Karar Detayı

T.C.
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/768
KARAR NO : 2024/782

DAVA : Sözleşmenin Uyarlanması
DAVA TARİHİ : 12/01/2016
KARAR TARİHİ : 29/11/2024

Mahkememizde görülmekte olan Sözleşmenin Uyarlanması davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili mahkememize sunduğu ... tarihli dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında ... ili, ... ilçesi, ... Köyü civarındaki ... ruhsat nolu ... nolu ... işletme ruhsatı ile ilgili olarak, ... tarihinde ruhsat sahası devir sözleşmesi ve buna bağlı olarak da ... sözleşmesi imzalandığını, ruhsat sahası devir sözleşmesi hükümleri gereğince, ruhsatı devralacak davacı şirketin sözleşme tarihinden itibaren ...'nden işletme ruhsatı ve işletme iznini almaya müracaat etmekle, ruhsat devredecek davalı şirketin ise devir ile ilglii tüm bilgi ve belgeleri hiçbir ihtar veya ihbara gerek kalmaksızın temin ve teslim etmekle yükümlü olduğunu, söz konusu ruhsat sahası devir sözleşmesi hükümleri gereğince davacı şirket tarafından ... işletme ruhsatı ve işletme izin hakkının devri edimi karşılığında ... TL ödendiğini ve ek olarak 2015 yılı ... ayının sonunda ... verimli çıkarsa ... TL daha ödeneceğini, davacı şirketin söz konusu ... TL'lik bedelin ... TL'lik kısmını sözleşmenin başlangıcında ödediğini, bakiye ... TL olan bedelinin banka dökümleri ve çeklerle ödendiğini, taraflar arasında imzalanan ... sözleşmesinin vekaletname başlığını taşıyan ...maddesi gereğince davalı ruhsat sahibinin, ruhsat devir işlemleri ve ruhsat ile ilgili diğer işlemler konusunda işletmeci davacıyı ...Noterliği'nden tasdikli ... tarih ve ... numaralı vekaletnamesi ile yetkilendirdiğini, ancak davalı şirketin ... tarihli ... yevmiye numaralı ...Noterliği'nce düzenlenmiş azilname ile ... tarihl ... sayılı ruhsat sahası devir sözleşmesinin ... ve ...maddelerine uyulmadığı gerekçesiyle davacıyı azlettiğini, davalının sözleşme bedelinin tamamını tahsil etmesine rağmen ruhsat devri ve ... sözleşmesinin geçerlilik kazanması için gerekli işlemlerin ifasını engellediğini, davalının sadece "... iyi çıkması halinde ödenecek olan ... TL nin ödenmediği" gerekçesiyle önce azilname ile devri yani sözleşmenin uygulanabilirliğini imkansız hale getirdiğini, sonrada haksız olarak sözleşmeyi feshettiğini, davalı şirketin ... tarihli toplantı ve müzakere karar metninde sözleşmeyi feshettiğini bildirdiğini, söz konusu bu feshin geçersiz olduğunu, davacı şirketin davalı şirket tarafından yapılan haksız azil ile üretim faaliyetini durdurup ...na kilit vurmak zorunda kaldığını, davacının ödemiş olduğu ... TL bedel haricinde ... işleme faaliyeti için birçok alet ve makine satın aldığını, ancak bunların tümünün söz konusu durum nedeniyle faaliyet dışı bırakıldığını, hatta davacı şirketin ruhsatı alabilmek için ruhsat üzerindeki hacizleri kaldırdığını, Mahkememizin ifadan başka bir hükme karar vermesi halinde davalı şirketin sözleşme konusu edimin ifasını yerine getirmemesi durumunda taraflarınca ödenmiş olan bedelin sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde iadesinin gerektiğini, dava devam ederken davalı tarafından ruhsat üzerinde bir tasarruf işlemi yapılabilmesi ihtimaline binaen ruhsat üzerine tedbir konulmasının zorunlu olduğunu, davalı şirketin temsilcisi ...'in ... tarihinde anahtar değiştirmek suretiyle ruhsatını ve işletmesini devretmeyi taahhüt ettiği yere sözleşmeye aykırı hareket ederek haksız işgalde bulunduğunu, buna ilişkin olarak taraflarınca ... / ... C.Başsavcılığı'nın ... tarihinde suç duyurusunda bulunulduğunu, davalı tarafından ruhsat üzerinde bir işlem yapılmaması ve davacı şirketin telafisi güç zararlara uğramaması açısından ruhsat üzerine üçüncü kişilere devir ve satışının önlenmesi konusunda tedbir/ihtiyati haciz konulmasına ve ...'ne bu konuda yazı yazılmasına, davanın kabulü ile davalı tarafın edimini ifasına - ruhsat hakkının davacıya verilmesine, mahkemece aksi kanaate ulaşılırsa, davacı tarafından ödenen bedelin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte iadesine, davalı aleyhine tazminata hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili mahkememize sunduğu ... tarihli cevap dilekçesinde özetle; mahkememizin davaya bakmaya yetkili olmadığını, müvekkilinin adresinin ve ... işletmesinin ve ... bulunduğu taşınmazında ... olması nedeniyle yetkili olan mahkemenin ... Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, açılan davanın esastan reddine karar verilmesi gerektiğini, ruhsat sahası hükümleri gereğince, devralacak şirket, sözleşme tarihinden itibaren ...den İşletme ruhsatı ve İşletme iznini almaya müracaat etmekle, ruhsatı devredecek şirket ise devir ile ilgili tüm bilgi ve belgeleri hiçbir ihtar veya ihbara gerek kalmaksızın temin ve teslim etmekle yükümlü olduğunu, davacı şirketin kendi kusurlarından kaynaklı devir işlemlerini yaptırmadığını, sözleşmeden kaynaklı edimlerini yerine getirmediğini, davacı şirketin, işlemlerin ifası için müvekkil şirketten talep edilen ve teslim edilmesi gereken tüm belgeleri eksiksiz teslim ettiğini, teslim edilenler haricinde başka bir belge ve evrakında davalı şirketten talep edilmediğini, ancak davacı şirkete tüm bu belgelerin eksiksiz hazırlanıp elden teslim edilmesine rağmen davacı şirketin, ... tarihi ile ... tarihine kadar tam bir yıl boyunca kendi kusurlarından kaynaklı devir işlemlerini yaptırmayıp, sözleşmeden kaynaklı edimlerini yerine getirmediğini, davacı şirketin sözleşme hükümlerini yerine getirmediği gibi güveni kötüye kullanmak suretiyle kendilerine çalışır, üretim yapan, işletmeyi tüm makine, ekipmanları ile birlikte teslim edilen ... isletmesini kapatıp tüm cihaz ve makinelerini de sahadan kaldırıp ...'ye götürerek işletmeyi işlemez hale getirdiğini, sözleşmenin uygulanmasını tamamen ortadan kaldırdığını, davacı şirketin bu eylemlerinden dolayı davalı şirketin ... Cumhuriyet Başsavcılığına ... tarihinde suç duyurusunda bulunduğu ve şikayetçi olduğunu, sözleşmenin ...maddesinde ... bedeli olarak açıkça ... TL yazıldığı ve kararlaştırıldığını, davalı şirkete teslim edilen 8 adet çekin ise toplam ... TL olduğunu, bu çeklerden ... tarih ve çek no ... ... TL ve ... tarih, çek no ... ... TL toplam ... TL, ... tarihinde davalı şirket merkezinde elden davacıya iade edilmek üzere (...) isimli davacının personeline imza karşılığı elden teslim edildiğini, geriye kalan ... TL çekler ve diğer ödenen bedellerin tüm ... giderlerinde, masraflarında kullanıldığını, davalı şirket ile davacı şirket arasında imzalanan ... Sözleşmesinin vekelatname başlığının ...maddesinde 1 vekaletname istenmesine rağmen ayrıntılı olarak 2 vekaletname verildiğini, ...Noterliğinin ... yevmiye nolu vekelatnamesinin halen geçerliliğini koruduğunu, bu sebeple vekaletten azil yüzünden sözleşme uygulanmadı ve devri alamadık yönündeki davacının beyanının dürüstlüğe aykırı ve kötü niyetli olduğunu, ayrıca sözleşme hükümlerine uyulması için ... tarihine kadar firma ve yetkililerine (..., ... ve ... kadar) davalı tarafından mailler gönderildiği, telefonlar açıldığı ama davacı tarafın hiç birisine cevap vermediğini ve sonuç alınamadığını, davalı şirketin sözleşme bedelinin tamamını tahsil etmediğini, davacı tarafın da beyan ve kabul ettiği gibi sözleşme bedelinin tamamını ödemediğini, kalan bakiye ... TL'yi 2015 ... ayı sonunda ödenmesi gerektiğini, bakiye ödemenin ... tarihinde ... TL, ... tarihinde ... TL ve ... tarihinde ... TL şeklinde ödeneceğini, kesin hükme bağlanan bu ödemenin davacı şirket tarafından yapılmadığını, davalı şirket yetkilileri ile davacı şirket ortaklarından ... ile sözleşmenin feshinden önce telefonla ... tarihinde yapılan görüşmede davacı taraf yetkilisinin bu parayı ödemeyeceklerini