e-imzalıdır