mahkeme 2023/143 E. 2024/123 K.

T.C.
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/143
KARAR NO : 2024/123

DAVA : Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 01/03/2023
KARAR TARİHİ : 27/02/2024

Mahkememizde görülmekte bulunan Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı şirketin borçlu olmadığı bir alacağa ilişkin olarak Antalya Genel İcra Dairesi .../... esas sayılı icra takibi başlatıldığını, icra takibine ilişkin ödeme emrinin ... tarihinde davacı şirketin UETS hesabına iletildiğini, davacı şirket yetkilisinin yurtdışı seyahatinde bulunması nedeniyle süresinde icra takibine itiraz edilemediğini, takibin davacı şirket aleyhine kesinleştiğini, davacı şirket yetkilisinin Türkiye'ye döndükten sonra ... tarihinde alacaklı vekili tarafından aranması üzerine icra takibinden haberdar olunduğunu, 3 günlük süre içerisinde gecikmiş itiraza ilişkin Antalya ... İcra Hukuk Mahkemesinde .../... E. sayılı davanın ikmal edildiğini, taraflarınca gecikmiş itiraza ilişkin dava açılmışsa da davacının takibe konu bir borcunun olmadığına ilişkin dava açma zaruretinin hasıl olduğunu, davacının alacaklı olduğunu iddia eden davalı şirkete herhangi bir borcu olmadığını, davalının başlatmış olduğu icra takibine dayanak gösterdiği ... tarihli, ... numaralı, ... TL tutarlı ... hizmeti faturası; ... tarihli, ... numaralı, ... TL tutarlı ... hizmeti faturası; ... tarihli, ... numaralı, ... TL tutarlı hizmet faturası olmak üzere 3 adet fatura bulunmakta olduğunu, her ne kadar davalı tarafça bahse konu faturalar tanzim edilmişse de faturalardaki hizmetin hiçbir şekilde davalı tarafça davacıya verilmediğini, faturalara konu hizmetin hiçbir şekilde somutlaştırılmamış genel geçer ifade ile belirtilmiş olduğundan davalının davacıya ne şekilde bir ... hizmeti sağladığını ispat etmesi gerektiğini, davalı taraf henüz hizmeti ifa etmeden fatura tanzim ettiğini ve davalı tarafça hiçbir hizmet sağlanmadığını, taraflar arasında faturaya bağlı bir sözleşme ilişkisinin hiçbir şekilde kurulmadığını, düzenlenip verilen belgenin fatura niteliğinde sayılabilmesi ve buna ilişkin sonuçları doğurabilmesi için şart olan hususun; taraflar arasında geçerli bir sözleşmenin varlığı olduğunu, TTK. m. 21/1 hükmünden, faturanın düzenlenebileceği zamanın başlangıcı itibariyle anlaşılanın da sözleşmenin kurulmuş olması olduğunu, faturanın sözleşmenin yapılmasından sonra düzenlenip gönderildiğini, bu anlamda, faturanın sözleşmenin icra aşamasıyla ilgili bir belge olduğunu, ancak, ifa sırasında veya daha sonradan düzenlenip verilmesi yanında, ifadan önce de düzenlenebileceğini, bu sebeple de borcun ifa edildiğini göstermediğini, esasen, TTK. m. 1530/2 vd. hükümlerinde de faturanın, ticari işletmeler arasında mal ve hizmet tedariki amacıyla önceden yapılan bir sözleşmeye dayanarak ve malın teslimi veya hizmetin sağlanması tarihinde, daha sonra ya da malın teslimi veya hizmetin sağlanmasından önce düzenlenip verilebileceğinin öngörülmekte olduğunu, faturanın genellikle sözleşmenin kurulmasını takiben müşteriye gönderildiğini, uygulamada, malla birlikte gönderilmesinin de söz konusu olduğunu, sonuç olarak; TTK. m. 21/1 uyarınca, fatura düzenlenipverilmesi için, taraflar arasında önceden kurulmuş geçerli bir sözleşme ilişkisinin bulunmasının şart olduğunu, fakat borç ifa edildikten sonra düzenlenip verilmesinden hareket edildiği söylenemeyeceği için; bu hükme (TTK. m. 21/1) dayanılarak, itiraza uğramayan faturanın, malın teslim edildiğini, işin görülü veya menfaatin sağlandığını göstereceğinin de söylenemeyeceğini, TTK. m. 21/2'de ise; “Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır.” hükmünün yer almakta olduğunu, buradaki kabul edilmiş sayılan içeriğin ”münderecat” (eTTK-1956 m. 23/f.2; eTTK-1936 m. 684); satılan malın veya yapılan işin adedi, türü, tutar gibi, faturaya yazılması olağan hususlar olabileceğini, yani, bu hükme göre de itiraza uğramayan faturanın; malın teslim edildiğini, işin görüldüğünü vs. borcun ifa edildiğini göstermediğini, davacı şirketin davalı şirketin ... ili ... ilçesindeki deposunu kiraladığını ... üzerinden satışını yaptığı tekerlekli sandalyeleri burada muhafaza ettiğini, davalı şirket yetkilisinin davacının bu merkeze irsaliye belgeleri karşılığında teslim ettiği tekerlekli sandalyeleri kendi uhdesine geçirdiğini ve davacıya teslim etmediğini, davalı tarafa tekerlekli sandalyeleri iade etmesi için Antalya ... Noterliği ... Tarihli, ... Yevmiye nolu ihtarnamesinin gönderildiğini, bu ihtara rağmen sandalyeler iade edilmeyince davalı şirket yetkilisi hakkında şikayette bulunulduğunu, ve Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı .../... Sor no ile soruşturma başlatıldığını, tekerlekli sandalyelerin bedelinin Ankara ... İcra Dairesi .../... icra takibi ile ...-TL asıl alacak olarak talep edildiğini, takibe itiraz edilmesi sonrası arabuluculuk sürecinin tamamlanmış olup dava aşamasına gelindiğini, davacı şirkete ait malzemeleri gasp eden davalı şirket yetkilisinin davacıya başlattığı takip ile de haksız kazanç peşinde olduğunu, davacıya vermediği bir hizmet için fatura düzenlemesinin yanı sıra bu fatura alacaklarının neredeyse 1 senedir takibe konu edilmediğini, ne zaman ki davacının davalı hakkında suç duyurusunda bulunup icra takibi başlattıysa davalı tarafın önceki dönemlere ait hizmet vermeden tanzim ettiği faturaları icra takibine koyduğunu, bu nedenle davacının borçlu olmadığının tespitinin gerekmekte olduğunu belirterek, müvekkilinin Antalya Genel İcra Dairesinin .../... Esas sayılı dosyasında ... TL ve ferileri yönünden borçlu olmadığının tespiti ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Dosya kapsamında davalının herhangi bir cevap dilekçesine rastlanılmamıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, Antalya Genel İcra Dairesinin .../... Esas sayılı takip dosyasında takibe konu faturalar yönünden davacının davalıya borcunun bulunup bulunmadığının tespitine ilişkin menfi tespit davasıdır.
Antalya Genel İcra Müdürlüğünün .../... Esas sayılı dosyası incelenmiş; alacaklının ... ... ... ... ... ... ... ... ... San ve tic. Ltd. Şti borçlunun ... ... ... ... ... ... Ticaret Ltd. Şti olduğu, ... TL satış faturası, ... TL satış faturası, ... TL satış faturası olmak üzere toplam ... TL alacağın tahsili talebi ile İlamsız takiplerde ödeme emri yolu ile icra takibi başlatıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce taraflara ticari defterlerini sunması hususu ihtar edilmiş, davalı yapılan ihtara rağmen ticari defterlerini sunmaması üzerine davacının ticari defterlerinde yapılan inceleme sonucunda, Mali müşavir Bilirkişi 24.10.2023 tarihli raporunda sonuç olarak; "Davacının ibraz edilen 2022 yılı e defterlerinin usulüne uygun olarak vergi dairesine gönderildiği, davalı tarafça sayın mahkemenizce verilen süre içerisinde ticari defterler ibraz edilmemiş olup defterlerin bulunduğu yerinde bildirilmediğinin dosya kapsamından anlaşıldığı, davacının ticari defter kayıtlarına göre davalının davacıya ... toplam tutarlı fatura düzenlediği davacının ortağının bu - faturaların ödemesinin kendisi yaptığı şekilde ödeme kaydı girildiği ve ... itibari ile davacının davalıya herhangi bir borcunun kayıtlı olmadığı, davacı kayıtlarındaki bu iki faturanın takibe konu edilen faturalardan olduğu davalının takibe konu ettiği ... tarihli .../lik faturanın ise davacı kayıtlarında olmadığı, davacının kayıtlarına aldığı takibe konu bu iki faturayı ortağı ödemiş olarak kayıt etmiş olmasından ve davalının bu iki faturanın ödenmediği için takip başlatmasından ötürü ortak ... ...'in bu ödemeyi nasıl yaptığını kanıtlaması gerektiği, davacının davalı adına açmış olduğu takip ile ilgili ticari defter ve kayıtlarında herhangi bir kayıt olmadığı davacının bununla ilgili davalı şirket ortağı ... ... adına savcılığa şikayette bulunduğu görülmüş olup bu alacağın belirlenmesi için tespit yapılarak davalı ortağının uhdesinde kalan malların bedelinin tespit edilmesi gerektiği, davacının borçlu olmadığının tespitini istediği icra takibine konu faturalardan iki adet toplam ...TL'lik faturayı ticari defterlerine kayıt ettiği, ... tarihli ...TL'lik faturanın ise kayıtlarında olmadığı davacının borçlu olmadığının tespiti için ticari defterlerinde kayıtlı olan ...TL'lik iki faturanın ortak tarafından ödendiği şekilde kayıt yapıldığından ortağın bu ödemeleri yaptığına ilişkin belgeleri sunması gerektiği, bu ödeme belgelerinin sunulması ile ödeme yapıldığının tespit edilmesi durumunda davacının davalı şirkete bir borcunun olmayacağı, davalıca ... tarihli ...TL'lik faturaya konu hizmetin davacı adına verildiğini belge ile ispatlaması gerektiği bu faturaya konu hizmetin verildiği belgelenecek olunur ve davacı ortağı tarafından yapılan ödemenin belgelerinin sunulmaması durumunda ise davacının bu üç faturadan ötürü davalıya ...TL borçlu olacağı," sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Uyuşmazlık davacının faturalardan dolayı davalıya borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir.
