mahkeme 2019/674 E. 2023/645 K.

T.C. ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2019/674 Esas - 2023/645
TÜRK MİLLETİ ADINA
Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili
ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2019/674 Esas
KARAR NO : 2023/645

HAKİM : .....
KATİP : .....

MAHKEMEMİZİN .....
SAYILI DOSYASINDA

DAVACI : .....
VEKİLİ : Av. .....

DAVALI : .....
VEKİLLERİ : Av. .....
Av. .....
DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan), Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan), Öz Sermaye Tespiti
DAVA TARİHİ : 02/12/2019
KARAR TARİHİ : 12/10/2023

.....
SAYILI DOSYASINDA

DAVACI : .....
VEKİLİ : Av. .....

DAVALI : .....
VEKİLLERİ : Av. .....
Av. .....
DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan), Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan), Öz Sermaye Tespiti
DAVA TARİHİ : 02/12/2019
KARAR TARİHİ : 12/10/2023

.....
SAYILI DOSYASINDA

DAVACI : .....
VEKİLİ : Av. .....

DAVALI : .....
VEKİLLERİ : Av. .....
Av. .....
DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan), Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan), Öz Sermaye Tespiti
DAVA TARİHİ : 02/12/2019
KARAR TARİHİ : 12/10/2023

.....
SAYILI DOSYASINDA

DAVACI : .....
VEKİLİ : Av. .....

DAVALI : .....
VEKİLLERİ : Av. .....
Av. .....
DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan), Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan), Öz Sermaye Tespiti
DAVA TARİHİ : 02/12/2019
KARAR TARİHİ : 12/10/2023

.....
SAYILI DOSYASINDA

DAVACI : .....
VEKİLİ : Av. .....

DAVALI : .....
VEKİLLERİ : Av. .....
Av. .....
DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan), Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan), Öz Sermaye Tespiti
DAVA TARİHİ : 02/12/2019
KARAR TARİHİ : 12/10/2023

.....
SAYILI DOSYASINDA

DAVACI : .....
VEKİLİ : Av. .....

DAVALI : .....
VEKİLLERİ : Av. .....
Av. .....
DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan), Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan), Öz Sermaye Tespiti
DAVA TARİHİ : 02/12/2019
KARAR TARİHİ : 12/10/2023

.....
SAYILI DOSYASINDA

DAVACI : .....
VEKİLİ : Av. .....
DAVALI .....
VEKİLLERİ : Av. .....
Av. .....
DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan), Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan), Öz Sermaye Tespiti
DAVA TARİHİ : 02/12/2019
KARAR TARİHİ : 12/10/2023

.....
SAYILI DOSYASINDA

DAVACI : .....
VEKİLİ : Av. .....

DAVALI : .....
VEKİLLERİ : Av. .....
Av. .....
DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan), Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan), Öz Sermaye Tespiti
DAVA TARİHİ : 02/12/2019
KARAR TARİHİ : 12/10/2023
KARAR YAZIM : 12/11/2023

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan), Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan), Öz Sermaye Tespiti davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacılar vekili asıl ve birleşen davalarda dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki ihtilaf iyiniyet çerçevesinde çözülemediği gibi ihtarnamelerden de sonuç alınamadığı için Arabulucu’ya başvurulduğunu; ancak görüşmelerden sonuç alınamadığını, müvekkili şirketin ..... sicil numarasına kayıtlı ve şirket merkezinin ..... olduğunu, davalı ile müvekkili şirket arasında 23.08.2017 tarihinde imzalanan sözleşmede taraflar arasındaki uyuşmazlıklarda yetkili Mahkemenin ..... Mahkemeleri ve İcra Dairelerinin yetkili olduğunun kabul edilmiş olması nedeniyle iş bu davada yetkili Mahkemenin ..... Mahkemeleri olduğunu, taraflar arasında 23.08.2017 tarihinde sözleşmeler imzalandığını, sözleşmelerde yapılacak işin “... ... tarafından ... tesisinin ve ...'in gerçekleştirilebilmesi için... yerine getirilmesi gereken işleri, yerel mühendislik hizmetlerini, gerekli malzemenin temin edilerek sahaya sevk edilmesi, hafriyat, gerekirse zemin güçlendirmesi, drenaj ve inşaat işlerinin yapılması, ... tesisinin kurulumu ve planlanan performans kriterlerini sağlayacak şekilde devreye alınması, ...'ın onayı doğrultusunda ...'a enerji verilerek fatura edilmesi ve ... geçici kabulünün yapılması sürecindeki tüm işleri ifade eder" şeklinde tanımlanmış olduğunu ve bu hususa ilişkin diğer hükümlerin de açıkça belirtilmiş olduğunu, sözleşmede ...’nin ... tesisinin şebekeye bağlanmasından sorumlu olacağı, ...'a ve ...'a ödenecek masraf ve ücretler hariç olmak üzere tüm giderleri karşılayacağının hükme bağlanmış olduğunu, ayrıca ... tesisinin yapımı, bakım ve onarımı için gerekli tüm ruhsat, izin ve ilgili diğer tüm belgelerin ve yetki belgelerinin alınmasından sorumlu olacağının kararlaştırılmış olduğunu, yüklenicinin sözleşmenin ilgili hükümleri gereği malzemelerin her birinin seçiminde madde 7.3.'te belirtildiği şekilde hareket edeceğinin kararlaştırılmış olduğunu ve sözleşmedeki hak ve yükümlülüklerin sözleşmenin imzalandığı tarihte başlayacak olduğunu, taraflar arasındaki sözleşmenin açık hükmüne rağmen davalı şirketin sözleşme hükmüne aykırı olarak geç teslimde bulunduğunu, ödeme öncesi yükümlülüklerini yerine getirmediğini, ödemelerin yapılması için zorunlu olan faturaları müvekkili şirkete ibraz etmediğini ve bunları ibraz etmekten kaçındığını, ... sözleşmedeki "... satın almayı planladığı malzeme için en az 3 tedarikçiden teklif alacak ve malzemenin özelliklerini ve teklif bedelini yatırımcıların onayına sunacaktır." şeklindeki taahhüdüne rağmen en az 3 tedarikçiden teklif alıp müvekkili onayına sunmadığını, davalı yanın belirttikleri yükümlülükleri yerine getirmemiş olması nedeniyle bu hususlardaki talep ve dava haklarını saklı tuttuklarını, sözleşmenin 7.10. maddesi gereği ...’nin, yatırımcı (davacı) tarafından belirlenecek iki personeline ... kabulünden sonra 30 (otuz) gün içinde 12 (on iki) saatlik tesis denetleme, gözetim, kayıt, uzaktan izleme, manuel devreye alma ve devreden çıkarma, arza ve olağan dışı durumların raporlanması konularında ücretsiz genel eğitim vereceğinin kararlaştırılmış olduğunu, davalının bu yükümlülüğünü yerine getirmediğini, Sözleşmede ... ön kabulü, ... kabulü, sistem kullanım anlaşması, kesin kabulün hangi hallerde gerçekleştiği ve nasıl yapılacağının düzenlenmiş olduğunu, Sözleşmede bu hususların ise; ... ön kabulü; ..."in yapımı tamamlandıktan sonra ..., ... ile temasa geçerek ... ön kabulü için gerekli başvuru formlarını dolduracak ve yatırılması gereken harçlar (var ise) yatırımcıları bilgilendireceğini, ... kabulü; mevzuat kapsamında işin tamamlanması, ... ön kabulünün yapılması akabinde ...'ın ... tesisinin ve ...'in yerinde kontrolünü yaparak ... tesisine uygunluk vermesi ve aynı zamanda geçici kabul olarak değerlendirileceği,” şeklinde düzenlenmiş olduğunu; sözleşmenin 5.2. maddesinde işin süresinin "İş emri sözleşmesinin imzasından itibaren madde 15'de belirtilen mücbir sebepler hariç olmak üzere 120 gün” olduğunun kabul edilmiş olduğunu, yine sözleşmede iş programı, işin başlangıç ve bitiş tarihlerini gösterecek şekilde düzenleneceği, sözleşmenin 9 maddesinde ise “İş bitiş tarihinin belirtilen iş süresini asması durumunda yüklenicinin her gün için ..... basına 100 USD gecikme cezası” ödeneceğinin taraflarca kabul edilmiş olduğunu, davalara ilgili sözleşmenin 23.08.2017 tarihinde imzalanmış olduğunu, sözleşmede işin süresinin 120 gün olarak belirlenmiş olması nedeniyle işin tesliminin (... kabulü bir diğer anlatımla Geçici kabul) 21.12.2017 tarihinde kadar gerçekleştirmesi gerekirken geçici kabulün 27.03.2018 tarihinde gerçekleştirebilmiş olduğunu, bu nedenle de davalı şirketin yapımını üstlendiği ... tesisinin 96 gün sonra teslim edebildiğini, geç teslim nedeniyle sözleşmenin 9. maddesine göre hesaplanan (günlük 100 USD gecikme cezası) 9.600,00 $’den şimdilik 5.000,00 $’nin davalı şirketten tahsilini talep ettiklerini, ... tesisinin geç teslimi nedeniyle müvekkili şirketin bu sürede üretim yapamadığını, bu nedenle 96 gün üretim (gerçekleşen üretim miktarları baz alınarak hesaplanması halinde) yapılmamasından doğan üretim kaybı da hesaplanarak şimdilik 5.000,00 $’nin davalı şirketten tahsilini talep ettiklerini, davalı şirketin, sözleşmenin 13.3. maddesi gereğince ... kabulünden sonraki ilk iki yıl süre ile ... tarafından hazırlanmış olan bakım ve onarım şartnamesine uygun olarak ... ile ilgili bakım onarım hizmeti vermesi gerekeceğini, Sözleşmenin bu açık hükmüne rağmen davalı yanca bakım onarım hizmeti verilmediğinden ve bu hizmet başka firmalara yaptırılmak zorunda kalındığından şimdilik 50,00 $ bakım hizmet bedelinin davalı şirketten tahsilini talep ettiklerini iddia ederek; fazlaya ve sözleşmeye dayalı her türlü talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla, 5.000,00 $ (USD) gecikme cezası, 5.000,00 $ (USD) üretim kaybı, 50,00 $ (USD) bakım hizmet bedeli olmak üzere şimdilik 10.050,00 $ (USD) nin temerrüt tarihinden itibaren devlet bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalı şirketten tahsiline, Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini” talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde de belirtildiği gibi, taraflar arasında sözleşmeler imzalandığını, sözleşmenin 5.2. maddesinde "işin süresi, iş emri sözleşmesinin imzasından itibaren .... 120 gün” olduğunun belirtilmiş olduğunu, anlaşılacağı üzere, bu hükümle borç (eserin teslimi), hem gerçekleşip gerçekleşmeyeceği şüpheli bir olay (iş emri sözleşmesinin akdi) niteliğindeki geciktirici koşula hem de bu koşulun gerçekleşmesi halinde vadeye (yüz yirmi gün) bağlanmış olduğunu, bu durumda taraflarca "iş emri sözleşmesinin akdi" olarak tayin edilen geciktirici koşulun gerçekleşip gerçekleşmediği hususunun önem arz edeceğini, anılan bu geciktirici koşulun somut olayda gerçekleşmediğini ve bu gerekçeyle 120 günlük sürenin işlemeye başladığı ve eseri teslim borcunun doğduğunun kabul edilemeyeceğini, dava dilekçesi incelendiği takdirde, hatalı olarak, 120 günlük sürenin eser sözleşmesinin akdedildiği 23.08.2017 tarihinden başlamak suretiyle hesaplandığının anlaşıldığını, somut olayda ne doğmuş bir teslim borcu ne ifanın iş sahibi tarafından talebinin (muacceliyet bildirimi) mevcut olmadığını, açıklanan gerekçelerle, taraflar arasındaki sözleşmenin 9. Maddesinde ifadesini bulan ceza koşulunun (cezai şart), talep edilemeyeceğini, 2.) TBK m. 179/f.2’nin "ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışta alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir" şeklinde hüküm içerdiğini, sundukları kabul tutanakları incelendiği takdirde, davacının, yüklenicinin ifasının edime uygun olduğu hususunun çekincesiz olarak kabul edildiği ve cezai şartı talep hakkının da yitirildiğinin anlaşılacağını, eserin teslim borcu doğmadığını ve iş sahibi tarafından -muacceliyet bildirimi ile- talep edilmemiş olduğunu, ayrıca iş sahibi tarafından (davacı) yükleniciyi temerrüde düşürmek amacıyla temerrüt ihtarında bulunulmammış olduğunu, ... tarafından düzenlenen geçici kabul tutanaklarının incelenmesinde eserin 20.12.2017 tarihinde bitirildiğinin anlaşılacağını, belirttikleri savunmalara ek olarak, davalı gerçekten de eseri teslim borcunda temerrüde düşseydi dahi davacının üretim kaybını değil, ancak üretime geç başlayıp oradan gelecek gelire geç kavuşmaktan doğan zararını talep edebileceğini, onun da TBK m. 180/f. 2 uyarınca; Cezai şartı aşan kısımla sınırlı olmak üzere ve Yüklenicinin kusurunun ispatlanması şartıyla mümkün olacağını, taraflar arasındaki sözleşmenin 13.3.1 maddesi incelendiğinde, eserin (santralin) bakım ve onarım hizmetlerinin. ... kabulünden sonraki ilk iki yıl süre ile ... (davalı) tarafından verileceğinin kararlaştırıldığının görüleceğini, yine aynı sözleşmenin. 13.3.2 maddesi uyarınca, bakım onarım fiillerinin üçüncü şahıs ... tarafından hazırlanmış şartnameye göre yapılacak olduğunu, ancak ne ... ne de davacının ilgili şartnameyi davalıya iletmemiş olduklarını, diğer yandan bakım ve onarım, ancak talep karşılığında ve ücreti mukabilinde gerçekleştirileceğini, ancak yüklenicinin buna rağmen santrale (esere) gittiğini, ancak ifa yardımcılarının (işçileri) içeri alınmadığını ve buna karşılık iş sahibinin ihtarla, alacaklı temerrüdüne düşürülmüş olduğunu, ayrıca bakım onarımın gerçekleştirilebildiği diğer tesisler için de, kesilen bakım onarım bedeli faturalarının "bu yönde bir talepleri olmadığından bahisle" reddedildiğini ve ihtarla talep edilen faturaların iade edildiğini, hukuk düzeninin çelişkili davranışı korumayacağını; iddia ederek; davaların reddine, Vekâlet ücreti ile yargılama giderlerinin davacı üzerine yükletilmesine karar verilmesini” talep etmiştir.
DELİLLER:
-Asıl ve birleşen davalarda taraflar arasında imzalanan sözleşmeler, yazışmalar ve kayıtlar,
-Bilirkişi raporları; 20/05/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle; ASIL DAVA YÖNÜNDEN; 1.) Raporumuzun Gecikme Cezası ile ilgili bölümünde detaylı olarak açıklandığı üzere, davalı yanın sözleşme ile üstlendiği işi süresinde tamamlayıp ... ... Geçici Kabul Onayına sunamadığı, ... Geçici Kabulü’nün sözleşmede öngörülen süreden 67 gün sonra yapılış olması nedeniyle davacı şirketin bu gecikme nedeniyle davalı yandan 7.959,60 USD gecikme cezası talep edebileceği, davacı yanın davadaki talebinin 5.000,00 USD olduğu, raporun Üretim Kaybı bölümünde detaylı olarak açıklandığı üzere, davalı yanın sözleşme ile üstlendiği işi süresinde tamamlayıp 67 gün sonra tamamlaması nedeniyle davacı yanın bu geç teslim nedeniyle üretim kaybına uğramış olduğu, davacı yan dava dilekçesinde ve diğer beyanlarında üretim kaybı nedeniyle uğradığı zararları talep etmiş olmakla birlikte, davacı yanın üretim kaybı nedeniyle elde edilecek geliri değil, bu geliri elde edememesi nedeniyle uğradığı kar kaybını talep edebileceği, davacı yanın ...’in geç üretime geçmiş olması nedeniyle üretilememiş olan enerjinin satışından elde edebileceği gelir üzerinden talep edebileceği kar tutarı 4.964,94 USD’yi davalı yandan talep edebileceği, davacı talebinin şimdilik 5.000,00 USD olduğunu, raporun Bakım Onarım giderleri bölümünde detaylı olarak arz ve izah edildiği üzere, davalı yanın sözleşme ile üstlendiği Bakım-Onarım yükümlülüğünü yerine getirmediğini ispata yarar dava dosyasında her hangi bir belgenin mevcut olmaması nedeniyle, davacı yanın bu yöndeki talepleri ile ilgili değerlendirme yapılamayacağının, ..... E. sayılı dosyası; (... …A.Ş.) raporun Gecikme Cezası ile ilgili bölümünde detaylı olarak arz ve izah edildiği üzere, davalı yanın sözleşme ile üstlendiği işi sözleşmede öngörülen süreden 67 gün sonra teslim etmiş olması nedeniyle davacı şirketin bu gecikme nedeniyle davalı yandan 7.959,60 USD gecikme cezası talep edebileceğini, davacı yanın davadaki talebinin 5.000,00 USD olduğunu, raporumuzun Üretim Kaybı bölümünde detaylı olarak arz ve izah edildiği üzere, davalı yanın sözleşme ile üstlendiği işi süresinde teslim edememiş olması nedeniyle elde edemediği gelir kaybı üzerinden talep edebileceği kar tutarı 4.964,94 USD’yi davalı yandan talep edebileceğini, davacı talebinin şimdilik 5.000,00 USD olduğunu, raporun Bakım Onarım giderleri bölümünde detaylı olarak arz ve izah edildiği üzere, davalı yanın sözleşme ile üstlendiği Bakım-Onarım yükümlülüğünü yerine getirmediğini ispata yarar dava dosyasında her hangi bir belgenin mevcut olmaması nedeniyle, davacı yanın bu yöndeki talepleri ile ilgili değerlendirme yapılamayacağını, ..... E. sayılı dosyası; ( …A.Ş.) raporun Gecikme Cezası ile ilgili bölümünde detaylı olarak arz ve izah edildiği üzere, davalı yanın sözleşme ile üstlendiği işi sözleşmede öngörülen süreden 67 gün sonra teslim etmiş olması nedeniyle davacı şirketin bu gecikme nedeniyle davalı yandan 7.959,60 USD gecikme cezası talep edebileceğini, davacı yanın davadaki talebinin 5.000,00 USD olduğunu, raporun Üretim Kaybı bölümünde detaylı olarak arz ve izah edildiği üzere, davalı yanın sözleşme ile üstlendiği işi süresinde teslim edememiş olması nedeniyle elde edemediği gelir kaybı üzerinden talep edebileceği kar tutarı 4.964,94 USD’yi davalı yandan talep edebileceğini, davacı talebinin şimdilik 5.000,00 USD olduğunu, raporun Bakım Onarım giderleri bölümünde detaylı olarak arz ve izah edildiği üzere, davalı yanın sözleşme ile üstlendiği Bakım-Onarım yükümlülüğünü yerine getirmediğini ispata yarar dava dosyasında her hangi bir belgenin mevcut olmaması nedeniyle, davacı yanın bu yöndeki talepleri ile ilgili değerlendirme yapılamayacağını, ..... E. sayılı dosyası; ( …A.Ş.) raporun Gecikme Cezası ile ilgili bölümünde detaylı olarak arz ve izah edildiği üzere, davalı yanın sözleşme ile üstlendiği işi sözleşmede öngörülen süreden 67 gün sonra teslim etmiş olması nedeniyle davacı şirketin bu gecikme nedeniyle davalı yandan 7.959,60 USD gecikme cezası talep edebileceğini, davacı yanın davadaki talebinin 5.000,00 USD olduğunu, raporun Üretim Kaybı bölümünde detaylı olarak arz ve izah edildiği üzere, davalı yanın sözleşme ile üstlendiği işi süresinde teslim edememiş olması nedeniyle elde edemediği gelir kaybı üzerinden talep edebileceği kar tutarı 4.964,94 USD’yi davalı yandan talep edebileceğini, davacı talebinin şimdilik 5.000,00 USD olduğunu, raporun Bakım Onarım giderleri bölümünde detaylı olarak arz ve izah edildiği üzere, davalı yanın sözleşme ile üstlendiği Bakım-Onarım yükümlülüğünü yerine getirmediğini ispata yarar dava dosyasında her hangi bir belgenin mevcut olmaması nedeniyle, davacı yanın bu yöndeki talepleri ile ilgili değerlendirme yapılamayacağını, ..... E. sayılı dosyası; (…A.Ş.) raporun Gecikme Cezası ile ilgili bölümünde detaylı olarak arz ve izah edildiği üzere, davalı yanın sözleşme ile üstlendiği işi sözleşmede öngörülen süreden 67 gün sonra teslim etmiş olması nedeniyle davacı şirketin bu gecikme nedeniyle davalı yandan 7.959,60 USD gecikme cezası talep edebileceğini, davacı yanın davadaki talebinin 5.000,00 USD olduğunu, raporun Üretim Kaybı bölümünde detaylı olarak arz ve izah edildiği üzere, davalı yanın sözleşme ile üstlendiği işi süresinde teslim edememiş olması nedeniyle elde edemediği gelir kaybı üzerinden talep edebileceği kar tutarı 4.964,94 USD’yi davalı yandan talep edebileceğini, davacı talebinin şimdilik 5.000,00 USD olduğunu, raporun Bakım Onarım giderleri bölümünde detaylı olarak arz ve izah edildiği üzere, davalı yanın sözleşme ile üstlendiği Bakım-Onarım yükümlülüğünü yerine getirmediğini ispata yarar dava dosyasında her hangi bir belgenin mevcut olmaması nedeniyle, davacı yanın bu yöndeki talepleri ile ilgili değerlendirme yapılamayacağını, ..... E. sayılı dosyası; ( …A.Ş.) raporun Gecikme Cezası ile ilgili bölümünde detaylı olarak arz ve izah edildiği üzere, davalı yanın sözleşme ile üstlendiği işi sözleşmede öngörülen süreden 67 gün sonra teslim etmiş olması nedeniyle davacı şirketin bu gecikme nedeniyle davalı yandan 7.959,60 USD gecikme cezası talep edebileceğini, davacı yanın davadaki talebinin 5.000,00 USD olduğunu, raporun Üretim Kaybı bölümünde detaylı olarak arz ve izah edildiği üzere, davalı yanın sözleşme ile üstlendiği işi süresinde teslim edememiş olması nedeniyle elde edemediği gelir kaybı üzerinden talep edebileceği kar tutarı 4.964,94 USD’yi davalı yandan talep edebileceğini, davacı talebinin şimdilik 5.000,00 USD olduğunu, raporun Bakım Onarım giderleri bölümünde detaylı olarak arz ve izah edildiği üzere, davalı yanın sözleşme ile üstlendiği Bakım-Onarım yükümlülüğünü yerine getirmediğini ispata yarar dava dosyasında her hangi bir belgenin mevcut olmaması nedeniyle, davacı yanın bu yöndeki talepleri ile ilgili değerlendirme yapılamayacağını, ..... E. sayılı dosyası; ( …A.Ş.) raporun Gecikme Cezası ile ilgili bölümünde detaylı olarak arz ve izah edildiği üzere, davalı yanın sözleşme ile üstlendiği işi sözleşmede öngörülen süreden 67 gün sonra teslim etmiş olması nedeniyle davacı şirketin bu gecikme nedeniyle davalı yandan 7.959,60 USD gecikme cezası talep edebileceği, davacı yanın davadaki talebinin 5.000,00 USD olduğunu, raporun Üretim Kaybı bölümünde detaylı olarak arz ve izah edildiği üzere, davalı yanın sözleşme ile üstlendiği işi süresinde teslim edememiş olması nedeniyle elde edemediği gelir kaybı üzerinden talep edebileceği kar tutarı 4.964,94 USD’yi davalı yandan talep edebileceğini, davacı talebinin şimdilik 5.000,00 USD olduğunu, raporun Bakım Onarım giderleri bölümünde detaylı olarak arz ve izah edildiği üzere, davalı yanın sözleşme ile üstlendiği Bakım-Onarım yükümlülüğünü yerine getirmediğini ispata yarar dava dosyasında her hangi bir belgenin mevcut olmaması nedeniyle, davacı yanın bu yöndeki talepleri ile ilgili değerlendirme yapılamayacağını, ..... E. sayılı dosyası; ( …A.Ş.) raporun Gecikme Cezası ile ilgili bölümünde detaylı olarak arz ve izah edildiği üzere, davalı yanın sözleşme ile üstlendiği işi sözleşmede öngörülen süreden 67 gün sonra teslim etmiş olması nedeniyle davacı şirketin bu gecikme nedeniyle davalı yandan 7.482,02 USD gecikme cezası talep edebileceği, davacı yanın davadaki talebinin 5.000,00 USD olduğunu, raporun Üretim Kaybı bölümünde detaylı olarak arz ve izah edildiği üzere, davalı yanın sözleşme ile üstlendiği işi süresinde teslim edememiş olması nedeniyle elde edemediği gelir kaybı üzerinden talep edebileceği kar tutarı 4.964,94 USD’yi davalı yandan talep edebileceğini, davacı talebinin şimdilik 5.000,00 USD olduğunu, raporun Bakım Onarım giderleri bölümünde detaylı olarak arz ve izah edildiği üzere, davalı yanın sözleşme ile üstlendiği Bakım-Onarım yükümlülüğünü yerine getirmediğini ispata yarar dava dosyasında her hangi bir belgenin mevcut olmaması nedeniyle, davacı yanın bu yöndeki talepleri ile ilgili değerlendirme yapılamayacağın bildirildiği görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, GEREKÇE VE KABUL:
Davanın konusu; Taraflar arasında imzalanan enerji santralleri mühendislik ve tedarik yapım sözleşmesi kapsamında, ... davalı şirketin yükümlülüklerini tam ve eksiksiz olarak zamanında yerine getirip getirmediği, davacının geç teslime dayalı gecikme cezası, üretim kaybına dayalı tazminat ile bakım ve onarım taahhüdünün yerine getirilmemesine dayalı tazminat alacağı hakkının doğup doğmadığı, doğdu ise miktarının tespitinden ibarettir.
Yargılama sürecinde tarafların gösterdiği deliller toplanılmış, bu kapsamda; taraflar arasında imzalanan Güneş enerjisi mühendislik, tedarik ve yapım ... sözleşmesi, dava dışı ...'ın düzenlediği geçici kabul tutanakları karşılıklı ihtarnameler, dava dışı ... tarafından sistem kullanım yazışmaları ve faturalar ile davalılara ait abone bilgileri, taraflar arasındaki mail yazışmaları, mahkememizce atanan bilirkişi heyetinden 20/05/2022 tarihli bilirkişi raporu alınmıştır.
Davacı şirketler asıl ve birleşen davalarda, davalı ... şirketin işi geç teslim ettiğini ve bu nedenle gecikme cezası ödemesi gerektiğini, üretim kaybı nedeniyle ayrıca oluşan zararı karşılaması gerektiğini ve sözleşme kapsamında üstlendiği bakım hizmetini yerine getirmemesi nedeniyle tazminat ödemesi gerektiğini iddia etmektedir.
Davacı şirketler ile davalı arasında 16/08/2017 tarihinde sözleşme düzenlenmiştir. Bu sözleşmeye göre dava dışı şirket tarafından yapılmış olan mühendislik çalışmaları doğrultusunda güneş enerji santralleri yapılacak ayrıca işletmeye alma işlemleri de tamamlanarak davacılara teslim edilecektir. Dava konusu tesisler yan yana bulunan iki parsel üzerine kurulacaktır. Tesisler aynı sözleşmede tarif edilmiş ve bütün süreçleri birlikte işletilmiştir,
Davanın işe fiilen ne zaman başladığı ve işi ne zaman teslim ettiğini gösterir taraflarca imzalanmış bir belge bulunmamaktadır. Davalı yüklenicinin taahhüdü altındaki ... tesisinin geçici kabulünün ... tarafından 11/05/2018 tarihinde yapıldığı, davalının yapımını tamamlayarak davacı şirketlere teslim ettiği ... ile ilgili olarak davacı şirketlerle dava dışı ... A.Ş. Arasında 04/06/2018 tarihinde sistem kullanım anlaşması imzalanarak santrallerin elektrik üretim sistemine dahil edildiği müzekkere cevaplarından anlaşılmaktadır.
Sözleşmenin 5. maddesinde davalı yüklenicinin "iş emri sözleşmesinin" imzalanmasına müteakip 15 gün içinde karşılıklı mutabakatla işe başlayacağı ve iş emri sözleşmesinin imzalanmasından itibaren sözleşmenin 15. maddesinde belirtilen mücbir sebepler hariç olmak üzere 120 gün içinde işi teslim edeceği kabul edilmiştir. Sözleşme hükmü incelendiğinde 120 günlük sürenin başlaması için "iş emri sözleşmesi" düzenlenmelidir. Taraflar arasında iş emri sözleşmesi düzenlenmediğinden 120 günlük sürenin hangi tarihti başladığı ve işin tamamlanma tarihine göre belirlenen sürenin aşılıp aşılmadığının tespiti mümkün değildir. Her iki tarafta tacir olup basiretli davranmakla mükelleftirler. İş süresinin başlangıcı "iş emri sözleşmesi" düzenlenmesine bağlandığı için tarafların öncelikle "iş emri sözleşmesini" imzalamaları ve 120 günlük sürenin bu şekilde başlatılması gerekirken işin fiilen başladığı tarih gözetilerek süre aşımının söz konusu olup olmadığının belirlenmesinin sözleşmeye aykırılık oluşturacağı, davalının iş emri sözleşmesi imzalanmadan önce işe başlamasının henüz işe başlama yükümlülüğü doğmadığı halde taahhüdünü kararlaştırılan tarihte yerine getirmek amaçlı ön hazırlıkları ve bir kısım imalatları yapmak amacıyla olduğu değerlendirildiğinden davacı tarafın bu yöndeki iddiasına itibar edilmeyerek davalının işi geciktirmediği bu nedenle geç teslime dayalı olarak gecikme tazminatı ve üretim kaybı zararının talep edilemeyeceği gibi bunun yanında, Sözleşmenin 9.maddesinde kararlaştırılan gecikme cezasının, ilgili hüküm incelendiğinde TBK.179/2.maddesinde yer alan ifaya ekli ceza niteliğinde olduğunun kabulü gerekmektedir. Davacılar tarafından söz konusu imalat teslim alınırken her hangi bir çekince konulmadığı için TBK.179/2.madde kapsamında davacının artık cezai şart talep edemeyecekleri mahkememizce değerlendirilmiştir.
Davacıların diğer bir talebi, ...'ın kabulünden sonraki iki yıl süreyle bakım ve onarım hizmetinin davalı tarafça verileceği, buna rağmen davalının bakım ve onarım hizmeti vermediğine dayalı tazminat istemi olup, sözleşmenin 13.3.2.maddesi incelendiğinde bakım ve onarım hizmetinin ücretsiz yapılacağına dair bir düzenleme olmadığı gibi dava dışı ... tarafından hazırlanacak bakım ve onarım şartnamesinin hazırlanıp davalıya bildirilmesinin gerektiği ve bu koşulunda yerine getirilmediği anlaşıldığından işbu nedene dayalı tazminat talebininde reddinin gerektiği değerlendirilmiş ve neticede tüm talepler yönünden asıl ve birleşen davaların reddine dair aşağıdaki hüküm oluşturulmuştur, vekalet ücreti hesabında ..... sayılı ilamında kabul edildiği üzere karar tarihindeki .....'nın açıkladığı efektif satış kur karşılığı esas alınmıştır.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Asıl ve birleşen ..... esas sayılı davalarının ayrı ayrı reddine,
Mahkememizin ..... ayılı dosyasında;
Bu karar nedeniyle alınması gerekli 269,85 TL harcın peşin alınan 986,99 TL harçtan çıkartılarak artan 717,14 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
HUAK 18A/13 maddesi ile HUAK yönetmeliği 26/2 maddesi gereğince yargılama giderlerinden sayılan 1.320,00 TL zorunlu arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
Davalı iş bu davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Davalı tarafından yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,
..... sayılı dosyasında;
Bu karar nedeniyle alınması gerekli 269,85 TL harcın peşin alınan 986,99 TL harçtan çıkartılarak artan 717,14 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
HUAK 18A/13 maddesi ile HUAK yönetmeliği 26/2 maddesi gereğince yargılama giderlerinden sayılan 1.320,00 TL zorunlu arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
Davalı iş bu davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Davalı tarafından yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,

..... sayılı dosyasında;
Bu karar nedeniyle alınması gerekli 269,85 TL harcın peşin alınan 986,99 TL harçtan çıkartılarak artan 717,14 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
HUAK 18A/13 maddesi ile HUAK yönetmeliği 26/2 maddesi gereğince yargılama giderlerinden sayılan 1.320,00 TL zorunlu arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
Davalı iş bu davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Davalı tarafından yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,
..... sayılı dosyasında;
Bu karar nedeniyle alınması gerekli 269,85 TL harcın peşin alınan 986,99 TL harçtan çıkartılarak artan 717,14 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
HUAK 18A/13 maddesi ile HUAK yönetmeliği 26/2 maddesi gereğince yargılama giderlerinden sayılan 1.320,00 TL zorunlu arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
Davalı iş bu davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Davalı tarafından yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,
.....sayılı dosyasında;
Bu karar nedeniyle alınması gerekli 269,85 TL harcın peşin alınan 986,99 TL harçtan çıkartılarak artan 717,14 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
HUAK 18A/13 maddesi ile HUAK yönetmeliği 26/2 maddesi gereğince yargılama giderlerinden sayılan 1.320,00 TL zorunlu arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
Davalı iş bu davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Davalı tarafından yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,
..... sayılı dosyasında;
Bu karar nedeniyle alınması gerekli 269,85 TL harcın peşin alınan 986,99 TL harçtan çıkartılarak artan 717,14 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
HUAK 18A/13 maddesi ile HUAK yönetmeliği 26/2 maddesi gereğince yargılama giderlerinden sayılan 1.320,00 TL zorunlu arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
Davalı iş bu davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Davalı tarafından yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,
..... sayılı dosyasında;
Bu karar nedeniyle alınması gerekli 269,85 TL harcın peşin alınan 986,99 TL harçtan çıkartılarak artan 717,14 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
HUAK 18A/13 maddesi ile HUAK yönetmeliği 26/2 maddesi gereğince yargılama giderlerinden sayılan 1.320,00 TL zorunlu arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
Davalı iş bu davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Davalı tarafından yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,
..... sayılı dosyasında;
Bu karar nedeniyle alınması gerekli 269,85 TL harcın peşin alınan 986,99 TL harçtan çıkartılarak artan 717,14 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
HUAK 18A/13 maddesi ile HUAK yönetmeliği 26/2 maddesi gereğince yargılama giderlerinden sayılan 1.320,00 TL zorunlu arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
Davalı iş bu davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Davalı tarafından yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,
Dair, Davacı Vekili Av. ....., Davalı Vekili Av. .....'un yüzlerine karşı kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ..... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.12/10/2023

Katip .....
¸

Hakim .....
¸