davalı şirket yetkililerine beyan ettiğini, bu sebeple ... tarihinde de haklı gerekçelerle sözleşmenin davalı şirket tarafından fesh edildiğini ve alacağın muaccel hale geldiğini, davacının azilnameyi bahane ederek davalının sözleşmenin uygulanabilirliğini engellediği beyanının doğru olmadığını, davalı tarafından yapılan feshin hukuk kurallarına ve sözleşme hükümlerine uygun yapıldığını, ... Sayılı ... Kanunu ... gereğince haksız ve hukuka aykırı olarak konulan İhtiyatı haciz ve tedbir kararının kaldırılmasına, esasa girilmeden usulden yetki yönünden davanın usulden reddi ile dosyanın görevli ve yetkili ... Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine, esasa girilmesi halinde davanın tüm talepler yönünden reddine, sözleşmenin davalı şirket tarafından haklı sebeple feshedildiğinin tespitine ve davacı tarafa teslim edilen işletme ruhsatı, işletme izni ve ... sevk fişleri asıllarinın müvekkil firmaya iadesine, davacı tarafından ...dan sökülerek götürülen ve tutanakla tespit edilen tüm ekipman ve makinelerin mahalli olan ...na çalışır vaziyette iade ve teslimine, toplam alacak ve zarar miktarı olan ... TL'nin (fazlaya ilişkin haklarımız saklı olmak üzere) yerinde ve belgelerle tespit ve tazmin edilmesine, yargılama gideri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep edilmiştir.
Taraflara usulüne uygun meşruhatlı davetiye tebliğ edilerek taraf teşkili sağlanmıştır.
Mahkememizin ... tarih ... Esas - ... Karar sayılı ilamı ile görev dava şartı nedeniyle davanın usulden reddine, davaya bakmaya Antalya Sulh Hukuk Mahkemesi'nin görevli olduğuna karar verilmiş, karara ilişkin davacı tarafça istinaf yasa yoluna başvurulmuş, Antalya BAM ...Hukuk Dairesi'nin ... tarih ... Esas - ... Karar sayılı ilamı ile "Mahkememiz kararının kaldırılmasına, dosyanın esas hakkında karar verilmek üzere mahkememize gönderilmesine" karar verilmiştir.
Dava dosyası Mahkememizin ... Esas sırasına kaydı yapıldıktan sonra yeniden yapılan yargılamada
... Asliye Ceza Mahkemesi'ne müzekkere yazılarak ... Esas sayılı dava dosyası uyap sistem üzerinden dosyamız içerisine alınmıştır.
...'ne müzekkere yazılarak dava konusu ... ilişkin ruhsat, faaliyet belgeleri ve ruhsat devir işlemlerine ilişkin bilgi belgeler dosyamız arasına celp edilmiştir.
... Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak dava konusu ... ile ilgili şikayet ve denetimlerine ilişkin tüm bilgi belgeler dosyamız arasına celp edilmiştir.
Mahkememizce yargılaması sırasında ... tarihli rapor ile ... tarihli raporlar alınmıştır.
Mahkememizin ... tarih ... Esas ... Karar sayılı ilamı ile "Davanın Kısmen Kabul Kısmen Reddi ile davacı tarafından davalıya ödenen ... TL 'nin dava tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davacı tarafın fazlaya ilişkin taleplerinin reddine, davacı tarafça dava dilekçesinde tazminat isteminde bulunulmuş ise de, bu hususta harcı yatırılan usulüne uygun bir talep olmadığından karar verilmesine yer olmadığına" şeklinde karar verilmiş karara karşı taraflarca istinaf yasa yoluna başvurulmuş, Antalya BAM ...Hukuk Dairesinin ... tarih ... Esas ... Karar sayılı ilamı ile "...a-Dava dilekçesinin incelenmesinden; davacı şirketin davalı firmayla ... ruhsatı devri sözleşmesi ve geçiş dönemi için ... sözleşmesi yaptıkları, davalının haklı sebep olmaksızın sözleşmeyi feshettiğini bildirerek öncelikle sözleşmedeki edimin aynen ifası yani ruhsat hakkının müvekkili davacıya verilmesi mahkemece aksi kanaate ulaşılması durumunda ise, ödenen bedelin avans faizi ile birlikte kendilerine iadesine istemiş, mahkeme ise sözleşmenin ifası yönündeki asli taleple ilgili gerekli tahkikat yapılın icap eden karar verilmediği, asli talebin reddine dair bir hüküm kurulmadan bedelin ödenmesine ilişkin davacı feri talebi hakkında karar verildiği görülmektedir. Bu yönüyle hüküm HMK'nın 111.maddesine aykırıdır.
