mahkeme 2024/65 E. 2024/91 K.

T.C.
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/65
KARAR NO : 2024/91
DAVA : Tapu İptali Ve Tescil (Satın Almaya Dayalı)
DAVA TARİHİ : 17/08/2023
KARAR TARİHİ : 09/02/2024

Antalya ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Karar sayılı ilamı ile görevsizlik kararı vermesi üzerine mahkememizde görülmekte bulunan Tapu İptali Ve Tescil (Satın Almaya Dayalı) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ;
DAVA:Davacı vekili Antalya ... Asliye Hukuk Mahkemesine verdiği dava dilekçesinde özetle; Kooperatif ortaklığına dayalı olarak müvekkillerinin murisi ... üyeliğine tekabül eden ... nolu dükkan'ın müvekkilleri adına tapuda devrinin yapılarak müvekkilleri adına tescili ve fiilen teslimi ile fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla bu taşınmazların teslim tarihinden (17/07/2001) bu güne kadar işlemiş olan şimdilik 500 TL kira bedelinin yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :Davalılar vekili Antalya ... Asliye Hukuk Mahkemesine verdiği cevap dilekçesinde özetle; Davanın tüm arsa maliklerine yöneltilmemiş olup ... parselin tüm bağımsız bölüm sahiplerine yöneltilmesi gerektiğini, davanın zaman aşımına uğradığını, davacıların murisi ...'un kooperatif üyesi olduğunu, davacıların kooperatifin tasfiye halinde olduğunu bilmemelerinin mümkün olamayacağını, ayrıca davacıların müvekkillerine husumet yöneltmeyip müteahhide ve kooperatife yöneltmesi gerektiğini, müvekkillerinin dava konusu edilen bağımsız bölümlere ilişkin tescillerinin hukuka aykırılık teşkil etmediğini, tüm bu nedenlerle ispatlanamayan ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilerek yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacılar üzerine bırakılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, tapu iptali ile davacı adına tescili terditli olarak taşınmaz bedellerinin tahsili istemine ilişkindir.
Antalya ... Asliye Hukuk Mahkemesi ... Karar sayılı ilamı ile dava ile davacıların murislerinden gelen kooperatif ortaklığı bulunduğu iddiasına dayalı taşınmaz tapusunun iptali ile adlarına tescilini talep ettiğine göre, uyuşmazlığın 1163 sayılı Kooperatifler Kanununda yer alan hükümlerle açıklığa kavuşturulacağı ve dolayısıyla uyuşmazlığın kooperatifler hukukundan kaynaklanan ticari nitelikte sayılan işlerden olduğu belirtilerek görevsizlik kararı vermiştir.
Ticari davalar, mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç gruba ayrılır. Mutlak ticari davalar TTK'nın 4/1-a bendi uyarınca; tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın TTK'da düzenlenen hususlardır.
TTK'nın 4/1. maddesi uyarınca nisbi ticari dava olması için, her iki tarafın tacir olması ve davanın ticari işletmelerinden doğması gerekir. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir.
Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.
6102 sayılı TTK'nın 16/1. maddesinde bütün ticari şirketler tacir olarak sayılmış, 124/1. maddesinde de 136. maddesi hükmü aynen tekrar edilerek ticari şirketlerin kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerden ibaret olduğu belirtilmiştir. Görüleceği üzere, Kooperatifler Kanunu yürürlükte olmasına karşın yeni Türk Ticaret Kanunu'nda kooperatiflerin ticaret şirketi olduğu açık bir biçimde hüküm altına alınmıştır. Türk Ticaret Kanunu bakımından ticaret şirketleri arasında sayılan kooperatiflerle ilgili ana düzenleme, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’dur. Bu Kanun'un 3. maddesinde kooperatif ve şubelerinin ticaret siciline tescil olunacağı, 7. maddesinde kooperatifin ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik kazanacağı, 98. maddesinde de bu Kanun'da aksine açıklama olmayan hususlarda TTK’daki anonim şirketlere ait hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiştir. Bu düzenleme nedeniyle TTK'nın özellikle anonim şirketlere ilişkin hükümleri ile 1163 sayılı Kanun'a aykırı olmayan birleşme, bölünme ve tür değiştirmeye ilişkin hükümlerinin kooperatiflere de uygulanacağı ve kooperatiflerin de defter tutmak zorunda olduğu açıktır. Ayrıca aynı Kanun'un 99. maddesinde, kooperatiflerin tarafı olduğu hukuk davalarının ticari dava sayılacağı düzenlendiği gibi 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 179. maddesindeki düzenleme uyarınca da kooperatiflerin iflasa tabi oldukları da kuşkusuzdur.
Yargıtay 20. Hukuk Dairesi'nin 14/01/2016 tarih ve 2015/12534 Esas - 2016/372 Karar sayılı ilamında; "..davacının kooperatif ortaklığına dayanmayıp mirasçılık hakkına dayanarak dava açtığı ve uyuşmazlığın Kooperatifler Hukukundan doğmadığı buna göre uyuşmazlığın Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir... denilmiştir.
Tüm açıklamalardan sonra dosya kapsamının incelenmesi neticesinde; her ne kadar Antalya ... Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından davanın Kooperatifler Kanunu'ndan kaynaklandığı gerekçesi ile görevsizlik kararı verilmiş ise de; 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu sözleşmeden kaynaklı edimlerin ifasına ilişkin hükümler barındırmayıp, amacı gereği kooperatiflerin yapısını, organizasyonunu ve iç ilişkisini düzenleyen bir kanundur. Eldeki davanın esasının çözümü kooperatif üyeliğini yada kooperatifler hukukunu ilgilendirmeyip, kooperatif ortaklığına dayanmayıp mirasçılık hakkına dayanarak tapu iptal tescil talebini içerdiğinden uyuşmazlığın Kooperatifler Hukukundan doğmadığı anlaşılmakla dava konusu uyuşmazlığın mahkememiz görev alanına girmediği kanaatine varılmıştır. Kaldı ki eldeki davada kooperatif taraf olarak dahi gösterilmemiştir.
Görev, 6100 Sayılı HMK’nın 1. maddesi hükmü gereği kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemece yargılamanın her safhasında kendiliğinden gözetilmelidir. Bu durumda, davanın asliye hukuk mahkemesinin görevine girdiği gözetilerek mahkememizce karşı görevsizlik kararı verilmesi gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın 6100 sayılı Kanunun 114/1-c maddesi gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle HMK'nun 115/2. Maddesi gereğince USULDEN REDDİ ile, Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, karar kesinleştikten sonra talep halinde dosyanın görevli Antalya Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,
2-Taraflardan birinin, H.M.K.'nun 20. Maddesi gereğince görevsizlik kararının kesinleşmesinden itibaren iki hafta içinde mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesini talep edebileceği, aksi takdirde mahkememizce davanın açılmamış sayılacağına karar verileceğinin ihtarına
3-Yargılama giderlerinin görevli mahkemece dikkate alınmasına,
4-Görevsizlik kararımız istinaf edilmeden kesinleştiğinde Antalya ... Tüketici Mahkemesi ile olumsuz görev uyuşmazlığı meydana geleceğinden dosyanın re'sen Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'ne gönderilmesine,
Dair, tarafların yokluğunda verilen kararın tebliğinden itibaren 6100 Sayılı Kanunun 345.maddesi gereğince 2 hafta içerisinde ilgili İstinaf Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 09/02/2024

Katip ...
e-imza

Hakim ...
e-imza