Karar Detayı

T.C. ...8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/727 Esas - 2024/801
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ
T.C.
ANKARA
ASLİYE SEKİZİNCİ TİCARET MAHKEMESİ
K A R A R
ESAS NO : 2023/727 Esas
KARAR NO : 2024/801

B
DAVA : Menfi Tespit
DAVA TARİHİ : 30/10/2023
KARAR TARİHİ : 04/12/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 04/12/2024
DAVA : Davacılar vekili dava dilekçesinde; tarafların mühendise ait; Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından verilmiş olan Erzincan ili Pülümür ilçesi AYR-12.BL.HD.yolu tesfiye, sanat yapıları, köprü, tünel, alttemel, plentmiks temel, bitümlü sıcak karışım vesaire yapım işine ait iş deneyim belgesinin şirket tarafından kullanılmasını amaçladıklarını, mühendise ait, iş deneyim belgesinin 4 yıl süreyle kullanılmasına karşılık şirket ve ortakları tarafından net 1.280.000,00TL ödeneceği, bu miktarın, iş deneyim belgelerinin KİK tarafından uygulanan belge değeri güncelleme yöntemi kullanılmak suretiyle tespit edildiği, ödeme için ...'e ait 180.000,00TL bedelli 6 adet ve 200.000,00TL bedelli 1 adet çek verildiğini, davacılar hakkında Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/192 esasına kayıtla 3 ay süre ile konkordato geçici mühlet kararı tesis edildiğini ve 27/06/2022 tarihli oturumda 1 yıllık süreyle kesin mühlet kararı tesis edildiğini, bu süreç içerisinde davacı şirketin faaliyetlerine devam imkanı bulamadığını, yapılan görüşmeler sonucu davacılar ile davalı arasındaki her türlü ilişkinin sonlandırıldığını ve davalı yedinde bulunan çekleri müvekkiline iade edeceğini şifahen söylemesine rağmen teslim etmediğini, davalının, müvekkili şirket nezdindeki paylarının tamamını 15/06/2022 tarihinde müvekkili ...'e devrettiğini ve müvekkili şirketteki pozisyonunu kaybettiğini, sözleşmenin sona erdiğini ve çeklerin bedelsiz kaldığını belirterek taraflar arasındaki sözleşmenin hükümsüzlüğü ile davacı şirketin davalıya sözleşmeden kaynaklı borçlu olmadığının tespiti ile sözleşme kapsamında davalıya teslim edilen çeklerin iptaline karar verilmesi isteğinde bulunmuştur.
CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde; ortada emredici hukuk kurallarına aykırı bir sözleşme bulunmadığını, mevcut durumda davalının söz konusu belgeyi kiralamadığını ya da satmadığını, tam aksine şirketin %51 ortağı olduğunu, yasada belge sahibi kişilerin sonradan bir şirkette ortak olmalarını ve bu belgenin bu şekilde kullanılmasını engelleyici bir düzenleme bulunmadığını, söz konusu sözleşmede davalı ile yapılan sorumsuzluk anlaşmasının bu durumu ortadan kaldırmadığını, her şirkette ortakların birlikte bu yönde bir sorumsuzluk anlaşması yapabilmesinin mümkün olup, kanunen buna engel bir durumun bulunmadığını, şirketin, kanunda aranan yeterlilik koşulları sağlanmış olduğundan 2017 yılından bu yana girmiş olduğu ihalelere de usule uygun olarak katıldığını, aldığını ve işleri yaptığını, davacıların 2017 yılında 4 yıllık sözleşme kapsamında ödemeleri yaptıklarını, davalının o dönem %51 ortağı bulunduğu şirkette ihalelere katılım sağladığını, akabinde 4 yıllık süre dolduğunda ihaleye konu işte tamamlanmadığından ilk sözleşmenin bitiminden itibaren başlamak üzere 4 yıl daha davaya konu sözleşmenin yapıldığını, davalının, %51 ortağı olduğu davacı şirket tarafından söz konusu iş deneyim belgesinin kullanıldığını, çeklerin bedelsiz kaldığı iddialarının dayanaksız olduğunu belirterek davanın reddine, %20'den az olmamak üzere tazminata hükmedilmesi isteğinde bulunmuştur.
