Karar Detayı

T.C. ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/755 Esas - 2024/728

T.C.
ANKARA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/755 Esas
KARAR NO : 2024/728

HAKİM : .......
KATİP : .......

DAVACI :.......
VEKİLİ : Av. .......
DAVALI : 1- .......
.......
VEKİLİ : Av. .......
AVALILAR : 2- .......
3- .......
4- .......
5- .......
6- .......
7- .......
8- .......
9-.......
10- .......
11- .......
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 25/10/2023
KARAR TARİHİ : 09/12/2024
KR.YZL.TARİHİ : 09/01/2025
Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
TALEP :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; teşekküllerinin, .......'nın ilgili kuruluşlarından biri olup, bir ... olduğunu, teşekküllerinin kuruluş gayesi, elektrik enerjisini üretmek ve satışını yapmak olduğunu, ... olması nedeniyle 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi bulunan teşekkülleri, asıl işi olanı elektrik üretmenin dışında herhangi bir mal ya da hizmet alımına ya da yapımı işine ihtiyacı olması halinde, bunları 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde ihale yoluyla değişik firmalardan temin etmekte olduğunu, teşekküllerinin ... bağlı ....... ait işletme, bakım ve onarım işleri bir bütün olarak 2000-2014 yılları arasında yüklenici firmalara verildiğini ve yüklenici firmalar ile hizmet alım sözleşmeleri imzalandığını, yüklenici firmalar bünyesinde çalışan işçilerden olan; ...'nin 20.02.2014 tarihinde iş akdinin sonlandığını ve çalıştığı dönemlere ilişkin olarak Kıdem Tazminatı, Fazla Çalışma Ücreti, UBGT Ücreti ve Yıllık İzin Ücreti alacağı için dava açtığını ve bu davanın neticesinde teşekküllerince ilgili icra dairesine 51.294,71-TL ödeme yapıldığını, bu ödeme ise 43.500,00 TL'lik teminat mektubunun 23.08.2019 tarihinde nakde çevrilmesi ve 7.794,71-TL'lik bakiye borç ödemesinin 12.09.2019 tarihinde icra dairesi hesabına yatırılması ile gerçekleştiğini, yüklenici firmalarla imzalanan sözleşme hükümleri gereği teşekküllerince ödenmek zorunda kalınan Kıdem Tazminatı, UBGT Ücreti, Fazla Mesai Ücreti ve Yıllık İzinden yüklenici firmaların sorumlu olduğunu, teşekkülleri tarafından yapılan tüm ödemelerin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte rücuen ödenmesi taleplerinin olduğunu, tüm bu sebeplerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; yüklenicilerin sorumlu olmasına rağmen teşekküllerince yapılmak zorunda kalınan tüm ödemelerin icra dosyasına yapılan ödemeler, açılan dava ve takip nedeniyle ödenmek zorunda kalınan harç ve masraflar dahil olmak üzere yüklenicilerin sorumluluğu oranında ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle taraflarına ödenmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde bahsi geçen ve dilekçeye ekli olduğu belirtilen belge ve bilgilerin hiçbirinin dava dilekçesinin ekinde müvekkiline tebliğ edilmediğini, davacının dilekçesinde, asıl işveren sıfatı ile istihdam ettiği dava dışı işçiye ödenen tazminat ve sair işçilik alacaklarının rücuen tahsilini talep etmekte olduğunu, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte, davacının müvekkiline rücu edebilmesi için yasada öngörülen 2 yıllık sürenin dolmuş olma ihtimaline binaen "hak düşürücü süre" itirazında bulunduklarını belirttiklerini, davanın öncelikle hak düşürücü süre yönünden reddine karar verilmesini istediklerini, davanın dayanağının işçi alacağının rücuen tahsili olup, müvekkili şirketin kendisine tazminat ödenen işçinin "İhale süresi ile sınırlı olarak" işvereni durumunda olduğunu, buna karşın davacı idarenin dava dışı işçinin "asıl işvereni durumunda olduğu" ise kesinleşen mahkeme kararı ile sabit olduğunu, kesintisiz olarak devreden zincirleme hizmet akitleri ve yasal düzenlemeler gereği, asıl işveren olan davacı idarenin, istihdam ettiği işçilerin tüm çalışma