mahkeme 2024/188 E. 2025/121 K.

T.C. ANKARA 3. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/188 Esas - 2025/121
TÜRK MİLLETİ ADINA KARAR VERMEYE YETKİLİ
T.C.
ANKARA
3. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2024/188
KARAR NO : 2025/121

HAKİM : ....
KATİP : ....

DAVACI-
KARŞI DAVALI : ....
VEKİLİ : Av. ....
DAVALI -
KARŞI DAVACI : ....
VEKİLİ : Av. ....

DAVA : Faydalı Model Belgesine Tecavüzün ve Haksız Rekabetin Tespiti, Refi, Meni
DAVA TARİHİ : 17/01/2019
KARAR TARİHİ : 25/03/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 25/04/2025
BİRLEŞTİRİLEN .... .SAYILI DOSYASI
DAVACI : ....
VEKİLİ : Av. ....

DAVALI : ....
VEKİLİ : Av. ....

DAVA : Faydalı Model Belgesinin Hükümsüzlüğü
DAVA TARİHİ : 09/10/2020
KARAR TARİHİ : 15/10/2020
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 15/10/2020
ASIL DAVA:
Davacı vekilli 17/01/2019 harç tarihli dava dilekçesi ve beyanlarında özetle: Müvekkili şirketin ... sayılı faydalı modelin sahibi olduğunu, müvekkili tarafından tasarlanan bu ürünün ilgi görmesi üzerine bazı kişi ve kuruluşlarca haksız rekabete neden olacak eylemlere girişildiğini, davalı şirketin internet sitesinden satışını yaptığı .... profillerin müvekkilinin faydalı modeline konu ürün olduğunu, .... D.İş sayılı dosyası ile tespit ve tedbir talep edildiği ve ihlalin vukuu bulduğunun tespit edilmesi üzerine tedbir kararı verildiğini, anılan tedbirin icrası için gidilen adreste her ne kadar ürün bulunamamışsa da davalı şirket yetkilisinin tespite konu ürünleri .... firmasına ürettiriği şeklinde beyanın zapta geçildiğini, davalı şirket tarafından piyasaya sürülen ürünlerin müvekkiline ait ... sayılı faydalı modelden kaynaklanan haklara tecavüz ettiğini, bu durumun aynı zamanda TTK hükümlerine göre haksız rekabet oluşturduğunu belirterek, müvekkili şirketin dava konusu ... sayılı faydalı modeline tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, men ve ref'i ile ihlal teşkil eden ürünlerin toplatılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

BİRLEŞEN DAVA:
Davalı vekili, dava konusu faydalı modelin her ne kadar 2013 yılında tescil edilmişse de müvekkilinin söz konusu kurşun geçirmez cam ve alüminyum işlerine 2008 yılında başladığını, dolayısıyla müvekkilinin eskiye dayalı kullanımının söz konusu olduğunu, dava konusu faydalı modelin yeni olmadığını, aynı konuda ... sayılı tasarım tescilinin yanı sıra çeşitli yerli ve yabancı firmaların broşürlerinin mevcut bulunduğunu savunarak, davanın reddini istemiş, birleşen davada ise asıl davaya dayanak faydalı modelin yeni ve özgün bir faydalı model olmadığını, faydalı modelin hükümsüzlüğü koşullarının oluştuğunu ileri sürerek, ... sayılı faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

ÖNCEKİ DEĞERLENDİRME:
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda 30/09/2021 tarihli ve .... . sayılı kararla, asıl davada davalı ürünlerinde, davacıya ait faydalı modelin ana isteminde yer verilen 7 unsurun bir arada bulunduğunun ve dolayısıyla da anılan davalı ürününün, davacının faydalı modelinin kapsamında kaldığı iddialarının ispatlanamadığı, birleşen dava bakımından ise birleşen davada davacı tarafından sunulan delillerin, dava konusu faydalı modelin yeni olmadığını ispata yeterli olmadığı, ancak istemde sayılan 7 unsurun tamamının kullanıldığı tek bir yapılanmanın tarifnamede açıklanmadığı, buna göre istemin, tarifnamede tanımlanan buluşun kapsamını aştığı, dava konusu faydalı model yönünden mülga 551 sayılı KHK’nın faydalı modeller için hükümsüzlük koşullarının açıklandığı 165/c maddesindeki şartların oluştuğu gerekçesiyle asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulü ile davalı adına tescilli ... sayılı faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar verilmiştir.

Bu kararın davacı-birleşen davada davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine .... Dairesi'nce 08/03/2024 tarih ve .... sayılı ilamıyla ÖZETLE;
"davacı birleşen davada davalı tarafça, hükümsüzlük davası yönünden hükme esas alınan bilirkişi raporuna ciddi ve gerekçeli itirazlarda bulunulmuş olup, mahkemece bu itirazların karşılanması için ek rapor ya da yeni bir bilirkişi raporu alınmadığı gibi asıl davaya konu tecavüz iddiası yönünden de dosya kapsamında alınan bilirkişi raporları arasındaki çelişki giderilmemiştir. Oysa mahkemece, davacı birleşen davada davalının, hükümsüzlük davasında hükme esas alınan bilirkişi raporuna karşı yaptığı ciddi ve gerekçeli itirazların karşılanması, şayet faydalı modelin hükümsüzlüğü koşullarının oluşmadığının tespiti halinde de asıl dava yönünden dosya kapsamındaki raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi için yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.

22/7/2020 tarihli 7251 sayılı Kanunun 35. maddesi ile değişik 6100 sayılı HMK’nın 353/1-a-6. maddesi uyarınca "Mahkemece, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiş olması." halinde bölge adliye mahkemesi, esası incelemeden kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye veya kendi yargı çevresinde uygun göreceği başka bir yer mahkemesine gönderilmesine, duruşma yapmadan kesin olarak karar verir. Somut uyuşmazlıkta da mahkemece, birleşen davaya konu faydalı modelin hükümsüzlüğü koşullarının oluşup oluşmadığı konusunda yukarıda açıklandığı şekilde yeterli inceleme yapılmamış, buna bağlı olarak değerlendirilmesi gereken asıl davada ise raporlar arasındaki çelişki giderilmemiştir. Bu gerekliliğe uyulmaması, 6100 sayılı HMK’nın 7251 sayılı Kanunun 35. maddesi ile değişik 353/1-a-6. maddesinin yeni düzenlemesi uyarınca, "Mahkemece, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiş olması." halini oluşturur. Bu itibarla Dairemizce, davacı birleşen davada davalı vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile HMK’nın 353/1-a-6. maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın davanın yeniden görülebilmesi için mahkemesine iadesine karar vermek gerekmiştir." şeklinde gerekçe ile ilgili mahkememiz önceki kararı kaldırılarak, dosya mahkememize gönderilmiştir.

YENİ DEĞERLENDİRME
Mahkememizce deliller toplanmış, eksiklikler giderilmiş, taraflarca sunulan belgeler ile toplanan deliller incelenmiş, çözümü teknik ve özel bilgiyi gerektirdiği düşünülen konularda bilirkişi incelemesi yaptırılmış, alınan 15/10/2024 tarihli rapor ile dosyadaki kanıtlarla tutarlı, delillerin değerlendirilmesi aracı olarak denetim ve hüküm kurmaya elverişli kabul edilmiştir.

