Karar Detayı

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 23. HUKUK DAİRESİ
T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ
23. H U K U K D A İ R E S İ

(İ S T İ N A F B A Ş V U R U S U N U N
E S A S T A N R E D D İ)
ESAS NO : 2020/772
KARAR NO : 2024/1690
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

BAŞKAN : ... ...
ÜYE : ... ...
ÜYE : Doç.Dr. ... ...
KATİP : ... ...
İNCELENEN KARARIN:
MAHKEMESİ : ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 13/01/2020
ESAS-KARAR NUMARASI : 2019/115 E.-2020/14 K.
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI :

Davacı vekili tarafından, yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK m.) 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra, dosya incelendi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ :
İDDİA VE SAVUNMALARIN ÖZETİ :
Davacı vekili; müvekkili şirket ile davalı arasında 27.06.2018 tarihinde imzalanan sözleşme ile müvekkilinin "6 Ay Süreli 14 Kişilik Tahmil, Tahliye, Hammaliye ve Temizlik Hizmeti Alım" işini yüklendiğini, matbu sözleşmenin 16.1.1. maddesinde, "2 günden fazla alınacak her türlü sağlık raporunda yüklenici firma, raporlu personelin yerine adam temin etmek zorundadır. Her bir aykırılık için sözleşmenin %0.5’i oranında cezai işlem uygulanır. İdare tarafından kesilecek cezanın toplam tutarı, hiçbir durumda sözleşme bedelinin %30’unu geçemeyecektir." hükmünün yer aldığını, davalı İdarenin bu maddeye dayalı olarak personel ...'in iki günden fazla raporlu olduğu ve yerine personel temini yapılmadığı gerekçesiyle cezanın hak edişlerinden kesileceğini bildirdiğini, sözleşme kapsamındaki işin görülmesi için yeterli sayıda personelin temin edilmesini sağlamak yükümlülüğünün dava idarenin üzerinde olduğunu, 4857 sayılı Kanunun 55. maddesine göre hastalık izni kullanan işçinin yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışmış gibi sayılacağını ve fiilen çalışan işçi sayısına dahil kabul edileceğini, bu nedenle idare tarafından hastalık izni kullanan işçinin yerine başka işçi/işçiler ikame edilmek suretiyle sayının tamamlanmasının talep edilmesinin mümkün olmadığını, işçinin hastalık sebebiyle izinli olduğu süre boyunca ücreti yüklenici firma tarafından ödenirken ve işçinin ayrılma durumunda dahi ikame işçi temin etme yükümlülüğü yüklenmezken, kanuna aykırı olarak yüklenici aleyhine "yerine ikame işçi sağlanma yükümlüğü" yaratılmasının ve bu yükümlülüğe aykırı hareket edildiği gerekçesiyle yükleniciye ceza kesilmesinin hukuken mümkün olmadığını, Kamu İhale Kurumu’nun 28.06.2010 tarih ve 2010/UH.I-1866 sayılı kararınında uyuşmazlık konusu olan sözleşme maddesinin yasaya aykırı olması sebebiyle ihalenin bile iptal edilmesi gerektiğinin vurgulandığını ileri sürerek, müvekkili firmaya kesilen cezanın iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili; davacı bir tacir iken müvekkili Kurumun da kamu kurumu olarak hayvancılık sektörünü regüle edici görevinin yanı sıra İktisadi Devlet Teşekkülü olarak tacir sıfatını haiz olduğunu, TTK'nın 4. maddesi uyarınca Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğunu,
Taraflar arasındaki sözleşmenin 37. maddesi uyarınca Ankara Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğunu,
Dava dilekçesinin talep sonucu bakımından HMK'nun 119. maddesine aykırı olduğunu, cezai işlemin iptali talebinin idari yargı yoluna ait bir talepte bulunulması anlamında olduğunu,
Taraflar arasında 27.06.2018 tarihinde sözleşme imzalandığını, dava dışı işçi ...'in 02.07.2018-10.07.2018 tarihleri arasında geçici iş görmezlik raporu aldığını, bu işçinin Kombinanın kritik çalışma çalışma alanlarından olan et yükleme boşaltma işinde çalıştırılmak üzere alınmış olması sebebiyle sevkiyat işlemlerinin sekteye uğradığını, diğer kısıtlı sayıdaki işçilere de fazladan yük bindiğini, davalı firmaya bildirim yapılmasına rağmen yerine ikame personel görevlendirilmediğini, bu nedenle Sözleşmenin 16. maddesi hükmü uyarınca, davacı tarafın Temmuz 2018 ayı hak edişinden 13.528,32 TL kesinti yapıldığını savunarak, davanın öncelikle usul yönünden, aksi halde esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAH. KARARI ÖZETİ :