dönemlerine ilişkin tüm hak ve alacaklarından sorumlu olduğunu, 11 Eylül 2014 tarihinde “6552 Sayılı İş Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması İle Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun” yürürlüğe girdiğini, anılan yasanın 8.maddesi ile getirilen düzenleme uyarınca işçiyi istihdam eden idare işçinin tüm çalışma dönemine ait hak ve alacaklardan tek başına sorumlu tutulduğunu, taraflar arasında imzalanan Hizmet Alım Sözleşmesi gereğince müvekkili şirkete çalışanların kıdem tazminatları vs. işçilik hak ve alacaklarına karşılık olmak üzere idare tarafından herhangi bir ödemenin de yapılmadığını, sözleşme ve İhale Şartnamesi ile idare tarafından ödenmemiş bir alacak kaleminden dolayı ve yine şartları da karşılıklı müzakere edilmeden idare tarafından tek taraflı olarak belirlenmiş bir tip sözleşme uyarınca müvekkillerin sorumlu tutulmasının yasal dayanağı olmadığı gibi bu durumun hukuka ve hakkaniyete de aykırı olduğunu, davacının rücu hakkı olduğu sonucuna varılacak dahi olsa, müvekkili şirketlerin sorumluluğunun ancak dava dışı işçiyi çalıştırmış oldukları dönem ile sınırlı olacak şekilde ve yine o tarihte işçinin almakta olduğu ücret üzerinden hesaplanacak yalnızca kıdem tazminatı miktarı ile sınırlı olacağını, dava dışı işçinin müvekkili bünyesindeki toplam çalışması ihale süresi ile ve yalnızca bu dönemle sınırlı olduğunu, bu tarihler haricinde kalan çalışma dönemine ilişkin olarak yapılan ödemelerden müvekkillerin sorumluluğunun bulunmadığını, mahkememizce davacı idarenin yapmış olduğu ödeme nedeni ile rücu hakkı bulunduğu kabul edilecek dahi olsa bu miktarın davacı tarafça yapılan ödemenin tamamı olmadığını, Yargıtay’ın da pekçok içtihadında belirtildiği üzere, taraflar arasında işçiye karşı müştereken ve müteselsilen sorumluluk bulunmakla birlikte, tarafların ödenen bu miktardan birbirlerine karşı yarı yarıya sorumlu olduklarını, bu anlamda müvekkilin sorumluluğunun en fazla ödenen miktarın yarısı ile sınırlı olması gerektiğini, tüm bu sebeplerle; 6552 sayılı yasanın 8.maddesi ile getirilen düzenleme uyarınca tazminat ödemelerinden sorumluluk münhasıran davacı idareye ait olduğundan müvekkili hakkındaki davanın reddine, Mahkemenin aksi kanaatte olması halinde, müvekkilin yalnızca kıdem tazminatından ve dava dışı işçiyi çalıştırdığı dönemle - ücretle sınırlı olacak şekilde ve yine davacı ile birlikte yarı yarıya sorumlu olduğunun kabulü ile fazlaya ilişkin taleplerin reddine, yargılama harç ve giderleri ile Mahkeme vekalet ücretinin davacı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE :
Dava, Tazminat (Rücuen Tazminat) davasıdır.
Taraflar arasındaki ihtilafın; Davacı işyerinde davalılar bünyesinde çalışan dava dışı işçi ...'ye , ....... Esas sayılı dava dosyasında verilen ilam doğrultusunda , ....... Esas sayılı icra takibinin neticesinde davacı tarafça ödenen işçi alacaklarının davalılara rücu edilip edilemeyeceği, edilebilecek ise miktarı noktasında toplanmıştır.
....... Mahkemesi'nin yazı cevapları dosya kapsamına alınmıştır.
HMK 266.maddesi uyarınca Çözümü özel ve teknik bilgiyi gerektiren hususlar olan alacak hesabı konusunda rapor alınmıştır.
17/05/2024 tarihli bilirkişi raporunda; davacı aleyhine açılan işçilik alacağı davasının icraya konması nedeniyle ödediği 51.294,71 TL'yi davalılara sadece işçinin kendilerinde çalıştığı dönemlerle bağlı olarak rücu edebileceğini; dava dışı işçiyi davalılar dışında çalıştıranlar da bulunduğunu; davalıların bir kısmının dava dışı işçiyi bu dönemlerde çalıştırdığına dair kayda rastlanmadığını, Davalıların sorumluluğunun: ...'ın 8.799,63-TL, ...'ın 2.455,43 TL, ...'nın 4.368,88 TL, ...'nin 901,98 TL, ...'un bulunmadığını, ...'in bulunmadığını, ...'ın 3.668,16 TL, ...'in bulunmadığını, ....'nin 3.948,79 TL, ...'in 3.658,12 TL, ...'ın 3.968,83 TL olduğunu rapor etmiştir.
19/07/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda; davacı aleyhine açılan işçilik alacağı davasının icraya konması nedeniyle ödediği 51.294,71 TL'yi (23/08/2019 tarihinde 43.500,00 TL; 12/09/2019 tarihinde 7.794,71 TL) davalılara sadece işçinin kendilerinde çalıştığı dönemlerle bağlı olarak rücu edebileceğini, davalıların sorumluluğunun: ...'ın 6.093,08 TL, ...'ın 2.943,53 TL, ...'nın 5.501,03 TL, ...'nin 619,05 TL, ...'un 5.077,57 TL, ...'in 2.104,73 TL ( Bu bedelin 1.471,77 kısmı davalı ... ile müteselsilen), ...'ın 2.538,78 TL, ...'in 1.471,77 TL (davalı ... ile birlikte müteselsilen), ....'nin 2.740,49 TL, ...'in 2.538,78 TL, ...'ın 4.765,15 TL olduğunu rapor etmiştir.
Davacı yan her bir davalıya karşı 100,00 TL üzerinden ödeme tarihi itibari ile avans faizi istemi ile açılan dava bilirkişi ek raporu uyarınca ; 15/10/2024 tarihli dilekçesi ile dava değerini 28.421,16-TL arttırmış ve davalı ... ..LTD.ŞTİ.dışındaki davalılardan 29.421,16-TL talepte bulunmuştur.
Mahkememiz'in 5 nolu celsesinde davalı ... ..LTD.ŞTİ. yönünden tefrik kararı verilmiştir..
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda;
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. ... kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanununa göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve fer'ilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.
İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.
Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır. Davanın itirazın iptali şeklinde açılmış olması durumunda ise takibin hangi davalı açısından hangi miktarla devam edeceği ayrı ayrı belirlenmelidir.
Yapılan açıklamalar doğrultusunda 19/07/2024 tarihli ek bilirkişi raporu doğrultusunda dava dışı işçinin davalılar nezdindeki çalışma süreleri nazara alınarak;Açılan davanın KABULÜNE,Davalı ... İnşaat ... Ltd. Şti yönünden 6.093,08-TL, davalı ... ... Ltd. Şti yönünden 2.943,53-TL, davalı ..... Ltd. Şti yönünden 619,05-TL, davalı ...... Ltd.ŞTi yönünden 5.077,57-TL, davalı ..... Ltd. Şti yönünden 632,96-TL, davalı ....... Ltd.Şti ve davalı ...... Ltd. Şti yönünden müştereken ve müteselsilen olmak üzere 1.471,77-TL, davalı ... ... Ltd. Şti yönünden 2.538,78-TL, davalı ...... Ltd.ŞTi yönünden 2.740,49-TL, davalı ...... Ltd. Şti yönünden 2.538,78-TL, davalı ... ... Ltd.ŞTi yönüden 4.765,15-TL nin son ödeme tarihi olan 12/09/2019 tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte her bir davalının belirlenen sorumluluk miktarı uyarınca davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :
1-Açılan davanın KABULÜNE,
Davalı ... İnşaat ... Ltd. Şti yönünden 6.093,08-TL, davalı ... ... Ltd. Şti yönünden 2.943,53-TL, davalı ..... Ltd. Şti yönünden 619,05-TL, davalı ...... Ltd.ŞTi yönünden 5.077,57-TL, davalı ..... Ltd. Şti yönünden 632,96-TL, davalı ....... Ltd.Şti ve davalı ...... Ltd. Şti yönünden müştereken ve müteselsilen olmak üzere 1.471,77-TL, davalı ... ... Ltd. Şti yönünden 2.538,78-TL, davalı ...... Ltd.ŞTi yönünden 2.740,49-TL, davalı ...... Ltd. Şti yönünden 2.538,78-TL, davalı ... ... Ltd.ŞTi yönüden 4.765,15-TL nin son ödeme tarihi olan 12/09/2019 tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte her bir davalının belirlenen sorumluluk miktarı uyarınca davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine,
2-Alınması gerekli karar ve ilam harcı 2.009,75-TL olduğundan, peşin alınan 755,40-TL'nin (peşin+ıslah) mahsubu ile bakiye 1.254,35-TL'nin davalıların sorumluluk oranlarına göre;
- 259,65-TL 'sinin davalı ... Şirketi 'den,
-125,43-TL 'sinin davalı ... Şirketi 'den,
-26,34-TL 'sinin davalı ... Şirketi 'den,
-216,37-TL 'sinin davalı ... Şirketi 'den,
-26,96-TL 'sinin davalı ... Şirketi' den
-62,77-TL 'sinin davalı ... Şirketi ve ... Şirketi'nden müştereken ve müteselsilen,
-109,12-TL 'sinin davalı ... Gen. Temz. Hizm. İth. İhr. ve San. Tic.ltd.şti. 'den,
-116,77-TL 'sinin davalı ... Şirketi' den
-107,87-TL 'sinin davalı ... Şirketi' den
-203,07-TL 'sinin davalı ... Şirketi' den alınarak hazineye irat kaydına,
3-Zorunlu arabuluculuk gideri olan 3.360,00-TL'nin davalıların sorumluluk oranlarına göre,
- 695,52-TL 'sinin davalı ... Şirketi 'den,
-336,00-TL 'sinin davalı ... Şirketi 'den,
-70,56-TL 'sinin davalı ... Şirketi 'den,
-579,6‬0-TL 'sinin davalı ... Şirketi 'den,
-72,25-TL 'sinin davalı ... Şirketi' den
-168,00-TL 'sinin davalı ... Şirketi ve ... Şirketi'nden müştereken ve müteselsilen,
-292,32‬-TL 'sinin davalı ... Gen. Temz. Hizm. İth.ihr.ve San. Tic.ltd.şti. 'den,
-312,81-TL 'sinin davalı ... Şirketi' den
-288,96‬-TL 'sinin davalı ... Şirketi' den
-543,98-TL 'sinin davalı ... Şirketi' den alınarak hazineye irat kaydına,
4-Davacı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca davalıların sorumluluk oranlarına göre hesaplanan,
- 6.093,08-TLvekalet ücretinin davalı ... Şirketi 'den,
-2.943,53-TL vekalet ücretinin davalı ... Şirketi 'den,
-619,05-TL vekalet ücretinin davalı ... Şirketi 'den,
-5.077,57-TLvekalet ücretinin davalı ... Şirketi 'den,
-632,96-TL vekalet ücretinin davalı ... Şirketi' den
-1.471,77-TL vekalet ücretinin davalı ... Şirketi ve ... Şirketi'nden müştereken ve müteselsilen,
-2.538,78-TLvekalet ücretinin davalı ... Gen. Temz. Hizm. İth.ihr.ve San. Tic.ltd.şti. 'den,
-2.740,49-TLvekalet ücretinin davalı ... Şirketi' den
-2.538,78-vekalet ücretinin davalı ... Şirketi' den
-4.765,15-TLvekalet ücretinin davalı ... Şirketi' den alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yatırılan 1.063,65-TL harç toplamı ile 9.954,75-TL posta, tebligat, bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 11.018,4‬0-TL yargılama giderinin davalıların sorumluluk oranlarına göre,
- 2.280,80-TL 'sinin davalı ... Şirketi 'den,
-1.101,84-TL 'sinin davalı ... Şirketi 'den,
-231,38-TL 'sinin davalı ... Şirketi 'den,
-1.900,67-TL 'sinin davalı ... Şirketi 'den,
-236,89-TL 'sinin davalı ... Şirketi' den
-550,96-TL 'sinin davalı ... Şirketi ve ... Şirketi'nden müştereken ve müteselsilen,
-958,60-TL 'sinin davalı ... Gen. Temz. Hizm. İth.ihr.ve San. Tic.ltd.şti. 'den,
-1.025,81-TL 'sinin davalı ... Şirketi' den
-947,58-TL 'sinin davalı ... Şirketi' den
-1.783,87-TL 'sinin davalı ... Şirketi' den alınarak davacıya verilmesine,
6-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ....... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 09/12/2024
Katip ....... Hakim.......
✍e-imzalıdır ✍e-imzalıdır