Mahkememizce uzman bilirkişi heyetinden alınan (1 Makine Mühendisi-Sınai Mülkiyet Uzmanı, 1 Fizik Mühendisi-... Vekili ve .... -Marka Vekili) 15/10/2024 havale tarihli raporda özetle;
"Dava konusu faydalı model kapsamında kalan ürün(lerin) varlığının ispatlanamadığı,
Bu durumda haksız değerlendirmesi yapılmasının da mümkün olmadığı,
Dosya kapsamında sunulan delillerin dava konusu faydalı modelin yenilik kriterini sağlamadığını ispatlamaya yeterli olmadığı,
Tarifnamede 3 farklı yapılanma açıklanmasına ve bu 3 farklı yapılanmanın hiçbirinde bağımsız istemle korunmak istenen 7 unsurun tamamının kullanılmıyor olmasına rağmen, bağımsız istemde 7 unsurun tamamının kullanıldığı farklı bir yapılanmanın korunuyor olduğu ve bu durumda mülga 551 sayılı KHK’nın 165/c maddesindeki koşullarının oluştuğu" ifade edilmiştir.

Yukarıda ifade edilen bilirkişi raporu ile ... ortadan kaldırma kararında belirtilen çelişkiler giderilmiş olup, asıl davada davacı vekilince rapora itiraz edilmemiştir.

GEREKÇE
Asıl dava faydalı model hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, ref, ve men'i; birleşen dava ise davalı adına kayıtlı ... sayılı faydalı modelin hükümsüzlüğü istemlerine ilişkindir.
... sayılı faydalı modele ilişkin uzman bilirkişi heyetince aşağıdaki tespitler yapılmış Mahkememizde de aynı yönde kanaat oluşmuştur.
Buna göre; ... sayılı faydalı model ile korunan buluşun özet kısmında “Kurşun geçirmezlik istenilen ev, işyeri, kamu kurum ve kuruluşlarına ait binalar, karakollar, nöbetçi kulübeleri vb. mekanların pencere ve kapılarının profillerinden kurşun geçmemesini ve can güvenliğini sağlayan profil yapılanması ile ilgilidir.” şeklinde açıklanmış olup söz konusu faydalı model buluşun en geniş koruma kapsamı ile tanımlandığı 1 numaralı bağımsız (ana) istem ve 2-3 numaralı bağımlı istemlerden oluşmaktadır.
Buna göre dava konusu faydalı modelin 1 numaralı ana istemi ile
-kurşun geçirmez alüminyum kasa profili (1)
-kurşun geçirmez alüminyum kanat profili (2)
-kurşun geçirmez çelik levha (3)
-ikinci kurşun geçirmez çelik levha yerleştirilebilir kanal (4)
-kurşun geçirmez cam (5)
-kurşun geçirmez çelik levha üzeri kapı yüzey kaplama malzemesi (6)
-kör kasa (7) olmak üzere toplam 7 unsur korunmaktadır.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 76 ncı maddesinin dördüncü fıkrası gereğince “Bir bağımlı istemde birden fazla isteme “veya” ifadesi kullanılarak ayrı ayrı atıfta bulunulabilir.” hükmü amirdir. Burada 3 numaralı istemin “ve” ifadesi ile aynı anda hem 1 hem de 2 numaralı istemlere atıfta bulunması yönetmeliğe uygun değildir.
Söz konusu faydalı model başvurusunun tamamına bakıldığında “kurşun geçirmez açılır pencere”, “kurşun geçirmez kapı” ve “kurşun geçirmez açılır olmayan pencere” olmak üzere 3 farklı yapılanmadan bahsedildiği ve her bir yapılanma için farklı şekiller de sunulduğu görülmüştür.
Yapılan bu açıklamaya göre kurşun geçirmez alüminyum profil kullanarak oluşturulan üç farklı yapılanma;
- Açılır pencere yapılanması
- Kapı
- Açılır olmayan pencereden oluşmaktadır.

... sayılı Faydalı Modelin Hükümsüz Kılınmasına Yönelik İddialara İlişkin Değerlendirme
Dava konusu faydalı modelin yenilik kriterine karşı deliller davacının başvuru tarihinden önceki kullanımı, ... sayılı tasarım tescili ve çeşitli dokümanlar ( .... firmasına ait dokümanlar, 2011 tarihli mezuniyet tezi çalışması) olarak tespit edilmiştir.
2008 yılındaki önceki kullanım ile ilgili olarak faydalı modelin yenilik kriterini karşılamadığı ile ilgili yeterli delil sunulmamıştır.
... sayılı tasarım tescili incelenmiş olup söz konusu tasarım tescilinde tasarımın üretileceği malzemenin “kurşun geçirmez” olduğu ile ilgili herhangi bir ifade bulunmamakla birlikte başvuru konusu 1 numaralı istemdeki 7 unsurun tamamı da bulunmamaktadır.
... standart ile ilgili dokümanda dava konusu faydalı modelin ana istemindeki 7 unsurun tamamının mevcut olduğu bir yapılanma tespit edilememiştir.
... firmasına ait sunulan dokümanlarda tarih tespit edilememiş olup söz konusu dokümanların tekniğin bilinen durumuna ait olup olmadığı belirlenememiştir. Söz konusu dokümanlar yenilik değerlendirmesinde kullanılamaz.
2011 tarihli tez çalışması incelenmiş, söz konusu tez çalışmasında birden fazla yapılanma bulunduğu tespit edilmiş olup faydalı modelin ana isteminde korunan 7 unsurun tamamının bulunduğu bir yapılanma tespit edilememiştir.
Dava konusu faydalı modelin 1 numaralı isteminde korunan 7 unsurun tamamının bulunduğu bir yapılanma/ürün tespit edilememiş olup, dosya kapsamında söz konusu faydalı modelin yeni olmadığının ispatlanamadığı değerlendirilmiştir.
6769 sayılı SMK’nın geçici 1. maddesinin 2. fıkrası uyarınca patent ve faydalı modellerin hükümsüz kılınmasında, başvuru tarihinde yürürlükte olan mevzuat hükümleri uygulanacağı belirtilmektedir. Dava konusu faydalı modelin başvuru tarihi 2013 yılı olup o tarihte geçerli olan 551 sayılı KHK hükümleri esas alınacaktır. Mülga 551 sayılı KHK’nin 165. maddesine göre;
a - Faydalı model belgesi konusunun, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 154. 155. ve 156. maddelerinde belirtilen, hükümlere aykırılığı ispat edilmişse;
b - Faydalı model belgesi konusu buluşun, buluş konusunun ilgili olduğu teknik alandaki bir uzmanın onu uygulamaya koyabilmesini mümkün kılacak yeterlikte, açık ve tam olarak tanımlanmadığı ispat edilmişse;
c - Faydalı model belgesi konusunun, faydalı model belgesi verilmesi için yapılmış olan başvurunun kapsamı dışına çıktığı veya faydalı model belgesi 45. maddeye göre ayrılmış olan bir başvuruya veya 12. maddeye göre yapılan başvuruya dayandığı ve onların kapsamlarını aştığı ispat edilmişse;
d - Faydalı model belgesi sahibinin, 157. maddeye göre faydalı model belgesi isteme hakkına sahip bulunmadığı ispat edilmişse.

Bu hallerde faydalı model belgesinin hükümsüz sayılmasına yetkili mahkeme tarafından karar verilir.
Yukarıda detaylı şekilde açıklandığı üzere, dava konusu faydalı modele ait tarifname takımında kurşun geçirmez alüminyum profil kullanarak oluşturulan üç farklı yapılanma;
- Açılır pencere yapılanması,
- Kapı,
- Açılır olmayan pencere,
olarak sunulmuştur. Bu farklı yapılanmalara ait açıklamalar ve şekiller incelendiğinde:
- Açılır pencere yapılanmasında; “kurşun geçirmez alüminyum kasa profili (1), kurşun geçirmez alüminyum kanat profili (2), kurşun geçirmez çelik levha (3), ikinci kurşun geçirmez çelik levha yerleştirilebilir kanal (4), kurşun geçirmez cam (5)”
- Kapı yapılanmasında; “kurşun geçirmez alüminyum kasa profili (1), kurşun geçirmez alüminyum kanat profili (2), kurşun geçirmez çelik levha (3), ikinci kurşun geçirmez çelik levha yerleştirilebilir kanal (4), “kurşun geçirmez çelik levha üzeri kapı yüzey kaplama malzemesi (6)”
- Açılır olmayan pencere yapılanmasında; “kurşun geçirmez alüminyum kasa profili (1), kurşun geçirmez çelik levha (3), ikinci kurşun geçirmez çelik levha yerleştirilebilir kanal (4), kurşun geçirmez cam (5), kör kasa (7)”
unsurlarının bulunduğu görülmüştür. 1 numaralı ana istemde ise 7 unsurun tamamının bir arada bulunduğu bir buluş korunmaktadır.
Tarifname ve resimler incelendiğinde bahsedilen 7 unsurun tamamını içeren bir buluşun açıklanmadığı kesindir. Yani 1 numaralı istemde korunmak istenen ve 7 unsurun tamamının kullanıldığı bir yapılanmanın tarifnamede yer almadığı tespit edilmiştir. Mülga 551 sayılı KHK’nın 47. maddesine göre istem veya istemlerin dayanağı tarifname olup istem veya istemler tarifnamede tanımlanan buluşun kapsamını aşamaz hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında dava konusu faydalı modelin isteminin tarifnamede tanımlanan buluşun kapsamını aştığı ve mülga 551 sayılı KHK’nın 165/c maddesindeki koşullarının oluştuğu değerlendirilmiştir.
Birleşen davada hükümsüzlük koşullarının oluştuğu anlaşıldığından, asıl davadaki faydalı modele tecavüz ve sair taleplerin incelenmesine gerek görülmemiş ve asıl dava reddedilmiştir.

Taraflarca sunulan belgeler ile tüm deliller incelenmiş, ... kararı, alınan rapor ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmiş olup; yukarıda açıklanan gerekçelerle, asıl dava yönünden ret, birleşen dava yönünden kabule dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:
I-Asıl davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 615,40 TL harçtan peşin alınan 44,40 TL harcın mahsubu ile 571,00 TL bakiye karar harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiği için AAÜT uyarınca 40.000,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Asıl davada davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
II-Birleşen davanın KABULÜNE,
1-Birleşen davadan davalı adına tescilli ... sayılı faydalı modelin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine,
2-Alınması gereken 615,40 TL harçtan peşin alınan 54,40 TL harcın mahsubu ile 561,00 TL bakiye karar harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiği için AAÜT uyarınca 40.000,00TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Karşı davacı tarafından yapılan aşağıda dökümü gösterilen 6.549,01 TL yargılama giderlerinin karşı davalıdan alınarak karşı davacıya verilmesine,
5-Tarafların yatırdıkları gider avanslarından kalan tutarın HMK 333/1 uyarınca karar kesinleştiğinde iade işlemi yapılmak üzere tebliğden itibaren 15 gün içinde, banka hesap numarası bildirildiğinde hesaba aktarılmasına, aksi halde .... aracılığı ile adreste ödemeli olarak gönderilmesine,
Dair verilen karar, asıl davada davalı birleşen davada davacı, yüzüne karşı asıl davada davacı birleşen davada davalı şirketin yokluğunda 6100 sayılı HMK'nun 341. ile 345. Maddelerine göre tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde .... Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf Kanun Yoluna dilekçe ile başvurulabileceğine yönelik karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 25/03/2025

Katip ....
¸e-imzalıdır

Hakim ....
¸e-imzalıdır

Davalı Karşı Davacı Masraf Dökümü:
İlk Masraf 116,60-TL
Posta Masrafı 323,00.-TL
Bilirkişi Ücreti 6.109,41‬.-TL
Toplam 6.549,01-TL