Karar Detayı

T.C. ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/802 Esas - 2024/648
T.C.
... TÜRK MİLLETİ ADINA
6.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/802 Esas
KARAR NO : 2024/648

DAVA : Banka Hesabında Bulunan Blokenin Kaldırılması
DAVA TARİHİ : 22/11/2023
KARAR TARİHİ : 12/11/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 11/12/2024

Mahkememizde görülmekte olan "banka hesabında bulunan blokenin kaldırılması" istemli davanın yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Dava dışı ... .... .... yevmiyeli işlemi ile davalı bankaya ihtarname gönderildiğini, fakat davalı bankanın ihtarnameye olumsuz yanıt verdiğini, beyanla davacıya ait banka hesabı üzerindeki 30.000,00-TL tutarlı blokenin kaldırılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile banka arasında dava dışı ... Su... Şirketinin banka nezdindeki risklerine karşılık olarak hesaba bloke konulması hususunda " Nakit, Tl Mevduat Veya Döviz Tevdiat Hesabı Rehni" sözleşmesi akdedildiğini, davacı tarafça iş bu dava ile üzerindeki blokenin kaldırılması talep edilen hesabın, dava dışı ... Gıda şirketinin banka nezdindeki risklerine karşılık olarak rehnedilmiş olup dava dışı firmaya verilmiş olan çeklerden kaynaklı olarak müvekkili Bankanın riskinin halen devam ettiğini, muhatap sıfatını haiz olan bankanın süresi içinde ibraz edilen ancak karşılıksız çıkan her bir çek yaprağı için belli bir miktarın ödenmesini hamile garanti ettiğini, dava dışı firmanın; 7142419 nolu çeki 03/12/2019 tarihinde, 7142423 nolu çeki 04/11/2019 tarihinde, 7142426 nolu çeki 31/01/2019 tarihinde, 7142427 nolu çeki 31/01/2019 tarihinde, 7142432 nolu çeki 31/01/2019 tarihinde, 7142434 nolu çeki 31/01/2019 tarihinde, 7142435 nolu çeki 31/01/2019 tarihinde 7142436 nolu çeki 31/01/2019 tarihinde 7142440 nolu çeki 31/01/2019 tarihinde 7226852 nolu çeki 28/02/2019 tarihinde ibraz edilmiş olup, çeklerin tamamının karşılıksız işlemine tabi tutulduğunu, süresinde ibraz edilen bir çek yaprağı için banka sorumluluk tutarının ibraz sırasında istenmemiş olmasının sonradan istenmesine engel teşkil etmemekte olup, bankaların hamile karşı banka sorumluluk tutarından kaynaklı borçları hakkında 10 yıllık genel zamanaşımı süresi bulunduğunu, beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava ilk olarak ... ... .... Esasına kayden açılmış ise de, anılı mahkemenin 2023/795 Esas, 2023/720 Karar sayılı ve 24/11/2023 tarihli kararı ile davanın türü itibariyle finans davaları için ihtisas mahkemelerine gönderilmesine dair gönderme kararı üzerine dosya Mahkememize tevzi edilmiş ve yukarıdaki esası almıştır.
DELİLLER
-Taraflar arasında akdedilen Rehin Sözleşmesi,
-Banka kayıtları,
-İhtarname,
-Bilirkişi raporu,
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava; dava dışı çek hesabı sahibinin, banka nezdindeki riskleri için taraflar arasında akdedilen rehin sözleşmesi nedeniyle davacının hesabına konulan blokenin kaldırılması istemine ilişkindir.
Taraflar arasında; davalı banka tarafından dava dışı şirkete verilen çekler nedeniyle banka yasal sorumluluk tutarından kaynaklanan banka riskinin devam edip etmediği, taraflar arasındaki rehin sözleşmesi ve çek kanunu kapsamında, dava dışı şirketin çekleri nedeniyle davacı rehin verenin hesabına konulan blokenin kaldırılması şartlarının oluşup oluşmadığı hususları uyuşmazlık konusudur.
Mahkememizce taraf delilleri toplanmış, bankacı bilirkişiden rapor alınmıştır.
