mahkeme 2022/32 E. 2023/558 K.

T.C. BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/32 Esas
KARAR NO : 2023/558 Karar

DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ : 10/01/2022
KARAR TARİHİ : 06/06/2023

Davacı tarafından mahkememizde açılan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde; Müvekkili firmanın 1992 yılında kurulduğunu, faal olduğunu, ağırlıklı olarak inşaat sektöründe kullanılan sıhhi tesisat malzemeleri, pis su boruları, hortum, pvc mamulleri üretimi ve alım satımı yapmakta olduğunu, müvekkilinin 30 yıllık sanayici olduğunu, vergi borcu, sgk primi veya ödenmemiş herhangi bir vergi ve cezası bulunmadığını, müvekkili şirketin elektronik defter ve elektronik faturaları şirket merkezindeki ana bilgisayarda tutulduğunu fatura, makbuz, dekont ve diğer muhasebesel evrakın kaydedilmesi, görüntülenmesi ve sair işlemler bu şekilde sağlandığını, ana bilgisayar hard disk'inde bilinmeyen bir nedenle meydana gelen bir arıza sebebiyle 2021 yılına ait defter, fatura ve sair hiçbir muhasebe kaydına erişim sağlanamadığını, keza, veri girişi, evrak kaydı veya kayıtlı evraka erişim de mümkün olmadığını, ne var ki kısa süre önce ana bilgisayar hard disk'inde bilinmeyen bir nedenle meydana gelen bir arıza sebebiyle 2021 yılına ait defter, fatura ve sair hiçbir muhasebe kaydına erişim sağlanamadığını, keza, veri girişi ve kayıtlı evraka erişim de mümkün olamadığını, müvekkili şirketçe arızanın yol açtığı teknik sorunun giderilmesi için hard disk; veri kurtarma alanında profesyonel hizmet veren golddata veri kurtarma merkezi ile pits uluslararasli veri kurtarma merkezlerine gönderildiğini, ancak arızanın onarımının ve verilerin kurtarılmasının mümkün olmadığı müvekkiline bildirildiğini, müvekkili firmanın 2021 yılı Eylül ayına ait e-Defter verme süresi 31.12.2021 tarihinde sona erdiğini, Ekim, Kasım, Aralık ayları için de süre işlediğini, müvekkilince defter verilemediğinden dilekçe ile durum arz edildiğini ve Gelir İdaresi Başkanlığı ilgililerinden görüş alındığını, buna göre; Asliye Ticaret Mahkemesinden Zayi Belgesi alınması halinde 2021 yılına ilişkin defter ve belgelerin yeniden düzenlenmesi için 90 günlük ek süre verilebileceği, aksi halde cezai işlem uygulanacağı şifahen bildirildiğini, hal böyleyken 6012 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 82/7 maddesi ve 13.12.2011 tarih ve 28141 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 1.nolu Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 7/1 maddesi uyarınca müvekkilinin karşı karşıya bulunduğu Hard Disk arızası nedeniyle mücbir sebep sözkonusu olup, Hard Disk arızasından kaynaklanan nedenlerle, 2021 yılına ait E-Defter ve E-Fatura'ları zayi olan müvekkili .... Plastik Ltd. Şti.ne, 2021 yılına ait e-defterlerini sunabilmesi için 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 13.12.2011 Tarihli ve 28141 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 7/1 maddesi uyarınca Gelir İdaresi Başkanlığı'ndan 90 günlük ek sürenin verilmesini teminen zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.
Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 22/06/2022 havale tarihli raporda; "Davacı tarafın 2021 yılına 01-08 ayları ait ticari defterler ve kayıtlarının incelemeye sunulduğu ve (HMK md.222TTK 64 m/mülga TTK 85 m.) sahibi lehine delil niteliği bulunduğu, 2. Gelir İdaresi Başkanlığı Beylikdüzü Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün 13.01.2022 Tarihli Yazında “Dairemiz .... vergi kimlik numaralı mükellefi .... PLASTİK LTD.ŞTİ.'nin tarh dosyası ve bilgisayar kayıtları tetkikinde, Mükellef hakkında herhangi bir vergi uyuşmazlığına rastlanılmamıştır. Bilgilerinize arz ederim.” Denildiği, 3. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Esenyurt Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüğü’nün 24.03.2022 Tarihli Yazısında, “İlgide kayıtlı yazınıza istinaden .... Vergi kimlik numaralı dosya üzerinden yapılan incelemede, Merkezimizde .... sayılı dosyada işlem gören .... PLASTİK LTD. ŞTİ. unvanlı işyerinin tescilinin bulunduğu tespit edilmiş olup, mezkur işyerinin 22/03/2022 tarihi itibari ile Türkiye geneli yapılan araştırmada Kurumumuza süresi geçmiş 403.482,83-TL borcunun 7326 sayılı kanun kapsamında yapılandırıldığı, yapılandırma kapsamına girmeyen 217.224,30-TL borcunun bulunduğu tespit edilmiştir. Bilgilerinize arz ederim.” Denildiği, 4. Davacı tarafın zayi belgesi talep ettiği belgeler ile ilgili aşağıda belirtilen süreler nezdinde saklama yükümlüğünün bulunduğu, 5. Davacı tarafından 2021 yılına ait ticari defter ve kayıtlarla ilgili herhangi bir yedekleme ve kopyalama işleminin yapılmadığı, 6. Türk Ticaret Kanunu Madde 82 ışığında tacirin zayi belgesi alabilmesi için yerine getirmesi gereken koşullar olduğu, Öncelikle tacirin zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içerisinde ilgili yer yetkili mahkemesinde dava açması gerektiği, Davacı tarafın dosya muhteviyatına sunduğu e-posta yazışmalarında, İş bu raporun mail yazışmalarına konu olduğu, PİTS VERİ KURTARMA başlıklı e-postanın, info@.....com.tr e-posta kullanıcısından davacı tarafa 10.01.2022 tarihinde gönderildiği, davacının ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesine, davacı tarafın kendisine zayi belgesi verilmesi istemiyle 10.01.2022 tarihinde dava açtığı, davacı tarafın 15 günlük yasal süresi içinde dava açtığı, Tacirin TTK'nun 82/7 maddesinden yararlanabilmesi için tacirin basiretli bir tüccar gibi davranıp bir taraftan defterlerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında meydana gelmiş olmasının zorunlu olduğu, TTK'nun 82. maddesi uyarınca hukuki değerlendirmenin ve davacı tarafa 2021 yılı yevmiye ve kebir e-defterlerinin tamamı için zayi belgesi verilmesi hususunda nihai takdirinin Sayın Mahkemeye ait olduğu, 7. PİTS veri kurtarma merkezi tarafından alınan raporda diskin mekanik arıza içermesi nedeniyle içerisindeki verilerin kurtarılamadığı belirtildiği, davaya konu olan ve davacı firmanın defter, fatura ve sair muhasebe kaydının tutulduğu ana bilgisayara ait olduğu bildirilen ... marka .... seri numaralı harddisk üzerinde yapılan incelemelerde ise, harddiskte sata arayüz bağlantısı, enerji bağlantısı, manyetik plaka, okuma yazma kafası ve diğer donanım bileşenlerinin takılı olmadığı, eksik donanım parçaları içeren diskin çalıştırılıp test edilemediği, arızalı olup olmadığının değerlendirilemediği, halihazırda test edilebilir durumda olmayan diskin içerisindeki verilere ulaşmanın da mümkün olmadığı, " sonuç ve kanaatine varıldığı belirtilmiştir.
Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 29/12/2022 havale tarihli raporda; "Kök raporda yapılan mali tespit ve değerlendirmelerin özünün işbu ek raporda muhafaza edildiği, Kök rapor aşamasında incelemeye esas teşkil eden .... marka ... seri numaralı harddiskin data kablosu bağlantı yeri, jumperlar ve güç kablosu bağlantı yeri sökülmüş olduğundan, yani eksik donanımsal parçalar ihtiva ettiğinden test edilebilir durumda olmayan diskin içerisindeki verilere ulaşmanın mümkün olmadığı tespitine varıldığı, ancak gelinen aşamada davacı yan tarafından söz konusu harddiskte eksik olan donanımsal parçalar temin edilerek monte edildiği ve diskin incelemeye hazır hale getirildiği, bilgisayara bağlanılan diskin çalıştığı ancak bilgisayarın diski görmediği ve içerisindeki verilere erişmenin mümkün olmadığı test edildiği, Diske elektrik geldiği mekanik olarak çalıştığı, ancak bilgisayar tarafından okunamadığı ve içerisindeki verilere erişilemediği, bu durumun diskteki donanımsal bir arızadan kaynaklandığı test edildiği, inceleme konusu sabit diskin arızalanması sonucu disk içerisindeki verilerin kurtarılabilmesinin mümkün olmadığı, bu bağlamda içerisinde davacı şirkete ait elektronik defter ve faturaların yer aldığı belirtilen .... marka ... seri numaralı harddiskin onarımı mümkün olmaması ve disk içerisindeki verilere erişimin teknik imkansızlıklar içermesi nedenlerinden ötürü diskte mevcut tüm verilerin zayi olduğu, " sonuç ve kanaatine varıldığı belirtilmiştir.
Dava dilekçesi, taraf beyanları, bilirkişi raporu, gelen müzekkere cevabı ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde;
Talep, tacirin saklamakla yükümlü olduğu 2021 yılına ait e - defterler ve e- faturaların kanuni saklama süresi içinde Hard Disk arızası sebebiyle zıyaa uğradığı iddiasına dayalı zayi belgesi verilmesi istemidir.
