mahkeme 2021/1207 E. 2023/1308 K.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 20. HUKUK DAİRESİ

T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
20. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2021/1207
KARAR NO : 2023/1308
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R

BAŞKAN : ... ...
ÜYE : ... ...
ÜYE : ... ...
KATİP : ... ...

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANKARA 3. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK
MAHKEMESİ
TARİHİ : 03/06/2021
NUMARASI : 2020/291 E. - 2021/209 K.

DAVACI :
VEKİLLERİ :
DAVALI :

DAVANIN KONUSU :Eser Vasfının ve Haksız Kullanımın Tespiti,
Maddi-Manevi Tazminat

Taraflar arasında görülen davada Ankara 3. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 03/06/2021 Tarih ve 2020/291 Esas - 2021/209 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı ve davalı tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ : Davacı vekili,müvekkilinin , fotoğraf ve fotoğrafçılık konusunda eğitim-seminer veren, yurt içi ve yurt dışında birçok yarışmada ödül alan, ... unvanlı, tanınmış bir fotoğraf sanatçısı olduğunu, davalı şirketin kişilere özel tatil planları sunan, yurt içinde ve yurt dışında birçok tur düzenleyen bir şirket olduüğunu, davalının internet sitesinde, ... ilinde Şeb-i Arus törenleri için düzenlenen turun tanıtımında, müvekkilinin “...” adını verdiği çalışmasından bir fotoğraf karesinin izinsiz olarak yayınlandığını, dava konusu fotoğrafın FSEK m.4/5 kapsamında güzel sanat eseri niteliğinde olduğunu, davalının izinsiz kullanımı ile müvekkilinin FSEK’ten kaynaklanan mali ve manevi haklarının ihlal edildiğini, ihlalin sona erdirilmesi için davalı taraf gönderilen ihtarın sonuçsuz kaldığını ileri sürerek dava konusu fotoğrafın güzel sanat eseri olduğunun ve davalı tarafça haksız kullanıldığının tespiti ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla FSEK'in 68/3 maddesi uyarınca 1.000,00 TL maddi, 30.000,00 TL manevi tazminatın ihlal tarihinden olmadığı takdirde dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin davaya konu fotoğrafı davacıya ait olmayan bir siteden iyi niyetli olarak alıp bir süre web sitesinde kullandığını, dolayısıyla taraflarına husumet yöneltilemeyeceğini, dava konusu fotoğrafın davacıya ait olduğu kabul edilse bile, davacının ... Belediyesi’nde çalıştığını ve FSEK m.18/2 uyarınca fotoğraf üzerinde mali hakları kullanma yetkisinin Belediye’ye ait olduğunu; fotoğrafın da ... Büyükşehir Belediyesi'ne ait "..." ibareli internet sitesinden alındığını, fotoğrafın davacıya değil anılan Belediyeye ait olduğunu, bu sitede dahi fotoğrafın sahibinin adının belirtilmediğini, davacının dava konusu fotoğrafı herkese açık sosyal medya hesaplarında umuma arz etmesi nedeniyle FSEK m.7 uyarınca eserin alenileşmiş sayıldığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece, dava konusu fotoğrafın güzel sanat eseri, sahibinin de davacı olduğu, ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın, müzekkere cevabında davacının, ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı, ... Daire Başkanlığı'nda işçi olarak çalıştığının ve davacının beyanına göre, dava konusu fotoğrafın 2012 yılında kendisi tarafından çekildiği ve Belediyeye ait internet sitesinde yayınlandığının belirtildiği, FSEK'in 18/2 maddesi kapsamında ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın eser üzerindeki hakları kullanma yetkisine sahip olabilmesi için, davacının iş tanımının fotoğraf çekmek ve kendisine verilen görev kapsamında bu fotoğrafı çekmiş olması gerektiği, ancak anılan Belediye'nin müzekkere cevabından davacının ... Dairesi Başkanlığında işçi olarak çalıştığı, davaya konu fotoğrafın çekildiği etkinlik için görevlendirildiğine ilişkin herhangi bir beyanın bulunmadığı, bu duruma göre dava konusu fotoğrafın mali hakları kullanma yetkisinin ... Büyükşehir Belediyesi'ne ait olduğu sonucuna ulaşılamayacağı, davalının dava konusu fotoğrafı intrnet siştesinde kullanmasının davacının eser sahipliğinden kaynaklanan mali haklarından FSEK m.22’de yer alan çoğaltma ve m.25’te yer alan umuma iletim hakkını, bunun anı sıra umuma arz hakkı (m.14) ve ismin belirtilmesi hakkını (m.15) ihlal ettiği, fotoğrafın rayiç bedelinin 175.