Karar Detayı

T.C. ...2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/563 Esas - 2026/82
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN
T.C.
ANKARA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2025/563 Esas
KARAR NO : 2026/82

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 30/07/2025
KARAR TARİHİ : 04/02/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 05/02/2026
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı Nazan ŞAHİN'in hissedarı ve yöneticisi olduğu dava dışı... .... .... .... ... .... ... Projesinde 6.181.000,00 TL. satış bedeliyle, A Blok 10.katta bulunan 46,47,48,49,50 numaralı bağımsız bölümler ile 3.204.000,00 TL. Satış bedeliyle B Blok 8. Katta bulunan 50,51,52 numaralı bağımsız bölümlerin satışı amacıyla iki adet sözleşme taslağı hazırlandığı ve davacıya ulaştırıldığı, davacının sözleşmeleri imzalayıp dönüş yapması beklenirken davalının sözleşme bedellerine karşılık davacı müvekkilinden teminat senedi talep ettiğini, davacının davalı ile aralarındaki eski tanışıklığa da güvenerek o tarihteki satış bedeli karşılığı olan dava konusu 1.000.000,00 EURO ve 700.000,00 EURO bedelli iki adet senedi (sonradan davalı tarafından Bono haline getirilen) imzalayarak davacıya teslim ettiğini, aynı anda davalı ile davacı arasında bu senetlerin anılan sözleşmeye istinaden verildiğini, lehdarın (davalının) bu satıştan vazgeçmesi halinde (şarta bağlı) bu senetlerin geçerli olacağına dair yazılı bir protokol yapıldığını, senetlerin tanzim tarihi ile anılan Protokol tanzim tarihinin aynı tarih olduğunu, davacının bu şekilde teminat senetlerini almasına rağmen sonrasında dava dışı Funda Grup A.Ş. İle gayrimenkul satış sözleşmelerini imzalamadığını, sözleşme konusu bedelleri de dava dışı anılan şirkete ödemediğini, kötü niyetli olarak kendisine teminat olarak verilmiş senetleri ...4. Genel İcra Dairesi'nin 2020/5469 Esas sayılı dosyası ile icra takibine konulduğunu, dava ve takip konusu senetlerin bedelsiz ve şarta bağlı olduğunu, davalı tarafından satış sözleşmesinin imzalanmadığını ve satış bedelinin de ödenmediği gibi satıştan vazgeçilmiş olduğuna dair bir irade açıklamasının da davacıya veya dava dışı şirkete ulaştırılmış bir fesih bildirimi bulunmadığını, satış ilişkisinin teminatı olarak verilen senetlerin tahsile konu olduğunu, bu sebeple icra takibine konu bonoların gerçekte teminat senedi olduğunu, şarta bağlı olarak düzenlendiğini ve şart gerçekleşmediğinden dolayı bedelsiz hale geldiklerini ileri sürerek, müvekkilinin borçlu olmadığının tespitini, icra takibinin durdurulmasını ve kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın, iş bu dava ile aynı konuda, aynı taraflar arasında ve aynı taleplerle daha önce ...6. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2022/692 Esas sayılı dosyasında menfi tespit davası açtığını ve kararın henüz kesinleşmediğini ve derdestlik itirazında bulunduklarını, ilgili bonoların takibe konulduğu ...4. Genel İcra Müdürlüğü’nün 2020/5469 Esas sayılı takip dosyasının güncel borcu, ekte sunduğumuz 28.08.2025 tarihli icra müdürlüğü dosya hesabında da görüldüğü üzere 91.266.437,69 TL’nin üzerinde olup takipte kesinleşen tutar 82.257.683,47 olduğunu, Mahkemenin ...4. Genel İcra Müdürlüğü’nün güncel dosya borcunu ve 2020/5469 Esas sayılı takip dosyasını celb etmesini ve davacıya gerçek dava değeri üzerinden harcı tamamlatmasını talep ettiklerini, diğer taraftan görev, yetki, husumet, zamanaşımı, taraf ehliyeti ve işbölümü itirazında bulunduklarını ve davanın usulden reddine karar verilmesini, davacı tarafından ikame edilen menfi tespit davasının, ...4. Genel İcra Dairesi’nin 2020/5469 sayılı dosyasında kesinleşmiş olan icra takibini bertaraf etmeye yönelik olduğunu,
Takip konusu bonoların kambiyo senedi niteliğini haiz olduğunu, şarta bağlanmadığını ve illetten mücerret olduğunu, (A)Keşidecisi davacı-borçlu Nazan Şahin, lehtarı müvekkil Gülnaz Aslan, düzenleme tarihi 26.09.2019 olan 15.03.2020 vade tarihli 700.000,00 Euro bedelli bono ile (B) keşidecisi davacı-borçlu Nazan Şahin, lehtarı Müvekkil Gülnaz Aslan, düzenleme tarihi 26.09.2019 olan 15.03.2020 vade tarihli 1.000.000,00 Euro bedelli bonodan kaynaklanan borç davacı-borçlu Nazan Şahin tarafından ifa edilmediğini, müvekkilinin, söz konusu bonolara dayanarak davacı-borçlu Nazan Şahin'e karşı ...16. İcra Müdürlüğü'nün 2020/5469 E. sayılı (...4. Genel İcra Dairesi 2020/5469 Yeni Esas) dosyası ile icra takibi başlatmış ve toplam takip çıkışı 1.404,85 TL + 1.718.108,22 Euro olan ilgili takip, davacı-borçlu Nazan Şahin'e karşı kesinleştiğini, takibe konu senetlerin kambiyo senetleri vasfında bono olup, TTK m. 776’da düzenlenen tüm zorunlu unsurları eksiksiz şekilde taşıdığını, kambiyo senetlerinin en önemli özelliklerinden birinin, illetten mücerretlik ilkesi olduğunu, bu ilke gereği, kambiyo senetlerinin temel borç ilişkisinden soyut olup, kendi başına bağımsız bir borç ikrarı niteliği taşıdığını, dolayısıyla bir bononun düzenlenmiş olması ve kanunda aranan şartları taşıması halinde alacağın varlığının karine olarak kabul edildiğini, alacaklının ayrıca temel ilişkiyi ispat yükümlülüğü olmadığını, davacı tarafın “temel borç ilişkisinin bulunmadığı” veya “teminat amacıyla düzenlendiği” şeklindeki iddialarının, senedin soyut borç ikrarı niteliğini ortadan kaldırmayacağını, zira bu iddiaların dikkate alınabilmesi için senet üzerinde açık bir kayıt bulunması gerektiğini, dosya kapsamı itibarıyla böyle bir delilin mevcut olmadığı gibi davacının, çok sayıda ve farklı türlerde davalar açmak suretiyle, iş bu haksız davayı da sadece müvekkilinin alacağını tahsil etmesini engellemek ve sürüncemede bırakmak maksadıyla açtığını,
Takibe konu senetlerin üzerinde açıkça “bedeli nakden alınmıştır” ibaresinin yer aldığını,
Davacı tarafın, 26.09.2019 tarihli bir protokolden bahsettiğini, ancak bu protokolün müvekkili yönünden bağlayıcı olmadığını, senetlerin üzerinde teminata ilişkin herhangi bir kayıt bulunmadığını, kambiyo senedinin mücerretlik özelliği gereği, senet dışındaki protokollerle senedin geçerliliği veya mahiyetinin değiştirilemeyeceğini, dolayısıyla davacının protokole dayalı iddiasının, senetlerin geçerliliğini etkilemeyeceğini,
Müvekkilinin alacağının gerçek olduğunu, ...38. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen ve 2021/308 esas sayılı dosyada birleşen iki ayrı tasarrufun iptali davasında da açıkça ortaya konduğunu, anılan davada mahkemenin, müvekkili tarafından açılan davayı kabul ederek, kambiyo senedinden kaynaklı alacağının gerçek olduğunu ve müvekkilinin alacaklı sıfatını teyit ettiğini belirterek, davanın derdestlik nedeniyle ve diğer sebeplerle usulden reddine, aksi kanaatte olunması halinde haksız davanın esastan reddine, davacının her halde alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere müvekkile karşı tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE:
Davanın, İİK 72. maddesi hükümlerine göre menfi tespit istemli olarak açıldığı, davacı taraf iddiasına göre taraflar arasında düzenlenen sözleşme kapsamında iki adet bononun teminat maksatlı ve şarta bağlı olarak davalıya verildiği, bu hususta protokol de düzenlendiği, ancak taşınmaz satışının gerçekleşmemesi ve şartın yerine gelmemesi nedeniyle davalı tarafından söz konusu teminat bonolarının iade edilmesi gerekirken ...4. Genel İcra Dairesi'nin 2020/5469 Esas sayılı dosyasıyla icra takibine konu edildiği, bu haliyle müvekkilinin davalı tarafa borçlu olmadığının tespitini talep ettiği, buna göre taraflar arasındaki uyuşmazlığın; düzenlenen bonoların taraflar arasındaki sözleşme ve protokole göre teminat maksatlı ve şarta bağlı olarak verilip verilmediği, söz konusu bonolar nedeniyle davacının davalıya borçlu olup olmadığı, davalının derdestlik itirazının yerinde olup olmadığı, harcın yeterli olup olmadığı konularından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
Davaya konu ...4. Genel İcra Dairesinin 2020/5469 Esas sayılı dosyası incelendiğinde; davalı alacaklı Gülnaz ASLAN tarafından davacı borçlu Nazan ŞAHİN aleyhine 26/09/2019 tanzim ve 700.000 EURO ve 1.000.000 EURO değerli 2 adet bono ve ...14 Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/102 D.iş sayılı ihtiyati haciz kararına istinaden asıl alacak ve ferileri dahil toplam 1.718.108,22 EURO + 1.404,85 TL alacak için kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi yapıldığı anlaşılmıştır.
Takibe konu 1.000.000,00 Euro ve 700.000,00 Euro bedelli bonolar incelendiğinde; keşidecisinin davacı Nazan Şahin, lehdarının davalı davalı Gülnaz Aslan, keşide tarihinin 26/09/2019, keşide yerinin Antalya, ödeme tarihinin 15/06/2020, vade tarihinin "boş", bedelinin "nakden" alındığı kayıtlarının bulunduğu anlaşılmaktadır.
26/09/2019 tarihli "Protokol" isimli belge incelendiğinde; taraflarının davacı Nazan Şahin ve davalı Gülnaz Aslan olduğu, "Funda Grup İnşaat tarafından 21/06/2018 tarihinde Gülnaz ASLAN adına yapılmış satış sözleşmesine istinaden 1.000.000 EURO ve 700.000 EURO senet düzenlenmiştir. Alıcı Gülnaz ASLAN eğer ki bu satıştan vazgeçecek olursa bu senetler geçerlidir." hükümlerini içerdiği anlaşılmaktadır.
Davacı tarafından dava dilekçesi ekinde sunulan gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi hükümleri incelendiğinde; satıcının Funda Grup İnşaat... A.Ş. alıcının Gülnaz ASLAN, taşınmazın ...İli Çankaya İlçesi 29186 ada 3 parsel B blok kat:8 bölüm no:51/52 no'lu taşınmaz satımı hususunda düzenlendiği anlaşılmaktadır.
...10.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/161 Esas sayılı dosyası incelendiğinde; Gülnaz ASLAN tarafından davalılar Nazan ŞAHİN ve Nurhayat KARAÇAYIR aleyhine İİK'nın 277 vd. maddelerine göre tasarrufun iptali istemli dava açıldığı, yapılan yargılama sonucunda 06/02/2024 tarih ve 2021/161 Esas 2024/63 Karar sayılı kararı ile asıl ve birleşen davanın reddine karar verildiği, karar gerekçesinde; dosyaya davalı tarafça sunulan ve davacıya gönderildiği iddia olunan sözleşme suretinden de anlaşıldığı üzere her iki bononun bu sözleşmenin teminatı olarak verildiğinin kabulü gerekmekle bir şarta bağlı olarak davalı-borçlu tarafından davacıya verilmiş olan her iki senetten dolayı taraflar arasında gerçek bir alacağın bulunmadığı yönünde vicdani kanaate varıldığından asıl ve birleşen davalar yönünden açılan davaların reddine karar verildiğinin belirtildiği, ancak karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosyayı inceleyen ...BAM 16. Hukuk Dairesi'nin 18/12/2025 tarih 2024/921 Esas 2025/3493 Karar sayılı ilamı ile davacının asıl davaya yönelik istinaf talebinin kabulü ile kararın kaldırılmasına karar verildiği, karar gerekçesinde alacağın dayanağı olan senetlerin teminat senedi olarak verilip verilmediğinin eldeki davada incelenemeyeceği gerekçesinin de yer aldığı anlaşılmaktadır.
...6.ATM'nin 2022/692 Esas sayılı dosyası incelendiğinde, Nazan Şahin tarafından Gülnaz ASLAN aleyhine davaya konu 1.000.000 EURO ve 700.000 EURO bedelli 2 adet bono dolayısıyla davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti istemli olarak dava açıldığı, yapılan yargılama sonucunda 07/03/2023 tarih ve 2022/692 Esas 2023/167 Karar sayılı kararı ile davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
...C.Başsavcılığının 2021/90155 sor.nolu dosyası incelendiğinde; müşteki Nazan ŞAHİN'in şikayeti üzerine, şüpheli Gülnaz ASLAN hakkında 1.000.000 EURO ve 700.000 EURO bedelli 2 adet bedelsiz senedi kullanma suçlaması ile yapılan soruşturma sonucunda 06/07/2021 tarih ve 2021/90155 Soruşturma ve 2021/99457 Karar sayılı kararı ile kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği anlaşılmıştır.