GEREKÇE : Dava; taraflar arasında düzenlenen sözleşmeye dayalı olarak davalı tarafa teslim edilen toplam 7 adet çekin bedelsiz kaldığı iddiasıyla borçlu olunmadığının tespiti, çeklerin iptali, sözleşmenin hükümsüzlüğü isteğine ilişkindir.
Davanın niteliği gereği arabuluculuğa başvurulması zorunlu bulunduğu, başvurunun yapıldığı, 13/10/2023 tarihinde tarafların katılımıyla anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın düzenlendiği anlaşılmıştır.
...Asliye 9. Ticaret Mahkemesi'nin 2023/588 esas, 2023/558 karar sayılı karar örneğinin incelenmesinde; tarafların ve dava konusunun aynı olduğu, arabuluculuğa başvuru şartı gerçekleşmediğinden bahisle davanın usulden reddine ilişkin 20/09/2023 tarihli karar verildiği anlaşılmıştır.
Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/192 esas, 27/10/2023 tarihli karar örneğinin incelenmesinde; davacı ... ve ... İnşaat .. Anonim Şirketi tarafından açılan davanın adi alacaklar yönünden kabulü ile, konkordato tasdik şartları oluştuğundan adi alacaklılar yönünden tasdiki ile bu davacıların tasdik edilen proje kapsamındaki tüm borçlarının karar tarihinden bir ay sonrasını takip eden ilk ayın birinci günü ilk taksiti ödenmek suretiyle her ay taksit ödemeli olmak üzere toplam 24 eşit taksitler halinde ödenmesine, konkordato tasdik taleplerinin rehinli alacaklar yönünden reddine, davacı Ayşegül Gür ve Moment Mühendislik .. Anonim Şirketi tarafından açılan davanın reddine karar verilmiş olduğu anlaşılmıştır.
Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılarak, davacı şirketin uyuşmazlık dönemine ilişkin ticari defter ve kayıtlar üzerinde, taraflar arasındaki sözleşmeye konu ticari ilişki kapsamında defterlerde bir kaydın olup olmadığı hususunda mali müşavir bilirkişi incelemesi yaptırılmış, bilirkişi 14/05/2024 havale tarihli raporunda; davacı şirket ile davacı şahıs işletmesinin ikisinin de e-defter mükellefi olduğu, incelenen 2019-2020-2021 ve 2022 ticari defterlerinin e-defter olarak tutulduğu, dava konusu 30/06/2022-30/07/2022-30/08/2022-30/09/2022-30/10/2022-30/11/2022 ve 30/12/2022 vade tarihli ilk 6'sı 180.000,00'er TL sonuncusu 200.000,00TL bedelli çeklerin ... şahıs firması tarafından davalıya verildiği, çeklerin şahıs firması olan ...'e ait olduğu, çeklerin ... şahıs işletmesinde muhasebe kayıtlarında mevcut olmadığını, ... .. Anonim Şirketi'nin konkordato sürecine girdiğini ve konkordato borç listesinde ...'e düzenlenen çeklerin borç listesinde yer aldığını, ...'in şirketin %51 ortağı olduğunu, iş deneyim belgesini kullanmak açısından herhangi bir sorun olmamasına rağmen neden böyle iş deneyim belgesi kullanma için sözleşme yapıldığı ve karşılığında ücret konulduğunun anlaşılır bir durum olmadığını bildirmiştir.
Dosya üzerinde iş deneyim belgesi kullanımına ilişkin olarak bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup, bilirkişi heyeti 30/10/2024 tarihli raporlarında yapılan inceleme ve değerlendirmeler sonucunda dava konusu sözleşmenin 4734 sayılı yasanın 10.maddesine aykırı olduğunu, TBK'nun 27.maddesi uyarınca hükümsüzlükle malul olduğunun mahkemenin takdirinde olduğunu, sözleşmenin kesin hükümsüzlükle malul olduğu kanaatine varılması halinde toplam 1.280.000,00TL bedelli çeklerin iptali talebinin yerinde olacağını, ancak hakkın kötüye kullanımının söz konusu olup olmadığının tespiti açısından dava konusu sözleşmeye dayalı olarak iş bitirim belgesi sunulduğu bu suretle ihale alınıp alınmadığının tespiti gerekip gerekmediği hususunun mahkemenin takdirinde olduğunu bildirmişlerdir.