6102 sayılı TTK'nın 82/7. Maddesinde; Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir. Ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması halinde de aynı düzenleme geçerlidir.
Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 4.4.1.e) maddesine göre e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının, gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde e-defter saklama hizmeti yönünden teknik yeterliliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta izin alan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde ya da Başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde 1/1/2020 tarihinden itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesi zorunludur. Tebliğin 7.1. Maddesine göre ise, e-defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “mücbir sebep” halleri nedeniyle e-defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 13. Maddesinde, sahibinin iradesi dışındaki sebepler dolayısiyle defter ve vesikalarının elinden çıkmış bulunması mücbir sebepler olarak kabul edilmiştir. Ancak Vergi Usul Kanunundaki bu düzenleme vergisel yükümlülüklerle ilgili olup, TTK'nın 82/7. maddesinde ticari defterlerin sahibinin elinden rızası dışında çıkmış olması hali, zayi belgesi verilmesini gerektiren bir olay olarak sayılmamış olduğu gibi tadadi olarak sayılan bu sebeplerle de benzerlik göstermediğinden sırf ticari defterlerin sahibinin elinden rızası dışında çıkmış olmasının ticari defterlerin TTK'nın 87/2 maddesinin aradığı şartlarda zayi olduğunun kabulü mümkün değildir. Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 7.1 maddesinde sadece Vergi Usul Kanununda belirtilen “mücbir sebep” ve ikincil örneklerin temin edilememesi halinin aranmış olması TTK'nın 82/7. Maddesindeki hususların aranmayacağı anlamına gelmez. Zira Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 7.1 maddesindeki düzenleme TTK'nın 82/7. Maddesindeki düzenlemenin kapsamını değiştirecek nitelikte değildir. Dolayısıyla tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğradığı iddiasına dayalı zayi belgesi verilmesi isteminde TTK'nın 82/7. koşullar aranmalıdır.
Bilgi işlem sistemlerinde muhafaza edilen elektronik defter ve beratların silinmesi, zarar görmesi, virüs bulaşması, siber saldırı v.b. nedenlerle ulaşılamaz hale gelmelerini önlemek için mükelleflerin, e-defter ve beratlarının muhafaza ve ibrazı konusunda ve ayrıca kullandıkları bilgi işlem sisteminin sağlıklı biçimde çalışabilmesi ile ilgili yeterli teknik ve güvenlik önlemlerini almaları(örn. Güvenlik açıklarına karşı güncelleme desteği olan işletim sistemi kullanılması, gelişmiş bir antivirüs programının yüklü olması vb.), bu kapsamda bilgi işlem sistemlerinde yaşanabilecek sorunlar nedeniyle elektronik defter ve beratlarını farklı ortamlarda yedeklemeleri basiretli bir iş adamından beklenen bir davranış olup Elektronik Defter Genel Tebliği'ne de uygundur.
Talep eden şirketin ana bilgisayar hard diskindeki arıza sonucu şirketin ticari defter ve kayıtlarına ulaşılamadığı ileri sürülmektedir. Mahkememizce Gelir İdaresi Başkanlığına yazılan müzekkere cevabında, talep eden şirketin 2021/01-12 dönemine ait e-defter ve beratların ikincil kopyalarının sistemde bulunduğu bildirilmiştir.
Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 7.1. Maddesinde, e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde zayi belgesi isteneceği düzenlenmiştir. Dolayısıyla ikincil örnekleri bulunan ticari defter ve kayıtlar yönünden zayi belgesi istenmesinde hukuki yarar bulunmamaktadır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesinin, 20/12/2022 Tarih ve 2022/1892 E. - 2022/1427 K. sayılı ilamı.)
Yukarıda açıklanan nedenlerle aşağıdaki şekilde karar verilmiş ve hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacının davasının hukuki yarar yokluğu sebebiyle REDDİNE,
2-Harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 179,90-TL harçtan davacı tarafça peşin yatırılan 80,70-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 99,20-TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat KAYDINA,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Karar kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının davacı tarafa İADESİNE,
Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/06/2023

Katip ...
¸e-imzalıdır

Hakim ....
¸e-imzalıdır