mahkeme 2022/729 E. 2024/449 K.

T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
YEDİNCİ HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I

İncelenen Kararın
Mahkemesi: Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi
Tarihi: 29/12/2021
Davanın Türü: Menfi Tespit (Eser Sözleşmesi) (Denizli 4 İcra ... E.)

İlk derece mahkemesince verilen karar istinaf edilmekle dairemiz üyesi tarafından hazırlanan rapor okunduktan ve dosya kapsamı incelendikten sonra yapılan müzakere sonucu gereği düşünüldü;
I. DAVA
Davacı vekili açtığı dava ile, davacının maliki olduğu tapunun ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... Pafta, .... Ada, ... ve ... numaralı parsellerde kayıtlı taşınmazları üzerine devletten hibe desteği alarak “Keçi Çiftliği” yapmaya karar verdiğini, Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Denizli İl Koordinatörlüğüne hazırlanan projenin ibraz edildiğini ve projenin kurum tarafından kabul edildiğini, müvekkilinin ... kurumu ile 07.10.2015 tarihinde hibe sözleşmesini tanzim ettiğini, akabinde çiftliğin inşaatının yapımı konusunda dava dışı yüklenici ... . A.Ş ile “Yapım İşleri Tedarik Sözleşmesi” imzalandığını, işin belli bir merhaleye gelmesinden sonra yüklenici firma maddi anlamda darboğaza girmiş olduğundan üstlendiği işi tamamlayamadığını ve yarım bırakmak zorunda kaldığını, bunun üzerine yüklenici firmanın müvekkilinin rıza göstermemesine rağmen işin tamamlanması konusunda davalı şirket ile 27.06.2016 tarihinde “Partner Taşeron Sözleşmesi” tanzim ettiğini, müvekkilinin bu sözleşmeye dahil olmadığını, inşaatın bitim aşamasına gelindiğinde ve ... kurumundan hibe bedelinin alınması süreci yaklaştığında davalı şirket yetkilileri müvekkilini ofislerine davet ederek müvekkile hitaben “Kurumdan hibe paranı alabilmen için bizim yüklenici firma olan ... fatura kesmemiz gerekiyor. Ancak ... bize ödemesi gereken miktarı ödemedi. Bu alacağımızı ... tahsil edebilmemiz, senin de hibe bedelini kurumdan alabilmen için bize garanti vermen gerekiyor” diyerek davacıdan ısrar zoruyla proje bedeli kadar toplamda 3.000.000 TL'yi bulan parça parça senet aldıklarını, daha sonra davalı şirket yetkilileri ortakları ... ile aralarındaki sorunu giderdiklerini söyleyerek senetlerini iade etmek üzeredavacıyı iş yerlerine davet ettiklerini, davalı şirket yetkililerinin dava konusu senet dışındaki diğer senetlerini kendisine iade etmesi üzerine davacının senetlerini orada yırtarak imha ettiğini, davaya konu senedinin de kendisine iade edilmesini isteyen davacıya davalı şirket cevaben “Bu işten zarara uğradıklarını, ... istedikleri parayı alamadıklarını, dolayısıyla senet bedeli kadar daha kendilerine ödeme yapılmasını, aksi halde davaya konu senedi icraya vereceklerini” söyleyerek davacıyı tehdit ettiklerini, davacının önce parça parça eline para geçtikçe, akabinde kalan kısmını ise kurumdan hibe bedelini aldıktan hemen sonra davalı şirketin ve şirket sahibi ... hesabına yatırmak suretiyle senet bedelinin tamamını davalı şirkete ödediğini, davaya konu senetten dolayı davalı şirkete hiçbir borcu kalmadığını, Denizli 4. İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası üzerinden borçlu olmadığının tespitine, davalının kötü niyetli olarak bedelsiz senedi tahsil etmeye çalıştığı her türlü izahtan vareste olduğundan dolayı %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevabında, davalı şirket ile dava dışı ... şirketi arasında imzalanan partner sözleşmesinden sadece bir gün sonra 28.06.2016 tarihinde davacı ile durumu görüşmek üzere bir araya gelen davalı şirket yetkilileri tarafından davacıya yapılan bildirim sonrası davacı davalının işi üstlenmesine rıza gösterdiğini, yine davacının bilgisi dahilinde davacı dışı yüklenicisi ile bir temlikname imzaladığını ve bu temlik ile inşaat yapımının davalı şirket tarafından yerine getirileceği ve ücretinde davalı şirket tarafından alınacağının karara bağlandığını, davacının iddia ettiği gibi borçlu olduğuna ilişkin bonoların ... sürecinden çok önce ve hiç bir ödeme yapılmadan keşide edildiğinin 18.08.2016 tarihli sözleşme ile sabit olduğunu, davacının iddia ettiği üzere bir tek bonoya ilişkin ödeme yapması söz konusu olsa idi sunduğu ödeme dekontlarında açıklama kısmına bono bedelinin yazması gerektiğini, oysa inşaat yapım bedeli ve inşaat borcu adı altında ödemeler yapıldığını, davacının davalı tarafından hizmet almadığı ve davalı tarafından bir edim sağlanmadığı ya da mal almadığı yönündeki beyanlarının cevap dilekçesi ekinde sunulan imzalı belgeler ve faturalar ışığında haksız ve gerçek dışı olduğunu, davalının alacağının iş bu bononun ödenmesi ile de sona ermeyeceğini, davalının iş yapımı, mali destek sağlaması ve malzeme temini ve sair ödemeleri ile alakalı cari alacağı da bulunduğunu beyan ederek haksız ve kötü niyetli olarak açılmış davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk derece mahkemesi, davaya konu senedin 01/03/2016 tanzim tarihli 30.01.2017 ödeme günlü 750.000 