04/06/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Dava dışı asıl borçlu .... .... .... İhracat San. Tic. Ltd.Şti‘ye çek karnesi verildiği, Davacı ... .... .... ’e ait ... ... .... no.lu vadeli hesabına 30.000,00TL bloke konulduğu Vadeli hesaba her ay vadeli mevduat faizi işletildiği, toplam bakiyenin 60.116,02TL olduğu. Bankaların hamile karşı banka yükümlülüğünden kaynaklı borçları hakkında 10 yıllık genel zamanaşımı süresi bulunduğu. Buna göre, Bankaya ibraz edilip karşılıksız işlemi yapılmış ancak, banka sorumluluk tutarı talep edilmemiş çeklerde, çek hamillerinin (2019 yılında ibraz edildiği gözetilerek) 10 yıllık zamanaşımı süresinde ilgili tutarı bankadan talep etme hakkının (2029 yılına kadar) bulunduğu. Dava dışı asıl borçlu firmanın çeklerinden; 10 adet çek yaprağının karşılıksız işlemine tabi tutulduğu. Toplam çek riskinin 20.300,00TL olduğu, bu hali ile takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere 20.300,00-TL yönünden riskin devam etmesi nedeniyle blokenin bu miktar yönünden korunması gerektiği, bakiye kısım için ise blokenin serbest bırakılmasında teknik bir engel olmadığı kanaatinin hasıl olduğu, Dava dışı asıl borçlu firmanın davalı bankada başkaca bir riskinin bulunmaması sebebi ile bloke tutarının çek riski kadar olmasının herhangi bir sorun teşkil etmediği" hususları belirtilmiştir.
Raporun; dosya kapsamına uygun düştüğü, denetime elverişli olduğu ve rapora karşı ileri sürülen itirazların yerinde olmadığı görülmekle rapor hükme esas alınmıştır.
Toplanılan deliller doğrultusunda; davacı banka tarafından; gayrinakdi kredi borçlusu konumunda olan çek hesabı sahibi dava dışı ... Su... Şirketine çek defteri verildiği, dava dışı şirkete verilen çekler nedeniyle banka yasal sorumluluk tutarından kaynaklanabilecek banka riski için banka ile davacı arasında imzalanan 18/08/2020 tarihli rehin sözleşmesi doğrultusunda davacının banka nezdindeki jA006296 nolu vadeli hesabı üzerine 30.000 TL tutarlı bloke konulduğu, hesaba her ay vadeli mevduat faizi işletildiği dosyamız kapsamında alınan bilirkişi rapor tarihi (04/06/2024) itibariyle hesap bakiyesinin 60.116,02 TL'ye ulaştığı; diğer yandan dava dışı asıl borçlu firma adına verilen çeklerden toplamda 10 adet çekin karşılıksız işlemine tabi tutulduğu, banka yasal yükümlülük tutarından kaynaklanan toplam riskin 20.300,00 TL olduğu, dava dışı asıl borçlu firmanın davalı banka nezdinde başkaca riski bulunmadığı anlaşılmıştır.
Muhatap bankanın kanunî garanti miktarını hamile ödemesi zorunluluğu tüm şartların (çeki ibraz edenin meşru hamil olması, herhangi bir ödeme engelinin bulunmaması, bankaca basılmış veya bastırılmış geçerli bir çekin bulunması, çekin bankaya süresinde ibraz edilmesi ve karşılığının mevcut olmaması) birlikte gerçekleşmesine bağlıdır. Koşulların birlikte gerçekleşmemesi, muhataba çek bedelinin karşılığı yanında kanunî garanti miktarını da ödememe hakkı verecek ve hatta duruma göre ödememe görevini yükleyecektir.(Çetin Arslan-Murat Kayançiçek, 5941 sayılı Çek Kanunu Şerhi, ..., 2010 s.265)
5941 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca, muhatap bankanın ibraz edilen her çek yaprağı için ibraz eden hamile karşılığının tamamen ya da kısmen bulunması halinde, hükümde belirtilen miktarını ödemekle yükümlüdür. Bu husus hesap sahibi ile muhatap banka arasında çek defterinin teslimi sırasında yapılmış olan dönülemeyecek bir gayrinakdi kredi sözleşmesi hükmündedir.
