mahkeme 2024/99 E. 2024/600 K.

T.C. ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/99 Esas - 2024/600
T.C. TÜRK MİLLETİ ADINA
... GEREKÇELİ KARAR
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/99 Esas
KARAR NO : 2024/600

DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 09/02/2024
KARAR TARİHİ : 25/10/2024
G.K. YAZILDIĞI TARİH : 20/11/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı .... ... .... Petrol Nakliyat Ltd. Şti.'den tahsil edildiğini, 11.09.2014 tarih ve 29116 sayılı (mükerrer) Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanun ile 4857 sayılı İş Kanununun 112. maddesine eklenen kıdem tazminatlarının kamu kurum ve kuruluşları tarafından ödeneceği esasının getirildiği ancak kıdem tazminatlarının kamu kurum ve kuruluşları tarafından ödenmiş olmasının işçiyi çalıştıran alt işverenlerin kıdem tazminatından sorumluluklarını ortadan kaldırmadığını, dava açılmadan önce arabuluculuk başvurusunda bulunulduğu ancak anlaşma sağlanamadığı belirtilerek, 18.637,06-TL'nin ödeme tarihi olan 03.08.2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan sorumlulukları oranında tahsiline katar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara tahmiline karar verilmesini istemiştir.
Davalı ...Emlak... Ltd. Şti. Vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; Davanın zaman aşımına uğradığını, dava dışı işçinin müvekkil şirkete bağlı olarak çalıştığı sürenin belirli olduğunu, davacı kurumun ancak müvekkil şirketin sorumlu olduğu süreye isabet eden tutarı talep edebileceğini, davaya dayanak Hizmet Alım Sözleşmesinde işçilerin iş sözleşmelerinin sona ermesi halinde ödenecek işçilik alacaklarından sorumlu olacaklarına dair bir hüküm içermediğini belirterek davanın esastan reddine, mahkeme aksi kanaatte ise dava dışı işçilerin müvekkili şirkette çalıştığı dönem ve ücret seviyesine göre sınırlı sorumlu olduğuna, taraflar arasında akdedilmiş olan hizmet sözleşmesinde işçi alacakları ile ilgili hüküm bulunmadığı gözetilerek hakkaniyet gereğince sorumluluğun müvekkili şirketin sınırlı sorumlu olduğu kabul edilerek tespit edilecek miktarın ½’si oranında hükmedilmesine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini istemiştir.
Davalı ... Nakliyat... A.Ş. vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; Davanın zaman aşımına uğradığını, davacının yaptığı ödemenin yasal anlamda yapması gereken bir borcu ifa etmesi olduğunu ve bunu rücuen kimseden talep edemeyeceğini, asıl işveren davacı kurumun tüm işçilik alacaklarından sorumlu olduğunu, dava dışı işçinin müvekkil şirkete bağlı olarak çalıştığı sürenin belirli olduğunu, davacı kurumun ancak müvekkil şirketin sorumlu olduğu süreye isabet eden tutarı talep edebileceğini, davaya dayanak Hizmet Alım Sözleşmesinde işçilerin iş sözleşmelerinin sona ermesi halinde ödenecek işçilik alacaklarından sorumlu olacaklarına dair bir hüküm içermediğini belirterek davanın esastan reddine, mahkeme aksi kanaatte ise dava dışı işçilerin müvekkili şirkette çalıştığı dönem ve ücret seviyesine göre sınırlı sorumlu olduğuna, taraflar arasında akdedilmiş olan hizmet sözleşmesinde işçi alacakları ile ilgili hüküm bulunmadığı gözetilerek hakkaniyet gereğince sorumluluğun müvekkili şirketin sınırlı sorumlu olduğu kabul edilerek tespit edilecek miktarın ½’si oranında hükmedilmesine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini istemiştir.
DELİLLER:
-Ara buluculuk son tutanağı
-Ödeme Belgesi,
-Yüklenici firmalar ile imzalanan sözleşme ve şartnameler
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava taraflar arasındaki hizmet sözleşmesinden kaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığındava dışı işçilerin çalıştığı dönem ve ücret seviyesine göre sınırlı sorumlu olup olmadığı, taraflar arasındaki akdedilmiş olan hizmet sözleşmesinde işçi alacakları ile ilgili hüküm bulunup bulunmadığı yönünde olduğu anlaşıldı.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
Yıllık izinler kullanılmadığı takdirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.
İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatili ücreti, UBGT, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.
İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.(Konuya ilişkin aynı doğrultudaki açıklamalar için.... .... ... sayılı kararları incelenebilir.)
Dava dışı işçiler ile ilgili yapılan incelemelerde ; 1- ...'ın 11.04.2016-30.06.2021 tarihleri arasında yüklenici şirketler nezdinde çalıştığı, Vakıflar Bankasına ait 03.08.2021 tarihli dekontla 21.430,48-TL ödendiği, dosyada daya dışı işçinin kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücretine esas bilginin tespit edilemediği, Dava dışı işçiye ilişkin olarak verilen 30.06.2021 tarihli işten ayrılış bildirgesinde 18/koduna (iş sona ermesi) yer verildiği, dava dışı işçi yönünden 4.293,00-TL prime esas kazanç bildirildiği,
2- ...'ün 06.08.2016-30.06.2021 tarihleri arasında yüklenici şirketler nezdinde çalıştığı, Vakıflar Bankasına ait 03.08.2021 tarihli dekontla 20.204,88-TL ödendiği, dosyada dava dışı işçinin kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücretine esas bilginin tespit edilemediği, Dosyada mevcut SGK kayıtlarına göre dava dışı işçinin dava konusu dönemdeki çalışmalarının incelendiği Dava dışı işçiye ilişkin olarak verilen 30.06.2021 tarihli işten ayrılış bildirgesinde 18 |koduna (iş sona ermesi) yer verildiği, dava dışı işçi yönünden 4.293,00-TL prime esas kazanç bildirildiği. Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü ile ... Nakliyat Temizlik İnşaat Taşım Hayvancılık Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi, ...Taşımacılık, İş Gücü Temini, Pefrol, Hayvancılık, Tarım Ürünleri, Danışmanlık, Turizm, Emlak Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ve ...Emlak, Temizlik Hizmetleri, İnşaat, Tekstil, Taşımacılık, Gıda Sanayi Ve Tidaret Limited Şirketi (İş Ortaklığı) arasında 01.03.2017-28.02.2018 dönemini kapsayan2017/43044 İhale Kayıt Numaralı ve 28.02.2017 tarihli sözleşmenin imzalandığı, Teknik Şartnamenin 2.12. Maddesinde, “Yüklenici adına çalışan işçilerin puantaj kayıtları yüklenici ve işletme personeli tarafından tutulur. SGK ve diğer tüm mevzuatla ilgili tün mükellefiyetlerden yüklenici sorumludur” hükmüne, İdari şartnamenin “İş Kanunu, SGK ve Diğer Kanunlar ile Yönetmeliklerle İlgili Hükümler” başlıklı bölümünün 36.3. maddesinde, “ Yüklenici çalıştırdığı işçilerin ücretlerini ve SGK primlerini mevzuatlar çerçevesinde ödeyecektir. İşçiler yüklenici nam ve hesabına idareden bağımsız çalışmakta olup, ödenmeyen ücret, SGK primleri, meydana gelebilecek tüm iş Hazalarından münhasıran yüklenici sorumludur.” hükmüne yer verildiği, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü ile ... Temizlik Nakliyat Gıda Orman İnşaat Tarım Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi, ...Taşımacılık, İş Gücü Temini, Petrol, Hayvancılık, Tarım Ürünleri, Danışmanlık, Turizm, Emlak Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ve ...Emlak, Temizlik Hizmetleri, İnşaat, Tekstil, Taşımacılık, Gıda Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi (İş Ortaklığı) arasında 01.04.2018-31.03.2019 dönemini kapsayan 2018/49728 İhale Kayıt Numaralı ve 28.03.2018 tarihli sözleşmenin imzalandığı, Teknik Şartnamenin 2.12. Maddesinde, “Yüklenici adına çalışan işçilerin puantaj kayıtları yüklenici ve işletme personeli tarafından tutulur. SGK ve diğer tüm mevzuatla ilgili tün mükellefiyetlerden yüklenici sorumludur” hükmüne, İdari şartnamenin “İş Kanunu, SGK ve Diğer Kanunlar ile Yönetmeliklerle İlgili Hükümler? başlıklı bölümünün 36.3. maddesinde, “ Yüklenici çalıştırdığı işçilerin ücretlerini ve SGK primlerini mevzuatlar çerçevesinde ödeyecektir. İşçiler yüklenici nam ve hesabına idareden bağımsız çalışmakta olup, ödenmeyen ücret, SGK primleri, meydana gelebilecek tüm iş Kazalarından münhasıran yüklenici sorumludur.” hükmüne yer verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce 05/09/2024 tarihli bilirkişi raporu aldırılmıştır.
