mahkeme 2020/173 E. 2023/339 K.

T.C. ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2020/173 Esas - 2023/339
T.C.
ANKARA
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2020/173 Esas
KARAR NO : 2023/339

HAKİM : ...
KATİP : ...

DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1- ...
2- ...
3-...
: 4- ...
VEKİLLERİ : Av....
Av. ...

DAVA : Tazminat (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 23/03/2020
KARAR TARİHİ : 02/06/2023
KARAR YAZMA TARİHİ : 23/06/2023

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA DİLEKÇESİ: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili .... ile 01.03.2007 tarihinde “.... Esasları” adıyla bir sözleşme imzaladığını, Sözleşmenin 1. maddesine göre mevcut veya yeni bir şirkele... grubunun %66, ...'nın %34 ortak olacağını, Sözleşmenin 2. maddesine göre Müvekkilinin, ... ruhsatını, yani toplamda 4 adet ruhsatını ayni sermaye olarak koyacağını, ... Grubunun ise 150.000,00 TL (YIL) nakdi sermaye koyacağını ve ...Grubunun tüm makine ve araçları da sözleşme kapsamında projenin uygulanması amacıyla proje yürütmesine devir ve toeslim edileceğini, Müvekkili ,,,'nın, Davalı .... üzerinde emaneton durduğunu ve talebi halinde devredileceğini, Sözleşmenin 2, maddesine göre müvekkilinin, .. Ruhsatını ve yine İzmir Karaburun'dan bir başka ruhsatının satışından elde edilen 150.000,00 TL (YTL) yi nakdi sermaye olarak koyduğunu, Müvekkili ...'nın, Davalılar....ile 11.05.2011 tarihinde bir PROTOKOL imzaladığını, PROTOKOL gereğince, ...'ndeki 966'lık,,,hissesi ...'a devredileceğini, ,,,'e devir bedeli ve 2010-2011 yılı masrafları toplam olarak 300 bin TL ... tarafından ödeneceğini, ,,,n hisse dağılımının yeni kompozisyonunun ... %32,5 şeklinde olacağını, devir sonrası (Tesislerin) finansman temini ...n sorumluluğunda olacağını, yapılacak bu masrafların ortakların şirket katılım payı olarak kabul edileceğini, ,,,'nın kalılım payı olarak .... ...deki 58542 (işletme),,, (arama) sayılı ruhsatlar csas alınacağını, Bu üç sözleşmenin de bir birlerini takip eden ve birbirlerini tamamlayan sözleşmeler olduğunu, Müvekkilinin 01.03.2007 tarihli sözleşme gereği, sözleşmede sayılan 4 adet ruhsatını ...ne devrettiğini, Müvekkilinin 08.06.2007 tarihli sözleşme gereği olarak, ...Ruhsatını ve yine İzmir Karaburun'dan bir başka ruhsatını da daha önce ....'ye devrelmiş olduğundan, bu ruhsatların satışından elde edilen 150.000,00 TL (YTL)yi doğrudan ....'nin kasasına aktarıldığını, Müvekkilinin bu şekilde, birbirlerini takip eden ve birbirlerini tamamlayan bu üç sözleşmedeki edimlerinin tamamını kendi bütçesinden de harcama yaparak yerine getirdiğini, Davalılar, bir birlerini takip eden ve birbirlerini tamamlayan bu üç sözleşmedeki edimlerini hiç bir biçimde yerinc getirmediklerini, Müvekkiline....'nin hisselerini sözleşmeler gereği devretmediklerini, Müvekkilinin projeyi yürütme ve geliştirme yönündeki tüm girişimleri her seferinde çeşitli gerekçelerle engellendiğini, sözleşmeler gereği Müvekkilinin denetiminc verilen araçlar, iş makineleri ve her türlü ekipmanın imzalanan tutanaklarla Müvcekkilinden geri alındığını, projenin yürütülmesinin bu şekilde tamamıyla engellendiğini, Davalıların, devir ile Müvekkilinin denetiminden çıkarılan ruhsatları takip etmeyip sürelerini yuzatmadıklarını,....deki... (işletme) 20060751 (arama) sayılı ruhsatların 2016 yılında düştüğünü, ruhsatların hangi tarihlerde düştüklerine dair bilginin ...na yazılacak yazı sonucunda öğrenilebileceğini, Davalıların kusurlu olarak edimlerim yerine getirmedikleri Müvekkilinin uğradığı zararın/alacağının, davalıların edimlerim yerine getirmemeleri ve Müvekkilini projenin yürütülmesi konusunda engellemeleri sonucu Müvekkilinin projeden beklediği ve elde edemediği gelir, satılan ruhsatlardan elde edilip Davalı ...., kasasına aktarılan meblağ ve ruhsatların düşmesinden dolayı Müvekkilinin uğradığı zarar ioplamından ibaret olduğunu beyanla şimdilik 1.000,00 TL'lik kısmının, alacağın oluştuğu larihten itibaren hesaplanacak ticari faizi ile birlikte Davalılardan tahsilini talep etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİ: Davalılar vekili cevap dilekçesinde; Alacağın zamamaşımına uğradığını, Müvekkillerinden ...'in taraf sıfatı bulunmadığını, İddia edilen “maden ortaklığı"nım kanunen geçerli olmadığını, maden haklarının devrinde özel devir şartı arandığını, bu hakkın