Davanın açıldığı Denizli 3. İş Mahkemesinin 29.08.2018 tarih ve 2018/290 E., 2018/272 K. sayılı kararıyla; "5521 Sayılı İş Mahkemesi Kanunu'nun 1. maddesine göre; İş Mahkemeleri, İş Kanununa göre işçi sayılan kimselerle (o kanunun değiştirilen 2. maddesinin Ç, D ve E fıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlar hariç) işveren ve işveren vekilleri arasında, iş akdinden veya İş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesiyle görevlidir. Mahkememize açılan iş bu davanın davalıları bu sayılan kişilerden olmayıp davacıyla aralarında iş hukukundan kaynaklanan bir uyuşmazlık söz konusu olmadığından" gerekçesiyle, mahkemenin görevsizliğine karar verilmiştir.
Dosyanın gönderildiği Denizli 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 15.01.2019 tarih ve 2018/825 E., 2019/27 K. sayılı kararıyla; "Dosya kapsamı incelendiğinde davalı Et ve Süt Kurumu Genel Müdürlüğü'nün hukuki statüsünün 25 Eylül 2014 tarihli 29130 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Et ve Süt Kurumu Genel Müdürlüğü'nün ana statüsünü düzenleyen yönetmeliğin 1. maddesi uyarınca İktisadi Devlet Teşekkülü olarak belirlendiği, yönetmeliğin 233 Sayılı KHK hükümlerine tabi olarak çıkartıldığı, aynı yönetmeliğin teşekkülün yapısı başlıklı 4. maddesi ile teşekkülün amaç ve faaliyet konuları başlıklı 5. maddesi dikkate alındığında ticaret şirketlerine benzer nitelikler taşıdığı, özel hukuka tabi tutulduğunun belirtildiği, iktisadi devlet teşekküllerinin de taciz olarak kabul edilmesi gerektiğinin emsal içtihatlar gereği olduğu anlaşılmıştır.
Davacı tarafın da ticaret şirketlerinden limited şirket olduğu, tacir olduğu, bu durumda her iki tarafın da tacir olduğu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4/1 maddesi gereği söz konusu davanın ticari dava nitelikte olduğu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/1 maddesi gereği ticari davalara bakmakla görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğu anlaşılmıştır.
Her iki tarafı tacir olan taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesinin 37. maddesinde yetki şartını ihtiva ettiği, tarafların yetkili mahkemeyi Ankara Mahkemeleri olarak belirlediği, yetki sözleşmesinin 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 17. ve 18. Maddelerinde öngörülen diğer şartları sağladığı, yetki sözleşmesinin usul ve yasaya uygun olduğu, davalı tarafın cevap dilekçesinde yetki itirazında bulunması nedeniyle, münhasıran yetkili mahkemenin Ankara Mahkemeleri olduğu" gerekçesiyle, mahkemenin görevsizliğine dosyanın yetkili ve görevli Ankara Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiştir.
Dosyanın göndedildiği İlk derece Mahkemesince; "Mahkememizce yapılan yargılama, dosyada bulunan tüm bilgi belgeler ve toplanan deliller birlikte değerlendirildiğinde; davalı kurum ile davacı şirket arasında akdedilen 27/06/2018 tarihli "Tahmil,Tahliye, Hammaliye ve Temizlik Hizmeti Alımına Dair Sözleşme" kapsamında davacı şirketin davalı idareye ait et kombinasında altı ay süreli tahmil, tahliye, hammaliye ve temizlik işini yüklendiği, iş bu sözleşme kapsamında çalıştırılan işçilerden ...'in 02/07/2018-10/07/2018 tarihleri arasında raporlu olduğu ve yerine yüklenici şirket tarafından geçici bir işçi temin edilmediği sabit olup, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin eki teknik şartnamenin 3.10 bendine göre, yüklenicinin bir işçinin raporlu olduğu gün sayısının iki günü geçmesi halinde geçici bir eleman temin etme yükümlülüğünün bulunduğu, aksi takdirde idari para cezası uygulanarak hak edişinden kesinti yapılacağının belirtildiği, davacı şirketin ihale dökümanında yer alan bu düzenlemeleri Kamu İhale Mevzuatı Kapsamında şikayet ve itirazen şikayet konusu yapmadığı ve bu ihale dokümanına göre teklif verdiği, teklif mektubunda dokümanda yer alan tüm yükümlülükler yerine getirilmemesi halinde uygulanacak yaptırımları kabul ettiğinin beyan edildiğinin belirtildiği, Kamu İhale Genel Tebliğinin 78.25 maddesinde ve 4857 sayılı İş Kanununun 56. maddesinde düzenlenen durumun yıllık izne ilişkin olduğu, yıllık iznin aksine önceden öngörülmesi mümkün bulunmayan bu nedenle belirlenebilir ve planlanabilir olmayan ve kanunda ve ilgili diğer mevzuatta yıllık izin gibi emredici olarak düzenlenmiş bulunmayan hastalık izninin, yıllık izin kapsamında ve bu çerçevede Kamu İhale Genel Tebliğinin 78.25 maddesi ve 4857 sayılı İş Kanunun 56. maddesi kapsamında değerlendirilmesine olanak bulunmadığından, davacı şirketin rızası hilafına olmayan ve tarafların imzalamış olduğu sözleşme eki teknik şartnameden yere alan düzenlemenin basiretli tacir davacı tarafı bağlayıcı mahiyettte olan teknik şartnamenin 3. 10 bendine göre idari para cezası uygulanmasında hukuka aykırı bir yön bulunmadığı gözetilerek açılan davanın haksız olduğu kanaatine varılmakla" gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; dava dilekçesindeki açıklamalarını tekrar ederek, somut olayda, 4857 sayılı İş Kanuna aykırı bir şarta sözleşmede yer verilmekle, kamu ihale hukukuna hakim olan saydamlık ve güvenirlik ilkelerine aykırı hareket edildiğini, taraflar arasındaki sözleşmeler, tüzükler ve yönetmeliklerin, kanunlara, Anayasaya ve usulüne uygun biçimde imzalanarak yürürlüğe giren uluslararası anlaşmalara aykırı olamayacağını, Kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız olan sözleşme maddeleri kesin olarak hükümsüz olup, hukuk nezdinde nazara alınmayacağını,
İşçinin, hastalık sebebiyle izinli olduğu süre boyunca ücreti eksiksiz olarak yüklenici firma tarafından ödenirken, kanuna aykırı bir biçimde yüklenici aleyhine "hastalık iznine ayrılan işçinin yerine ikame işçi sağlanma yükümlülüğü" yaratılması ve bu yükümlülüğe aykırılık gerekçesiyle yükleniciye ceza kesilmesinin hukuken mümkün olmadığını, nitekim Kamu İhale Kurumu’nun 28.06.2010 tarih ve 2010/UH.I-1866 sayılı kararında da uyuşmazlık konusu olan sözleşme maddesinin yasaya aykırı olması sebebiyle ihalenin bile iptal edilmesi gerektiğinin vurgulandığını,
Mal ve hizmet alımı sözleşmelerinde, sözleşme kapsamındaki işin görülebilmesi için yeterli sayıda personelin temin edilmesini sağlamak yükümlülüğünün idarenin üzerinde olduğunu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.25. maddesinin bu yönde olduğunu, anılan düzenlemenin 4857 sayılı İş Kanunu’nun 55. maddesindeki, "İşçinin uğradığı kaza veya tutulduğu hastalıktan ötürü işine gidemediği günler…. yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayılır." hükmü ile birlikte değerlendirilmesinde, hastalık izni kullanan işçi, yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışmış gibi sayılacağından ve fiilen çalışan işçi sayısına dahil kabul edileceğinden, idare tarafından hastalık izni kullanan işçinin yerine başka işçi/işçiler ikame edilmek suretiyle sayının tamamlanmasının talep edilmesinin mümkün olmayacağını, zira hastalık izni, kanunun açıkça "çalışmış gibi sayılacağına" hükmettiği sürelerden olduğundan, bu günlerde işçinin ücretinin yüklenici tarafından tam olarak ödendiğini,
Bilirkişi raporunda da, söz konusu sözleşme ile taşeron işçilerin çalıştırılmakta oldukları hizmet işinin, personel çalıştırmasına dayalı olup olmaması fark etmeksizin 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi oldukları ve bu kanunla sağlanan tüm haklara sahip olduklarının belirtildiğini,
Yüklenici müvekkili tarafından işçiye yapılan ücret ödemeleri bakımından, işçinin yıllık izinde ve hastalık izninde bulunması arasında herhangi bir fark olmadığını, davalı idare tarafından hakediş kesintisi yapılması ve sözleşmeye aykırılıktan bahisle yüklenici müvekkili aleyhine ceza kesilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu,
Belirterek, İlk derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ,
HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE :
Dava, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesine dayalı olarak hak edişlerden yapılan kesintinin tahsili istemine ilişkindir.
Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine aykırılığın da tespit edilmemesine göre, İlk derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, HMK.'nın 353/(1)-b.1 ve 359/(3) maddeleri uyarınca davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM :
Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-HMK.'nın 353/(1)-b.1 ve 359/(3) maddeleri uyarınca davacı vekilinin İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60 TL. istinaf karar harcından peşin alınan 54,40 TL'nin mahsubuyla kalan 373,20 TL.'nin davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
3-Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesince yerine getirilmesine,
11.12.2024 tarihinde, HMK'nın 362/(1)-a. maddesi uyarınca (Ek madde 1 uyarınca yeniden değerleme oranına göre belirlenen 378.290,00 TL. kesinlik sınırının altında kaldığından) KESİN olmak üzere, oybirliği ile karar verildi.

GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ : 12/12/2024

Başkan ...
e-imza
Üye ...
e-imza
Üye ...
e-imza
Katip ...
e-imza