Davacı şirket ile davalı arasında iş deneyim belgesi kullandırma&şirket ortaklığı&sorumsuzluk; karma sözleşmesi düzenlendiği, sözleşmenin amacı ve konusunun 2.maddede belirtildiği, buna göre sözleşmenin, mühendise (davalı ...'e) ait iş deneyim belgesinin şirket (davacı şirket) tarafından kullanılmasına ilişkin şartları ve esasları belirlemek amacıyla düzenlendiği, tarafların bu sözleşmeyle mühendise ait iş deneyim belgesinin şirket tarafından kullanılmasının şekilsel ve asli koşullarını uygularken ortaya çıkabilecek meselelerin hallinde uygulanacak mutlak kuralları belirlemeyi amaçladığı, sözleşmenin 3.maddesi genel hükümler başlıklı olup b bendinde; KİK ve meri mevzuat uyarınca belgelerin şirket tarafından gerek kamu gerekse özel sektör tarafından çıkarılan her türlü açık teklif, kapalı teklif ve ön yeterlilik işlerinde kullanılabilmesi amacıyla şirketin %51 hissesi yeterli hisseye sahip ortaklarca mühendise devredilecektir, c bendi, şirket tarafından belgenin şirket ile mühendis arasında yapılan sözleşme tarihinden itibaren 4 yıl süreyle kullanılacağı, 4 yıl sonunda mühendisin şirket hisselerini devraldığı ortaklara veya bu kişilerin yazılı olarak bildireceği üçüncü kişilere devredeceği, d bendi, şirketin 4 yılın sonunda belgeyi artık kullanamayacak ise belgenin mühendise iade edileceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmenin 8.maddesi ücret başlıklı olup buna göre; mühendise iş deneyim belgesinin 4 yıl süreyle kullanılmasına karşılık şirket ve ortakları tarafından net 1.280.000,00TL ödeneceği, bu miktarın, iş deneyim belgelerinin kamu ihale kurumu tarafından uygulanan belge değeri güncelleme yöntemi kullanılmak suretiyle tespit edildiği, ödemenin 6 adedi 180.000,00TL, 1 adedi 200.000,00TL bedelli çek olarak verildiği ve bu çeklerle ödemenin yapıldığının belirtildiği, toplam 15 maddeden ibaret olduğu anlaşılmıştır.
Dosya kapsamından; davacı şirketin 14/04/2017 tarihinde yapılan genel kurul ile 17/04/2017 tarihinde tescil edildiği, ...'ün, ...'e 61200 paya karşılık 1.530.000,00TL hissesini devrettiği ve hissedarların ... 58800 pay, ... 61200 pay sahibi olduğu, ...'in 15/06/2020 tarihinde yapılan olağan genel kurul toplantısında 61200 paya karşılık 1.530.000,00TL'lik hissesini ...'e devrettiği ve şirketi temsil yetkisini de sonlandırdığı ve ...'ün 120.000pay karşılığı şirketin ortağı olduğu, dava konusu çeklerin keşidecisinin ... olup, çeklerin ...'e düzenlendiği, ...'in iş deneyim belgesinin ihalelerde kullanıldığı anlaşılmıştır.
Davacı taraf, dava konusu sözleşme kapsamında çeklerin davalıya verildiği, düzenlenen sözleşmenin KİK 10.maddesi kapsamında kesin hükümsüz olduğu, sözleşmenin bedelsizliği ve bu kapsamda verilen çeklerin bedelsiz olduğundan bahisle menfi tespit isteğinde bulunmakta, davalı taraf sözleşmenin geçerli olduğu, KİK'na aykırı bir durumun olmadığı, iş deneyim belgesinin kullanıldığı, davanın reddi gerektiği savunmasında bulunmaktadır.
Davada uyuşmazlık; davacı şirket ile davalı arasında düzenlenen dava konusu sözleşmenin hükümsüz olup olmadığı, sözleşme kapsamında verilen çeklerin bedelsiz olup olmadığı, iptali talebinin yerinde olup olmadığı hususlarında toplanmaktadır.
TBK'nun 27.maddesi kesin hükümsüzlük başlıklı olup, madde; "Kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız olan sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür.
