mahkeme 2024/255 E. 2024/272 K.

T.C.
ANTALYA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/255 Esas
KARAR NO : 2024/272
DAVA : Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 01/04/2024
KARAR TARİHİ : 16/04/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalılardan "... Şti." arasında imza ile ... tarihli alım satım sözleşmesi kapsamında davalı şirket tarafından müvekkili şirkete "... Kg ... ve ... Kg ... cm x ... cm ... Boy ... gr. ..." malzemesi satışı kararlaştırıldığını, sözleşmenin toplam bedelinin KDV Dahil ...-TL olarak belirlendiğini, satışı yapılan malların ... parça halinde ilk teslimatı ... tarihinde, diğer teslimatların ...,...,... tarihlerinde yapılmak üzere anlaşıldığını, sözleşmenin imzası ile birlikte malzeme üretim ve tedarik bağlantısı karşılığında müvekkili şirket tarafından davalı ... Şirketine toplam ... adet ...-TL toplam bedelli çeklerin keşide edilerek teslim edildiğini, davalı şirketin sözleşmeye ve alınan çeklere istinaden müvekkili şirkete ... düzenleme tarihli ...-TL bedelli ve ... tarihli ...-TL bedelli ... adet fatura düzenleyerek gönderdiğini, fakat sözleşmede kararlaştırılan malzeme üretim, tedarik ve teslimini yapmadığını, uzun süre davalının sözleşmeye uymasını bekleyen müvekkilinin, davalının sözleşmede taahhüt ettiği malları teslim edemeyeceğini anlayınca davalı şirkete ... tarihli ...-TL bedelli iade faturası ve ... tarih ...-TL bedelli iade faturası olmak üzere toplam ... adet iade faturası gönderdiğini, müvekkilinin kendisine taahhüt edilen mallar teslim edilmediğinden ve karşılıksız kalan faturanın iade faturaları ile geri gönderilmesi ile sözleşme kapsamında davalıya teslim edilen ... adet çekin kendisine iadesini istediğini, çeklerin iade edilmesini beklerken davalının konkordato başvurusunda bulunduğunu ve Antalya ... Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyasında ... tarihli karar ile geçici konkordato mühlet kararı verildiğini öğrendiğini, davalı şirket yetkilisi ile görüşüp çeklerinin iadesini talep eden müvekkiline şirket yetkilisinin bahsi geçen çeklerin tahsil edilmek üzere ... ve ... ayında muhtelif olarak davalı bankalara verildiğini, kendileri tarafından çeklerin bedelsiz kaldıklarından iade edileceğini, bu konuda bankalara başvuru yapacaklarını beyan ettiğini, bunun yanı sıra davalı ... hitaben yazılan yazıları müvekkiline bankalara ibraz edilmek ve çeklerini iade alabilmek için teslim ettiğini, her ne kadar müvekkilinin bu yazıların birer nüshasını davalı ... verip çeklerini iade almak istemişse de davalı ... tarafından bu yazıların teslim alınmadığı gibi müvekkiline de bedelsiz kalan çeklerin iade edilmediğini, ekte sunulan ... tarihli yazılardan davalı "... Şti." tarafından müvekkilinin teslim ettiği çeklerin satışa konu malzemelerin tesliminin yapılamamış olması sebebiyle bedelsiz kaldığı açıkça ikrar edilerek bildirildiğini, davalı ... tarafından düzenlenip ... şirketine dava konusu çeklerin teslimini gösterir çek tevdi bordrolarında dava konusu çeklerin büyük çoğunluğunun "tahsil edilmek ve davalı ... şirketi hesabına yatırmak" için tahsil cirosu ile verildiğinin görülmekte olduğunu, bir kısım çeklerin tevdi edilmesine ilişkin düzenlenen bordrolarda ise bu ibare açıkça geçmemiş olsa da -kabul anlamına gelmemek üzere- her halükarda bir kısım çeklerin temlik cirosu ile verildiğinin kabul edilmesi durumunda dahi takas, mahsup ve temlik yasağı çerçevesinde davalı ... alacak üzerinde hak iddia edemeyeceklerini, müvekkili şirketin verdiği çeklerin bedelsiz kalması ve bu çerçevede menfi tespit talebi değerlendirilirken iddia itiraz ve defilerini davalı şirket gibi diğer davalılar ... da ileri sürebileceğinin kabul edilmesi gerektiğini belirterek, davanın kabulü ile müvekkilinin davalılara borçlu olmadığının tespitine, dava konusu çeklerin iptaline, bedelsiz çeklerin iade edilmemesinden ve dava açılmasına sebebiyet verilmesinden dolayı %20'den aşağı olmamak üzere zarar ve tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dava; kambiyo senedinden kaynaklanan menfi tespit davası niteliğindedir.
28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/A maddesinin 1. fıkrası " (1) Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." hükmünü içermektedir.
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 'Dava Şartı Olarak Arabuluculuk' başlıklı 18/A maddesinde ise "(1) İlgili kanunlarda arabulucuya başvurulmuş olması, dava şartı olarak kabul edilmiş ise arabuluculuk sürecine aşağıdaki hükümler uygulanır.
(2) Davacı arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması halinde mahkemece davacıya son tutanağın 1 haftalık kesin süre içerisinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması halinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir." şeklindeki yasal düzenlemeye yer verilmiştir.
Somut uyuşmazlıkta; taraflar arasındaki davanın 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4/1-a. maddesi gereği ticari dava olduğu, Türk Ticaret Kanunu'nun 5/A. maddesi gereğince 4. maddede ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları hakkında dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması gerektiği, davacı vekilinin ... tarihli beyan dilekçesinde işbu dava açılmadan önce arabuluculuk yoluna başvurulmadığını beyan ettiği, davacı yanın arabuluculuk başvurusu yapmadan işbu davayı açmasının arabuluculuk düzenlemesinin ruhuna ve yukarıda belirtilen arabuluculuğa ilişkin yasal düzenlemelerin getiriliş amacına aykırı olduğu, her davanın açıldığı tarihteki şartlara göre değerlendirilmesi gerektiği, arabuluculuk dava şartının tamamlanabilir dava şartı niteliğinde olmadığı, davanın açıldığı tarih itibari ile davacı tarafından davalı aleyhine açılan işbu menfi tespit davası yönünden davanın açılmasından önce arabulucuya başvurunun ve son tutanağın düzenlenmiş olmasının dava şartı olduğu ve bu şartın gerçekleşmediği anlaşıldığından 6102 sayılı TTK'nın 5/a maddesi, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/a-2 maddesi ile HMK'nın 114/2 ve 115. maddeleri uyarınca davanın dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın arabuluculuk dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu ve Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken ...-TL maktu karar ve ilam harcının peşin alınan ...-TL harçtan mahsubu ile bakiye ...-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı yana İADESİNE,
3-Davacı yan tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendileri üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Davacı tarafça Mahkememiz veznesine depo edilen ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,
Dair; dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize sunulmak üzere herhangi bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurulmak suretiyle Antalya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 16/04/2024

Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır