mahkeme 2022/773 E. 2023/583 K.

T.C. ... 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ
T.C.
...
ASLİYE SEKİZİNCİ TİCARET MAHKEMESİ
K A R A R
ESAS NO : 2022/773
KARAR NO : 2023/583

BAŞKAN : ... ...
ÜYE : ... ...
ÜYE : ... ...
KATİP : ... ...

DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 16/11/2022
KARAR TARİHİ : 27/09/2023
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 09/10/2023
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı arasında 30/06/2015 tarihli Gönderilerin Adresten Kabulü, Cihet Ayrım, Dağıtım ve Teslimi Sözleşmesi akdedildiğini, müvekkili tarafından söz konusu sözleşmelere istinaden davalıya yaptığı ödemelerden KDV tutarının 9/10'unu sorumlu sıfatıyla tevkif edip kendi vergi dairesine ödenmesi gerekmekle birlikte KDV tutarının tamamının davalıya ödendiğini, akabinde ise KDV mevzuatından kaynaklanan zorunlulukların gereği olarak 9/10 oranındaki tevkif KDV'yi 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 371.maddesi hükümlerine göre pişmanlıkla vergi dairesine beyan ederek ödenmek durumunda kalındığını, davalı tarafından katlanılması gereken vergi yükünün hak ediş ödemelerinde yükleniciye KDV'nin tevkifat yapılmaksızın tam olarak ödenmiş olması sebebiyle müvekkili üzerinde kaldığını, bu nedenle anılan sebepsiz zenginleşme yaratan bu durum karşısında müvekkili adına vergi dairesine yatırılan toplam 652.660,84 TL'nin iade edilmesi gerektiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 652.660,84 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili isteğinde bulunmuştur.
CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının hem sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre alacak iddiasında bulunduğunu, hem de alacak hakkının hizmet sözleşmesinden kaynaklandığını iddia ettiğini, işbu iki durumun aynı anda ileri sürülmesinin mümkün olmadığını, hangi hukuki sebebe dayanıldığının açıkça belirtilmediğini, talebin açıklanması gerektiğini, davanın zamanaşımına uğradığını, esasa ilişkin olarak da davacı ile müvekkili arasında düzenlenen hakediş faturalarında sorumlu sıfatıyla kurum tarafından KDV tevkifatının yapılmadığını, müvekkili tarafından vergi sorumlusu alıcılar tarafından tevkifat yapılmayan KDV'lerin ilgili dönem beyannameleriyle süresi içinde vergi dairesine beyan edilip ödendiğini, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın KDV tevkifatının ihtiyari bir uygulama olmadığını ve alıcılar tarafından tevkifatın yapılmasını zorunlu kıldığını açık bir şekilde belirttiğini, dolayısıyla satıcının bu noktada tevkifatlı işlemlerde herhangi bir yükümlülük ve zorunluluğunun bulunmadığını, tevkifat uygulaması kapsamında KDV tevkifatı yapmak üzere sorumlu tutulacakların tebliğ ile belirlendiğini, bu sorumluların iş gücü temin hizmeti alımlarında, alıcılar tarafından 9/10 oranında KDV tevkifatı uygulanacağını, tevkif edilen vergilerin vergi sorumlularına ait 2nolu KDV beyannamesi ile beyan edilip kanuni süresi içerisinde ödeneceğinin açık bir şekilde belirttiğini, tebliğ hükmüne bakıldığında satıcıya herhangi bir sorumluluk yüklenmediğini, davacı tarafından 2 nolu KDV beyannamesi ile bildirilip ödenen KDV tutarlarının aynı dönemde verilmiş olan 1 nolu KDV beyannamelerinde indirim konusu yapılacağı, dolayısıyla kurum aleyhine bir durumun meydana gelmediğini, kanun hükmü, KDV genel uygulama tebliği, kanunun koyuluş amacı dikkate alındığında satıcı olarak herhangi bir sorumlulukları olmadığını, vergi sorumlusu tarafından tevkif edilmeyen KDV'nin mükellefi tarafından hazineye intikal ettirildiği, bu nedenle dava konusu yapılan tutarın davacıya borçlu olunmadığı için ödenmesinin mümkün bulunmadığını, düzenlenen faturalarda belirlenen katma değer vergilerinin ilgili dönem beyannamelerinde gösterilerek müvekkili şirket tarafından ödendiğini, Kızılbey Vergi Dairesince yapılan vergilendirme işlemlerinin iptali ve yürütmeyi durdurma kararı istemli yapılan başvurularının ... 1. Vergi Mahkemesi 2022/1736 esas ve ... 2. Vergi Mahkemesi'nin 2022/1895 esas sayılı dosyaları ile derdest olduğunu, başvurularının kabulü durumunda işbu davanın konusuz kalacağını, bekletici mesele yapılması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesi isteğinde bulunmuştur.
GEREKÇE : Dava; taraflar arasında imzalanan sözleşmenin niteliğinin tespiti ve buna bağlı olarak işveren davacı tarafça davalıya ödenen hizmet bedelinden vergi mevzuatı kapsamında 9/10 oranında kesinti yapılarak ödeme yapılmasının gerekip gerekmediği, bu kapsamda davacının pişmanlıkla vergi dairesine beyan ederek ödemek durumunda kaldığı tutarın davalıdan talep edip edemeyeceği hususlarına ilişkindir.
Davanın niteliği gereği zorunlu arabuluculuğa tabi olup dava açılmadan önce arabulucuya başvurulduğu, anlaşmaya varılamadığına ilişkin 03/11/2022 tarihli son tutanağın düzenlendiği anlaşılmıştır.
Deliller toplanıp, dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup, bilirkişi heyeti 04/04/2023 tarihli raporlarında yapılan inceleme ve değerlendirmeler sonucunda; davaya konu olan hizmet sözleşmelerinde ödeme yapılırken KDVK m. 9 gereği KDV'nin 9/10'unun hizmet alıcısı tarafından kesilerek vergi idaresine yatırılması gerektiğini, davacı kurum ...AŞ hizmet sağlayıcıya (davalı ... LŞ) ödeme yaparken kesmesi gereken KDV'yi sehven kesmediğini, yanlışlıkla KDV tutarını ... LŞ'ye ödediğini, ardından müeyyide ile karşılaşmamak için adı geçen vergiyi bağlı olduğu vergi idaresine ödediğini, davacı taraf bu şekilde mevzuata aykırı işlemini düzelttiğini, cezai yükümlülükle karşılaşmaktan kendini kurtardığını, ...'nın kendisine yanlışlıkla ödenen KDV'leri vergi idaresine yatırıp yatırmadığının dosya içeriğinden anlaşılamadığını, sonuçta, bir kez ödenmesi gereken KDV'nin, ...AŞ tarafından iki kez ödendiğini, Vergi Dairesinin ödemelerden birini iade etmesi gerektiğini, uyuşmazlığın bu iadenin yapılma şekli ile ilgili olduğunu, davacının bu tutarı davalının kendisine iade etmesi gerektiğini iddia ettiğini, davalının ise davacının muhatabının kendileri değil vergi idaresi olduğunu ileri sürdüğünü, uyuşmazlık konusu ödemelerin KDVK m. 9 ve KDV Tebliğleri gereği 9/10 oranında KDV tevkifatına tabi olduğunu, hataen adı geçen tevkifatın yapılmasının unutulduğunu, hizmet satıcısı şirketin kendisine yanlışlıkla ödenen KDV'leri iade etmesi gerekirken bunu yapmadığını, dolayısıyla sebepsiz zenginleştiğini, kasasına girmemesi gereken KDV'lerin (vergi idaresine beyan edilip ödenmiş olması durumu dahil) onun sebepsiz zenginleşmesine yol açtığını, ...'nın sehven ödenen KDV'leri ...AŞ'ye iade etmesi gerektiğini, Mali Müşavir bilirkişinin yapmış olduğu inceleme ve tespitlere göre, ... Nakliyat Yapı İnşaat Emlak Gıda Taahhüt İşleri (...) tarafından düzenlenen faturalardaki tevkifat oranının 279.773,42-TL, ... lojistik İnşaat Otomotiv, Temizlik, Madencilik San. Dış Ticaret Ltd. Şti. tarafından davacı şirket adına düzenlenen faturalardaki tevkifat tutarı (oran 9/10) ise 305.550,74-TL olup her ikisinin toplamı 585.324,15- TL olduğu, ...AŞ'nin ikinci kez yaptığı ödemelerle ilgili pişmanlık zammı tutarlarını ... LŞ'den isteme hakkı olmadığını, çünkü cezalı ödeme yapmasının kusurunun kendisine ait olduğunu, ...'nın, ...AŞ'ye yapacağı iadenin ardından (eğer adı geçen KDV'ler vergi idaresine yatırılmışsa) VUK m. 116 ve devamında yer alan hatanın düzeltme hükümlerine dayanarak (yatırdığı) vergileri geri isteyebileceği, çünkü bu vergilerin kendisinin sorumlusu olmadığı yani hataen yatırılan vergiler olduğu bildirilmiştir.
Rapora itirazlar gözetilerek bilirkişi heyetinden 18/07/2023 tarihli ek rapor alınmıştır, ek raporda;
Davacı ile davalı arasında yapılan iş gücü temin sözleşmesi kapsamında çalıştırılan işçilerin davacı ...A.Ş. kontrolünde, sevk ve idaresinde olduğu, sözleşmede bu yönde hükümlerin olduğu, KDV Genel Uygulama Tebliğine göre, davacının 9/10 oranında KDV tevkifatı yapmasının gerekli olduğu zira "temin edilen elemanlar, hizmet alanın sevk, idare ve kontrolü altında çalışıyorsa " 9/10 KDV tevkifatı yapılması gerektiği değerlendirilerek kök raporda değişikliğe gidilmemiştir.
Hizmet alanın (somut olayda davacı ...A.Ş.) hizmet verenin (somut olayda ...) hakedişlerinden 9/10 oranında KDV tevkifatı kesmesi gerekip gerekmediği, KDV genel tebliğinin vergi sorumlusu başlıklı C/2 bölümünde yer alan düzenleme kapsamında tartışılması gerekmektedir. İlgili bölümün 2.1.3.2.5.1 maddesinde "iş gücü temin hizmeti " kavramı şu şekilde tarif edilmiştir; "faaliyetlerinin yürütülmesine ilişkin olarak ihtiyaç duydukları iş gücünü, kendilerine hizmet akdi ile bağlı ücretli statüsünde hizmet erbabı çalıştırarak temin etmek yerine, alt işverenlerden veya bu alanda yada başka alanlarda faaliyette bulunan diğer kişi, kurum, kuruluş veya organizasyonlardan temin edilmesi " olarak belirlenmiştir. Devam eden kısmında ise; ne zaman tevkifat yapılması gerektiği belirlenmiştir. ve "bu tür hizmetler esas itibariyle, temin edilen elemanların, hizmet alan işletmenin bil fiil sevk, idare ve kontrolü altında çalıştırılabilmesinin mümkün bulunduğu durumlarda tevkifat kapsamına girmektedir. " düzenlemesiyle KDV tevkifatının hangi halde yapılacağı belirlenmiştir. Buna göre ; hizmet alım sözleşmesi kapsamında istihdam edilen çalışanların kimin kontrolünde, sevk ve idaresinde çalıştırıldığı önem arz etmektedir. Çalışanları kontrol etme, sevk ve idare etme yetkisi ve bu yetkinin fiilen hangi tarafça kullanıldığına göre sorunun cevabı değişecektir. Çalışanları kontrol , sevk ve idare etme yetkisi ...A.Ş.'de ise, ...A.Ş. tarafından KDV tevkifatı yapılması ve yapılan tevkifatın vergi dairesine ödenmesi doğru bir uygulama olacak aksi halde ...A.Ş. tarafından tevkifat yapılması gerekmeyeceğinden vergi dairesine ödenen stopajda gereksiz yere ödendiği için davacının davalıdan alacak iddia etmesini engelleyecektir.
Taraflar arasında imzalanan sözleşme hükümleri incelendiğinde, sözleşmenin iş gücü temin sözleşmesi olduğu, sözleşmenin işin yürütülmesine dair hükümlerinde davacı ...A.Ş.'nin doğrudan çalışanları değil, davalı firmayı denetlemeye yönelik hükümlerin yer aldığı, bu hükümlerin sözleşme kapsamında işin mevzuata uygun yürütülüp yürütülmediğini, davalının uygulamalarından kaynaklanacak olası sorunları önlemeyi amaçladığı, bu hükümlerin haricinde özellikle sözleşmenin 35.maddesi incelendiğinde; çalıştırılan işçilerin işe geliş - gidiş dahil devam, takip ve kontrolünün yükleniciye bırakıldığı, işçilerin her konuda muhatabı ve sorumlusunun yüklenici olarak belirlendiği, sözleşmenin 17.maddesindeki yükleniciye uygulanacak ceza ve kesinti dayanaklarının dahi çalışanların kontrolünün sevk ve idaresinin yüklenici davalıda olduğunu ortaya koyduğu anlaşılmaktadır.
Neticede; Mahkememizce yapılan değerlendirmede, bilirkişi raporundan ayrı olarak yukarıda zikredilen sözleşme hükümleri gözetildiğinde, çalışan işçileri kontrol, sevk ve idare yetkisinin davalı şirkette olduğu kabul edilmiş ve söz konusu kabul çerçevesinde KDV genel tebliği 2.1.3.2.5.1.madde kapsamında, davacı tarafın, davalı yüklenicinin hak edişlerinden KDV tevkifatı kesintisi yapmaması gerektiği sonucuna varıldığından davanın reddine dair aşağıdaki hüküm oluşturulmuştur.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davanın reddine,
Alınması gerekli 269,85 TL harcın peşin alınan 11.145,82 TL’den mahsubu ile artan 10.875,97 TL harç bedelinin karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine,
Arabuluculuk Kanununun 18/A(13). maddesi uyarınca karar tarihinde yürürlükte bulunan Arabuluculuk Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 2.000,00 TL arabuluculuk giderinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
Davalı tarafından yapılan 48,60 TL vekalet tasdik harcından ibaret yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Davalı davada kendisini vekille temsil ettirmiş olduğundan AAÜT. hükümlerine göre takdir edilen 97.372,52 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Tarafların işbu karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf kanun yoluna başvurabileceklerinin belirtilmesine,
Dair oybirliği ile verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı açıkça okunup usulen anlatıldı.
27/09/2023

Başkan ...

Üye ...

Üye ...

Katip ...