Sözleşmenin içerdiği hükümlerden bir kısmının hükümsüz olması, diğerlerinin geçerliliğini etkilemez. Ancak, bu hükümler olmaksızın sözleşmenin yapılmayacağı açıkça anlaşılırsa, sözleşmenin tamamı kesin olarak hükümsüz olur." hükmünü haizdir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 10.maddesi ihaleye katılımda yeterlilik kuralları başlıklı olup; madde içerisinde yer alan ek fıkrada; "...İş bitirme, yönetim veya denetim suretiyle elde edilecek belgeler, belge sahibi kişi veya kuruluşların dışındaki istekliler tarafından kullanılamaz, belgeler devredilemez, kiraya verilemez ve satılamaz. (Değişik üçüncü cümle: 17/1/2019-7161/30 md.) Bu belge sahiplerinin kuracakları veya ortak olacakları tüzel kişilerin ihaleye girebilmesinde en az bir yıldır tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip olması ve bu sürede bu Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olması, bu şartların her ihalede aranması ve teminat süresi sonuna kadar muhafaza edilmesi zorunludur. " hükmü yer almaktadır.
Davacı şirket ile davalı arasında düzenlenen dava konusu iş deneyim belgesi kullandırma&şirket ortaklığı&sorumsuzluk; karma sözleşmesi kapsamında, davalı mühendise ait iş deneyim belgesinin şirket tarafından kullanıldığı, belge sahibi davalının sözleşmenin düzenlenmesi sonrasında 17/04/2017 tarihli genel kurul ile davalı belge sahibinin davacı şirketin %51 paylı ortağı olduğu, yine sözleşmede belirtilen 4 yıl boyunca ortaklığının sürdüğü ve 4 yıl dolduktan sonra 15/06/2022 tarihli olağan genel kurul toplantısında payın tekraren davacı şahsa devredildiği, davalının iş deneyim belgesinin kullanıldığı dönem itibariyle şirketin %51 paylı ortağı ve temsile ve yönetime yetkili olduğu, bu haliyle Kamu İhale Kanunu'nun 10/7.maddeye aykırılık durumunun olmadığı, sözleşmenin 4/b bendinde yazılı olan hususun, ortaklığın fiilen devredilip ticaret siciline bu şekilde tescil edilme durumu da nazara alındığında üçüncü kişiler açısından da hüküm ifade edeceğinden ortaklık açısından sonuca etkili olamayacağı, ayrıca iş deneyim belgesinin davacı şirket tarafından kullanıldığı, edimin de yerine getirildiği, dosya kapsamı ve beyanlar itibariyle sabit olmakla bilirkişi raporundaki sözleşmenin geçersiz olduğu yönündeki aksi görüşe katılınmayarak ve bu husus hukuki nitelikte olup mahkemece res'en değerlendirileceğinden yeniden bu hususta rapor alınmayı gerektirir bir durum olmadığı, geçerli sözleşme kapsamında verilen çeklerin sözleşme içeriği yerine getirilmiş olmakla bedelsiz kalmadığı anlaşılmakla açılan davanın reddine, davalı taraf tazminat isteğinde bulunmuş ise de İİK 72/2-3.maddesi kapsamında verilmiş ve uygulanmış ihtiyati tedbir kararı bulunmadığından davalının yasal koşulları oluşmayan tazminat talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davanın reddine,
Davalının tazminat talebinin reddine,
Alınması gerekli 427,60TL harcın peşin alınan 21.859,20TL harçtan mahsubu ile artan 21.431,6‬0TL harç bedelinin karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacı tarafa iadesine,
Arabuluculuk Kanununun 18/A(13). maddesi uyarınca karar tarihinde yürürlükte bulunan Arabuluculuk Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.120,00TL arabuluculuk giderinin davacılardan alınarak hazineye gelir kaydına,
Davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerlerinde bırakılmasına,
Davalı tarafından yapılan 20,00TL posta gideri ve 99,20TL vekalet tasdik harcı olmak üzere toplam 119,20TL yargılama giderinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine,
Davalı davada kendisini vekille temsil ettirmiş olup 191.200,00TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine,
Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Tarafların işbu karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde ...Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf kanun yoluna başvurabileceklerinin belirtilmesine,
Dair oybirliği ile verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı açıkça okunup usulen anlatıldı. 04/12/2024