Bu zorunlu gayri nakdi kredi sözleşmesi için bankanın çek defteri vermeden, istediği teminatı talep edebileceği kuşkusuzdur. Eğer hesap sahibi bankanın kredi müşterisi ise, bankaya karşı doğmuş ve doğacak tüm borçları için daha önce verdiği ipotekler, ticari işletme rehinleri, menkul rehni, mevduat ve alacaklar üzerindeki rehinler, bankanın aldığı kefaletler bu kredinin de teminatını oluşturacaktır.
Bankanın, azami yasal yükümlülüğü için bunu karşılayacak miktarda paranın, hesap sahibi tarafından bloke edilmesini istemesi de mümkün ve yasaldır. Bloke olarak alınan paranın teminat oluşturması için çek hesabı dışında bir hesapta tutulması ve hesap sahibinin bu para üzerinde bankaya rehin hakkı tanıması gerekecektir. Çek yaprakları ödendikçe veya iade edildikçe hesap sahibi o miktarda bloke parasını geri alabilecektir.
Bankacılık Kanunu açısından bankanın yasal garantisi nedeniyle çek defteri verdiği müşterilerine açtığı gayri nakdi kredi ile akdi garantileri -teminat mektubu, aval, kabul kredisi vs. nedeniyle açtığı gayri nakdi krediler arasında bir fark yoktur.
Öte yandan, Çekin, üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren beş yıl içinde ibraz edilmemesi hâlinde, muhatap bankanın ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu sona erer.
(5941 S. Çek Kanunu m. 3/9.)
Süresinde ibraz edilerek karşılıksız işlemine tabi tutulmuş ancak ibraz anında(karşılıksız işlemi üzerine) banka yasal sorumluluk tutarı talep edilmemiş çekler bakımından ise sorumluluk(zamanaşımı) süresinin banka ile çek hesabı sahibi keşideci arasında çek hesabı açılırken düzenlenen gayri nakdi kredi sözleşmesinin atipik bir sözleşme olması nedeniyle TBK'nın 146. Maddesindeki (BK md 125) 10 yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğu değerlendirilmiştir. (Aynı yönde açıklamalar için Y. 23. HD. 2014/9439 E., 2015/5944 K., 17.09.2015 T.)
Yapılan açıklamalar kapsamında; dava dışı çek hesabı sahibine(asıl borçluya) verilen çekler bakımından, süresinde ibraz edilerek karşılıksız işlemine tabi tutulmuş olan 10 adet çek için toplam 20.300,00 TL yönünden bankanın yasal sorumluluk tutarından kaynaklanan riskinin devam ettiği, banka nezdinde asıl borçlunun başkaca bir riskinin bulunmadığı bu itibarla davacı ya ait dava konusu hesapta bulunan bakiyenin 20.300,00 TL'si üzerindeki bloke korunarak bu tutar haricindeki kısım üzerinden blokenin kaldırılması gerektiği kanaat edilerek davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle
1-Davanın Kısmen Kabulü ile; Davacı Elif Türkmen'in davalı banka nezdindeki, JA006296 no.lu vadeli hesabında, hesap bakiyesinin 20.300,00 TL haricindeki tutarın üzerinde yer alan blokenin kaldırılmasına, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Alınması gereken 2.049,30TL karar ve ilam harcından peşin ödenen toplam 512,33-TL harcın mahsubu ile bakiye 1.536,97-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T uyarınca hesaplanan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T uyarınca 20.300,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan; 269,85-TL Başvuru Harcı, 512,33-TL Peşin/nisbi Harcı, olmak üzere toplam 782,18TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan; 3.500,00-TL Bilirkişi ücreti, 65,00-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 3.565,00-TL yargılama giderinin tarafların haklılık oranları dikkate alınarak 2.412,32-TLlik kısmının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise Davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Gider avansından sarf edilmeyen miktarın 6100 Sayılı HMK'nın 333. Maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 12/11/2024