Temel borç ilişkisindeki bir edimin teminatı olarak düzenlenen kambiyo senetlerinde, teminat ettikleri husus gerçekleşinceye kadar geçici bedelsizlik, gerçekleşince kesin bedelsizlik söz konusudur. Eğer teminat ettikleri husus gerçekleşmez ise senette bedelsizlik ortadan kalkacaktır. Bu itibarla kambiyo senedinin teminat amacıyla düzenlenmesi hâlinde borçlu, senet lehtarın elindeyse (ciro görmemişse), teminatı talep etme şartlarının oluşmadığını (riskin gerçekleşmediğini) ya da alacaklının senedin teminatını oluşturduğu borç miktarını aşan bir talepte bulunduğunu kişisel def’î olarak öne sürebilir.
Senedin teminat senedi olduğu senet metninden anlaşılamıyor ise, senedin sözleşme ile bağlantısı kanıtlanmalıdır. Sözleşmede senedin vade, tanzim tarihi ve miktarlarına açık bir şekilde atıf bulunmalıdır. Senede açıkça atıf bulunan sözleşmede senedin teminat amacıyla verilmiş olduğu belirtilmiş olabilir.
Kambiyo senedinin teminat senedi olduğundan bedelsizliğine dair iddia ile açılan menfi tespit davasında ispat yükü, iddia olunan bu vakıadan kendi lehine hak çıkaran senet borçlusuna ait olacaktır.
Yargıtay HGK'nın 23.02.2021 tarih ve 2021/12-350 Esas ve 2021/152 Karar sayılı kararı ile de açıklandığı üzere; bononun teminat senedi olduğu senet metninden anlaşılamıyor ise İİK’nın 169/a maddesi kapsamında bononun sözleşme ile bağlantısı kanıtlanmalıdır. Sözleşmede senedin vade, tanzim tarihi ve miktarlarına açık bir şekilde atıf bulunmalıdır. Senede açıkça atıf bulunan sözleşmede senedin teminat amacıyla verilmiş olduğu belirtilmiş olabilir.
Buna göre, 26/09/2019 tarihli protokolde, vade tarihi içermeyen takip konusu bonoların bedeline açıkça atıf bulunduğu, protokol ile senetlerin düzenleme tarihinin ve yerinin aynı olduğu gözeltildiğinde İİK’nın 169/a maddesi kapsamında bonoların sözleşme ile bağlantısının kanıtlandığının ve belirtilen protokolün içeriğine göre senetlerin teminat amacıyla verildiğinin, alacağın varlığının ve miktarının yargılamayı gerektirdiğinin kabulü gerekir. Bononun teminat senedi olduğu senet metni dışındaki belgelerle ispatlandığından İİK’nın 168/5 ve 169/a maddesi kapsamında borca itiraz olarak değerlendirilmelidir.
Yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamına göre; davanın bonolara istinaden başlatılan icra takibi dolayısıyla davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti istemli olarak açıklandığı, taraflar arasındaki temel uyuşmazlığın takibe konu bonoların teminat senedi olup olmadığı noktasında olduğu, az yukarıda da açıklandığı üzere, davacı tarafından sunulan 26/09/2019 tarihli protokol hükümleri incelendiğinde; vade tarihi içermeyen takip konusu bonoların bedeline açıkça atıf bulunduğu, protokol ile senetlerin düzenleme tarihinin ve yerinin aynı olduğu gözetildiğinde bonoların sözleşme ile bağlantısının kanıtlandığının ve belirtilen protokolün içeriğine göre senetlerin teminat amacıyla verildiğinin kabulünün gerektiği, bu haliyle davacının iddiasını ispatladığı, buna göre alıcı Gülnaz ASLAN eğer ki bu satıştan vazgeçecek olursa bu senetlerin geçerli olacağının senetlerde kararlaştırıldığı, bu defa ispat yükü üzerine geçen davalının şartın gerçekleştirildiğini ispatlayamadığı sonuç ve kanaatine varılarak menfi tespit davasının kabulüne karar verilip aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Ancak, davalı tarafından takibin kötü niyetli olarak yapıldığı hususunun ispatlanamaması nedeniyle davacının kötü niyet tazminatı isteminin reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KABULÜ ile; davaya konu ...4. Genel İcra Dairesi'nin 2020/5469 Esas sayılı dosyası ile davalı tarafından başlatılan icra takibinden dolayı davacının davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
2-Davacının kötü niyet tazminatı talebinin REDDİNE,
3-Alınması gerekli 1.076.006,84 TL harçtan peşin alınan 269.001,72 TL harcın mahsubu ile bakiye 807.005,12 TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
4-Davacı tarafından yatırılan 269.001,72 TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan AAÜT uyarınca belirlenen 1.185.036,41 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
6-Davacı tarafından yapılan 325,00 TL (ilk yargılama gideri, bilirkişi ücreti, posta gideri vs. olmak üzere) yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
7-Davacı tarafından yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK 333. Maddesine uygun şekilde davacıya İADESİNE,
8-6325 Sayılı Kanunun 18/4-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 3.600,00 TL arabuluculuk giderinin davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ...Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 04/02/2026