b-Yine davacının asli talebinin sözleşmenin ifası yani ... ruhsatının devri olduğu halde bu talebin maddi değerine ilişkin herhangi bir inceleme yapılmadığı görülmektedir. Buna göre davacının asli talebinin dava tarihindeki mali değerinin taraflardan sorulması ve bildirdikleri delillerle incelenmek suretiyle asli istek değerinin harçlandırılan ... TL'den çok olması halinde 492 Sayılı Harçlar Kanunu'nun 28 ve 30.maddeleri uyarınca davacı yana münasip bir süre verilerek peşin harcın ikmali sağlanmalıdır.
c-Davalı şirketin cevap dilekçesi incelendiğinde; davanın reddini dilediği, ayrıca haksız feshin davacı tarafından yapıldığını belirterek davacıya teslim edilen işletme ruhsatı, işletme izni, ... sevk iştirası asıllarının müvekkili firmaya iadesi, davacı tarafından ...dan sökülerek götürülen ve tutanakla tespit edilen tüm ekipman ve makinelerin mahalli olan ...na çalışır vaziyette iadesini, ayrıca toplam alacak ve zarar miktarları olan ... TL'nin fazlaya ilişkin hakları saklı olmak üzere tespit ve tazmin edilmesini karşı dava olarak talep ettiği görülmektedir. Dosyanın ve celselerin incelenmesinde davalı şirketin karşı davasının değeri belirlenerek peşin harcının ikmal edilmediği, karşı davanın tefrik de edilmediği ve davalının bu talebi ile ilgili olumlu yada olumsuz bir karar da verilmediği görülmektedir. Oysa ki, davalı karşı davacıdan-cevap ve karşı dava dilekçesindeki tutara göre peşin harcın ikmalinin sağlanması, harç ikmali yapılmadığı takdirde karşı davanın işlemden kaldırılarak gerekli müddet geçtikten sonra açılmamış sayılmasına hükmedilmesi, şayet peşin harç tamamlandığı takdirde bu yönden da tarafların sundukları ve sunacakları deliller çerçevesinde davalının taleplerinin karara bağlanması gerekir.
d-Son olarak ,Mahkemenin yapmış olduğu tahkikat hüküm kurmaya elverişli değildir. Eksik araştırma ile karar verilemez. Öncelikle ruhsat devir sözleşmesi ve ... sözleşmesi ile ilgili ...'nden tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenmesi, anılan ...nün ... tarihli cevabı yazısının değerlendirilmesi, ayrıca dosyaya sunulu belgelerden "..."'nin fotokopisi sunulan sayfa ve tutanaklarda "davacı ... firmanın ... tarihinde alet ve makineleri alıp ... ... terk ettiğinin" hususunun kayıtlı olduğu, bu noktanını da irdelenmesi suretiyle 6098 Sayılı TBK'nın karşılıklı edimleri havi sözleşmelerine göre sözleşmenin hangi tarafça haksız olarak fesh edildiğinin tartışılması gerekirse- işaret edilen yönlerden tahkikat tamamlandıktan sonra anılan noktaları da irdeler biçimde en son ki bilirkişi heyetinden ek rapor temini yada başka bir heyetten rapor temini ile neticeye ulaşılması gerekir. Bu sebeple tarafların istinaf başvurularının kabulüne karar vermek icap eder..." gerekçeleri ile Mahkememiz kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Dava dosyası Mahkememizin yukarıdaki esas sırasına kaydedildikten sonra yeniden yapılan yargılamada taraflara usulüne uygun duruşma gününü bildirir meşruhatlı davetiyeler tebliğ edilerek taraf teşkili sağlanmıştır.
Antalya BAM ...Hukuk Dairesinin yukarıdaki tarih ve sayısı belirtilen kararı doğrultusunda davalı vekiline cevap dilekçesinde belirttiği toplam alacak ve zarar miktarları olarak gösterilen ... TL üzerinden hesaplanan nispi harcı yatırması için usulüne uygun ihtaratlı süre verilmiş verilen süre içerisinde davalının peşin nispi harcı yatırdığı görülmüştür.
