Karar Detayı

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21. HUKUK DAİRESİ 2023/197 Esas - 2024/1544 Karar
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
21.HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2023/197
KARAR NO : 2024/1544

TÜRK MİLLETİ ADINA
KARAR

İNCELENEN DOSYANIN
MAHKEMESİ : ESKİŞEHİR ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 06/12/2022

NUMARASI : 2021/565 Esas 2022/956 Karar
DAVACI
VEKİLİ
DAVALI

DAVA : Tazminat
DAVA TARİHİ : 02/12/2019
KARAR TARİHİ : 24/12/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 24/12/2024

Taraflar arasındaki tazminat istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle davanın kısmen kabul kısmen reddine yönelik olarak verilen hükme karşı davalı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...Hazır Beton Tic. A.Ş. 12/09/2019 tarih ve 156385918 numaralı poliçe ve 155442818 poliçe numaralı genişletilmiş kasko kapsamında davalı ... Sigorta şirketinden "makina kırılması" kapsamında sigorta sözleşmesi yapıldığını, belirtilen sigorta kapsamında teminat altına alınan davacı şirkete ait ... plakalı beton pompası 28/05/2019 tarihinde faal durumda çalışırken çalışma yapılan alandaki zeminin çökmesi nedeniyle yan tarafa doğru yamulduğu ve bu yamulma nedeniyle pompanın borularında, silindirlerinde, dirseklerinde ve bilumun mekanik ve hidrolik aksamlarında hasar meydana geldiğini, hasar gören beton pompasının davalı sigorta şirketinin bilgisi ve onayı dahilinde yetkili ve maruf putzmeister yetkili servisi olan ... Mak. Hid. İnş. San. Tic. San. Ltd. Şti. Firmasına tamir ettirildiğini, 186.440,00-TL tutan fatura bedeli sigorta kapsamında davalı şirketten talep edilmişse de davalı şirket kaza (hasar) anında davaya konu beton pompasını kullanan operatörün belgesi olmadığı gerekçesi ile hasar bedelini ödemediğini, bu gerekçenin doğru ve haklı olmadığını, hasar anındaki operatörün yeterli ve gerekli operatörlük belgesinin mevcut olduğunu, bu belgenin davalı şirkete gönderilmesine rağmen davalı şirketin hasar bedelinin ödenmekten kaçındığını iddia ederek 186.440,00-TL hasar bedelinin davalı sigorta şirketinden hasar tarihi olan 28/05/2019'dan itibaren işleyen ticari faizi ile tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; yetki itirazında bulunarak davacının müvekkili şiket nezdinde hasar tarihini kapsayan iki farklı poliçesinin mevcut olduğunu, kasko poliçesi ve makine kırılması poliçeleri bulunan sigortalının hangi poliçeden talepte bulunduğunu açıklamakla yükümlü olduğunu, ... plakalı 2012 model sigortalı aracın müvekkili şirket tarafından 155442818 nolu 13/02/2019-13/09/2020 vadeli birleşik kasko sigortası poliçesi ile siorta örtüsü altına alındığı, bunun yanı sıra sigortalının müvekkili şirket nezdinde 2018 model beton pompası 156385918 nolu 12/02/2019-12/02/2020 vade dönemini kapsayan makine kırılması sigorta poliçesinin de mevcut olduğunu, ancak bu poliçenin dava konusu sigortalı araç için düzenlenmediğini, dava konusu aracın 2012 model iken makine kırılması poliçesi 2018 model beton kırma makinesi için düzenlendiğini, bu nedenle sigortalı tarafından söz konusu poliçeye atıfta bulunulmasının hatalı olduğunu, kasko poliçesinin mevcut olmasının da meydana gelen her türlü hasarın sigorta kapsamında otomatikman ve tamamen karşılanacağı anlamını taşımadığını, müvekkilinin sorumluluk sınırı poliçe özel şartları ve genel şartları ile belirlendiğini, poliçede gösterilen taşıtın kara yolları trafik kanunu hükümlerine göre gerekli sürücü belgesine sahip olmayan kimseler tarafından kullanılması sırasında meydana gelen zararların teminat dışı olduğunu, uyuşmazlık konusu hasarın sigortalı aracın sürücü ...'un sevk ve idaresindeyken meydana geldiğini, müvekkili şirket tarafından hasar incelemesi değerlendirmesi yapılabilmesi adına sigortalıdan hasara ilişkin belgeler talep edildiğini, sürücüye ait operatörlük belgesinin davacı tarafından sunulmadığını, işletmelerde çalışan personel için açılan geliştirme ve başarı kursu uyum belgesinin sunulduğunu, bu belgenin Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünden iş makinesi operatörlük sertifikası olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceğinin sorulduğunu, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün sunulan bu belgenin operatörlük belgesine denk gelmediğini ifade ettiğini, bu doğrultuda sürücünün yeterli sürücü belgesine sahip olmaması gerekçesiyle her iki poliçe bakımından da teminat dışında kaldığını, dava konusu hasarın toprak çökmesi nedeniyle oluştuğunu, makine kırılması sigortası genel şartları m.3/g uyarınca toprak çökmesi nedeniyle doğacak hasarların temin dışında kaldığını, hasarın meydana gelme şekli itibariyle makine kırılması sigortası poliçesine dahil edilemeyeceğini, dava konusu beton pompasının, makine kırılması poliçesinde 9. Grup'a kabul edilmesi gerektiğini, bu durumda meydana gelen hasar için %10 tenzili muafiyet uygulanması gerektiğini, sigortalı firmanın KDV mükellefi bir firma olması ve müvekkiline yansıtma faturası ibraz etmesi gerektiğini, fatura ibraz edilmesi halinde müvekkilinin KDV ödemesinden sorumlu olacağını, ancak müvekkili şirket adına kesilmiş bir yansıtma fatura dosyaya ibraz edilmediğinden, davacının başvurusu kabul edilecek ise de, KDV hariç bedel üzerinden hüküm tesis edilmesi gerektiğini, müvekkili şirketin dava açılmasına sebebiyet vermediğini, bu nedenle hakkında faize hükmedilmesinin haksız olduğunu bildirerek davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece; sigortalı beton pompası, zemin üzerinde sabit halde beton dökerken, altındaki zeminin, toprağın çökmesi nedeniyle hasarlandığı, beton pompasının trafikte kullanılır halde olmadığı bu haliyle oluşan zararın taraflar arasında düzenlenen Birleşik Kasko Sigorta Poliçesi (Genişletilmiş Kasko) poliçe teminatı kapsamında olduğu, kaldı ki beton pompası operatörünün Milli Eğitim Bakanlığı'nca Pompa ve Transmikser Operatörleri Geliştirme ve Uyum Kursuna 32 saat katılarak başarılı bulunduğuna ilişkin başarı belgesinin mevcut olduğu, dolayısıyla davalı sigortanın, sigortalı beton pompasını kullanan operatörün belgesinin olmadığı, bu nedenle hasarın sigorta teminatı dışında bulunduğu yolundaki savunmasının, hakkın kötüye kullanımı teşkil edeceği bu nedenle yerinde olmadığı, hasarın sigorta poliçesi teminatı kapsamında bulunduğu ve bu kapsamdaki hasar tutarının muafiyet tenzilatı uygulandıktan sonra 166.096,10 TL olduğu, davalının sigorta poliçesi gereğince bu hasar bedelini ödeme yükümlülüğünün bulunduğu gerekçeleriyle davanın kısmen kabulü ile, 166.096,10 TL'nin 14/06/2019 temerrüt tarihinden itibaren işletilecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının talebi belirsiz olmasına rağmen mahkemece açıklama yaptırılmaksızın kasko poliçesi kapsamında hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğunu, bilirkişi raporuna karşı itirazlarının dikkate alınmadığını ve yeni veya ek bilirkişi raporu talepleri hakkında herhangi bir karar verilmeyerek itirazlarının gerekçeli kararda dahi değerlendirilmemesinin adil yargılama hakkını ihlal ettiğini, gerekçeli kararın hatalı ifadeler içerdiğini, sigortalı araç için düzenlenen bir makine kırılması sigorta poliçesinin bulunmadığını, makine kırılması poliçesinin 2018 model beton kırma makinesi için düzenlendiğini, oysa dava konusu aracın 2012 model olduğunu, bu hususun mahkemece değerlendirilmediğini, dava konusu hasarın teminat kapsamın dışında olduğunu, kasko poliçesinde toprağın çökmesi nedeniyle meydana gelen hasar için teminat verilmediğini ve kara yolu dışında meydana gelen dava konusu kazanın poliçe kapsamında olmadığını, bilirkişi tarafından hatalı değerlendirme yapıldığını, sigortalı aracı kullanan sürücünün yeterli operatörlük belgesinin bulunmadığını, poliçede yer alan muafiyet kaydının gözetilmediğini, müvekkilinin KDV'den sorumlu olmadığını, davadan önce temerrüde düşürülmediğinden faiz talep edilemeyeceğini bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Dava; genişletilmiş kasko sigortası kapsamında makine kırılması sigortası ile teminatı altında olan davacıya ait aracın hasarlanması nedeniyle hasar bedelinin tahsili istemine ilişkindir.
6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;
12/02/2019 tarihli Makina Kırılması Sigorta Poliçesi, 13/02/2019 tarihli Birleşik Kasko Sigorta Poliçesi "Genişletilmiş Kasko", faturalar, sigortalı araca ait renkli fotoğraflar, Milli Eğitim Bakanlığının 18/09/2019 ve 02/06/2022 tarihli yazıları, trafik tescil kayıtları, bilirkişi raporları ve sair deliller dosya arasında mevcuttur.
Davacı yan dava dilekçesinde davalı şirket nezdinde "Makine Kırılması" kapsamında sigorta sözleşmesi yapılan ... plakalı beton pompasının 28/05/2019 tarihinde çalışma yapılan alandaki zeminin çökmesi nedeniyle yan tarafa doğru yamulduğu ve bu yamulma nedeniyle pompanın borularında, silindirlerinde, dirseklerinde ve bilumum mekanik ve hidrolik aksamlarında hasar meydana geldiğini iddia ederek eldeki davayı açmış olup, dava dilekçesindeki açıklamalardan davada 156385918 8 poliçe no'lu makina kırılması sigorta poliçesi ile teminat altına alınan poliçe konusu hidrolik tertibatlı beton pompasında meydana gelen hasar bedelini talep ettiği anlaşılmaktadır.
Dosya kapsamından, davacıya ait ... plakalı 2012 model, ... şase numaralı, beyaz renkli, dizel yakıtlı, kasasız kamyonun kullanım şekli beton pompası olmak üzere özel ekipmanlı olarak 13/02/2019 tarihli 155442818 no'lu Birleşik Kasko Sigorta Poliçesi "Genişletilmiş Kasko" ile araç ilave donanımı dahil olan beton pompası dahil olmak üzere 1.000.000,00 TL limit ile davalı şirket nezdinde sigortalandığı,
Yine, söz konusu kamyona özel ekipman olarak 2018 model hidrolik tertibatlı beton pompası için ayrıca 12/02/2018 tarihli 156385918 8 no'lu makina kırılması sigorta poliçesi ile 1.000.000,00 TL limitle davalı şirket nezdinde sigortalandığı,
Davacı şirket tarafından 28/05/2019 tarihinde davacı şirketçe yapılan çalışma sırasında beton pompasından beton dökümü esnasında sağ arka ayak kısmının zemine gömülmesi ile beton pompasının yan tarafa doğru eğilmesi neticesinde beton pompasının borularında, silindirlerinde, dirseklerinde ve dosyada mevcut ekspertiz raporu ve faturalarda ayrıntılı şekilde belirtilen bilumum mekanik ve hidrolik aksamlarında hasar meydana geldiği, davacı yanca beton pompasının tamir ettirilerek bedelinin davalı şirketten talep edildiği, davalı şirketçe olay sırasında beton pompasını (iş makinesini) yeterli operatörlük belgesi olmayan sürücü tarafından kullanılması nedeniyle teminat dışı olduğundan bahisle ödeme yapılmaması üzerine eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık, dava konusu olayın gerçekleştiği sırada beton pompasının (iş makinasının) yeteri operatörlük belgesi olmayan sürücü tarafından kullanılıp kullanılmadığı, kullanılıyor ise meydana gelen hasarın poliçe kapsamında talep edilip edilemeyeceği hususlarından kaynaklanmaktadır.
Hasara uğrayan beton pompası için düzenlenen 12/02/2019 tarihli 156385918 8 no'lu Makina Kırılması Sigorta Poliçesinin "Sürücü ve Operatör Belgesi Klozu" başlıklı maddesinde, iş makinaları ve / veya müteharrik makinelerin Karayolları Trafik Kanunu Hükümlerine göre gerekli sürücü ve operatör belgesine sahip olmayan kimseler tarafından kullanılması durumunda meydana gelen hasarların sigorta teminatına dahil olmadığı düzenlenmiştir.
Dosyada mevcut belgelerden, dava konusu aracı olay anında kullanan araç sürücüsü ...'un sürücü belgesinin "C" sınıfı sürücü belgesi olduğu, bu belgeye göre kamyon kullanabileceği, sürücü belgeleri yenilendiği, ancak araç sürücüsünün belgesinin eski olduğu, yeni sürücü belgelerinde sürücülerin kullanabileceği araçların geniş olarak açıklamalı olarak tanzim edildiği, ayrıca sürücünün 01.02.2013 tarihinde Türkiye Hazır Beton Birliği tarafından düzenlenen ve İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından onaylanmış “Pompa ve Transmikser Operatörleri Geliştirme ve Uyum Kursu"na katıldığı ve buna yönelik başarı belgesi bulunduğu anlaşılmakta ise de,
Karayolları Trafik Kanununun 42 nci maddesinde 27/10/1996 yılında yapılan değişiklikle; "İş makinelerinin (forklifi, loder, greyder, dozer, vinç vb ) sürücülerinin eğitimleri ve eğitimde başarılı olanların sertifikaları Milli Eğitim Bakanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü veya Makine Mühendisleri Odalarınca, tarım sektöründe kullanılan iş makinelerinin (biçerdöver v.b.) eğitimleri ve eğitimde başarılı olanların sertifikaları ise Milli Eğitim Bakanlığı ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca verilir. Kursların eğitim ve staj süreleri Milli Eğitim Bakanlığınca saptanır." hükmü getirilmiş, bu hüküm aynı Kanunun 1/8/2008 tarihinde yapılan değişiklikle; "G sınıfı sürücü belgesi kapsamındaki iş makinelerinin sürücülerinin ve operatörlerinin eğitimleri ve eğitimde başarılı olanların sınav başarı belgeleri Milli Eğitim Bakanlığınca veya Milli Eğitim Bakanlığınca yetkilendirilen kurumlarca verilir. Bu kurumların işleyişine ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak öğretim programları Milli Eğitim Bakanlığınca belirlenir." şeklinde değiştirilmiştir. Diğer taraftan; İş Makineleri Sürücü Eğitimleri ile İlgili Yönergede İş makinesi kullanma yetki belgesi (Operatörlük Belgesi): "Kursta verilen eğitim sonunda yapılan teori ve uygulama sınavında başarılı olanlara verilen milli eğitim müdürlüğünce onaylı belgeyi," şeklinde tanımlanmıştır.
Nitekim, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Genel Müdürlüğünün 18/09/2019 ve 02/06/2022 tarihli yazılarında; dava konusu olay sırasında beton pompasını kullanan ...'un Türkiye Hazır Beton Birliğinden 2013 yılında aldığı anlaşılan "İşletmelerde Çalışan Personel İçin Açılan Geliştirme ve Uyum Kursu Başarı Belgesi"nin 1/8/2008 tarihinden sonra Milli Eğitim Bakanlığına bağlı özel kurslar tarafından verilmesi gerektiği hükmüne ve yine yukarıda belirtilen "iş makinesi kullanma yetki belgesi (operatörlük belgesi)" tanımına uygun bir belge olmadığı tespit edilmiş olup şahsın bu belgeyle herhangi bir iş makinesini kullanmasının mümkün olmadığı bildirilmiştir.
Hal böyle olunca taraflar arasında düzenlenen 12/02/2019 tarihli 156385918 8 no'lu Makina Kırılması Sigorta Poliçesinin "Sürücü ve Operatör Belgesi Klozu" başlıklı madde metnindeki düzenleme ve Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Genel Müdürlüğünün 18/09/2019 ve 02/06/2022 tarihli yazıları ile olayın sigortalı beton pompasından beton dökümü esnasında sağ arka ayak kısmının yumuşak zemine gömülmesi neticesinde aracın yapısından dolayı tam devrilmenin oluşmamakla birlikte aracın sağ yanı üzerine kamyon ve platformun kayması şeklinde meydana geldiği hususları birlikte değerlendirildiğinde dava konusu olay sonucunda beton pompasının borularında, silindirlerinde, dirseklerinde ve dosyada mevcut ekspertiz raporu ve faturalarda ayrıntılı şekilde belirtilen bilumum mekanik ve hidrolik aksamlarında oluşan hasarın poliçe teminatı kapsamında kabul edilemeyeceği kanaatine varılmakla davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesi gerekmiştir.
Tüm bu nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
A)1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,
2-Eskişehir Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/12/2022
tarih ve 2021/565 Esas 2022/956 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/(1)-b.2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
B)1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 427,60 TL harçtan peşin alınan 3.183,93 TL harcın mahsubu ile bakiye 2.756,33‬ TL harcın talep halinde davacıya iadesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafça yapılan 48,50 TL posta giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden istinaf karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca belirlenen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı tarafa ödemesine,
7-Kullanılmayan bakiye gider avansının yatırana iadesine,
C)1-İstinafa başvuran davalı tarafından yatırılan 80,70 TL istinaf maktu karar harcı ile ve 2.755,80 TL nispi karar harcı olmak üzere toplam 2.836,5‬0 TL harcın talep halinde davalı tarafa iadesine,
2-İstinafa başvuran davalı tarafından yapılan 220,70 TL istinaf başvuru gideri ve 145,00 TL dosya gönderme ücreti olmak üzere toplam 365,70 TL istinaf giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
3-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından taraflar yararına vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,
4-Davalı ... ... Sigorta Şirketi'nin istinaf aşamasında Eskişehir 8. İcra Müdürlüğü'nün 2020/5349 sayılı icra takip dosyasına yatırdığı teminatın İİK'nun 36. maddesi uyarınca talep halinde davalıya iadesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda uyuşmazlık konusu miktar dikkate alındığında HMK'nın 362. maddesi gereğince kesin olmak üzere, tarafların yokluğunda oy birliği ile karar verildi. 24/12/2024

Başkan- Üye - Üye - Zabıt Katibi -