Kendisine karşı icra takibi yapılmış olan borçlu, ödeme emrine itiraz edilmemiş veya itiraz edilmiş olmakla birlikte yerinde görülmemiş olması sebebiyle icra takibi kesinleşse dahi maddi hukuk bakımından borçlu olmadığını ileri sürebilir. Bunun için, takip devam ederken alacaklıya karşı menfi tespit davası açabileceği gibi, böyle bir menfi tespit davası açmamış ve borcu cebri icra tehdidi altında ödemiş ise, ödemiş olduğu paranın kendisine verilmesi için alacaklıya karşı istirdat davası açabilir (Kuru, B.: İcra ve İflâs Hukukunda Menfi Tespit Davası ve İstirdat Davası, Ankara 2003, s. 233).
Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer, davalının dayandığı hukuki ilişkiyi ispat etmesi gerekmektedir. Davalı alacaklı varlığını iddia ettiği hukuki ilişkiden kendi lehine çıkar sağlamak durumunda olduğundan, bu ilişkinin varlığının borçlu tarafından inkar edilmesi halinde, ilişkinin mevcudiyetini ispat etmek davalı alacaklıya düşer. Fakat, davacıya (borçluya) düştüğü hâller de vardır; davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukuki ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukuki ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukuki ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı HMK m. 190; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 6). Fakat, alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer .
Tüm açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacının faturadan kaynaklı borçlu olmadığının tespitini talep ettiği, tarafların bu hususta ticari defter ve belgelerinin incelenmesine karar verildiği ve davaya konu faturaların dosyaya ibraz edildiği görülmüştür. Davacının defterlerinin incelenmesi neticesinde; ... ve ... tarihli faturaların şirket ortağı tarafından ödendiğinin, ... tarih, ...-TL bedelli faturanın ise davacı defterlerinde kayıtlı olmadığı tespit edilmiş, davalı tarafın ise ticari defterler ve belgelerini ibraz etmediği görülmüştür. Fatura tek başına bir sözleşme olmayıp akdin ifasını gösteren bir belge niteliğindedir. Faturaya dayalı bir borcun varlığı öncelikle temel borç ilişkisinin varlığına bağlıdır. Faturalara davacı tarafından itiraz edilmemesi fatura içeriğinin kabulü bakımından yasal bir karine oluştursa da, bu karine fatura bedeline ilişkin olup, fatura düzenlenmesine sebep olan hizmet veya ürünün verildiğini ispata ilişkin değildir. Bu durumda davalının düzenlemiş olduğu faturalara dayanak hizmetin sözleşme kapsamında verildiğine ilişkin ispat yükünün davalı üzerinde olduğu kabul edilmiştir. Davalı tarafça defter ve belgeler ibraz edilmediğinden HMK’nun 222 maddesi gereği davacının defterine değer verilerek, davacının açmış olduğu menfi tespit davasının kabulüne karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ İLE; davacının Antalya Genel İcra Müdürlüğü’nün .../... Esas sayılı dosyasında BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
2- Koşulları ve yasal unsurları oluşmadığından davacının kötüniyet tazminat talebinin Reddine,
3-Alınması gereken ... TL harçtan peşin alınan ... TL'nin mahsubu ile, bakiye ... TL nin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
4-Davacı tarafça yapılan davetiye, posta masrafı, bilirkişi giderinden ibaret toplam 1.411,50TL, peşin harç + ilk dava gideri ... TL ve ...TL tedbir harcı toplamı olan ... TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
5-Karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
6-Davacı tarafından yatırılan gider avansından kullanılmayan bakiye kısmın HMK 333. maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra masrafı kendisine ait olmak üzere davacının göstereceği bir IBAN/hesap numarasına yatırılmasına ancak hesap numarası bildirilmemiş veya bildirilmez ise masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderilmesine veya davacıya iadesine,
Dair, davacı vekili ... ...'in yüzüne karşı davalının yokluğunda verilen kararın tebliğinden itibaren 6100 Sayılı Kanunun 345.maddesi gereğince 2 hafta içerisinde ilgili İstinaf Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 27/02/2024

Katip ...
e-imza

Hakim ...
e-imza