Karar Detayı

T.C. ANKARA 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/777 Esas - 2025/110
TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.
ANKARA
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2024/777 Esas
KARAR NO : 2025/110

...
DAVA : İtirazın İptali
DAVA TARİHİ : 18/05/2018
KARAR TARİHİ : 13/02/2025
GEREKÇELİ KARARIN YAZIM TARİHİ : 13/03/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı, distribütör ve davalılar arasında 01/10/2013 tarihinden geçerli olmak üzere Açık Satış Noktası Sözleşmesi (Standart Sözleşme-Miktar Taahhütlü) tanzim ve imza edildiğini, Sözleşmenin 2. maddesinde “... adresindeki işyerinde, davacı şirketin yetkilendirmiş olduğu bayi veya distribütör vasıtasıyla dağıtımını yaptığı bira ürünlerini, tüketici taleplerine uygun, düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı, müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satmayı, sözleşmenin 3. maddesinde işletilmekte olunan işyerinde davacı şirketin pazarlama, dağıtım ve satışını gerçekleştirdiği bira ürünlerinden 245.000 Litre miktarındaki ürünü müşterilerine satmayı, sözleşmenin 9. maddesinde işyerinde 01.10.2013 tarihinde faal olarak işletmeye açmak ve bira satışını sağlamayı, sözleşmenin 10/b maddesinde, bira satışına ilişkin faaliyetleri kısmamayı, bira satışını azaltacak davranış ve eylem içine girmemeyi, sözleşmenin10/j maddesinde marka bilinirliğine ve imajına katkı amacı ile tüketici faydasına yönelik olarak, müvekkil şirket veya bayi veya distribütörün kendilerine sağladığı veya onlardan satın aldığı bardaklar, fıçı tesis ve benzeri bira sunumu ile ilgili malzemeler ile sadece yine davacı şirketin satış ve dağıtımını yaptığı ilgili ürünlerin servisini yapmayı, sözleşmenin 10. maddesinde, sözleşme konusu ürünleri ... Toptan Satış Belgesi sahibi yetkili Bölge Distribütöründen almayı kabul ve taahhüt ettiğini, davacı tarafından davalılara 279.000,00 TL katkı sağlandığını, sözleşme devam etmesine ve tüm uyarılara rağmen ticari faaliyetlerini sonlandırdıklarını, işletmeyi kapattıklarını, Nisan 2014 tarihinde sözleşme konusu ürünleri almadıklarını, sözleşmenin 20. ve 21. maddelerinin uygulama koşullarının oluşması karşısında ihtarname ile sözleşmenin feshedildiğini, sözleşmenin 21. maddesi gereği cezai şart ve katkı tutarının ihtarnamenin tebliğinden itibaren 3 gün içerisinde ödenmesi hususunun ihtar edildiğini, ihtarnamenin semeresiz kalması karşısında ... Esas sayılı dosyası ile icra takibine girişildiğini, davalıların itirazı üzerine takibin durduğunu belirterek davalıların itirazlarının iptaline, takibin takip talebindeki koşullarla devamına ve davalı aleyhine % 20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılar usulüne uygun tebligata rağmen davaya cevap vermemişlerdir. Davalılar vekili 23/05/2019 tarihli ön inceleme celsesinde; sözleşmedeki imzanın davalı ...'ya ait olduğunu ancak sözleşme tarihinden önce kendisinin davalı şirketi temsil yetkisinin sona erdiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
Dava; Açık Satış Sözleşmesi Noktası Sözleşmesinden kaynaklanan katkı payı ve sözleşmenin ihlaline dayalı cezai şart alacağının tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
Mahkememizin... hakkındaki davanın kısmen kabulü ile, davalı şirketin ... E sayılı icra takip dosyasına vaki itirazının kısmen iptali ile takibin 409.613,19 TL asıl alacak üzerinden ve takip tarihinden itibaren asıl alacağın 1.482,49 TL'sine yasal faiz, 408.130,70 TL'sine avans faizi uygulanmak suretiyle devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş, kararın davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine ... Karar sayılı ilamı ile "I-)Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına ve özellikle davalı adına vekaleten sözleşmenin yetkili temsilcisi tarafından imzalandığı, sözleşmeyi ihlal ettiği haklı olarak sözleşmenin feshiyle cezai şart ve katkı bedelinin iadesinin talep edilebileceğinin kanıtlanmış olduğunun anlaşılmasına göre, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer istinaf itirazlarının yerinde olmadığı anlaşılmıştır. II-)Somut olayda, davacı ile davalı .... arasında 12/02/2014 tarihli "Açık Satış Noktası Sözleşmesi" imzalandığı, sözleşme ile belirlenen süre dolmadan davalı şirketin ticari faaliyetine son verdiği konusunda taraflar arasında ihtilaf bulunmayıp, taraflar arasındaki ihtilafın, ticari faaliyetin sona erme sebebi, davacının cezai şart, yine davacının nakit/nakit bazlı katkı tutarı alacağının olup olmadığı, var ise miktarı, davalı ...’nın davaya dayanak olan sözleşme kapsamında davacıya karşı sorumlu olup olmadığı ve bu suretle takip tarihi itibari ile davacının alacak miktarı noktasında toplanmıştır. Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 21. maddesi uyarınca sözleşmenin feshine sebebiyet verilmesi halinde “…almış olduğu nakit veya nakit bazlı mali katkılar ile kredi ve diğer her türlü sabit yatırım harcamalarının tümü ile kendisine uygulanan ıskonto tutarlarını verildiği tarihten itibaren işlemiş ticari faizi de dahil olmak üzere…..ödemeyi kabul ve taahhüt eder” şeklinde alınmış olan nakit mali katkıların verildiği tarihten itibaren işleyecek faizi ile iadesinin kararlaştırılmış olduğu, davacının da dava dilekçesinde mali katkıların verildiği tarihten itibaren işleyecek faizi ile tahsilini talep ettiği anlaşılmaktadır. Dosya kapsamında davacı yanca davalıya yapılan katkı bedeli ödemelerine ilişkin fili ödeme tarihi tespit edilerek bir karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu biçimde yanılgılı değerlendirme ile fili ödeme tarihinden itibaren katı bedeline karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi de hatalı olmuştur. Mahkemece ihtarname ve delil tespiti giderleri yönünden; HMK'nın 323. maddesine göre; ihtarname masrafları yargılama giderlerine dahil olup, HMK'nın 326/2. maddesinde davada iki taraftan her birinin kısmen haklı çıkması durumunda yargılama giderlerinin tarafların haklılık oranına göre paylaştırılacağı düzenlendiğinden ihtarname ve delil tespiti masrafının yargılama giderlerine katılarak haklılık oranına göre taraflara paylaştırılması gerekirken, yargılama giderlerine katılmayarak ayrı bir alacak kalemi adı altında asıl alacak toplamına dahil edilerek hüküm altına alınması usul ve yasaya aykırı olmuştur. Açıklanan nedenlerle; dava dosyasının kapsamı ile mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde; mahkemenin hüküm kurmasını sağlayacak olan tüm esaslı delillerin toplanmadığı, mahkemece değerlendirilmediği" gerekçesi ile mahkememiz kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılarak esas hakkında karar verilmek üzere dosyanın mahkememize gönderilmesine karar verilmiş, dosya bu kez mahkememizin ... Esasına kaydedilerek yargılamaya devam olunmuştur.
... Esas sayılı takip dosyasının tetkikinden; davacının, 279.000,00 TL cezai şart alacağı, altı adet katkı payı alacağı fatura bedeli 129.130,70-TL 70.238,52 TL işlemiş faiz, 1.134,55 delil tespiti masrafı 310,44 TL ,ihtarname masrafı, 37.50 ihtarname posta gideri olmak üzere toplamda 479.851,71 TL üzerinden davalılar aleyhine ilamsız icra takibinde bulunduğu, ödeme emrinin davalılara ayrı ayrı tebliğ edildiği, davalıların süresi içerisinde takibe borca ve ferilerine itiraz ettiği, davanın hak düşürücü süre içinde açıldığı anlaşılmıştır.
Davacı şirket ile davalı ... arasında 01/12/2013 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 12/02/2014 tarihinde Açık Satış Noktası Sözleşmesi imzalanmıştır.
31/07/2013 tarihli ... ile davalı şirketin müdürlüğüne 1 yıl süre boyunca davalı ... atanmıştır. 06/02/2014 tarihinde mevcut şirket müdürü ... azledilmiş, yerine 10 yıl süre ile dava dışı ... müdür olarak atanmıştır. Öncelikle ...'nın sözleşme imza tarihinde şirket müdürü olmaması nedeniyle sözleşmenin geçerli olup olmadığının tespiti gerekmektedir. Sözleşmenin yürürlük tarihi 01/12/2013 olup sözleşme 12/02/2014 tarihinde yani daha sonra imzalanmıştır. Bu durumda taraflar arasında sözleşmenin imza tarihinden önce uygulandığı anlaşılmaktadır. Bunun yanında sözleşme kapsamında davacı tarafça düzenlenen 93.000,00 TL ve 13.500,00 TL'lik katkı payı faturaları ...'nın azlinden sonra 22/02/2014 ve 07/02/2014 tarihinde ödenmiştir. Bu durumda imza tarihinde yetkili olmayan ... tarafından davalı şirket adına akdedilen sözleşmenin davalı şirket tarafından benimsendiği mahkememizce kabul edilmiş olduğu gibi azilden önce müdür olan ...'nın azlinden kısa bir süre sonra imzaladığı ve ayakta tutulan sözleşmeye karşı geçersizlik iddiasında bulunulmasının Medeni Kanunun 2. maddesi kapsamında dürüstlük kuralına aykırı olacağı da gözetilerek sözleşmenin geçerli olduğu mahkememizce kabul edilmiştir.
Davalı ...'nın sözleşme kapsamında şahsen sorumlu olup olmadığının ayrıca tartışılması gerekmektedir. 12/02/2014 tarihli sözleşme incelendiğinde; Distrübütör ... ve işletici ile ... adına imzalar atıldığı, ...'nın davalı şirket adına ve kendi adına ayrı ayrı imzalar attığı görülmektedir. Sözleşmenin giriş kısmında davalı şirket "İşletici" olarak adlandırılmış ve sözleşmenin davacı ile davalı şirket arasında akdedildiği belirtilmiştir. Devam eden maddelerin tamamında hak ve yükümlülükler "İşletici" sıfatı üzerinden belirlenmiş olduğundan davalı ...'nın kendi adını yazarak ayrıca sözleşmeye imza koymasının sözleşmenin davalı ... ile de kurulduğu anlamına gelmeyeceği mahkememizce değerlendirilmiştir.
... 07/11/2019 tarihli müzekkere cevabından davalı şirketin 16/01/2006 tarihinde aldığı Alkollü İçki Satış Belgesinin 07/04/2014 tarihinde iptal edildiği belirlenmiştir.
... müzekkere cevabından; davalı şirketin 31/12/2016 tarihi itibariyle mükellefiyet kaydının re'sen terkin edildiği anlaşılmıştır.
Davacı tarafın ... Değişik İş Sayılı dosyasında yaptırdığı tesbitte düzenlenen tespit raporu ile; 28/08/2017 tarihinde gerçekleştirilen keşif neticesinde iş yerinin kapalı olduğu, dışarıdan bakıldığında iş yerinin boş olduğu belirlinmiştir.
Müzekkere cevapları ve yapılan mahkeme tespiti gözetildiğinde davalı şirketin sözleşme süresi boyunca iş yerini açık tutmadığı, faaliyetinin devamı için gerekli olan içki ruhsatı ve iş yeri ruhsatının iptaline sebebiyet verdiği, bu durumda davacı tarafın sözleşmeyi haklı olarak feshettiği, bu durumda davalının aldığı katkı payını iade etmesi ve sözleşmenin 21. maddesinde kararlaştırılan cezai şart tutarını ödemesi gerektiği esas itibariyle mahkememizce kabul edilmiştir. Her ne kadar tacirler arasında kararlaştırılan cezai şart tutarında indirime gidilmesi TTK 22. madde kapsamında istenemeyecek olmakla birlikte Yargıtay içtihatları kapsamında kararlaştırılan cezai şartın tacirin maffına sebebiyet vermesi halinde indirime gidilebileceği uygulaması geliştirilmiş ise de davalı şirket tarafından davaya cevap verilmemesi ve bu yönde bir talep olmaması gözetilerek herhangi bir indirime gidilmemiştir.
Davalı şirket defterleri usulüne uygun tebligata rağmen ibraz edilmediği için davacı şirket ile davalıya satışı gerçekleştiren distribütör şirketin defterleri incelenmek suretiyle mali müşavir bilirkişiden 02/06/2021 tarihli rapor alınmış, sonrasında aynı bilirkişiden 19/01/2022 tarihli ek rapor alınmıştır. Düzenlenen raporlar ile; davalıya yapılan katkı payı tutarının 129.130,70 TL olduğu, bu tutarın 6 adet faturaya dayalı olduğu, takipte istenen katkı payı tutarının aynı miktara tekabül ettiği, davacı ile dava dışı distrübütör firmanın defterlerinin usulüne uygun tutulduğu belirlenmiştir.
... Karar sayılı ilamı ile "... davacı yanca davalıya yapılan katkı bedeli ödemelerine ilişkin fili ödeme tarihi tespit edilerek bir karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu biçimde yanılgılı değerlendirme ile fili ödeme tarihinden itibaren katı bedeline karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi de hatalı olmuştur" şeklinde işaret edilmesi üzerine mali müşavir bilirkişi tarafından sunulan 19/01/2022 tarihli ek rapor incelendiğinde; ek rapor içeriğinde her bir fatura yönünden fiili ödeme tarihinin tek tek belirtilmiş olduğu, buna göre 03/05/2013 tarihli ... numaralı faturanın fiili ödeme tarihinin de 03/05/2013 tarihi olduğu, 14/05/2013 tarihli ... numaralı faturanın fiili ödeme tarihinin de 14/05/2013 tarihi olduğu, 21/05/2013 tarihli ... numaralı faturanın fiili ödeme tarihinin de 21/05/2013 tarihi olduğu, 31/10/2013 tarihli ... numaralı faturanın fiili ödeme tarihinin de 31/10/2013 tarihi olduğu, 07/02/2014 tarihli ... numaralı faturanın fiili ödeme tarihinin de 07/02/2014 tarihi olduğu, 22/02/2014 tarihli ...numaralı faturanın fiili ödeme tarihinin de 22/02/2014 tarihi olduğu, 03/05/2013 tanzim tarihli faturaya isabet eden 4.734,22 TL işlemiş faiz, 14.05.2013 tanzim tarihli faturaya isabet eden 5.638,43 TL işlemiş faiz, asıl alacağın 4.960,15 TL tutarındaki 21.05.2013 tanzim tarihli faturaya isabet eden 2.992,69 TL işlemiş faiz, asıl alacağın 620,02 TL tutarındaki 31.10.2013 tanzim tarihli faturaya isabet eden 332,04 TL işlemiş faiz, asıl alacağın 93.000 TL tutarındaki 07.02.2014 tanzim tarihli faturaya isabet eden 49.167,29 TL işlemiş faiz, asıl alacağın 13.500 TL tutarındaki 22.02.2014 tanzim tarihli faturaya isabet eden 7.066,03 TL işlemiş faiz, asıl alacağın 279.000 TL tutarındaki cezai şarta isabet eden 1.398,10 TL işlemiş faiz talep edilebileceğinin rapor edildiği anlaşılmakla yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılmasına lüzum bulunmadığı, mevcut dosya kapsamı itibariyle karar verilebileceği, bilirkişi ek raporunun hükme esas alınabilir nitelikte olduğu kabul edilmiştir.
Tüm dosya kapsamından; davalı taraf usulüne uygun meşruhatlı tebligata rağmen defterlerini ibraz etmediğinden HMK 222. madde kapsamında usulüne uygun tutulmuş karşı taraf defterlerinin sahibi lehine delil olacağı da gözetildiğinde takipte istenen katkı payı tutarı ve kararlaştırılan cezai şart tutarı kadar davalı şirketin davacıya borçlu olduğu, yine delil tespiti ve ihtarname masrafının da talep edilebileceği, yine hükme esas alınabilir nitelikteki mali müşavir bilirkişi tarafından sunulan 19/01/2022 tarihli ek rapor ile rapor edildiği üzere fiili ödeme tarihlerinin fatura tarihleri ile aynı olduğu anlaşılmakla, fiili ödeme tarihlerinden itibaren katkı bedeline faiz işletilmesine yönelik talep yerinde görülmekle ve işlemiş faiz talebi yönünden icra takibindeki taleple bağlı kalınarak; davalı ...yöneltilen davanın kısmen kabulü ile, .... Esas sayılı dosyasına vaki itirazın kısmen iptali ile takibin 408.130,70 TL asıl alacak, asıl alacağın 9.300,29 TL tutarındaki 14.05.2013 tanzim tarihli faturaya isabet eden 5.638,43 TL işlemiş faiz, asıl alacağın 4.960,15 TL tutarındaki 21.05.2013 tanzim tarihli faturaya isabet eden 2.951,70 TL işlemiş faiz, asıl alacağın 620,02 TL tutarındaki 31.10.2013 tanzim tarihli faturaya isabet eden 332,04 TL işlemiş faiz, asıl alacağın 93.000 TL tutarındaki 07.02.2014 tanzim tarihli faturaya isabet eden 48.493,77 TL işlemiş faiz, asıl alacağın 13.500 TL tutarındaki 22.02.2014 tanzim tarihli faturaya isabet eden 6.969,23 TL işlemiş faiz, asıl alacağın 279.000 TL tutarındaki cezai şarta isabet eden 1.261,23 TL işlemiş faiz üzerinden devamına, asıl alacağa avans faizi, ihtarname ve yargılama giderinden oluşan toplam 1.482,49 TL alacağa yasal faiz işletilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, yine takipte istenen tutar sözleşme hükümleri çerçevesinde düzenlenen faturalara dayalı likit alacak olduğundan icra inkar tazminatı koşullarının oluştuğu da kabul edilerek hüküm altına alınan alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yukarıda açıklanan gerekçe ile davalı ... hakkındaki davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı ... yöneltilen davanın KISMEN KABULÜ ile, ... Esas sayılı dosyasına vaki itirazın kısmen iptali ile takibin 408.130,70 TL asıl alacak, asıl alacağın 9.300,29 TL tutarındaki 14.05.2013 tanzim tarihli faturaya isabet eden 5.638,43 TL işlemiş faiz, asıl alacağın 4.960,15 TL tutarındaki 21.05.2013 tanzim tarihli faturaya isabet eden 2.951,70 TL işlemiş faiz, asıl alacağın 620,02 TL tutarındaki 31.10.2013 tanzim tarihli faturaya isabet eden 332,04 TL işlemiş faiz, asıl alacağın 93.000 TL tutarındaki 07.02.2014 tanzim tarihli faturaya isabet eden 48.493,77 TL işlemiş faiz, asıl alacağın 13.500 TL tutarındaki 22.02.2014 tanzim tarihli faturaya isabet eden 6.969,23 TL işlemiş faiz, asıl alacağın 279.000 TL tutarındaki cezai şarta isabet eden 1.261,23 TL işlemiş faiz üzerinden devamına, asıl alacağa avans faizi, ihtarname ve yargılama giderinden oluşan toplam 1.482,49 TL alacağa yasal faiz işletilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Hüküm altına alınan alacağın %20'si oranında 95.954,89 TL icra inkar tazminatının davalı ... alınarak davacıya verilmesine,
3-Davalı ...'ya yöneltilen davanın reddine,
4-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 32.773,39 TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 5.795,41 TL harcın mahsubu ile bakiye 26.977,98‬ TL karar ve ilam harcının davalı ... alınarak davacıya ödenmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 35,90 TL başvurma harcı, 277,40 TL posta gideri (davalı ... yönünden yapılan tebligat gideri çıkarıldığından), 1 TL KEP gideri, 4.000 TL bilirkişi gideri olmak üzere toplam 4.314,30 TL yargılama giderinin kabul-ret oranına göre hesaplanan 4.309,98 TL'sinin davalı I... tahsili ile davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-... Esas sayılı dosyasına konu 1.482,49 TL ihtarname gideri, 37,50 TL ihtarname posta ücreti, 1.134,55 TL delil tespit masrafı olmak üzere toplam 1.482,49 TL yargılama giderinin davalı ... alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalılar tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
8-Davacı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 75.966,17 TL vekalet ücretinin davalı ... tahsili ile davacıya verilmesine,
9-Davalı... vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 77,24 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı... verilmesine,
10-Davalı ... vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 3/2. maddesi uyarınca, davacı yararına usuli kazanılmış hak gözetilerek, takdir olunan 41.042,59 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı... verilmesine,
11-HMK'nın 333. maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerin yüzlerine karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı.13/02/2025

...