Toplanan delillere göre ve aldırılan bilirkişi raporuna ve SGK hizmet dökümlerine göre Davacının davasının kısmen kabulü ile ; Davalılar ... Nakliyat Temizlik İnşaat Tarım Hayvancılık Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi,...Taşımacılık, İş Gücü Temini, Petrol, Hayvancılık, Tarım Ürünleri, Danışmanlık. Turizm, Emlak Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ve ...Emlak, Temizlik Hizmetleri, İnşaat, Tekstil, Taşımacılık, Gıda Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi (İş Ortaklığı) sorumlu olduğu miktar toplam ; 8.926,31 TL) Davalılar ... Temizlik Nakliyat Gıda Orman İnşaat Tarım Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi, ...Taşımacılık, İş Gücü Temini, Petrol, Hayvancılık, Tarım Ürünleri, Danışmanlık, turizm, Emlak Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ve ...Emlak, Temizlik Hizmetleri ,inşaat,tekstil,taşımacılık,gıda sanayi ve ticaret limited şirketi (iş ortaklığı) sorumlu olduğu miktar ; 9.602,54 TL olmak üzere Toplam; 18.528,85 TL alacağın 03/08/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte sorumluluk oranlarıyla davalı iş ortaklıklarından müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine ,fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davacının davasının KISMEN KABULÜ İLE ;
-Davalılar ... Nakliyat Temizlik İnşaat Tarım Hayvancılık Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi,...Taşımacılık, İş Gücü Temini, Petrol, Hayvancılık, Tarım Ürünleri, Danışmanlık. Turizm, Emlak Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ve ...Emlak, Temizlik Hizmetleri, İnşaat, Tekstil, Taşımacılık, Gıda Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi (İş Ortaklığı) sorumlu olduğu miktar toplam ; 8.926,31 TL)
-Davalılar ... Temizlik Nakliyat Gıda Orman İnşaat Tarım Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi, ...Taşımacılık, İş Gücü Temini, Petrol, Hayvancılık, Tarım Ürünleri, Danışmanlık, turizm, Emlak Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ve ...Emlak, Temizlik Hizmetleri ,inşaat,tekstil,taşımacılık,gıda sanayi ve ticaret limited şirketi (iş ortaklığı) sorumlu olduğu miktar ; 9.602,54 TL olmak üzere Toplam; 18.528,85 TL alacağın 03/08/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte sorumluluk oranlarıyla davalı iş ortaklıklarından müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine ,
- FAZLAYA İLİŞKİN TALEBİN REDDİNE,
2-Harçlar kanunu gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 1.265,71-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 427,60-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 838,11-TL harcın davalılardan müştereken müteselsilen alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (Madde-13) göre hesaplanan 18.528,85-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
4-Davalı ...Emlak ve ... Nakliyat kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre vekalet ücreti red edilen miktarı geçemeyeceğinden 108,21-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan; 427,60-TL Başvuru Harcı, 427,60-TL Peşin/nisbi Harcı, olmak üzere toplam 855,20TL harcın davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan; 2.500,00-TL Bilirkişi ücreti, 1.555,00-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 4.055,00-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 4.031,46-TL lik kısmının davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise davacı üzerinde bırakılmasına,
7- Fazla yatan gider avansı ile delil avansı var ise 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Adalet Bakanlığı Hukuk Muhakemeleri Gider Avansı Tarifesinin 5.maddesine göre karar kesinleştikten sonra istek halinde taraflara İADESİNE,
8-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesinin 13. fıkrası uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 2.800,00 TL arabuluculuk ücretinin, kabul / talep oranına göre hesaplanan 16,26 TL'sinin davacıdan, 2.783,74 TL'sinin davalılardan alınarak hazineye gelir kaydına,
Dair, e-duruşmada hazır bulunan taraf vekillerinin yüzüne karşı, diğer davalıların yokluğunda gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemeleri'nde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 25/10/2024