TL bedelli tanzim edenin ... ve lehtarın ... Şti olduğu, (bedeli "malen" alınmıştır) kaydı taşıdığı, dava konusu senedin üzerinde "bedeli" malen "alınmıştır" ibaresi olduğuna göre malların teslim alınmadığı iddiasını ispat yükünün davacıda olduğu, davacının HMK'nın 201. maddesi gereğince senedin teminat senedi olduğunu, bedelsiz kaldığını veya malları teslim almadığını senetle yani yazılı kesin delille ispat etmek zorunda olduğu,davacı yanın yemin deliline dayanmadığı anlaşılmakla davacının ispat edilemeyen davasının reddi ile davacının talebi üzerine verilen ihtiyati tedbir kararının uygulanmış olması nedeniyle İİK'nun 72/4 maddesi gereğince davalı lehine tazminata hükmedilmesine karar vermiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
B. İstinaf Nedenleri
Davacı vekili, menfi tespit taleplerinin iki temel nedene dayandığı, malen kaydı ve ödeme iddiaları ile davayı açtıklarını, ilk derece mahkemesinin sadece malen kaydınaı dikkate aldığı, ama bu durumda da ticari kayıtları doğru değerlendirmediği, ödeme ile ilgili iddialarının ise hiç tartışılmadığı, ceza soruşturmasının incelenmediği gibi nedenlerle kararı istinaf etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, İcra İflas Kanununun 72. maddesine göre açılmış menfi davasıdır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, TBK 470 vd. maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, davacı iş sahibi, davalı ise yüklenicidir.
2. Ön İnceleme ve İncelemenin Kapsamı
İlk derece mahkemesi kararının; kesinlik, süre, istinaf başvuru şartları ve diğer usul konuları yönünden HMK 352. maddesine göre ön incelemesi yapılmış ve eksiklik bulunmadığı anlaşılan dosyanın incelenmesine geçilmiştir. İstinaf incelemesi de, HMK 355. maddesi göz önünde bulundurularak, kamu düzeninden olan hususlar re'sen gözetilmek suretiyle istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.
3. Değerlendirme
3.1.Kural olarak eser sözleşmesi şekle tabi bir sözleşme değildir. Eser sözleşmesinin dava dışı .... ile kurulduğu ve davalı şirketin eser sözleşmesindeki "yüklenici" konumunu temlik almasına rızalarının bulunmadığı yönündeki iddia karşısında her ne kadar ilk derece mahkemesince çeşitli imza ve yazı araştırmaları ve grofolojik incelemeler yapılarak sonuca gidilmeye çalışılmış ise de, dava dilekçesinde davacı tarafın ödemeleri davalı şirket yetkilisinin şahsi hesabına yaptıklarını beyan etmeleri karşısında, davalı şirketin cevaplarında da dava konusu olaydaki iyiniyetlerini ispat bakımından şirket yetkilisinin şahsi hesabına yapılan ödemeleri inkar etmemeleri ve hatta davacının sunduğu dekontların toplamı üzerinden hesaplama yapılıp bunlar mahsup edilse bile, davalının bonodan daha fazla alacağının olduğunun yapılan imalatlardan belli olduğunu açıklaması karşısında taraflar arasında akdi ilişki bulunduğunun kabulü gerekir.
3.2.Davacının temel iddiası, davalının takibe konu ettiği senedin ödenmek suretiyle bedelsiz kaldığı yönündedir. Davalı savunmasında cari hesaplarında davacıdan alacaklı olduklarını bu nedenle senedin bedelsiz kalmadığını savunmakta, davacı ise senedin tamamen ödendiğini iddia etmektedir. Davalının incelenen ticari defter ve kayıtlarına göre, davalı şirketin davacıdan jeneratör faturasına istinaden 27.000,00 TL alacaklı göründüğü, cari hesapta davalı şirketin başkaca bir alacağının bulunmadığı, senedin ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı saptanmıştır. Davacının davalı şirket yetkilisinin hesabına değişik tarihlerde toplam 722.000,00 TL ödeme yaptığı dekontlardan anlaşılmaktadır. Senet bedeli 750.000 TL olduğuna göre, 722.000,00 TL'lik ödemelerin mahsubu yapıldığında, bakiye 28.000,00 TL davalı alacağının kaldığı, ancak ticari defterlerinde alacağın 27.000,00 TL olarak göründüğü anlaşılmaktadır. Buna göre, Davacının şikayeti üzerine devam ettiği bildirilen hazırlık soruşturması evrakı da getirtilerek incelenmeli, yapılan iş ve ödeme iddiaları üzerinde durulmalı, davacının yaptığı ödemeler dikkate alınarak davalı yüklenicinin bakiye alacağı bulunup bulunmadığı belirlenmeli ve sonucunda senetten dolayı davacının davalıya borçlu olup olmadığının tespiti gerekirken, tarafların defter ve belgelerindeki kayıtlar, tarafların beyanları ve ödemeler dikkate alınmadan eksik inceleme ile yazılı olduğu şekilde davanın reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmemektedir.
3.4.Yukarıdaki bentlerde açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nun 353/1-a/6 maddesi uyarınca, esası incelenmeden kararın kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
V. KARAR
1)Yerel mahkeme kararının esası incelenmeksizin ORTADAN KALDIRILMASINA ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
2)Peşin alınan istinaf karar harcının isteği halinde ilk derece mahkemesince istinaf yoluna başvuran davacı tarafa iadesine,
3)Dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde 16/04/2024 tarihinde HMK'nun 362. maddesi uyarınca kesin olarak oybirliği ile karar verildi.
...