Karar Detayı

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 20. HUKUK DAİRESİ
Esas-Karar No: 2023/55 - 2025/289
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
20.HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2023/55
KARAR NO : 2025/289
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANKARA 3. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ : 27/10/2022
NUMARASI : 2022/156 E. - 2022/367 K.

DAVACI
VEKİLİ
DAVALILAR
VEKİLİ

DAVANIN KONUSU : Fikir ve Sanat Eseri (Tecavüzün ve Haksız Rekabetin Tespiti,
Tecavüz Fiillerinin Durdurulması ve Önlenmesi, Hükmün İlanı)

Taraflar arasında görülen davada Ankara 3. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 27/10/2022 tarih ve 2022/156 E. - 2022/367 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı, davalılar ... ve ... Basım Yayın Dağıtım Sanayi ve Tic.Ltd.Şti tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ : Davacı vekili, müvekkilinin "..." isimli kitabın yazarı olduğunu, kitabın FSEK m. 2 hükmü anlamında ilim eseri vasfında bulunduğunu, müvekkilinin kitabın basımı ve dağıtımı ile ilgili olarak ... Basım Yayım Dağıtım San. ve Tic. Ltd. Şti ile anlaştığını, ilk olarak 29/05/2019 tarihli "Basım, Yayım ve Telif Haklarının Devrine İlişkin Sözleşme" ile üç ay süreyle kitabın basılması, çoğaltılması, işlenmesi ve dağıtılmasına ilişkin telif haklarının yayınevine devredildiğini, bununla beraber taraflar arasında ilk sözleşme geçersiz hale getirilmeksizin 30/05/2019 tarihli ek protokol imzalanarak kitabın tüm telif haklarının yazara ait olduğunun belirtildiğini, ilgili sözleşme ve protokolün de ... Basım Yayım Dağıtım San. Ve Tic Ltd. Şti yetkili müdürü olan davalılardan ... tarafından imzalandığını, tarafların kitapla ilgili her türlü kağıt, baskı ve cilt masraflarının müvekkili yazar tarafından karşılanması, kitabın tüm tasarımının, sayfa düzeninin ve dağıtımının ise yayınevi tarafından yapılması hususlarında anlaştıklarını, ayrıca sözleşme süresinin kitabın basım tarihiden itibaren 3 ay olduğunun, sözleşme süresi bittiğinde sözleşmenin kendiliğinden sona ermiş sayılacağının ve sözleşme süresi içerisinde kitabın baskısı bittiği takdirde yeni bir sözleşme yapılmadan kitabın basılamayacağının belirtildiğini, yayınevine sadece kitabın yayılması/ dağıtılması bakımından yetki verildiğini, müvekkiline ait kitabın ... Yayınevi tarafından https://www.....com.tr alan adlı internet sitesinde ve davalılardan ...'ın yetkili müdürü olduğu şirkete ait ....com adlı internet sitesinde ve bu sitenin yönlendirdiği yine ...'ın yetkili müdürü olduğu başka bir şirkete ait https://www.....com/tr 'de sanal nüsha satışı, kiralanması, süreli olarak ödünç verilmesi ve bunlar gibi yararlandırılması suretiyle kamuya arz edilerek umuma iletildiğini, yapılan ... araması sonucu ....com/tr isimli internet sitesinin sahibinin ... Yayıncılık Tic. Ltd. Şti. olduğunun, https://www.....com/tr alan adlı internet sitesinin de ... Basım Yayın Kitap Dağıtım A.Ş. olduğunun tespit edildiğini, bu şirketlerin ikisinin de yetkili müdürünün şüphelilerden ... olduğunu, bu doğrultuda müvekkilinin FSEK m.25'te düzenlenen kamuya iletim hakkının davalılar tarafından ihlal edildiğini, ilk olarak Ankara 62. Noterliğinin 09/12/2021 tarihli ve 65409 yevmiye numaralı noter e- tespit tutanağı ile tespit yapıldığını, Ankara 5. FSHHM'nin 2022/5 D.iş sayılı dosyası üzerinden 27/01/2022 tarihinde delil tespiti ve ihtiyati tedbir talebiyle, davalılar hakkında hukuki işlem başlatıldığını ileri sürerek, müvekkiline ait “...” isimli eserin davalılar tarafından izinsiz olarak https://www.....com/tr ve https://www.....com/tr alan adlı internet sitelerinde çoğaltılıp umuma iletilmesi eylemlerinin eserden doğan mali ve manevi haklarına tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunun tespitine, müvekkilin “...” isimli ilim eserinden doğan mali ve manevi haklarına tecavüz oluşturan, karşı tarafın fiziki ve dijital ortamlardaki tüm ihlal fiillerinin önlenmesi ve durdurulmasına, müvekkilin mali ve manevi haklarının sahibi olduğu “...” isimli eserin, başta https://www.....com/tr ve https://www.....com/tr alan adlı internet siteleri olmak üzere, ihlali gerçekleştiren tüm internet sitelerinden derhal kaldırılmasına, bu hususta davalılara mahkemece takdir edilecek 7 ila 10 günlük kesin süre verilmesine, verilen süre içerisinde kaldırılmaz ise söz konusu https://www.....com.tr, https://www.....com/tr ve https://www.....com/tr alan adlı internet sitelerine ve belirlenecek ihlalin gerçekleştiği internet sitelerine URL üzerinden, bu mümkün değilse tüm siteye erişiminin engellenmesi suretiyle ihlalin sonlandırılmasına ve ihlalin tekrarının önlenmesine, mahkeme tarafından tesis edilecek kararın tüm Türkiye'de yayımlanan gazetelerden birinde bir defa ilanına, delil tespiti giderleri dahil tüm yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiş, davacı vekili 13/10/2022 tarihli dilekçesi ile davaya ... Basım Yayım Dağıtım San ve Tic. Ltd.Şti. ve davalı ... yönünden devam ettiklerini, diğer davalılarla anlaştıklarından davayı takip etmediklerini bildirmiştir.
Davalı ... Basım Yayım Dağıtım San ve Tic. Ltd.Şti. ve davalı ... vekili, ihlal dava açılmadan ve hatta tedbir kararı verilmeden sona erdirildiğinden, davacının dava açmakta hukuki yararının bulunmadığını, davaya konu edilen olayın personel hatası nedeniyle "sehven" gerçekleştirildiğini ve bu hususun farkına varılmasının ardından gerekli düzenlemelerin yapıldığını, davacı yazarla tespit davasından haberdar olunduktan sonra yapılan şifahi görüşmede, kendisinin yayıneviyle ilgili bir şikayetinin bulunmadığını, dijital ortamda yayımlanan diğer davalı ... firmasından dolayı bu davayı açtığını beyan ettiğini, açılan davada davacının talep ettiği ihlal fiillerinin davadan çok önce giderildiğini, davacının dava konusu sehven ortaya çıkan ilal nedeniyle doğabilecek telif bedelinin 78,17 TL olduğunu, bu miktarı ödemeyi kabul ettiklerini savunarak, davanın reddini istemiştir.
Davalılar ..., ... Yayıncılık Ticaret Limited Şirketi ve ... Basım Yayın Kitap Dağıtım Anonim şirketi vekili, Türkiye'de hukuk alanında önde gelen yayınevlerinden olan ve ... platformu bünyesinde 700 ün üzerinde dijital eseri bulunan ... Yayınevi'nin ..., ... platformuna eklenecek yayınlara ilişkin sözleşme imzaladıklarını, söz konusu sözleşmelerde dava konusu eserin, ... Yayınevinin lisans kapsamındaki haklarına sahip olduğu yayınlar olarak tanımlı olduğunu, huzurdaki dosyanın konusu kitabın ... Yayınevi ile yapılan sözleşme ve ... Yayınevinin talebi doğrultusunda DRM şifreleme işlemleri yapıldıktan sonra ... ve Sürelikitap platformlarına eklendiğini, müvekkillerinin kasıtlı olarak hukuka aykırı hiçbir eylem gerçekleştirmediğini, ihlalin ... Yayınevinden kaynaklandığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından, Ankara 5. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince aldırılan bilirkişi raporunda uyuşmazlık konusu kitabın, çeşitli sürelerle kiralanmasına https://www.....com.tr adresinde
izin verildiği, https://www.....com/tr sitesinde ise “satın al” butonuna tıklandığında
https://www.....com.tr adresine yönlendirme yapıldığı ve ayrıca
https://www.....com/tr sitesinde üyelerine özel olarak kitabın dijital ortamda
tamamının okunmasına ve kitabın dijital nüshasının 3 gün süre ile kullanımına izin verilecek
şekilde indirilmesine izin verildiğinin görüldüğü, bu durumun talep edene ait FSEK m.22 hükmü uyarınca çoğaltma, FSEK m.25 hükmü uyarınca umuma iletim ve FSEK m.14 hükmü uyarınca umuma arz hakkını ihlal eder mahiyette olduğu, ... Yayınevi'ne ait https://www.....com.tr/ adresinde sergilenen "..." isimli kitabın online satışına ilişkin eylemin de, talep edene ait eser sahipliğinden kaynaklı yayma hakkı ve umuma arz hakkını ihlal ettiği, ... Yayınevi'nin kitabın basım tarihinden itibaren sözleşme ile kararlaştırılan 3 ay süre geçmesine, kitabın basım ve dağıtım haklarının talep edene avdet etmesine rağmen, bu kitabın tanıtımını kendisine ait internet sitesinde yaparak satışa arz etmesi eyleminin, talep edene ait yayma hakkı ve umuma arz hakkını ihlal eder mahiyette olduğu, ancak dava açılmadan önce davalılar ihlallerini sonlandırdıkları için ihlalin durdurulması ve sonlandırılması yönündeki taleplerinin reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, davalılar ... Yayıncılık Tic. Ltd. Şti., ... Basım Yayın Kitap Dağıtım A.Ş. ve ... yönünden HMK 123 maddesi uyarında davanın açılmamış sayılmasına, diğer davalılar ... ve ... Basım Yayın Dağıtım San.Tic.Ltd.Şti. yönünden davanın kısmen kabulüne, davalıların eyleminin esere tecavüz ve haksız rekabet olduğunun tespitine, tecavüzün tekrarının önlenmesine, kararın ulusal çapta yayın yapan bir gazetede bir defa ilanına, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, mahkemece ihlalin durdurulması talepleri bakımından davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya uygun bulunmadığını, müvekkilinin bu talep yönünden hukuki yararının bulunduğunu, mahkemenin ihlalin durdurulması ve sonlandırılması yönünden ret kararına ilişkin dayanağının “dava açılmadan önce davalıların ihlallerini sonlandırmaları” olduğunu, tecavüzün refi davasının, kural olarak manevi ve mali haklara devam eden tecavüzün ortadan kaldırılmasını, yani tecavüz ile ortaya çıkan hukuka aykırılığın sonucunun veya sonuçlarının sonlandırılmasını amaçlandığını, ancak FSEK’te düzenlenen tecavüzün refi davasının daha geniş olduğunu, sadece tecavüzün fiilen giderilmesini değil aynı zamanda tekrarlanmasını önleyecek önlemlerin alınmasını dahi kapsadığını, bu doğrultuda tecavüzün refi yani ihlalin durdurulması ve sonlandırılması yönündeki istemin, tecavüzün sonuçlarının giderilmesini de içerdiğini, ref talebi reddedildiğinden sonradan ortaya çıkacak ihlallerin ve ihlalin internet ortamında tekrarlanmasının, ihlalin sonuçlarının giderilmesinin mümkün olmayacağını, bu nedenle gerçekleşen tecavüzün durdurulmasına yönelik karar verilmesinin zorunlu olduğunu, zira tekrarı kesin olan tecavüz hallerinde tecavüzün refi kararı verilebilmesinin hukuken mümkün olduğunu ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak davanın reddine ilişkin kısım yönünden kaldırılmasını ve davanın tümden kabulüne karar verilmesini istemiştir.
Davalılar ... ve ... Basım Yayım Dağıtım San.ve Tic. Şti vekili istinaf başvuru dilekçesinde, davacının sözleşme yaptığı kişinin tüzel kişi olan ... Yayınevi olduğunu, https://www.....com.tr/ adresinin de ... Yayınevine ait bulunduğunu, müvekkili ...'ın sırf ... Yayınevi'nin sahibi diye dosyada taraf gösterildiğini, ancak ...'ın hukuki sorumluluğunun ve iş bu davada pasif husumet ehliyetinin bulunmadığını, mahkemece müvekkillerinin hangi eyleminin tecavüz ve haksız rekabet olduğunun ortaya konulmadığını, zira davada birbirinden farklı iki eylem bulunduğunu, birinci eylemin diğer davalıların kitabın içeriğini kendi internet sitelerinden satışa sunmaları, ikinci eylemin ise kitabın tanıtımının müvekkili şirket tarafından https://www.....com.tr/ isimli internet sitesinde yapılarak satışa sunulması olduğunu, birinci eylemden sorumlu tutulduysa müvekkili şirketin içeriklerinin yayımlanmasında ve yayımın sona erdirilmesinde doğrudan bir eylem kabiliyetinin bulunmadığını, müvekkiline karşı tecavüzün men'i veya ref'inin talep edilemeyeceğini, şayet ikinci eylemden sorumlu tutulduysa müvekkilinin internet sitesi üzerinden içerik satışı yapılmadığını, sadece kitabı basılı olarak satma imkanının bulunduğunu, yapılan satışların da bandrol satışlarından tespit edilebileceğini, herhangi bir ihlalin söz konusu olmadığını, davanın bir kısım davalılar yönünden takip edilmeyip müvekkili yönünden devam ettirilmesine yasal olanak bulunmadığını, yargılamada yapılan masrafların hiçbirinin https://www.....com.tr/ isimli internet sitesindeki iddia olunan eyleme ilişkin olmadığını, bu sebeple müvekkillerinin yargılama giderlerinden sorumlu tutulamayacağını, kaldı ki davacı tarafın diğer davalılar ile yapmış olduğu sulh protokolünde 4.024,55 TL masraf, vergiler dâhil 7.500 TL vekâlet ücreti adı altında ödeme aldığını, müvekkillerinden yargılama giderlerinin tahsiline karar verilmesinin davacı yönünden sebepsiz zenginleşmeye sebebiyet vereceğini ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE : Dava, fikir ve sanat eserine tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, önlenmesi, durdurulması ile hükmün ilanı istemlerine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, davacı ile davalı ... Basım Yayım Dağıtım San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında davacıya ait "..." isimli kitaba ilişkin olarak imzalanan 29/05/2019 tarihli "Basım, Yayım ve Telif Haklarının Devrine İlişkin Sözleşme" ile üç ay süreyle kitabın basılması, çoğaltılması, işlenmesi ve dağıtılmasına ilişkin telif haklarının yayınevine devredildiği, 30/05/2019 tarihli ek protokol ile de kitabın tüm telif haklarının yazara ait olduğunun belirtildiği, ... Basım Yayım Dağıtım San. ve Tic. Ltd. Şti. ile yetkilisi ... vekili tarafından sunulan cevap dilekçelerinde, personelin dikkatsizliği nedeniyle hataen, esasen sözleşmede üç ay ile sınırlanan dijital platformda yayınlama olgusunun, üç aydan sonra da devam ettiğinin, olayda diğer davalıların hiçbir kusurlu eylemlerinin bulunmadığının, kusurun, dikkatsizliği nedeniyle ... Yayınevi çalışanına ait olduğunun, zira diğer davalıların, kendileri hangi kitaba kiralama ve dijital ortamda yayın izni verirse onu kullanabildiklerinin, söz konusu hatalı işlemin dava açılmadan ve tedbir infaz edilmeden önce düzeltildiğinin, ihlalin ortadan kalktığının belirtildiği, mahkemece davalılar ... ve ... Basım Yayın Dağıtım Sanayi ve Tic.Ltd.Şti'nin cevap dilekçesinde hataen gerçekleştiğini kabul ettikleri eylemden sorumlu tutulduğu, şirket temsilcisi olan ...'ın sorumluluğunun FSEK'in 66. maddesinden kaynaklandığı, dava açılmadan önce davalıların ihlallerini sonlandırdıklarına dair savunmanın davacı tarafın itirazına uğramadığı, eylem dava açılmadan önce sona erdiğinden mahkemece ihlalin durdurulması ve sonlandırılması talebinin reddine karar verilmesinin yerinde olduğu, aleyhine hüküm kurulan davalılar ... ve ... Basım Yayın Dağıtım Sanayi ve Tic.Ltd.Şti'nin HMK'nın 326.maddesi uyarınca 1/2 oranında takdir edilen yargılama giderlerinden ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmalarında da usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin ve davalılar ... ile davalı ... Basım Yayın Dağıtım Sanayi ve Tic.Ltd.Şti vekillerinin istinaf başvurularının esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere;
1-Davacı vekilinin ve davalılar ... ile davalı ... Basım Yayın Dağıtım Sanayi ve Tic.Ltd.Şti vekillerinin istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu uyarınca davacıdan ve davalılardan ayrı ayrı alınması gereken 615,40'ar-TL maktu istinaf karar ve ilam harcından, davacı ve davalıların istinaf başvurusunda ayrı ayrı yatırdığı 80,70'er-TL istinaf karar ve ilam harcının mahsubu ile bakiye 534,7‬0-TL'nin davacıdan, 534,7‬0-TL'nin davalılar ... ve ... Basım Yayın Dağıtım Sanayi ve Tic.Ltd.Şti'den tahsili ile Hazineye irat kaydına,
3-İstinaf aşamasında taraflarca yapılan yargılama giderlerinin uhdelerinde bırakılmasına,
4-İstinaf aşamasında duruşma açılmadığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile 13/02/2025 tarihinde HMK 361. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere karar verildi.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 06/03/2025

Başkan

Üye

Üye

Katip

Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.