mahkeme 2019/128 E. 2024/464 K.

T.C.
ANTALYA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2019/128 Esas
KARAR NO : 2024/464

DAVA : Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle)
DAVA TARİHİ : 01/04/2019
KARAR TARİHİ : 25/06/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: müvekkili şirketin ... ilçesinde ... isimli otelin işletmecisi olduğunu, ...nin müşterilerine müvekkili şirketin işletmiş olduğu otelde konaklama hizmetinin sunulması için anlaşma yaptıklarını, konaklama hizmeti karşılığında dava dışı ... tarafından keşide edilen, lehdarı ... olan ... nolu, ... keşide tarihli ve ...-USD bedelli çeki teslim aldığını, müvekkilinin nakit ihtiyacını karşılamak için dava dışı arkadaşı ...'e de danışarak çeki ciro ettiğini ve davalı ...'ne teslim ettiğini, bu çekin yine ciro yoluyla davalı ...ne verildiğini, ... hizmetine ilişkin sözleşmeyi tanzim ettiğini ve bir gün sonra da çekin bedelini 5,05 kur üzerinden ... TL net ödeme şeklinde tahsil ettiğini, davalı şirket yetkilisi ...'ın çek bedeli karşılığında bankaya havale olan tutarı tahsil ederek ortadan kaybolduğunu, bu nedenle şikayetçi olduklarını ve CBS'nin ... Soruşturma sayılı dosyası ile soruşturma başlattıklarını, görünürde alacaklı gözüken ...'nin çeki emniyeti suistimal suretiyle devralmış olduğunu ve gerçekte alacaklı olmadığını,... ile çekten kaynaklanan alacağını, müvekkilinin iradesi sakatlanarak davalı ...ne temlik ettiğinin anlaşıldığını, bu şirketin de gayri faal olduğunun ortaya çıktığını, müvekkili şirket ile ... arasında hiçbir ticari ilişki bulunmadığı halde temel ilişkiye ilişkin fatura aslı ve benzeri tevsik edici belgeleri temin etmeden ve gerçek bir alacak ilişkisinin bulunup bulunmadığı hususunda gerekli araştırmayı yapmadan re'sen terkin edilmiş ...'den ciro yoluyla çeki devralan ve alacağı satın alan davalı ... şirketinin iyiniyetli sayılmasının mümkün olmadığını, zira ...nin Kuruluş ve Esasları Hakkındaki Yönetmeliğin 22/2 maddesinde “... şirketleri Kambiyo senetlerine dayalı olsa bile bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura veya benzeri belgelerle tevsik edilmeyen alacakları satın alamazlar veya tahsilini üstlenemezler” hükmünü öngördüğünü, Davalı ... şirketinin fatura ve benzeri belgelerle tevsik edilmiş bir alacağı satın alabileceğini, bunun için fatura aslının kendisinde olması gerektiği gibi sevk irsaliyesi gibi mal yada hizmetin sunulduğuna ilişkin diğer kayıtları da bulundurması gerektiğini. Çekin tarihinin yakın olması nedeniyle Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... D.İş sayılı dosyası ile çekin muhatap bankaya ibrazında ödenmemesi, el konulması ve çeke dayalı icra takibinin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesi istendiğini, bunun üzerine mahkemenin ... tarihli kararı ile “davalılar ... ve ... tarafından bankaya ibrazı halinde çek bedelinin muhatap banka tarafından kendilerine ödenmemesine, eğer ibraz anında çek karşılığı mevcut ise banka tarafından bloke edilmesine ve bu çeke bankaca el konulmasına” kararı verildiğini ve çek bedelinin muhatap banka tarafından bloke edildiğini, bu nedenlerle müvekkili şirketin, ciranta sıfatıyla cirosu bulunan, ... Şubesine ait, dava dışı ... 'nin keşide ettiği, ... çek, ... keşide tarihli ...-USD bedelli çek nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile davalıların meşru hamil ve alacaklı olmamaları karşısında muhatap bankada bloke edilen çek bedelinin müvekkiline ödenmesine, kötü niyetli alacaklılar yönünden tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yetkisiz mahkemede açılmış olup yetkili mahkemelerin İstanbul Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, davaya konu çekin davalı ... tarafından ciro edilerek imzalanan ... sözleşmesi uyarınca müvekkiline verildiğini, sözleşme gereği ödenmesi gereken ...-TL bedelin müşterinin ... hesabına ... tarihinde banka havalesi yoluyla ödendiğini, davaya konu çekin ...ye tahsil için ibrazında çek hakkında Antalya ... ATM'nin ... D.iş sayılı dosyasına verilen karar uyarınca çeke el konulduğunu, bu tedbir kararının müvekkili gıyabında verildiğini, müvekkili firmanın kötü niyetli olmadığını ve kusurunun bulunmadığını, davanın reddini, %20'den az olmamak üzere müvekkilinin uğradığı zararın davacıdan alınarak müvekkiline verilmesine karar verilmesini cevap ve talep etmiştir.
Davalı ... davaya cevap vermemiştir.
Antalya CBS ... soruşturma dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir. Söz konusu soruşturma dosyası incelendiğinde ; müştekinin ... ve şikayet edilenlerin ..., ..., ... , şikayet dilekçesinde belirtilen suçun dolandırıcılık olduğu ve uyap üzerinden gönderilen evraklar arasında ... Soruşturma dosyasının ... Soruşturma dosyası üzerinde birleştirilmesine dair ... tarihli karar bulunduğu, görülmüştür.
Antalya Vergi Dairesine , davalı ... ile ilgili olarak yazılan müzekkereye verilen cevap dosya arasına alınmıştır. Müzekkere cevabı incelendiğinde; " tarh dosyası ve bilgisayar kayıtlarının tetkiki sonucunda; ... tarihinde faaliyetine başladığı, mükellefiyetle ilgili ödevlerini yerine getirmediğinden dolayı ... tarihinde resen terkin edildiği tespit edilmiştir. Mükellef adına düzenlenen herhangi bir vergi inceleme raporuna rastlanmamıştır." şeklinde cevap verildiği, görülmüştür.
Antalya Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne, davalı ... ile ilgili olarak yazılan müzekkerelere verilen cevap dosya arasına alımıştır. Müzekkere cevabı incelendiğinde; ... tarihinde kayıt olduğu ve kaydının devam ettiğinin , şirket müdürünün münferiden temsile yetkili olmak üzere ... olduğunun, bildirildiği görülmüştür.
Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... D.İş sayılı dosyası uyap üzerinden celb edilmiştir. Söz konusu dosyanın incelenmesinde; ihtiyati tedbir talep edenin ..., karşı tarafın ... olduğu ve ... tarihinde alınan karar ile "Davacının ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile; dava değerinin (...TL) %25'ine karşılık gelen ...-TL nakdi ya da kesin sınırlamasız banka teminat mektubu davacı tarafından karşılandığı takdirde muhatabı ... şubesi keşidecisi ... lehtarı davacı, keşide yeri ... olan ... keşide tarihli ... seri numaralı çekin; davalılar ... ve ... tarafından bankaya ibrazı halinde, çek bedelinin muhatap banka tarafından kendilerine ödenmemesine, eğer ibraz anında çek karşılığı hesapta mevcut ise banka tarafından bloke edilmesine, ve bu çeke bankaca el konulmasına, bu çeke dayalı olarak davalılar tarafından girişilecek takibin takibe girişildikten sonra dosya numarası bildirildiğinde tedbiren durdurulmasına" şeklinde karar verildiği, ... tarihli ara karara itiraz edilmesi üzerine ... tarihli duruşmada ;Uyuşmazlığın esası hakkında Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esasına davanın açıldığı anlaşıldığından ihtiyati tedbire itiraz hakkındada bu mahkemece karar verilmesi gerektiği için ihtiyati tedbir kararına mahkememizce bir karar verilmesine yer olmadığına dair karar verildiği ve söz konusu kararın istinaf edilmesi üzerine Antalya BAM ... Hukuk Dairesi'nin ... E. ... K.sayılı kararında ;" Somut olayda açılan istirdat davasının asıl dava olarak kabul edilerek HMK'nın 390. madde hükmü uyarınca itirazın incelenmesinin istirdat davasına bakan mahkemeye ait olduğuna karar verilmiş ise de, HMK'nın 390. maddesi hükmü tedbir kararının verilmesi aşamasını düzenlediği gibi, istirdat davasının niteliği gereği verilen tedbire dayalı açılan asıl dava olduğunun kabulü mümkün değildir. İlk Derece Mahkemesinin bu gerekçelerle itirazı değerlendirmemesi yerinde olmamıştır. Mahkemenin itiraz konusunda bir karar vermediği anlaşılmış ise de, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, mahkemenin itiraz üzerine verdiği kararın kaldırılmasına, karşı tarafın itirazının tedbir isteyenin dilekçesine eklediği deliller nazara alınarak reddine karar vermek gerektiği sonucuna varılmıştır" gerekçesiyle ihtiyati tedbir kararına yapılan itirazın reddedildiği , görülmüştür.
Antalya CBS ... soruşturma dosyasına yazılan müzekkereye uyap üzerinden verilen cevap dosya arasına alınmıştır.
Antalya ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir. İlgili evraklar incelendiğinde ; Antalya CBS ... soruşturma dosyasında şüpheli ... hakkındaki soruşturmanın tefrik edilerek ... soruşturma numarasını aldığı, ... soruşturma dosyasında şüpheli ... hakkında ... tarihinde iddianame düzenlendiği ve müştekinin ... , suçun ise Hizmet Nedeni ile Güveni Kötüye Kullanma olduğu, Antalya ... Asliye Ceza Mahkemesi'nde yapılan yargılama neticesinde ;" Müşteki ...'ın, ...'nin yetkilisi olduğu, ...'a ait ... Şubesi'ne bağlı keşide yeri ..., keşide tarihi ... olan ve ... emrine düzenlenmiş ... USD bedelli çeki vadesinden önce tahsil edebilmek amacıyla arkadaşı olan ...'den ... tarihinde komisyon karşılığında bozmasını istediği, ...'ın yeterince parasının olmadığını söyleyerek iş yeri komşusu olan ve ... isimli şirketi yetkilisi olan sanık ...'ın bozabileceğini bildirdiği, bunun üzerine müşteki ...'ın çeki ciro ederek ...'a, ... aracılığıyla teslim ettiği, sanık ...'in ise çeki ...'nin şubesinden ... TL karşılığında tahsil ettiği, daha sonra ortalıktan kaybolduğu, Sanığın ise savunmasında çeki bozdurduktan sonra ... TL parayı ...'a verdiğini, kalanı iise kendisinin aldığını beyan ettiği, ancak savunmasını doğrular nitelikte bir delil dosyaya sunmadığı, katılanın zararını da gidermediği, Tanık ...'ın sanığın kendisine para verdiği yönündeki savunmasının doğru olmadığını beyan ettiği " gerekçesiyle, ...'ın Hizmet Nedeniyle Güveni Kötüye Kullanma suçundan ... tarihinde mahkumiyetine dair karar verildiği, söz konusu mahkumiyet hükmünün istinaf incelemesinden geçerek ... tarihinde kesinleştiği, görülmüştür.
İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi vasıtasıyla Mali Müşavir bilirkişisi ...'ın 12/07/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davalı ...'nin ... yılına ait e-defter olarak tuttuğu yevmiye ve kebir defterlerinin GİB e-defter beratları ile fiziken tutulan envanter defterinin noter onaylarının yasal düzenlemeye uygun olarak ve süresi içinde yaptırılmış olduğu görülmüştür. (TTK md.64/3, VUK md.222). TTK.m.66, HMK 222 md. ve 6102 sayılı TTK 64/3 md. Gereğince defterlerin; düzenli ve yasalara uygun tutulduğu, silinti ve karalama olmadığı, diğer taraftan ibraz edilen, fatura, dekont ve sair vesaikin muhasebe fişleri ve muhasebe kayıtları, muhasebe fişlerine ekli müsbit evrakların VUK Mad:229, 230, 231,232 hükümlerine uygun şekilde tanzim edildiği, Mevcut haliyle davalının incelenen dönem itibarı ile ticari defterlerinin yasal düzenlemelere uygun tutuldukları anlaşılmakla, delil kabiliyetleri diğer şartlarla birlikte Sayın Mahkemenin takdirinde olacağı, davalı ... muhasebe kayıtlarında diğer davalı ... arasında başlayan ticari ilişkinin kayıtlarda (cari hesapta), ... TL ... ödemesi dekontu, ... TL ... hizmet bedeli ve komisyonu faturası ile diğer masrafların ... cari hesabına borç yazıldığı ve ... tarihi itibarı ile davalı ...'nin diğer davalı ... müşterisi ...'den ... TL alacaklı olduğu, mali açıdan yapılan inceleme ve değerlendirmede davalı ...'nin davacı ... ile diğer davalı ...(... müşterisi) arasındaki ticari ilişkiyi tevsik edecek işlemlerin hukuki açıdan ve nihai takdiri mahkemeye ait olduğu rapor edilmiştir.
... işlemine dayanak olarak gösterilen faturanın davacının 2019 yılı BA formunda yer alıp almadığına dair ilgili vergi dairesine yazılan müzekkereye verilen cevapta ; 2019 yılı BA formlarında yer almadığı da bildirilmiştir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı Antalya Denetim Daire Başkanlığı'nın davalı ... hakkındaki ... tarihli yazısı ve ekleri dava dosyası arasına alınmıştır.
Defter inceleme günü olan ... tarihinde , davalı ...'nin ticari defterlerini ibraz etmediği, anlaşılmıştır.
Mali Müşavir bilirkişisi ...'in 24/02/2024 tarihli raporunda özetle; Davacının ibraz edilen ... yılı ticari defterlerinde, ilgili ... tarihli ... sıra nolu ...-TL. bedelli faturanın kayıtlı olmadığı, bu nedenle de davacı şirketin ticari defterlerine göre davacı şirketin ilgili faturaya istinaden davalı ... ne bir borcunun olmadığı, dava dosyası kapsamına göre, ilgili ... tarihli ... sıra nolu ...TL bedelli irsaliyeli faturanın ve muhteviyatındaki malların davacı şirkete teslim edildiğine dair dava dosyasında somut bir bilgi ve belgenin olmadığı rapor edilmiştir.
Davacı vekili, verilen süre içerisinde eksik harcı yatırmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; çek nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti ve çekin bedelinin davacıya ödenmesi istemlerini içerir çek istirdatı davasıdır.
Dava dilekçesi içeriğinden, Antalya ... Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası kapsamından ve tüm dosya kapsamından ; davaya konu ... Şubesi'ne ait ve keşidecisi dava dışı ..., lehdarı davacı ..., çek numarası ..., keşide tarihi ... olan ve ... USD bedelli çeki , nakit ihtiyacı olan davacı ...'yi münferiden temsile yetkili olduğu davacı vekilinin vekaletnamesinden de anlaşılan ... tarafından cirolanarak davalı ... yetkilisi ...'a ... isimli şahıs aracılığıyla devredildiği ve davalı ... tarafından da davacı ... kestiği ... seri numaralı ... tarihli faturaya istinaden davalı ... şirketine temlik edildiği anlaşılmaktadır.
Antalya ... Asliye Ceza Mahkemesi'nin mahkumiyetle sonuçlanan ... E.sayılı dosyasından ; davalı ... ile davacı şirket arasında davaya konu çekle ilgili olarak herhangi bir ticari ilişkinin bulunmadığı, davalı ... yetkilisi ...'ın davaya konu çeki davalı ... şirketine bozdurdurduğu ve dolayısıyla davalı ... şirketinin çekin bedelini ödediği ,anlaşılmaktadır.
Davalı ... şirketinin ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde alınan ve denetime açık olan bilirkişi raporunda ; davalı ... şirketinin ticari defterlerinin usulüne uygun olarak tutulduğu belirtilmiş ve ayrıca " yerinde yapılan incelemede; Müşteri ile ilgili ticari defter ve kayıtlar kontrol edilirken ilgili müşteri dosyasında kabul süreci ile ilgili istihbarat sistemi çalışmaları ve çıktıları da görülmüş, Sürecin ...'nin uygulaması olan ... üzerinden müşterinin alacağı oluşturan ticari ilişkiyi doğrulamak için sunduğu faturanın kontrolünün yapıldığı, bu süreçte sistem sorgulamasına takılmadan geçen fatura ve ..., ... üzerinden fatura borçlusu ve keşideci ... ile yapılan müşteri istihbarat sorgusu sonrası sistem tarafından olumsuzluk saptanmazsa sürecin devam ettirildiği aksi halde sonlandırıldığı belirtilmiş olup, ... tarafından ...'ne kesilmiş ... tarih, ... nolu, Kdv dahil ... TL tutarlı (..., ... ve ... açıklamalı) fatura için yapılan sistem sorgulamasının çıktısı da müşteri dosyasında görülmüştür.." , denilmiştir.
Davacının ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde alınan denetime açık olan bilirkişi raporundan ise ; ... sözleşmesine konu faturanın davacının ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı anlaşılmaktadır.
6163 sayılı kanun md.9/3'de "Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla ... şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri ... şirketine karşı ileri süremez; meğerki, ... şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." denilmiştir.
Benzer bir dava dosyasında İzmir BAM ... Hukuk Dairesi'nin ... E. ... K.sayılı ilamında özetle ; "Bu duruma göre; taraflar arasındaki ihtilafa ... tarihinde kabul edilen ve ... tarihinde yürürlüğe giren 6361 sayılı Yasa'nın 9/3 maddesinin uygulanmasının gerekeceği, bu maddede de açıkça "Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla ... şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri ... şirketine karşı ileri süremez; meğerki, ... şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." hükmünün düzenlendiği, bu itibarla, davacı asıl yüklenicinin davalı alt yüklenici ile diğer davalı ... arasında işleme konu olan çekten dolayı davacı asıl yüklenicinin eser sözleşmesinin tarafı olan davalı alt yükleniciye karşı ileri sürebileceği def'ileri diğer davalı ... şirketine karşı ileri süremeyeceği, davacı asıl yüklenicinin davalı ... şirketinin kambiyo senedini iktisap ederken bile bile kendisinin zararına hareket etmiş olduğunu ispatlamaya yeter herhangi bir delil de ibraz edemediği anlaşılmakla, davalı ... aleyhine açılan davanın reddine karar verilmesi gerekirken yerel mahkemece ... şirketi yönünden de davanın kabulü yönünde hüküm kurulmuş olması yerinde değildir. ",denilmiştir.
İş bu dava dosyasına ise ; davalı ... şirketinin üzerine düşen yükümlülüklerini yerine getirdiği, temlik aldığı çekin bedelini çeki temlik aldığı diğer davalı ...'ye ödediği, ... yetkilisi ...'ın ise çekin bedelini aralarındaki muvaazaya dair anlaşmaya uymayarak davacıya ödemediği ve bu nedenle Antalya ... Asliye Ceza Mahkemesi tarafından cezalandırıldığı, davalı ... şirketinin ,davacı şirket ile davalı ... arasında çekin erken bozdurulmasına ilişkin olarak aralarında yaptıkları muvazaalı işlemden bilgisinin olmadığı ve dolayısıyla davalı ... şirketinin kötü niyetli olmadığı anlaşılmakla, ... şirketine açılan davanın reddine ve davadan önce çekin ödenmemesine ilişkin İ.İ.K.md.72/2 uyarınca ihtiyati tedbir kararının verilerek uygulanmış olması nedeniyle davalı ... şirketi lehine çek bedelinin %20 si oranındaki tazminatın davacı tarafından ödenmesine karar verilmiş ve davacının davaya konu çek ile ilgili olarak ...'ye borcunun bulunmadığının anlaşılmış ve koşulları oluşmadığından davalı ... aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmeyerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-) ... Şubesine ait, keşidecisi ..., lehtarı davacı ..., çek numarası ..., keşide tarihi ... ve ... USD bedelli çekten dolayı davacının davalı ... ye borçlu olmadığının tesbitine, davacının kötüniyet tazminatına ilişkin talebin reddine,
2-) Davalı ... ye açılan davanın reddine,
- Davaya konu çek bedeli ... USD nin %20 si oranındaki ... USD nin fiili ödeme tarihindeki döviz kuru karşılığındaki tutarın davacıdan alınarak davalı ... ye verilmesine,
3-)Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam ...-TL harçtan daha önceden ödenen toplam ...-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan ...-TL harcın davalı ...'den alınarak hazineye irad kaydına,
4-)Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T. göre hesaplanan ...-TL nisbi vekalet ücretinin davalı ...'den alınarak davacıya verilmesine,
5-)Davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T. göre hesaplanan ... TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ...'ye verilmesine,
6-)Davacı tarafından yapılan; ...-TL Başvuru Harcı, ...-TL Peşin Harcı, ...-TL Tamamlama Harcı, ...-TL Tebligat, Bilirkişi, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam ... TL'nin davalı ...'den alınarak davacıya verilmesine,
7-)Arabuluculuğa ilişkin dava şartı nedeni ile kamu tarafından yapılan ...TL yargılama giderinin 6325 sayılı HUAK'nın 18/A-13. maddesi gereği ‭davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
Dair, davacı vekili ile davalı ... vekilinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile Antalya Bölge Adliye mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 25/06/2024

Katip ...
¸e-imzalı

Hakim ...
¸e-imzalı