Davalı karşı davacı vekilinin mahkememizin ... tarihli ... nolu ara kararı gereği belirlenen peşin harçtan istinaf harcının mahsup edilerek yatırılmasına ilişkin talebinin kabul edildiği ve buna göre bakiye peşin harç ve başvuru harcının yatırılması için süre verildiği ancak bu süre içerisinde harcın yatırılmadığı görülmüştür.
Yine Antalya BAM ...Hukuk Dairesinin kararı gereğince davalının nispi harç yatırdığı tutara ilişkin davalıya talep ettiği zarar kalemlerinin harca esas maddi değerlerinin bildirilmesi ve buna ilişkin belgelerini sunması için iki haftalık süre verildiği, davalı vekilinin buna ilişkin açıklayıcı dilekçesini vermediği görülmüştür.
Davacı yönünden de asli talebi, sözleşmenin ifası, ... ruhsatının devri talebine ilişkin dava tarihindeki mali değerini bildirilmesi ya da bunun tespit edilebileceği bilgi ve belgeleri mahkememize ibraz etmesi için süre verildiği, davacı vekilinin ... tarihli dilekçe ile beyanda bulunduğu ve asli talebinin değerini ... TL olarak belirttiği görülmüştür.
Davalı karşı davacı vekili ... tarihli celsede işletme ruhsatı, işletme izni, ... sevk iştirası asıllarının iadesi, ekipman ve makinaların iadesine ilişkin talepler yönünden davanın işlemden kaldırılmasını sadece ... sözleşmesinin haksız feshine dayalı tazminat talebi yönünden davaya devam edilmesini E-imzalı beyanı ile talep etmiştir.
Mahkememizce BAM kararı doğrultusunda ...ne davaya konu ruhsat devir sözleşmesi ve ... sözleşmesi ile ilgili tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesi istenmiş, gelen yazı ve cd kaydı dosyamız arasına alınmıştır.
Mahkememizce BAM ...Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararındaki ilkeler doğrultusunda ek rapor alınması için dosyanın daha önce rapor tanzim eden bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş, ... ile ... tarihli ek raporlar dosyaya ibraz edilmiştir. Raporlarda özetle; "...Taraflar arasında akdedilen tarihsiz, Ruhsat Sahası Devir Sözleşmesinin ... ve ... Maddeleri, raporumuzun IV. Bölümünün ... ve ... Maddelerinde (ilgili devir sözleşmesinin ... ve ... Maddelerinde) açıklandığı şekilde, davacı ... firması tarafından yerine getirilmemiştir. Buna göre, raporumuzun aynı bölümünün ... Maddesinde (ilgili devir sözleşmesinin ... Maddesinde) açıklandığı şekilde, sözleşmenin feshedileceği hükme bağlanmıştır.
Bundan dolayı, Özel Hukuk hükümlerine göre düzenlenmiş olan Ruhsat Sahası Devir Sözleşmesinin, davalı ... tarafından feshedilmesi haklı fesihtir.
Bu durumda, esasen halihazırda, Devlete intikal etmiş olan ... ruhsat sahasının ruhsatının, ...'ne devredilmesi mümkün değildir.
Raporumuzun V. Bölümünün ... Maddesinde belirtilen Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun kararıyla da sabit olduğu şekliyle, davacının ilk talebi olan ruhsat hakkının devrine imkan bulunmamaktadır.
Yine, dava dilekçesinde talep edilen ve ... firması tarafından davacı ... firmasına ödenen ... TL'nin, raporumuzun IV. Bölümünün ... Maddesinde (ilgili devir sözleşmesinin ... Maddesinde) açıklandığı şekilde, taahhüdün sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmemesi halinde en az 10 gün süreli ihtarname çekileceği, buna rağmen aynı durumun devam etmesi halinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedilerek yapılan harcamaların ve ön ödemelerin iade edilmeyeceği ve sözleşmenin sonlandırılacağı hükümleri bağıtlanmış olduğundan dolayı, ... firması tarafından iade edilmemesinin gerektiği kanaatine varılmıştır..." şeklinde rapor ve tespit yapılmıştır.
DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE; Dava, ... ruhsat sahasının devri sözleşmesi ve buna bağlı olarak taraflar arasında imzalanan ... sözleşmesinden kaynaklanan edimin ifası, aksi takdirde sözleşmenin haksız feshi nedeniyle ödenen bedelin iadesi ile tazminat istemine ilişkindir.
Dava devam ederken davacı taraf asli talebi olan sözleşmenin ifası yani ... ruhsatının devri talebi yönünden ruhsatın devlete geçtiği, taleplerinin ödenen bedelin iadesi olduğunu beyan etmiştir.
Karşı dava ise sözleşmenin haksız feshi sebebiyle tazminat, ve cevap dilekçesindeki zarar kalemlerinin tahsili olup, yargılama sırasında davalı taraf zarar kalemlerine ilişkin talebinin işlemden kaldırılmasını talep etmiş, mahkememizce bu talepler yönünden dosya ... tarihinde işlemden kaldırılmıştır.
Bu açıklamalardan sonra Mahkememizce yapılan değerlendirmede;
Taraflar arasında ... tarihli ... sözleşmesi ve bu sözleşme ile aynı tarihli ruhsat sahası devir sözleşmesinin düzenlendiği görülmüştür.
Sözleşmeye göre ruhsat sahası devir sözleşmesinde davacı ...nin ruhsat sahibinin ..., ruhsatı devralacak olanın da ... şirketi olduğu anlaşılmıştır.
...Noterliği'nin ... tarihli ... yevmiye nolu vekaletnamesi ile davalı şirket tarafından ruhsat işlemleri yapmak, ruhsatı devretmek, devir sözleşmesini imzalamak üzere davacı şirkete vekaletname verildiği, ...Noterliği'nin ... tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile de verilen vekaletnamenin azil işleminin yapıldığı görülmüştür.
Yine davalı şirket tarafından ... Noterliği'nin ... tarih ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile sözleşmenin ...maddesi gereğince ödenmesi gereken ... TL'nin 10 gün içerisinde ödenmesinin talep edildiği, aksi takdirde sözleşmenin fesh edileceğinin ihtar edildiği, ihtarnamenin ... tarihinde davacı şirkete tebliğ edildiği anlaşılmıştır.
Taraflar arasında iki tarafa borç yükleyen ruhsat sahası devir sözleşmesi ile ... sözleşmesi gereği ruhsatı devreden davalı şirket ile ruhsatı devralacak olan davacı şirketin edimlerini eksiksiz olarak yerine getirip getirmedikleri, buna göre feshin haklı olup olmadığının tespiti gerekmektedir.
Tarafların sözleşme gereği yükümlülüklerinin düzenlendiği sözleşmenin ...maddesinde ise "Ruhsatı devralacak firma sözleşme tarihinden itibaren hemen ...'nden işletme ruhsatı ve işletme iznini devir almaya müracat edecektir. Ruhsatı devredecek firma ise devir ile ilgili gerekli tüm bilgi ve belgeleri hiçbir ihtar veya ihbara gerek kalmaksızın derhal temin ve teslim etmekle yükümlüdür. Ruhsatı devredecek firma, sözleşme imzalanma tarihinden önce doğan arazi izin bedeli, alt yapı arazi izin bedeli, çevre uyum teminatı ve ilgili tüm harç ve ödenekleri ödenmiş olduğunu kabul eder. Sözleşmenin imzalanma tarihinden önce doğan ve ilgili kurum veya kuruluşlara ödenmemiş olan her ne ad altında olursa olsun bedellerin ifasından, ruhsatı devredecek firma sorumludur." kararlaştırıldığı görülmüştür.
Sözleşmenin ... maddesinde; devir esnasında yapılan ödemelerden ve giderlerden ruhsatı devredecek firmanın sorumlu olmayacağı, bunlardan dolayı geri ödeme yapmayacağı, ruhsatı devralacak firmanın bu ödemeler ve yapılan harcamalarla ilgili olarak ruhsat sahibi firmadan alacak talebinde bulunmayacağı düzenlenmiştir.
Sözleşmenin ... Maddesinde de; 2015 yılı ... ayı sonunda tarafların karşılıklı bir değerlendirme yapacağı, ... iyi ve verimli çıkması durumunda sözleşmenin ... Maddesinde belirtilen ... TL'lik ödemenin 3 adet sıralı çek ile ödeneceği düzenlenmiş, ancak taraflarca böyle bir değerlendirme yapılmadığı görülmüştür.
Sözleşmenin ...maddesinde de "sözleşme imzalandığı tarihte ...nda mevcut bulunan kaliteli ve ekonomik değeri olan ... karşılıklı tespit edilecek ve markalanacak ve bu ... sözleşme gereğince ...'nin talebi doğrultusunda ... tarafından işlenmesi ve hazırlanması koşulu ile talep edilen ebatlarda fabrikada kesilerek üretilip hazırlanacak ve ...ne bedelsiz teslim edilecektir." şeklinde kararlaştırıldığı, bu ediminde taraflarca yerine getirilmediği görülmüştür.
Yine sözleşmenin ... Maddesinin de yerine getirilmediği anlaşılmıştır.
Sözleşmenin ... Maddesinde ise, sözleşme yapıldıktan sonra ruhsatı devralacak firmanın taahhüdünden vazgeçmesi veya taahhüdün sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmemesi halinde en az 10 gün süreli ihtarname çekileceği, buna rağmen aynı durumun devam etmesi halinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedilerek yapılan harcamaların ve ön ödemelerin iade edilmeyeceği ve sözleşmenin sonlandırılacağı hususları düzenlenmiştir.
Sözleşmenin ... Maddesinde ise, ruhsatı devredecek firmanın devralan firmanın kendisinden kaynaklanan sebepler dışında ruhsatın devredilememesi halinde ... sözleşmesinin devamının ve bununla ilgili tüm prosedürleri yerine getirilmekle yükümlü olduğu, devralan firma olan ... firmasına karşı olan her türlü sorumluluğun ruhsat süresince devam edeceği hususları düzenlenmiştir.
Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde ifada sırayı düzenleyen 6098 Sayılı Kanun 97.maddesinde ; "Karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmenin ifası isteminde bulunan tarafın, sözleşmenin koşullarına ve özelliklerine göre daha sonra ifa etme hakkı olmadıkça kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olması gerekir."
...maddesinde de ; "Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde taraflardan biri temerrüte düştüğü takdirde diğeri borcun ifa edilmesi için uygun bir süre verebilir veya uygun bir süre verilmesini hakimden isteyebilir" düzenlemesinin bulunduğu görülmüştür.
Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde, alıcı kendi edimini yerine getirmeden karşı tarafın edimini yerine getirmesini isteyemez. Aksi takdirde karşı tarafın yani satıcının ödemezlik def'i ile karşılaşma riski doğar.
Dava konusu somut olayda, söz konusu ruhsatı devralacak olan davacı ... işletmeciliği devam ederken hiçbir sebep göstermeksizin bütün makine, ekipman, tesisat ve teçhizatını toplayarak ... mahallini terk etmiş ve ruhsat devir sözleşmesi ile bu sözleşmenin fer'i durumundaki ... sözleşmesinde belirtilen taahhüdünü yerine getirmemiştir. Davalı firma tarafından ... tarihinde ... Noterliği vasıtasıyla ... firmasına 10 gün süreyle ihtarname çekilmiştir, çekilen ihtarname sonucunda davacı firmanın temerrüde düşmesi üzerine ... tarihli ... sözleşmesi ... tarihinde ... firması tarafından tek taraflı olarak feshedilmiştir.
... sözleşmesi, ... işletilmesi için düzenlenmiş olup, ... hiç bir çalışma yapılmadan dahi devam edecek bir sözleşme değildir. Dolayısıyla ... sözleşmesinin düzenlenmesi bu sözleşmeye bağlı ruhsat devir sözleşmesinin düzenlenmiş olması kazanılmış hak teşkil etmez.
...nün ... tarihli yazısından ve CD ortamında gönderilen kayıtlardan ruhsat devri ile ilgili olarak ... faaliyetleri uygulama yönetmeliğinin ek form-19'da bulunan form doldurularak ruhsat için ... Kanunundan doğan tüm hak ve vecibeleri ile birlikte aynen ve tamamen Kanun 5. Maddesi uyarınca devredilmesi için ... tarihinde ...ne başvurulduğu anlaşılmıştır. Ayrıca davacı firma tarafından da söz konusu ruhsat sahası ile ilgili olarak ... sözleşmesinin ... siciline şerh edilmesi için ...ne başvurulmuştur. Aynı kayıtlardan ... tarihli dilekçe ile ... ruhsatının devir talebinden şirket kararına istinaden vazgeçildiği anlaşılmıştır. Ayrıca gelen yazı cevaplarından ... sözleşmesinin ruhsat devri hususunu içerdiği, ancak ... firması ve ... firmasına ait imza sirkülerinin fotokopi olmasından dolayı ... sözleşmesinin sicil kayıtlarına şerh edilmediği tespit edilmiştir. ... sözleşmesinin sicil kayıtlarına şerh edilmediği hususununda ... ve ... tarihli yazılarla taraflara bildirildiği anlaşılmıştır.
... tarihli dilekçe ile davacı şirkete ruhsatın devri talebinde bulunulduğu, ... tarihli dilekçede söz konusu devir talebinden vazgeçildiği, devir talebinin işlemden kaldırılmasının talep edildiği, devir talebinin ...nın ... tarihli ve ... sayılı yazısıyla uygun bulunmadığı, davacı vekilince ... tarihli devir talebine ilişkin bilgi istenilmesi üzerine ... tarihli yazı ile devrin uygun bulunmadığı hususunun ... tarihinde davacı tarafa bildirildiği anlaşılmıştır.