-TL, FSEK 68. madde uyarınca mali hakların ihlaline ilişkin telif tazminatının ise 175.-TL x 3= 525.-TL olduğu, tarafların ekonomik durumları, ihlâl olunan hakkın mahiyeti, ihlalin etkileri, ihlalin ulaştığı kitle, fiilin ve kusurun ağırlığı, paranın satın alma gücü ibraz olunan belgeler ve eylemin gerçekleştirilme biçimi karşısında manevî tazminat miktarının 1.000,00.-TL olarak saptanmasının hakkaniyete uygun olacağı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile dava konusu davacıya ait fotoğrafın FSEK 4. maddesi anlamında güzel sanat eseri olduğu ve davalı tarafından haksız şekilde kullanıldığının tespitine, FSEK 68 madde uyarınca 525,00 TL tazminatın ve FSEK 70/1 maddesi uyarınca 1.000,00 TL manevi tazminatın 09.12.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair istemlerin reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili, mahkemece dava konusu güzel sanat eserinin rayiç değerinin belirlenmesinde esas alınan kriterin dava konusu ile uyuşmadığını, rayiç değerin belirlenmesinde esas alınan ve "..." isimli internet sitesinde yer alan 23 USD' nin resmin baskı ücreti olduğunu, baskı ücretini resmin ebatlarına göre değişiklik gösterdiğini, anılan bedelin rayiç değer belirlenmesinde dikkate alınmayacağını, "..." isimli internet sitesinde satış yapanın müvekkili olmadığını, fiyatında da müvekkili tarafından belirlenmediğini, bahsi geçen internet sitesinde sanatsal alanda kullanılan bir tablo satışı olduğunu, ticari alanda kullanılan eser ile sanatsal alanda kullanılan tablonun farklı olacağını, bu yönde bilirkişi raporuna yaptıkları itirazlarının dikkate alınmadığını, dava konusu sanat eserinin rayiç değerinin tespiti ile bu miktar doğrultusunda maddi ve manevi tazminat miktarının belirlenmesi gerektiğini, öte yandan davada dava konusu fotoğrafın güzle sanat eser olduğunun tespitini de talep ettiklerini, bu talepleri kabul edilmesine rağmen bu yönden vekalet ücretine hükmedilmediğini ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda rayiç bedel olarak 23 USD'nin belirlendiğini, ancak bilirkişilerin belirlediği bu bedelin dava konusu fotoğrafın en küçük boyutta ve "Parlaklık Fotoğraf Kağıdı" olarak kargo ile teslimi halinde ödenecek bedel olduğunu, oysa müvekkilinin dava konusu fotoğrafın fiziksel baskını almadığını, arama motorunda çıkan belediye sitesinden kendi internet sitesinde kullanılmak üzere dosya olarak indirdiğini, bilirkişilerin rayiç değer tespitinde esas aldıkları internet sitesinde 23 USD'nin 15 USD'sinin indirme bedeli, kalan tutarınsa kağıt kalitesine göre değişmekle birlikte baskı bedeli olduğunun belirtildiğini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla maddi tazminatın 15 USD üzerinden hesaplanması gerektiğini, diğer yandan ... Büyükşehir Belediyesi' nde ne kadrolu fotoğrafçı ne de görevi fotoğraf çekmek olan bir işçinin mevcut olduğunu, somut olayda işçiye görev tanımı dışında iş yaptırılmasının söz konusu olduğunu, bu durumun davacı ile dava dışı Belediye arasında iş hukukunun konusunu oluşturmakla birlikte işbu dava açısından da değerlendirmesi gerektiğini, dava konusu fotoğrafın davacıya ait olduğunun ispat edilemediğini, ayrıca somut olayda adil kullanım bulunup bulunmadığının, buna göre davacının maddi ve manevi zararının olup olmadığının değerlendirilmediğini, hukuki görüş bildiren bilirkişi raporuna göre karar verilmesinin de hukuka aykırı bulunduğunu ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın reddini istemiştir.

GEREKÇE: 1-Dava, davacıya ait olduğu iddia olunan dava konusu fotoğrafın güzel sanat eseri olduğunun ve davalı tarafça haksız kullanıldığının tespiti ile eser sahipliğinden kaynaklanan hakların ihlali nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, içinde güzel sanatlar uzmanının da bulunduğu bilirkişi heyetince hazırlanan bilirkişi raporunda, dava konusu fotoğrafın FSEK'in 4/4 maddesi anlamında güzel sanat eseri olduğunun açıklandığı, gerekçeli ve denetime elverişli biçimde düzenlenen raporun hüküm kurmaya elverişli olduğu, söz konusu eserin davacıya ait olduğunun da dosya kapsamı ile sabit bulunduğu, her ne kadar davalı tarafça dava konusu fotoğrafın ... Büyükşehir Belediyesi'nin internet sitesinden alındığı, davacının bahsi geçen Belediye bünyesinde çalıştığı, bu nedenle FSEK'in 18/2 maddesi gereğince dava konusu fotoğrafın mali hakları kullanma yetkisinin ... Büyükşehir Belediyesi'ne ait olduğu savunulmuşsa da; dava konusu eserin meydana getirildiği 2012 yılında davacının ... Büyükşehir Belediyesi bünyesinde Bilgi İşlem Daire Başkanlığı El Kart Şube Müdürlüğü'nde müracaat servis görevlisi olarak çalıştığının ... Büyükşehir Belediyesi'nin müzekkere cevabından anlaşıldığı, dosya kapsamında dava konusu fotoğrafın mali haklarının anılan Belediye'ye devredildiğine dair bir sözleşme de sunulmadığı, buna göre dava konusu eserin mali hakları kullanma yetkisinin de eser sahibi olan davacıya ait bulunduğu, davalının, usulüne uygun biçimde izin almaksızın, dava konusu eseri kendisine ait internet sitesinde kullanmasının davacının mali haklarından olan çoğaltma ve umuma iletim haklarını ihlal ettiği, yine FSEK'in 14. maddesinde düzenlenen umuma arz salahiyeti ve aynı Kanun'un 15. maddesinde eser sahibinin adının belirtilmesi manevi haklarının da ihlal olunduğu, takdir edilen manevi tazminatın somut olayın özelliklerine ve hakkaniyete uygun bulunduğu anlaşılmakla, taraf vekillerinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair istinaf itirazlarının esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir.
2- 5846 sayılı FSEK'in 66. maddesinde, mali hakları tecavüze uğrayan kimsenin tecavüz edene karşı tecavüzün ref'ini dava edebileceği hüküm altına alınmıştır. Aynı Kanun'un 68. maddesi ise ref yöntemine ilişkin özel bir düzenlemedir. Buna göre, "Eseri, icrayı, fonogramı veya yapımları hak sahiplerinden bu Kanuna uygun yazılı izni almadan, işleyen, çoğaltan, çoğaltılmış nüshaları yayan, temsil eden veya her türlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletenlerden, izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin en çok üç kat fazlasını isteyebilir." Anılan hüküm kapsamında, sözleşme yapılmış olması halinde istenebilecek bedelin (varsayımsal sözleşme bedeli) ne şekilde tespit edileceği konusunda HGK'nın 20.03.2002 tarih, 2002/176-214 E.K. sayılı ilamı yol gösterici niteliktedir. Anılan kararda, varsayımsal sözleşme bedelinin, eser sahibinin bilimsel/sanatsal yeteneği, üretim kapasitesi, eserin beğeni ölçüsü, sayfa sayısı, estetik görünümü, nitelik ve niceliği, ihlal edilen mali hakkın türü, coğrafi kapsamı, ihlal süresi, ihlalin yapıldığı vasıta gibi kriterler dikkate alınarak eser sahibinin tecavüzde bulunanla sözleşme yapması halinde isteyebileceği bedele göre belirlenmesi gerektiği açıklanmıştır. Varsayımsal sözleşme bedeli belirlenirken, varsa ihlal konusu mali hakkın devrine ilişkin önceki sözleşmelerden yararlanılabilir. Bu tür sözleşmeler emsal alınırken, sözleşmenin dava konusu olaya ne ölçüde uyduğunun, aradaki farklılıkların ve benzerliklerin neler olduğunun gözetilmesi zorunludur.
Öte yandan, Yargıtay 11. HD'nin 21.03.2014 tarih, 2012/15759 E,2014/5575 K., 10.06.2019 tarih, 2018/2580 E., 2019/4210 K. sayılı ilamlarında da açıklandığı üzere zarar miktarının tam olarak tespit edilemediği hallerde TBK'nın 50. maddesi uyarınca zararın miktarının hakkaniyete uygun olarak belirlenmesi gerekmektedir.
Somut olayda, taraflarca herhangi bir emsal sözleşme sunulmamış olup, mahkemece alınan bilirkişi raporunda, dava konusu eserin kullanım amacı, ulaştığı kitle, kullanım süresi
de göz önünde bulundurulduğunda, bu fotoğrafın rayiç bedelinin 23 USD olduğu, bu tutarın üç katı olarak 69 USD'nin dava tarihindeki TL karşılığı olan 525 TL'nin istenebileceği açıklanmıştır. Bu durumda, davacının mali haklarının ihlali nedeniyle FSEK'in 68. maddesi uyarınca üç kat 525 TL talebinde haklı olduğu, bu miktarın TBK'nın 50. maddesi kapsamında hakkaniyete de uygun olduğu değerlendirilmiş, bu yönden taraf vekillerinin istinaf itirazları yerinde görülerek, belirtilen miktar hüküm altına alınmış, hüküm altına alınan tutara ihlal tarihi olan 09.12.2019 tarihinden itibaren talep gibi yasal faiz işletilmiştir.
Ayrıca, HMK'nın 110. maddesi uyarınca, davacının, aynı davalıya karşı birden fazla asli talebini, aynı dava dilekçesinde ileri sürmesi mümkün olup bu duruma davaların yığılması (objektif dava birleşmesi) denilmektedir. Böyle hallerde, her bir asli talep yönünden ayrı ayrı yargılama giderlerinin ve bu kapsamda vekalet ücretinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Somut olayda da, dava dilekçesinde dava konusu fotoğrafın güzel sanat eseri olduğunun ve davalı tarafça haksız şekilde kullanıldığının tespiti, ile birlikte maddi ve manevi tazminat talep edilmiş olup, vekille temsil olunan davacı yararına kabul edilen 3 asli talep yönünden ayrı ayrı vekalet ücretine takdir edilmesi gerekirken mahkemece sadece maddi ve manevi tazminat istemleri yönünden vekalet ücretine hükmedilmesi doğru görülmemiş, bu yönden de davacı vekilinin istinaf itirazlarının kabulüne karar verilmiş, Dairemizce, ilk derece mahkemesince tespit talepleri yönünden kurulan hükmün esasına ilişkin bir değişiklik yapılmayıp, sadece feri nitelikteki vekalet ücretine ilişkin kısım için yeniden hüküm kurulduğundan, ilk derece mahkemesinin kararının verildiği tarihte geçerli bulunan Tarife hükümleri dikkate alınarak davacı yararına vekalet ücretine hükmetmek gerekmiştir.
HMK'nın 353/1-b-2. maddesinde, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse "düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği düzenlendiğinden, Dairemizce taraf vekillerinin istinaf başvurularının yukarıda açıklanan nedenlerle kabulü ile HMK.'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere;
1-Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle, taraf vekillerinin sair istinaf itirazlarının HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Yukarıda (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle taraf vekillerinin istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince KABULÜ ile ANKARA 3. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ 03/06/2021 gün ve 2020/291 Esas - 2021/209 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Davanın KISMEN KABULÜNE,
4-Davacıya ait dava konusu fotoğrafın FSEK'in 4. maddesi anlamında güzel sanat eseri olduğu ve davalı tarafından haksız şekilde kullanıldığının tespitine,
5-FSEK'in 68. maddesi uyarınca 525,00-TL maddi tazminatın ve FSEK'in 70/1 maddesi uyarınca 1.000,00-TL manevi tazminatın 09.12.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Fazlaya dair maddi ve manevi tazminat istemlerin reddine,
7-Harçlar Kanunu'na göre alınması gereken maddi olmayan istemler yönünden alınması gereken 269,85-TL maktu, maddi ve manevi tazminat talepleri yönünden alınması gereken 104,17-TL olmak üzere toplam 374,02-TL karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 54,40-TL harcın mahsubu ile bakiye 319,62-TL'nin davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,
8-Davacı kendisini vekille temsil ettirmiş olduğundan, ilk derece mahkemesinin karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümlerine göre belirlenen maddi olmayan talepler yönünden 5.900,00 TL maktu, kabul edilen maddi tazminat talebi yönünden 525,00-TL, kabul edilen manevi tazminat talebi yönünden 1.000,00-TL olmak üzere toplam 7.425,00TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
9-Davalı kendisini vekille temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümlerine göre belirlenen reddedilen maddi tazminat talebi yönünden 475,00-TL, reddedilen manevi tazminat talebi yönünden 1.000,00-TL olmak üzere toplam 1.475,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
10-Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00 TL arabuluculuk giderinin , davanın kabul oranı takdiren 2/3 kabul edilerek, bu orana tekabül eden 880 TL'nin davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına, bakiye 440 TL'sinin de davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,
11-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan 2.100,00-TL bilirkişi ücreti, 74,00-TL tebligat ve posta masrafı ile istinaf aşamasında yapılan 22,00-TL tebligat gideri, 162,10-TL istinaf kanun yoluna başvuru harcından oluşan toplam 2.358,10-TL yargılama giderinin, davanın kabul oranı takdiren 2/3 kabul edilerek, bu orana tekabül eden 1.572,06-TL'ye 54,40-TL peşin harç, 54,40-TL başvuru harcı eklenerek oluşan 1.680,86-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına,

12-Davalı tarafından istinaf aşamasında yapılan 33,50-TL posta gideri, 162,10-TL istinaf kanun yoluna başvuru harcından oluşan toplam 195,60-TL yargılama giderinin, davanın ret oranı takdiren 1/3 kabul edilerek, bu orana tekabül eden 65,20-TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiyesinin davalı üzerinde bırakılmasına,
13-Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen davacıya iadesine (HMK m.333),
14-Davacı tarafından istinaf başvurusunda peşin olarak yatırılan 59,30-TL istinaf karar ve ilam harcının karar kesinleştiğinde ve talebi halinde davacıya iadesine,
15-Davalı tarafından istinaf başvurusunda peşin olarak yatırılan 59,30-TL istinaf karar ve ilam harcının karar kesinleştiğinde ve talebi halinde davalıya iadesine,
16-İstinaf aşamasında duruşma açılmadığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına dair,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliği ile 19/10/2023 tarihinde HMK 361. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde TEMYİZ yolu açık olmak üzere karar verildi.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 16/11/2023

Başkan
...

Üye
...

Üye
...

Katip
...