mahkeme 2023/378 E. 2023/657 K.

T.C.
ANTALYA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/378 Esas
KARAR NO : 2023/657
DAVA : Alacak
DAVA TARİHİ : 06/11/2017
KARAR TARİHİ : 20/10/2023

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; davacının eşi müteveffa ... ile yapılan ... tarihli sözleşme ile ... tarafından ...-... Mah. ... Sok. ... ada, ... ve ... nolu parsellerde bulunan binaların kalıplarının yapılması ve işçilik kalıp malzemelerinin temin edilmesinin kararlaştırıldığını, aynı sözleşmede yüklenicinin göreceği iş karşılığında en üst kat kuzeydoğu cephe büronun tapusunun iş sahibi şirketçe yükleniciye devredileceğinin, hakediş tamamlandıktan sonra m2'si ...-TL'den hesap edilerek kalan bedel olması halinde nakit ödeneceğinin kararlaştırıldığını, iş sırasında müvekkilinin eşi ...'ın iş kazası sonucu vefat ettiğini, bu nedenle müvekkili ile şirket arasında ... tarihli ek sözleşme yapıldığını ve işin kaldığı yerden devamına karar verildiğini, söz konusu ek sözleşmede müteveffanın ... olan borcu için ... Ayda ... aylık ...-TL - ...-TL arası çekin verileceği, işçilerin aylık usta yevmiyelerinin müvekkiline ödeneceğini, bu bedellerin ofis satıldığında müvekkili tarafından geri ödeneceğini, iş bittiğinde de karşılıklı hesap görülerek ofisin tapusunun ... verileceği, alacaklı olan tarafa diğer tarafça ödeme yapılacağının ve müteahhidin yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde yapılan işin iki katı kadar cezai şartı ödemekle yükümlü olacağının kararlaştırıldığını, ancak müvekkilinin sorumluluklarını yerine getirmesine rağmen ofisin tapu işleminin gerçekleştirilmediğini, devrin yapılmadığı gibi devre bağlı olarak bakiye işin bedelinin de hesaplanmayarak ve ödenmeyerek davalının temerrüde düştüğünü, davalıya ediminin ifası için Üsküdar ... Noterliğinin ... tarihli ve ... nolu ihtarnamesi gönderildiğini, davalı tarafından ihtarnameye cevap verilmediğini ve tapu devir işlemlerinin gerçekleşmediğini belirterek söz konusu büronun tapusuna ihtiyati tedbir konulmasına ve devrinin önlenmesine, bu taleplerinin uygun görülmemesi halinde taşınmaza ihtiyati haciz konulmasına, müvekkilinin yapmış olduğu işin bedelinin hesaplanması, söz konusu tutarın iki katı kadar cezai şartın davalının temerrüde düştüğü tarihten itibaren kısa vadeli krediler için uygulanan ticari avans faizi ile birlikte şimdilik ...-TL'nin davalıdan tahsiline, söz konusu binanın en üst katında bulunan büronun tapusunun iptali ile müvekkil adına tesciline, talep edilen taşınmazın m2'si ...-TL üzerinden hesaplanan değerinin davacı alacağından mahsup edilerek bakiye iş bedelinin davalının temerrüt tarihindin itibaren işleyen kısa vadeli krediler için uygulanan ticari avans faizi ile birlikte davacıya ödenmesine, uygun görülmediği takdirde söz konusu büronun rayiç piyasa değerinin ticari avans faizi ile birlikte hesaplanarak müvekkiline ödenmesine ve bakiye iş bedeli alacağının da davalının temerrüt tarihinden itibaren işleyen kısa vadeli krediler için uygulanan ticari avans faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmış olup, davalı vekilinin ibraz ettiği cevap dilekçesinde özetle; davanın haksız ve yersiz olduğunu, davacının eşi ...'