Ayrıca 2018 yılına ait ruhsat bedelinin süresinde yatırılmaması nedeniyle de ruhsatın ... tarihi itibariyle iptal edilerek ... Devlete intikal ederek ihaleli hale getirildiği gelen kayıtlar ve bilirkişi raporundan anlaşılmıştır.
...nın yazılarından taraflar arasında akdedilen ... sözleşmesinin ruhsat devrine ilişkin hükmü içermesi nedeniyle ... sicil kayıtlarına şerh edilmediği için davacı firma tarafından ruhsat devri talebinin işlemden kaldırılmasının talep edildiği, devir talebinin ... tarafından uygun bulunmadığı anlaşılmıştır.
... hakkı bir başkasına geçerken, bu devir kural olarak, yetkili merci önünde yapılacak bir resmi hukuki işlem ve ... siciline tescil ile gerçekleşir. İlgili kanunlarda ... hakkının devir işlemi, resmi şekle tabi tutulmuştur. Buradaki şekle tabilik geçerlilik unsurudur. Resmi şekle uyma zorunluluğunun sonucu olarak devredenle devralanın Devletin bu iş ile görevli ...de devre ilişkin irade beyanında bulunmaları gerekir. Bu işlem, gerekli ilgili formun doldurulup yetkili memur huzurunda imzalanması ve memurun devir işlemini, ... siciline tescil ettirmesi ile tamamlanmış olur. Kanundaki bu geçerlilik şartına uyulmamasından dolayı ... sözleşmesinin ve ekindeki ruhsat devir sözleşmesinin ... siciline şerh edilmediği anlaşılmıştır.
Tüm bu sebeplerle, ruhsat sahası devir sözleşmesinin davalı firma tarafından sözleşmenin haklı sebeple feshedildiğinin kabulü gerekmektedir. Dolayısıyla Devlete intikal etmiş olan ... ruhsat sahasının davacıya devredilmesi mümkün değildir. Davacının yukarıda belirtildiği şekilde sözleşmenin ifası isteminde bulunması için sözleşmenin koşullarına göre daha sonra ifa etme hakkı olmadıkça kendi borcunu ifa etmiş yada ifasını önermiş olması gerekir. Buna göre, sözleşmenin ifası talebinde bulunan davacı firmanın öncelikle kendi borcunu ifa etmediği için sözleşmenin ifası talebinde bulunamayacağı açıktır. Davacı tarafından ödenen bedelin iadesi talep edilmiş isede, taraflar arasındaki ruhsat devir sözleşmesinin ... Maddesinde açıklandığı şekilde davalı tarafından usulüne uygun olarak ihtarnamenin düzenlendiği, buna rağmen aynı durumun devam etmesi üzerine sözleşmenin feshedilmesi karşısında davacının ödediği ... TL'nin iadesini de talep edemeyeceğinin kabulü ile davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
Gerekçeli karar yazım aşamasında karşı davadaki talepler (işlemden kaldırma ve tazminat talebine ilişkin) yönünden de hüküm kurulması gerektiği ancak bu hususun kısa kararda sehven atlandığı görülmüş ise de, karşı dava yönünden hüküm kurulmasının HMK 305/a maddesi gereğince tarafların birinin talebi üzerine yapılabileceği anlaşılmakla bu aşamada kısa karar ile gerekçeli karar hüküm fıkrası arasında çelişki olamayacağından karşı dava yönünden gerekçeli karar hüküm fıkrasında açıklama yapılmamış, ayrıca kısa kararda da karşı dava yönünden yargılama gideri, vekalet ücreti ve diğer hususlarda değerlendirme yapılmamış, talep halinde 305/a maddesi gereğince hükmün tamamlanmasına ilişkin bu husus değerlendirilebileceğinden anılan gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Ayrıntısı gerekçeli kararda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken ... TL harçtan peşin alınan ... TL harcın mahsubu ile fazla alınan ... TL harcın karar kesinleştiğinde istek halinde davacı karşı davalıya İADESİNE,
4-Davalı karşı davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Gereğince hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davacı karşı davalıdan tahsili ile davalı karşı davacıya VERİLMESİNE,
5-Davacı karşı davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
6-Artan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde istek aranmaksızın taraflara İADESİNE,
Dair; davacı vekili ve davalı vekilini yüklerine karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 6100 Sayılı Kanunun 345.maddesi gereğince 2 hafta içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ilgili İstinaf Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 29/11/2024

Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır