Karar Detayı

T.C. ANKARA 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2021/281 Esas - 2024/828
T.C.
ANKARA
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/281
KARAR NO : 2024/828

GEREKÇELİ KARAR
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

HAKİM : ....
KATİP : ....

DAVACILAR : 1- ....
2- ....
DAVACILAR VEKİLİ : AV. ....
DAVALI : ....
DAVALI VEKİLLERİ : ....
DAVA : Haksız rekabetin tespiti, önlenmesi ve maddi tazminat
DAVA TARİHİ : 28/04/2021
KARAR TARİHİ : 03/12/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 30/12/2024

Davacılar tarafından davalı hakkında açılan haksız rekabetin tespiti, önlenmesi ve maddi tazminat davasının mahkememizde yapılan yargılaması sonunda ;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP ;
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle davalının tüm dünyada bilinirliği olan ... şirketinin (... ) ....'da faaliyet gösteren bayisi olduğunu, bu markaya ait motorsiklet, yedek parça ve aksesuar satışını yaptığını, davacıların ise 20/07/2018 tarihli sözleşmeye dayanarak ... şirketinin .... bayiliğini yaptıklarını, davalının 2018 yılında yurt dışından tedarik ettiği ... marka motorsikletleri yurt içinde satışa sunduğunu, bu satışa ilişkin beyan ettiği .... matrahlarını olması gerekenden düşük gösterdiğini, ithalat sırasında ödenen her türlü vergi, resim, harç, paylar ve benzeri sair unsurları matraha dahil etmediğini ve satışlarına ilişkin karlılık oranlarını düşük göstermek suretiyle .... yönünden bilerek ve isteyerek vergi ziyanına sebebiyet verdiğini, bu nedenle ... tarafından 05/10/2020 tarih ve .... sayılı vergi tekniği raporu ile davalı adına .... dönemine ilişkin özel usulsüzlük cezası kesildiğini, bu raporda belirtildiği şekilde davalının 2018 yılında yurt dışından ya da yurt içinden tedarik ettiği motorsikletleri yurt içi piyasada satışa sunduğunu, bu satışlara ilişkin beyan ettiği ... ve ... matrahlarını olması gerekenden düşük gösterdiğini, ithalat sırasında ödenen her türlü vergi, resim, harç ve paylar ve benzeri sait unsurları matraha dahil etmediğini ayrıca motorsiklet satışlarına yönelik karlılık oranlarının düşük gösterdiğinin tespitlerinin yapıldığını, davalının vergilendirme ile ilgili ödevlerini eksik yerine getirerek ve verginin eksik ve zamanında tahakkuk ettirilmemesine sebebiyet verdiğini ileri sürerek davalının eylemlerinin haksız rekabet oluşturduğunun tespitine, haksız rekabetin önlenmesine, hükmün ilanına, fazlaya ilişkin hakları kalmak üzere şimdilik 10.000,00 TL maddi tazminatı haksız rekabet eylemlerinin başladığı tarihten itibaren işleyecek kanuni faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP ;
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle davalının 2006 yılından beri motorsiklet sektöründe faaliyet gösterdiğini, ... markasının .... illerinde yetkili bayiliklerine sahip olduğunu, aynı zamanda tekstil, kişisel aksesuar, hediyelik eşya, dekorasyon ürünleri, ayakkabı, motorsiklet aksesuarları, servis, yedek parça ve motor satış işiyle uğraştığını, davacıların iddia ettikleri gibi davalının özel tüketim vergisi ve katma değer vergisini olması gerekenden düşük göstermesinin söz konusu olmadığını, davalı hakkında 2018 dönemine ilişkin özel usulsüzlük cezası kesildiğini, .... Esas nolu dosyası kapsamında bu cezanın iptali için dava açıldığını, davanın devam ettiğini, davacılara fatura kestiği tarihte davacıların ... bayiliğinin bulunmadığını, bir an için davalının eksik vergi bildiriminde bulunduğu varsayılsa bile 2018 döneminde ve öncesinde yapılan satışların kesilen faturaların 2019 yılından beri bayiliği olan davacılar ile hiçbir bağlantısının bulunmadığını, bu bakımdan davacıların hukuki yararının bulunmadığını, davacılar tarafından hukuka aykırı delil elde edildiğini ve davacılar ile davalı arasında haksız rekabet bulunmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER ;
.... Mahkemesinin 06/05/2021 tarihli cevabı yazısı ekinde gönderilen .... Esas nolu dosyada davalı tarafından ... hakkında 2018 dönemine ilişkin özel usulsüzlük cezasının iptali talebi ile dava açılmıştır.
.... 28/05/2021 tarihli cevabi yazısı ekinde gönderilen .... Soruşturma nolu dosyada şikayetçiler .... ... Şirketi ve .... Şirketi tarafından şüpheliler .... ve .... ve ortağı hakkında Vergi Usul Kanununa aykırı davranma suçundan yürütülen soruşturmada 27/05/2021 tarih ve ....nolu karar ile şüpheliler hakkında Vergi Usul Kanununun 367. maddesi gereğince mütala bulunmaması nedeni ile kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilmiştir.
.... 09/11/2021 tarihli cevabi yazısı ekinde gönderilen .... 16/01/2021 tarih ve .... Değişik İş nolu kararında .... 06/05/2021 tarih ve .... Soruşturma nolu ek kovuşturmaya yer olmadığı kararına yapılan itirazın reddine karar verilmiştir.
... 10/11/2021 tarihli cevabi yazı ile 28/09/2021 tarih ve .... nolu kararı ile davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiğini ve kararın kesinleşmediğini bildirmiş, kararın bir örneğini göndermiştir.
Mali müşavir bilirkişi ... davacıların ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi sonrasında hazırladığı 06/01/2022 tarihli raporunda davacıların 2018, 2019, 2020 ve 2021 dönemi yasal defterlerinin incelendiğini, usul yönünden incelenen davacıların 2018-2020 arası dönemdeki yasal defterleri fiziki olarak tutulduğunu, açılış noter tasdiki ve yevmiye defteri kapanış noter tasdikinin zamanında ve usulüne uygun olarak yaptırıldığını, 2021 dönemi defter-i kebir ve yevmiye defterinin e-defter olarak tutulduğunu, beratlarının zamanında ve usulüne uygun alındığını, 2021 dönemi fiziki tutulması gereken envanter defterlerinin sunulmadığını, yasal defter kayıt ve belgeler üzerinde yapılan incelemeye göre davacı ... A.Ş.'nin 2018 dönemi ve 2021 döneminde herhangi bir satışı bulunmadığını, 2019 döneminde ... hariç 5.048,633,60 TL, 2020 dönemi 7.964.291,90 TL ve dolayısıyla toplam satış tutarı ... hariç 13.012,925,50 TL olduğunu, davacı ... A.Ş.'nin 2018 ve 2019 dönemine ilişkin motosiklet satışı olmadığını, 2020 dönemi ... hariç 343.557,88 TL, 2021 dönemi 27/11/2021 tarihine kadar 15.433.351,74 TL ve dolayısıyla toplam satış tutarı ... hariç 15.776.909,62 TL olduğunu, davalı hakkında .... ayına ilişkin verilen özel usulsüzlük cezasının içeriğinin dikkate alınarak rapor düzenlenmesi istenmiş olmakla birlikte Uyap sisteminde bu hususta herhangi bir belgeye rastlanılmadığını, davacının yasal defter kayıtlarında motosikletlere ilişkin ithalat esnasında ödenen gümrük vergileri ve diğer giderler, davaya konu malın maliyetine eklendiğini ve alım-satım arasındaki farkın bu yöntemle hesapladığını bildirmiştir.
.... 19/01/2022 tarihli cevabi yazı ile 28/09/2021 tarih ve .... nolu kararın kesinleştiğini bildirmiş, kararı ve kesinleşme şerhini göndermiştir.
.... tarihsiz cevabi yazı ile davalının .... numaralı ithalatına ilişkin belgeleri göndermiştir.
.... Mahkemesinin 17/02/2022 tarihli cevabi yazısı ekinde gönderilen .... Esas nolu dosyada .... 25/10/2021 tarih ve ....Esas nolu iddianamesi ile davalının suç duyurusu sonrasında şüpheli ... hakkında haksız rekabet suçundan kamu davası açılmıştır.
.... 23/05/2023 tarihli cevabi yazı ile adli yardımlaşma kapsamında temin edilen ...Şirketinden ....'deki tüm bayilere 2018-2021 yılları arasında kesilen her marka modele ait motorsiklet faturalarına ilişkin belgeleri göndermiştir.
Mali müşavir bilirkişi ... davalının ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi sonrasında hazırladığı 23/11/2023 tarihli raporunda davalının 2018, 2019, 2020 ve 2021 yıllarına ait ticari defterlerinin kanuni şartlara uygun olarak tutulduğunu, davalı ile davacılar arasında 2018, 2019, 2020 ve 2021 yıllarında ticari işlemlerin gerçekleşmiş olduğunu, bu şekilde taraflar arasından 2018 yılından beri gelen ticari bir ilişkin mevcut olduğunu, davalının defterlerinde 31/12/2021 tarihinde davacı ... Şirketinin 9.382,90 TL borç bakiyesinin kayıtlı olduğunu, yine davalı ticari defterlerinde davacı ... Şirketinin 16.198,50 TL borç bakiyesinin kayıtlı olduğunu, davalının ticari defter kayıtlarına göre Tablo-1'de belirtilen yıllarda örneklemeye esas alınan ... marka motosikletlerin alış ve satışlarına ilişkin yapılan hesaplamada 2018 yılında 2.067,30 TL tutarında ve % -4,56 oranında zararın gerçekleştiğini, 2019 yılında % 1,34 oranında 2020 yılında % 1,37 oranında, 2021 yılında ise % 6,63 oranında brüt karın elde edildiğini, yine davalının dava konusu ... marka motosikletlerin alım/satım faaliyetine ilişkin Tablo-2'de yapılan hesaplamada 2018 yılında % 6,89, 2019 yılında % 8,50, 2020 yılında % 13,49 ve 2021 yılında ise % 11,01 oranında brüt karın elde edildiğini, davacının ticari defter kayıtları üzerinde yapılan inceleme sonucunda mali müşavir ... tarafından düzenlenen 06/01/2022 tarihli bilirkişi raporunda davacının belirtilen yıllarda dava konusu ... marka motosikletlerin alım/satım faaliyetinden elde edilen kar/zarar tutarları ve oranlarına ilişkin bir hesaplamanın yapılmadığını, açıklanan nedenle davalı şirket ile davacıların belirtilen yıllarda ... marka motosikletlerin satışından elde etmiş oldukları brüt/kar zarar tutar ve oranlarına ilişkin bir karşılaştırmanın yapılamadığını, incelemeler bölümünde ayrıntılı olarak açıklanan davalının 2018, 2019, 2020 ve 2021 yıllarında dava konusu ... marka motosikletlerin satışında elde edilen Tablo-1 ve Tablo-2'de yer alan brüt kar ve zarar tutarlarının, haksız rekabete sebebiyet verip vermediği hususlarının bilirkişilik uzmanlık alanına girmediğini bildirmiştir.
Rekabet uzmanı ..., rekabet başuzmanı ... ve mali müşavir ...'den oluşturulan bilirkişi kurulu 15/04/2024 tarihli raporunda davacıların iddiasının .... hazırladığı bir rapora dayandığını, dosyada yer alan bilgilere göre ... tarafından davalının 2018 vergilendirme dönemine ilişkin hesap ve işlemleri incelendiğini ve buna göre yapılan inceleme, araştırma ve tespitlere göre 05/10/2020 tarih .... sayılı vergi tekniği raporu düzenlendiğini, bu raporun 2. ve 4. bölümlerinde yer verildiği üzere davalının 2018 takvim yılında yurtdışından veya yurtiçinden tedarik ettiği motosikletleri yurtiçi piyasada satışa sunduğu, bu satışlara ilişkin beyan ettiği .... matrahlarını olması gerekenden düşük gösterdiği, diğer bir ifadeyle ... matrahına ( ....) dahil olması gereken ithalat sırasında ödenen her türlü vergi, resim, harç ve paylar ile benzeri sair unsurları matraha dahil etmediği ayrıca motosiklet satışlarına yönelik karlılık oranlarının düşük gösterdiği tespitlerinin yapıldığını, bu doğrultuda vergilendirme ile ilgili ödevlerini eksik yerine getirdiğini ve verginin eksik ve zamanında tahakkuk ettirilmemesine, dolayısıyla ... yönünden vergi zıyaına sebebiyet veren davalının 2018 takvim yılı yasal defter, kayıt ve belgeleri üzerinden ... müfettişliğince düzenlenen 06/10/2020 tarih ve .... sayılı vergi inceleme raporu ile 2018/1-12 dönemine ilişkin özel usulsüzlük cezası kesildiğini, bu raporda konuya ilişkin aktarılan bilgi ve tespitlere dayanarak davacıların davalının söz konusu eylemlerinin kendileri aleyhinde haksız rekabete neden olduğunu iddia ettiğini, bu iddianın açıklığa kavuşturulmasında bakılması gereken ilk ve temel hususun tarafların rakiplik durumu ile iddia edilen eylemlerin senkronize olma (aynı zaman zarfında gerçekleşme) şartının bulunması gerektiğini, dosya içeriği bilgi ve belgelerden anlaşıldığına göre davacıların iddialarına dayanak tutulan davalı eylemlerinin 2018 mali yılı içerisinde gerçekleşen eylemler olduğunu, 2018 yılı dışında ...'nca başka herhangi bir vergi zıyaı tespiti yapılmadığını, rekabet ve rakipliğe ilişkin tespit ve değerlendirmelerde bahsedildiği üzere davacının ilgili pazarda fiilen rekabet etmeye başlamalarının 2019 yılında gerçekleştiğini, dolayısıyla davalı teşebbüs arasında fiili rekabet ilişkisi bu dönemde vuku bulmaya başladığını, bu tarihten önce taraflar arası fiili bir rekabetten bahsetmenin mümkün olmadığını, bu nedenle rakip olunmayan dönemde gerçekleşen davalı eylemlerinin varsayımsal olarak ilerde ortaya çıkaracağı düşünülen davacı rekabet edebilirliği (rekabet yeteneği ya da kapasitesi) üzerinde olumsuz bir etkisinin olamayacağını, davalı tarafından gerçekleştirildiği vaki olan iddia konusu eylemlerinin 2018 mali yılı içerisinde gerçekleşmesi ve bu dönemde davalı ile davacılar arasında fiili bir rekabet/rakiplik durumunun bulunmaması sebebiyle söz konusu fiillerin davacıların ilgili pazardaki rekabet yetenekleri üzerinde olumsuz bir etkisinin olmayacağını ve iktisaden davacılar aleyhine haksız rekabet olarak değerlendirilebilecek eylemler olmadığını, sonuç olarak davacılar ile davalı arasında uyuşmazlık konusunun dayanağı olan vakıaların vuku bulduğu 2018 yılında aynı ilgili pazarda faaliyet gösteren rakip teşebbüsler olmadığını, davacılar ile davalı arası ilgili dönemde fiili bir rekabet ilişkisinin bulunmaması sebebiyle davalı tarafından ifa edilen fiillere istinaden rakip olmayan teşebbüslerin rekabet yetenekleri üzerinde ya da bu yeteneklerine haksız bir müdahalesinin mümkün olamayacağını, iktisadi ve işletmesel açıdan davacı şirketler aleyhine haksız rekabetin bulunmadığını bildirmiştir.
Rekabet uzmanı ..., rekabet başuzmanı ... ve mali müşavir ...'den oluşturulan bilirkişi kurulu 18/08/2024 tarihli ek raporunda kök rapordaki görüşlerinin değişmediğini bildirmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE ;
Dava, davalının vergilendirme ile ilgili ödevlerini eksik yerine getirerek ve verginin eksik ve zamanında tahakkuk ettirilmemesine sebebiyet verdiği vakasına dayanan haksız rekabetin tespit, önlenmesi ve maddi tazminat davasıdır.
Davacılar davalının vergilendirme ile ilgili ödevlerini eksik yerine getirdiği ve verginin eksik ve zamanında tahakkuk ettirilmemesine sebebiyet verdiği vakıasını ileri sürmüş ve haksız rekabetin tespit, önlenmesi ve maddi tazminata hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ise dava dilekçesindeki vakıaların doğru olmadığını savunmuş ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Uyuşmazlık davalının vergilendirme ile ilgili ödevlerini eksik yerine getirip getirmediği ve verginin eksik ve zamanında tahakkuk ettirilmemesine sebebiyet verip vermediği, bu vakıaların haksız rekabet oluşturmadığı hususlarındadır.
Türk Medeni Kanununun 6. maddesi gereğince kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.
Hukuk Muhakemeleri Kanununun 190. maddesine göre ispat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.
İspat yükü ilk önce kural olarak davacıya düşer, davacı davasını dayandırdığı olguları ispat etmelidir.
Davacılar ve davalı arasında uyuşmazlık konusu olan vakıalara göre genel kurala uygun olarak dava dilekçesinde dayandığı vakıaları ispat yükü davacılardadır.
İspat yükü kendisine düşen davacılar ile davalının sundukları delillerin toplanmasından, davacıların ve davalının ticari defterlerinin mali müşavir bilirkişiler tarafından incelenmesinden sonra rekabet uzmanı ..., rekabet başuzmanı ... ve mali müşavir ...'den oluşturulan bilirkişi kurulunun hazırladığı 15/04/2024 tarihli raporda sonuç olarak haksız rekabet bulunmadığı görüşünün bildirilmesi, bilirkişi kurulunun aynı görüşünü raporu itirazları değerlendirdiği 18/08/2024 tarihli ek raporunda sürdürmesi, bilirkişi kurulunun kök ve ek raporunun davacıların ve davalının ticari defterlerinin mali müşavir bilirkişiler tarafından incelenmesinden sonra hazırlandığından ve ayrıntılı değerlendirmeler içerdiğinden toplanan delillere uygun olması, davacının dayandığı ve uyuşmazlık konusu olan vakıaları ispatlar nitelikte delil sunmaması, davacılar dava dilekçesinde yemin deliline dayanmakla birlikte Türk Ticaret Kanununun 62. maddesine göre suç oluşturan dava konusu vakıaların Hukuk Muhakemeleri Kanununun 226. maddesinin 1. fıkrasının c bendi gereğince yemine konu olamayacak vakıalardan olması nedenleri ile ispatlanmayan davanın reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu 2024 yılı Harçlar Tarifesinin 1 sayılı Yargı Harçları Tarifesinin A,III/2-a maddesi gereğince haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi talebi açısından alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harcının davacılar tarafından dava açılırken yatırılan 170,78 TL peşin harçtan mahsubu ile alınması gereken 256,82 TL karar ve ilam harcı ile maddi tazminat talebi açısından alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harcının davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazine'ye gelir KAYDINA,
3-Davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin Hukuk Muhakemeleri Kanununun 326. maddesinin 1. fıkrası gereğince kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Davalı tarafından yapılan 4 adet vekalet harcı 168,50 TL ve 4 adet vekalet pulu 279,30 TL olmak üzere toplam 447,980 TL yargılama giderinin Hukuk Muhakemeleri Kanununun 326. maddesinin 1. fıkrası gereğince davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davalıya VERİLMESİNE,
5-Davacılar tarafından yatırılan avansın kullanılmayan kısmının Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333. maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra İADESİNE,
6-Davalı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Kanununun 168. maddesinin son fıkrası gereğince hüküm verildiği tarihte geçerli olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13. maddesinin 1. ve 2. fıkralarına göre haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi talebi açısından red edilen miktar dikkate alınarak hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davalıya VERİLMESİNE,
Davalı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Kanununun 168. maddesinin son fıkrası gereğince hüküm verildiği tarihte geçerli olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13. maddesinin 1. ve 2. fıkralarına göre maddi tazminat talebi açısından red edilen miktar dikkate alınarak hesaplanan 10.000,00 TL vekalet ücretinin davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davalıya VERİLMESİNE,
7-Arabuluculuk bürosu tarafından yapılıp .... tarafından karşılanan 1.360,00 TL arabuluculuk giderinin Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesinin 13. ve 14. fıkraları gereğince davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazine'ye gelir KAYDINA,
Davacılar vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 341. maddesinin 1. fıkrasının a bendi ve 345. maddesinin 1. fıkrası gereğince gerekçeli kararın tebliğinden başlayarak iki haftalık süre içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile .... Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.03/12/2024

Katip ....
e-imza

Hakim ....
e-imza