ın müvekkilinin yapmış olduğu iş yerinde ... ve ... işlerinin taşeronluğunu yaparken geçirmiş olduğu iş kazası sonucu vefat ettiğini, bunun üzerine müvekkil şirket yetkilisinin aynı işi, murisin vefatından sonra eşi olan davacıya verdiğini ve davaya konu sözleşme imzalandığını, müvekkil şirket yetkilisinin davacıya ve çocuklarına yardım amacı güttüğünü, davacının, meydana gelen kazada müvekkil şirket yetkililerinin kusurunun olmadığını belirterek müvekkil şirketten şikayetçi olmayacağını beyan ettiğini, ancak buna rağmen inşaat sözleşmesini imzaladıktan sonra müvekkili aleyhine Antalya ... İş Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası üzerinden dava açtığını, ... tarihli sözleşme gereği müvekkil şirketin davacıya, davacının vefat eden eşi ...'ın üçüncü kişi ... olan borcundan dolayı borç para verdiğini, borç toplamının ...-TL olduğunu, bu borcun davacıya peyder pey ödendiğini, müvekkili üzerine düşen taahhütlerin yerine getirildiğini, davacı tarafın ... sene geçmiş olmasına rağmen halen borç aldığı paraları ödemediği gibi bu davayı açtığını, davacının dava konusu ettiği büro tapusunun, davacının müvekkilinden aldığı paraları iade ettiği takdirde ödeneceğini, sözleşmede bu şarta bağlanıldığını, davacının kendi edimini yerine getirmediğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE :
Davacı vekili tarafından ... tarihli ve ... tarihli sözleşme örnekleri, Üsküdar ... Noterliğinin ... tarih ... yevmiye nolu ihtarnamenin tebliğ şerhli bir sureti, davalı vekili tarafından da davacıya yapılan ödemelere ilişkin ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., tarihli davacı imzasını taşıyan tahsilat belgeleri, ... tarihli çek çıkış bordrosu, ... tarih ...-TL bedelli çek fotokopisi, ... tarihli çek çıkış bordrosu, aynı tarihli ...-TL bedelli çek fotokopisi, ... ve ... tarihli çek çıkış bordroları ve ... tarih ...-TL bedelli çek suretleri ibraz edilmiş, mahkememizce dava konusu taşınmazın tapu kayıtları, vergi dairesi kayıtları, projeleri celp edilmiş, mahallinde keşif yapılarak tanıklar dinlenerek inşaat mühendisi bilirkişiden ayrıntılı rapor aldırılmıştır.
Davacı vekili ... tarihli ıslah dilekçesi ile dava değerini ...-TL'ye çıkartarak harcını ikmal etmiştir.
Bilirkişinin mahkememize ibraz ettiği ... tarihli raporunda özetle ve sonuç olarak, dava konusu ... ili ... ilçesi ... mahallesi, ... ada ... ve ... nolu parselde yapılmış olan binalardaki sözleşmeden kaynaklı davacı alacağının ve dava konusu ... ada ... nolu parsel ... katlı binanın en üst kat altı (... Kat) kuzey doğu (... nolu) iş yerinin ... dava tarihi itibariyle rayiç piyasa değerinin ve davacı alacağının tespitiyle ilgili olarak; taraflar arasında sözleşme ve ek sözleşmelerin akdedildiği, sözleşmede kararlaştırılan kalıp temin ve yapım işlerinin tamamlanarak ... nolu parseldeki bina için ... tarih ve ... nolu, ... nolu parseldeki bina için ... tarih ve ... nolu Yapı Kullanma İzin Belgeleri alınarak aktif kullanıma başlandığı, davacının yaptığı sözleşme konusu işin sözleşme şartlarındaki hakedişinin ...-TL+KDV = ...-TL olduğu, sözleşmede bahsi geçen ... nolu ... bölümün ... dava tarihi itibariyle piyasa rayiç bedelinin ...-TL olduğu, davalının alacak tutarına faiz bindirilmeden borç bedelinin ... edilmesi halinde davacı alacağının (...-TL-...-TL)= ...-TL olabileceği görüş ve kanaatine varıldığını bildirmiştir.
Dosyaya ibraz edilen ve itiraza uğramayan sözleşmelerin incelenmesinde; Davalı ve davacının eşi olan ... arasında öncelikle ... tarihli sözleşme imzalanmış, sözleşmede davacı eşi tarafından davalıya ait inşaatta kalıp işlerinin yapılması karşılığında da davalı tarafından davacıya ... ada ... parseldeki en üst kat ... ... cephedeki büronun verileceği, hak ediş tamamlandıktan sonra bakiye bedelin ödeneceği hüküm altına alınmıştır. Daha sonra işin yapımı sırasında ...'ın vefatı üzerine davalı ve davacı arasında ... tarihli ek sözleşme imzalanmış, bu sözleşmede de davacının işe kaldığı yerden devam edeceği, işin devamı için işverenin davacıya çek vereceği ve usta yevmiyelerinin müteahhit tarafından davacıya yapılacağı, ödenen paraların ilk sözleşmede kararlaştırılan ofis satıldığında davacı tarafından davalıya geri ödemesinin yapılacağı, iş bitiminde karşılıklı hesap görülerek alacak verecek ilişkisinin sonlandırılacağı ve müteahhit firma tarafından taahhütler yerine getirilmediği takdirde yapılan işin iki katı cezai şart ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
Mahkememizce yapılan yargılama sonucu ... tarih, ... esas, ... karar sayılı kararı ile; davacı tarafından işin tamamen bitirilip, teslim edildiği, işin devamı sırasında davalı tarafından davacıya çek ve nakit olarak ...-TL ödeme yapıldığı, davacı tarafından yapılan işin piyasa rayiç toplam bedelinin sözleşme şartlarına göre hak edişinin ...-TL (KDV dahil) olduğu, sözleşmede teslimi kararlaştırılan ... nolu ... bölümün piyasa rayiç bedelinin dava tarihi itibariyle ...-TL olduğu, davacı tarafından iş tamamen bitirilip teslim edildiği ve davalı tarafça herhangi bir eksik ve ayıp ihbarında da bulunmadığı, buna rağmen davalının sözleşme ile yüklendiği ... nolu ofisin devrini yerine getirmediği, davacı tarafından Üsküdar ... Noterliğinin ... tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesi gönderildiği halde yine de sözleşmede yüklenilen edimin yerine getirilmediği, bu hali ile davalının mütemerrit duruma düştüğü ve davacı tarafından sözleşmede belirlenen cezai şart tutarı olan yapılan işin iki katı olan (...-TL x ... = ...-TL) cezai şarta hak kazandığı, bu cezai şart tutarından davalının davacıya vermiş olduğu toplam borç tutarı olan ...-TL ödemenin mahsubu ile bakiye tutar olan ...-TL'nin dava tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş, karar davalı tarafça istinaf edilmiş, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin ... tarih, ... esas, ... karar sayılı ilamı ile; "Mahkemenin istinaf incelemesine konu kararında, istinaf edenin sıfatı dosyadaki mevcut delillere göre yaptığı değerlendirmeye, takdire ve ortaya koyduğu gerekçeye ve ayrıca HMK'nun 357. Maddesine göre re'sen gözetilecek hususlar dışında ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve delillere dayanılmasının mümkün bulunmamasına göre mahkemenin vardığı sonuçta istinaf sebepleri yönünden usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, istinaf nedenlerinin yerinde olmadığı HMK 355. maddesi kapsamında yapılan istinaf incelemesi sonucu anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine" karar verilmiştir. Karar davalı tarafça temyiz edilmiş, Yargıtay ... Hukuk Dairesinin ... tarih, ... esas, ... karar sayılı ilamı ile; " 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Davacının vefat eden eşi ... ile davalı arasında, davalının yükümlülüğündeki inşaatın kalıplarının yapılması konusunda ... tarihli sözleşme imzalanmış, bu sözleşmede yapılacak iş karşılığında ... ada ... parselde bulunan binada en üst kat altı kuzey doğu cephe büronun iş bedeli olarak verileceği düzenlenmiştir. Davacının eşinin vefatı ile bu sefer aynı işin ifası için davalı ile davacı arasında ... tarihli ek sözleşme imzalanmıştır. Bu sözleşmede de, iş bitiminde karşılıklı hesap görülüp sözleşmeye istinaden verilen ofisin tapusunun verileceği, hangi taraf alacaklı ise karşı tarafa ödemesini yapacağı, davalı yüklenici taahhütlerini yerine getirmediği takdirde yapılan işin iki katı para ödemeyi kabul edeceği düzenlenmiştir. Somut uyuşmazlıkta, davacı taşeron terditli olarak açtığı davasında ilk olarak, ek sözleşme uyarınca kararlaştırılan seçimlik cezanın ödenmesini talep etmiştir. Kural olarak; eser sözleşmelerinin geçerli olması herhangi bir şekil şartına tabi değildir. Tarafların karşılıklı olarak "icap" ve "kabul" iradelerinin oluşmasıyla eser sözleşmesi ilişkisi kurulur. Yazılı olması ancak, taraflara ispat kolaylığı sağlar. Ne var ki, taşınmaz mülkiyeti nakli borcunu doğuran sözleşmelerin, 6098 Sayılı TBK'nın 237 inci, TMK'nın 706 ıncı, Tapu Kanunu'nun 26 ıncı ve Noterlik Kanunu'nun 60 ıncı maddeleri uyarınca resmi yazılı şekilde yapılması zorunludur. Bu zorunluluk sözleşmenin geçerliliğine ilişkin olup, bu şekil şartına uymayan bir sözleşme geçerli olarak kabul edilemez. Türk Borçlar Kanunu’nun 179 uncu maddesinde düzenlenen cezai şart, asıl borcun ifasını zorlamaya yönelik bir yaptırım niteliğinde olduğundan doğrudan onunla bağlantılıdır. Bu bağlamda doğumu, devamı ve sona ermesi asıl borcun varlığına bağlıdır. Cezai şartın feri nitelikte olmasının şekil konusunda da önemli sonuçları bulunmaktadır. Cezai şartın geçerliliği şekle bağlı olmamakla birlikte, kanunen şekle tabi bir sözleşmeye bağlanmak istenen cezai şart anlaşmasının da aynı şekilde yapılması gerekmektedir. Söz konusu açıklamayı somut uyuşmazlık bakımından değerlendirdiğimizde; gerek davalı ile davacının vefat eden eşi arasında imzalanan ... tarihli, gerekse de bu sözleşmeye ek olarak davanın tarafları arasında imzalanan ... tarihli sözleşmede iş bedeli olarak ofis devri kararlaştırılmış olup, az yukarıda belirtildiği üzere taşınmaz devrini içeren sözleşmelerin resmi şekilde yapılması geçerlilik koşulu olup, her iki sözleşmenin de adi yazılı şekilde yapıldığı anlaşıldığından sözleşmeler geçersizdir. İş bu durumda, geçersiz sözleşmede düzenlenen cezai şart da, cezai şartın feri niteliği uyarınca geçersizdir. Bu nedenle mahkemece, davacının cezai şart talebinin reddine karar verilmesi gerekirken, kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır. İş bu durumda mahkemece yapılacak iş; davacı taşeron tarafından terditli dava açıldığı anlaşıldığından diğer taleplerinin değerlendirilip, sonucuna uygun karar verilmesinden ibaret olmalıdır. Eksik inceleme ve yanlış değerlendirme sonucu verilen karar doğru olmamış, bozulması uygun bulunmuştur. Açıklanan sebeplerle; “Değerlendirme” bölümünün 2. bendinde belirtilen nedenlerle davalının temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, ilk derece mahkemesi kararına karşı davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına, ilk derece mahkemesi kararının davalı yararına bozulmasına," karar verilerek dosya mahkememize gönderilmiş, mahkememizin ... esas sırasına kaydı yapılarak yargılamaya devam olunmuştur.
Mahkememizce usul ve yasaya uygun Yargıtay bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir.
Dava, davacı ve davalı arasında imzalanan ... tarihli ek sözleşme gereği davacının yüklendiği edimi yerine getirdiği halde davalının sözleşmede belirlenen daire teslim yükümlülüğünü yerine getirmediğinden bahisle sözleşmede belirlenen cezai şart alacağının tahsili olmadığı takdirde ... Mah. ... Sk. ... ada ... ve ... nolu parsellerde yapılan binanın ... cepheli ve ... parselde bulunan ... katlı binada en üst büro tapusunun davacıya devri ve taşınmazın rayiç gerçek piyasa değerinin hesaplanarak mahsubu ile bakiye iş bedelinin temerrüt tarihinden itibaren ticari avans faizine tahsili bu da mümkün olmadığı takdirde devri istenilen işyeri bedelinin davacıya ödenmesi ve bakiye iş bedelinin de temerrüt tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte tahsili davasıdır.
Davacının ölen eşi ve davalı arasında imzalanan ... tarihli sözleşme ve murisin ölümü üzerine davacı ile davalı arasında imzalanan ... tarihli ek sözleşmelerde davacının yüklenici olduğu, işin bitiminde ofisinin tapusunun verileceği, hangi taraf alacaklı ise karşı tarafa ödemesinin yapacağını, davalı yüklenici taahhütlerini yerine getirmediği takdirde yapılan işin ... katı para ödeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Söz konusu sözleşmeler eser sözleşmesi niteliğinde olsa da taşınmaz mülkiyetinin nakil borcu doğurması itibariyle 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 237., Türk Medeni Kanunu 706., Tapu Kanununun 26. Ve Noterlik Kanununun 60. Maddeleri uyarınca resmi yazılı şekilde yapılması zorunlu olup, adi yazılı şekilde yapıldıkları için her ikisi de geçersizdir bu nedenle tapu nakil borcu doğurmayacağı gibi buna bağlı olarak ifaya eklenen cezai şartta geçersizdir. Taraflar bu sözleşmelere dayanarak sebepsiz zenginleşme hükümleri gereği sadece verdiklerini geri isteyebilir buna göre de davacı tarafça sadece yapmış olduğu imalatın yapıldığı tarihteki piyasa rayiç değeri talep edilebilir.
Mahkememizce alınan bilirkişi raporuna göre davacı tarafça yapılan işin yapıldığı tarihteki serbest piyasa rayiçlerine göre bedeli ...-TL olup, bu bedelden davacının daha önce davalıdan aldığı, borç tutarı olan ...-TL'nin mahsubu ile davacının toplam ...-TL bakiye alacağı olduğu anlaşılmakla davanın kısmen kabulü ile; ...-TL'nin dava tarihinden itibaren ticari avansı faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Neden ve kanıtları yukarıda açıklandığı üzere,
Davanın KISMEN KABULÜ ile;
...-TL'nin dava tarihinden itibaren ticari avansı faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Fazlaya ilişkin talebin reddine,
Alınması gerekli ...-TL harçtan, peşin olarak alınan ...-TL ve tamamlama harcı olarak alınan ...-TL olmak üzere toplam ...-TL harcın mahsubu ile kalan ...-TL harcın davalıdan ALINMASINA,
Davacı tarafça bozmadan önce yapılan ...-TL ve bozmadan sonra yapılan ...-TL tebligat gideri olmak üzere toplam ...-TL yargılama giderlerinin davada kabul ve reddedilen miktar dikkate alınarak hesaplanan ...-TL ve mahkememizde peşin ve tamamlama olarak alınan harç gideri toplamı ...-TL olmak üzere toplam ...-TL'nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, fazlasının davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
Mahkememizin önceki kararında hükmedilen ... tarih ... harç numaralı harç tahsil müzekkeresinin bila infaz iadesinin istenilmesine,
Davacı tarafça yatırılan gider avansından arta kalanının karar kesinleştiğinde talebi halinde davacıya İADE EDİLMESİNE,
Avukatlık Asgari Ücret tarifesi uyarınca davada kabul edilen miktar dikkate alınarak hesap edilen ...-TL nispi vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa VERİLMESİNE,
Avukatlık Asgari Ücret tarifesi uyarınca davada reddedilen miktar dikkate alınarak hesap edilen ...-TL nispi vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı tarafa VERİLMESİNE,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, tarafların HMK'nun 345 maddesi uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde Yargıtay ilgili hukuk dairesinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulünce anlatıldı.20/10/2023

Başkan ...
E-İmzalıdır
Üye ...
E-İmzalıdır
Üye ...
E-İmzalıdır
Katip ...
E-İmzalıdır