Karar Detayı

T.C. BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/742 Esas
KARAR NO : 2024/1189

DAVA : Kooperatif Üyeliğinin Tespiti
DAVA TARİHİ : 20/03/2020
KARAR TARİHİ : 03/12/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 16/12/2024

Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif Üyeliğinin Tespiti davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...... bank ..... Sanayi Müessesesi Yapı Kooperatifinin Ticaret Sicilinde feshedilmiş olarak görünmesi ve 1971 yılından beri organlarının fiilen bulunmaması nedenleriyle Kooperatif tarafından inşa edilen gayrı menkullerde mülkiyet devri ile birlikte Kooperatif Ortaklığı devirleri yapılamadığı, ..... bank ..... Sanayi Müessesesi Yapı Kooperatifi hakkında Bakırköy ......Asliye Ticaret Mahkemesinin verdiği E: ..... ve K: ..... İhya Kararının tescil edilmesi ite birlikte kooperatif organlarının seçilmesi mümkün hale gelmekle birlikte genel kurul toplamak için yapılan bir teşebbüste genel kurulu toplantıya çağırmak dahil gündem belirleme, gerekli belge ve cetvelleri oluşturma ve ortaklığa kabul etme gibi konularda tek yetkili makam olan yönetim kurulunun fiilen ve hukuken bulunmaması nedeniyle genel kurul yapılamadığı, bu nedenle bir karar tesisine ihtiyaç duyulmuş olup, açılan davanın özü Kooperatif hisselerinin devredilmiş olduğuna karar verilerek mevcut gayrı menkul maliklerinin Kooperatif Ortağı olarak tescil edilmesi, Kooperatif genel kurulunun Kamın’un 44. maddesi hükümlerine göre toplantıya çağrılabilmesi için izin verilmesi ve tüm işlemler tamamlanıncaya kadar Kooperatife ait gayrı menkuller üzerinde herhangi bir işlem tesis edilmemesi için tedbir konulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE YARGILAMANIN ÖZETİ:
Dava; kooperatif genel kurulunu toplantıya çağrıya izin istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; kooperatif üyeliğinin tespiti ve toplantıya çağrı izin şartlarının oluşup oluşmadığından kaynaklandığı mahkememizce tespit edilmiştir.
Mahkememizce Yapılan İşlemler ve Toplanan Deliller:
1-Mahkememizce tensip zaptı hazırlanmış ve taraflara duruşma gününü bildirir meşruhatlı davetiye usulüne uygun olarak tebliğ edilmiştir.
2-Mahkememizce:
a-İstanbul Ticaret Odası Başkanlığına,
b-Bakırköy ...... Asliye Ticaret Mahkemesine,
c-Bakırköy ...... Asliye Ticaret Mahkemesine,
d-İstanbul Çevre Ve Şehircilik İl Müdürlüğüne ,
e-Bakırköy Tapu Müdürlüğüne, müzekkereler yazılmıştır.
4-Mahkememizce Kooperatifler konusunda uzman ..... 'ten bilirkişi raporu düzenlenilmesi istenilmiş raporunda özetle: ''Kooperatiflerde temel kuralın, ortaklar pay defterindeki kayıtlara uygun olarak hazirun cetvellerinin düzenlenmesi gerektiği gibi kooperatif ortağı olmayan kişinin de hazirun cetvelinde ortak olarak gösterilmesinin mümkün olmayacağı, Kooperatif ana sözleşmesinde açıkça düzenlendiği üzere davalı kooperatif üyelerinin medeni hakları kullanma yetkisine haiz ...... bank ..... Sanayi Fabrikasında çalışan İŞÇİ VE MÜSTAHDEMİ statüsünde olması gerektiği, bu şartlara haiz olmayan gerçek ve tüzel kişilerin ise kooperatif üyeliğine kabul edilmediği Tapu kaydına göre bir kısım davacıların(...... Mühendislik İnş. Ticaret ve San Ltd.Şti) taşınmazları satış yoluyla elde ettiği bu hususun kendilerinin de kabulünde olup tartışmasız bulunduğu, Taşınmazları satış yoluyla elde eden davacılar yönünden satış işlemi yanında ayrıca kooperatif üyeliğini de devir aldıkları ve üyelik devir işlemlerinin davalı kooperatif tarafından kabul edilerek onaylandığı yönünde bir iddia ileri sürülmeyip sadece söz konusu taşınmazları satış yoluyla elde ettikleri gerek tapu kayıtları gerekse kendi beyanlarından da anlaşılması nedeniyle sadece satış yoluyla bağımsız bölüm maliki olduğu tespit edilen davacıların tek başına satış işlemine dayalı olarak davalı kooperatifin üyesi olduğundan söz edilemeyeceği, Kooperatif üyeliğinden söz edilebilmesi için satış yanında kooperatif üyeliğinin de devir alınması gerektiği, Mevcut dosya kapsamı ile davacıların tümü yönünden ayrı ayrı yapılan irdelemede sonucunda 1163 sayılı kanun ve ana sözleşme hükümlerine uygun olarak davacıların davalı kooperatif üyesi oldukları hususu ispat ve tevsik edilemediğinden 79 kişiden ibaret davacıların tümünün davalı kooperatif üyesi olmadıkları yönünde sonuç ve kanaate ulaşılmış ise de nihai takdir ve değerlendirmenin sayın mahkemeye ait olduğu,'' şeklinde tespit ve sonuçlarını mahkememize bildirmiştir.
5-Mahkememizce bilirkişiden ek rapor alınmasına karar verilmiş kök rapor ile ek rapor arasında kanaat farklılığı gerçekleşmemiştir.
6-Bilirkişi raporları taraflara tebliğ edilmiştir.
Delillerin Değerlendirilmesi ve Kararın Hukuki Gerekçeleri:
Davacılar Mahkememiz nezdinde açmış oldukları dava ile davalı kooperatif tarafından inşa edilen taşınmazları satın aldıklarını, taşınmazların devralınması suretile ile kooperatif üyesi olduklarını ancak kooperatif organlarının olmaması sebebiyle kooperatif üyeliklerinin gerçekleştirilemediğini, bu durumun tespiti ile tescilini talep ettikleri anlaşılmaktadır.
Mahkememizce davalı kooperatife ilişkin evraklar celp edilmiş ve davacıların üyeliklerinin tespiti yönünden dosya bilirkişiye tevdii edilmiş, bilirkişi kök raporu ve ek rapor alınmıştır.
1163 sayılı Kanun'un kooperatif ortaklığına ilişkin 8. Maddesi şu şekildedir:
"Kooperatif ortaklığına girmek için gerçek kişilerin medeni hakları kullanma yeterliliğine sahip olmaları gerekir. Ortak olmak isteyen gerçek ve tüzelkişiler, kooperatif anasözleşmesi hükümlerini bütün hak ve ödevleriyle birlikte kabul ettiklerini belirten bir yazı ile kooperatif yönetim kuruluna başvururlar. Yönetim kurulu başvuruyu bir ay içinde sonuçlandırır ve başvuru sahibine kararı taahhütlü mektupla veya elden imza karşılığında tebliğ eder. Kooperatif, ortaklarına kendi varlığı dışında şahsi bir sorumluluk veya ek ödemeler yüklüyor ise ortak olmak isteği, bu yükümlerin yazılı olarak kabul edilmesi halinde değer taşır.
Yönetim Kurulu; ortaklar ile ortak olmak için müracat edenlerin anasözleşmede gösterilen ortaklık şartlarını taşıyıp taşımadıklarını araştırmak zorundadır.
Yapı kooperatiflerinde konut, işyeri ve ortak sayısı genel kurulca belirlenir. Yönetim Kurulu, genel kurulca kararlaştırılan sayının üzerinde ortak kaydedemez."
Aynı Kanunun Ortaklığın devrine ilişkin 14. Maddesi ise şu şekildedir:
"Ortağın ölümü ile ortaklık sıfatı sona erer.
Anasözleşmede gösterilecek şartlarla ölen ortağın mirasçılarının kooperatifte ortak olarak kalmaları sağlanabilir.
Ortaklık devredilebilir. Yönetim kurulu, ortaklığı devralan kişinin ortaklık niteliklerini taşıması halinde, bu kişiyi ortaklığa kabul eder."
İlgili hükümlerden görülebileceği üzere kooperatif ortaklığının devri mümkün ise de ortaklığın devralan kişinin bu hususa ilişkin olarak yönetim kuruluna başvurması ve yönetim kurulu tarafından ortaklığı devralan kişinin ortaklık niteliklerini taşıyıp taşımadığını esas sözleşmeye ve kanuna göre araştırarak devire onay vermesi ve kabul etmesi halinde devralan kooperatif ortaklığını kazanacaktır.
1163 sayılı Kanun'un 15. Maddesinde ise şu düzenleme bulunmaktadır:
"Görev veya hizmetin bitmesi, taşınmaz mal veya işletme karşılığı ortaklık:
Ortaklık sıfatı bir görev veya hizmetin yerine getirilmesine bağlı ise, bu görev veya hizmetin sona ermesi ile ortaklık sıfatı kalkar. Bu halde Anasözleşmeye hüküm konulmak suretiyle ortaklığın devamı sağlanabilir.
Ortaklık sıfatının kazanılması, Anasözleşme ile bir taşınmaz malın mülkiyetine bağlı hakların kullanılmasına veya bir teşebbüsün işletilmesine bağlanabilir. Bu gibi hallerde taşınmaz malın mülkiyetinin veya işletmenin üçüncü şahıslara devir veya temliki ile ortaklık sıfatının bir hak olarak yeni malike veya işletmeyi alana geçebileceğini anasözleşme hüküm altına alabilir. Taşınmaz mala ait bu şekil iktisabın üçüncü şahıslara karşı muteber olması tapu siciline bu yoldan meşruhat verilmesine bağlıdır."
1163 sayılı Kanun'un 15. Maddesine göre kooperatif ortaklığının taşınmaz mal mülkiyetine bağlanması halinde esas sözleşmede gösterilmesi ve tapu siciline tescil halinde kooperatif ortaklığı da esas sözleşmede kararlaştırılan usule göre yeni malike geçecektir.
Davalı kooperatifin esas sözleşmesi incelendiğinde; üyelik şartlarının şu şekilde belirtildiği anlaşılmaktadır:
"6. MADDE; Kooperatife üye olmak için aşağıdaki şartlara haiz olmak lazımdır.
a-) Medeni hakları kullanma ehliyetine haiz olmak,
b-) ...... bank ..... Sanayi Fabrikasının işçi ve müstahdemi olmak"
İlgili esas sözleşme hükmünden görülebileceği üzere davalı kooperatifin esas sözleşmesine göre ..... bank ..... Sanayi Fabrikasının işçi ve müstahdemi olmak kooperatif üyelik şartı olarak belirlenmiştir.
Davalı kooperatifin esas sözleşmesi incelendiğinde; kooperatif üyeliğinin doğrudan taşınmaz mülkiyetine bağlanmadığı, 1163 sayılı Kanun'un 15. Maddesinin 2. Fıkrasına göre kooperatif üyeliğinin doğrudan taşınmaz mülkiyetinin devri ile devredileceğine dair davalı kooperatifin esas sözleşmesinde herhangi bir hüküm bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu bağlamda davaya konu somut olay değerlendirildiğinde; davacıların davalı kooperatif ortağı olduklarını ispat edemedikleri, kooperatif esas sözleşmesine göre kooperatif ortaklığının doğrudan taşınmaz mülkiyetine bağlı olmadığı ve taşınmaz mülkiyetinin devri sureti ile kendiliğinden ortaklığın da devredilmediği, davalıların davalı kooperatif yönetim kurulu tarafından ortaklığa kabul edildiğine dair herhangi bir yönetim kurulu kararını ibraz etmedikleri, taşınmaz tapu kayıtlarında da kooperatif ortaklığının taşınmaz mülkiyeti ile devredildiğine dair herhangi bir beyan veya şerhin bulunmadığı, yine kooperatif esas sözleşmesine göre ortaklık şartlarından olan "..... bank ..... Sanayi Fabrikasının işçi ve müstahdemi olmak" şartının davacılar tarafından sağlanmadığı, davacılar tarafından kooperatif üyeliğinin de taşınmazın mülkiyeti ile devredildiğine dair herhangi bir yazılı belge veya ortaklığın devrine dair herhangi bir yazılı belge sunmadıkları bu suretle davalı kooperatif üyesi olduklarının ispat yükü üzerine düşen davacılar tarafından ispat edilemediği anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
..... MÜHENDİSLİK İNŞAAT TİCARET VE SANAYİ LİMİTED ŞİRKETİ dışında bulunan davacılar tarafından davanın takip edilmediği ve geçerli bir mazeret sunulmaksızın arka arkaya 2 duruşmaya iştirak edilmediği ve üç aylık süre içerisinde davanın yenilenmediği anlaşılmakla ilgili davacılar yönünden davanın açılmamış sayılmasına karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1- Davayı takip eden ...... MÜHENDİSLİK İNŞAAT TİCARET VE SANAYİ LİMİTED ŞİRKETİ yönünden DAVANIN REDDİNE,
2-Bir önceki celselerde tespit edilen davayı takip etmeyen (1) no'lu hükümde adı geçmeyen diğer taraflar yönünden DAVANIN AÇILMAMIŞ SAYILMASINA,
3-Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken 427,60-TL harçtan peşin alınan 80,70-TL harcın mahsubu ile noksan kalan 346,90-TL harcın davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
4-Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının HMK 333.maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra talep halinde taraflara iadesine,
6-HMK'nin uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince taraflardan birinin talebi halinde gerekçeli kararın taraflara tebliğine,
Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere bir kısım tarafların yüzüne karşı diğerlerinin yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 03/12/2024
Katip ......
¸e-imza
Hakim ....
¸e-imza