şirket ana sözleşmesinde yer alması veya Maden Kanunu'nun 5. maddesi ikinci ve üçüncü fıkrasında; maden nıhsatlarının devredilebileceğini, devrin Bakanlık onayı ile gerçekleşerek durumun maden siciline şerh edilmesiyle devir muamelesinin tamam olacağını, yine mezkur kanunun 5. maddesinin birinci fıkrasında arama tuhsalı ve işletme ruhsatı haklarının hisselere bölünemeyeceğini ve bir bütün halinde muameleye tabi tutulacağını, maden hakkınım sermaye olarak getirilmesinin, ancak şirkete ilgili merciden devredenin rızası aranmaksızın devir ve talep ctme hakkı bahşedeceğini, Maden haklarının maden ortaklığı adlı adi şirket türlerine sermaye olarak konulmasına ve işletilmesine Maden Kanununuan izin vermediğini, konusu maden hakkının "maden ortaklığı” adlı bir tür şirkete devri olan şirket sözleşmelerinin, şekle aykırılık ve böyle bir sözleşmenin ifası mümkün olmadığı için geçersiz olduğunu, davacının, maden tuhsatını 2006 yılında devrettiğini, ruhsatname üzerindeki tüm tasarruf hakkının müvekkili .....e geçtiğini, davacının ruhsatını devrettiği tarihten itibaren herhangi bir yetkisi ve payı bulunmadığını, ilgili ruhsatın bilahare müvekkili tarafından işletme ruhsatına çevrildiğini, gerekli yatırımlar ve harcamalar yapılarak maden sahasının işletmeye alındığını, 2006-2016 yılları arasındaki tüm harç ödemclerinin de yine kanun gereği müvekkili larafından yapıldığını, Davacı ile davalılar arasında rödovans, kira, taşeron ve benzeri sözleşmeler dahi düzenlenmediğini, Maliyetlerin yükselmesi, resmi harç ödemelerinin artması sebebiyle işletmeden gerekli verim alınamayacağı anlaşıldığından ...nün 21/12/2016 tarihli oluru ile mezkur ruhsatın iplal edilmek zorunda kalındığını, Davacının, kendisinin olmayan ve 14 yıl önce devretmiş olduğu bir arama ruhsatı üzerinden hak iddia etmesinin hakikate ve kanuna aykırı olduğunu, 01.03.2007 ve 08.06.,2007 tarihli sözleşmelere ilişkin karşılıklı sözleşme fesihnamcleri ve ibranameler bulunduğunu, davacı tarafın bunlardan bahsetmediğini ve mahkemeye sunmadığını, ek beyan ile sunacakları 26.10.2009 tarihli satın alma ve ibraname protokolünün davacı tarafça görmezden gelindiğini, 01.03.2007 tarihli işbirliği protokolünün üzerine "İş Bu Sözleşme İptal Edilmiştir" yazısı ile yazılmış ve davalı şirket müdürü ile davacı ... karşılıklı olarak imzalayarak aralarındaki sözleşmeyi feshettiklerini, Müvekkil ...'in, bahsedilen maden ruhsatlarını da devralmadığını, bu hususun da ... ruhsat kayıtlarında görülebileceğini, 08.06.2007 tarihli işbirliği sözleşmesinin üzerinden 13 yıl geçmesine rağmen bu zaman diliminde davacı tarafın herhangi bir tatepte dahi bulunmadığını, müvekkili davalı .... ühdesindeki emanet hisselerini basiretli bir tacir gibi hareket ederek talep etme lüzumu görmediğini, davacı tarafın kötü niyetli davrandığını, 26.10.2009 tarihinde davalı ...bir protokol imzalandığını, buna göre, davacı .... veya onun istediği şahıs veya firmaların 250.000 TL ödemeyi ...'e yaptığı takdirde ilgili ruhsatın ...'ya devredileceğini, bu şartlarda ...'nın ibralaştığını, bu tarihteri itibaren tüm masrafların davacı ...'ya ait olacağını, 10 aylık geçerlilik şartı konularak karşılıklı olarak tanzim edildiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.
DAVANIN NİTELİĞİ VE UYUŞMAZLIK: Dava; taraflarasında akdedildiği iddia edilen ticari sözleşmelerin gereği gibi ifa edilmediğinden bahisle ticari sözleşmeden kaynaklı tazminata ilişkindir. Mahkememiz yetkisine itiraz edilmemiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; zaman aşımı defi, davalılar ... yönünden husumet itirazı, sözleşmelerin kanunen geçerli olup olmadığı, geçerli ise davacının sözleşmelerin gereğince ifa edilmemesi nedeniyle zararın oluşup oluşmadığı, oluştuysa miktarı, faiz başlangıcı ve oranına ilişkin olduğu tespit edildi.
DELİLLER: Davacı vekili tarafından; 01.03.2007 tarihli "... sözleşmesi örneği, 08.06.2007 tarihli "...” sözleşmesi örneği, Projenin yürütülmesi için imzalanan 18.06.2007 tarihli iş birliği protokollü örneği, ... isimli Davalılar çalışanları ile imzalanan 28.07.2009 tarihli iki tutanak, bir gün sonra ... ile imzalanan bir tutanak örnekleri, 26.10.2009 tarihli ve iptal edilen protokol örneği, 11.05.2011 tarihli protokol örneği, ...'nun Tarih/No: 08.11.2013/511 sayılı maden sahasını genişletme ve tesis kurma izni örneği, 20.10.2016 tarihli sözleşme taslağının örneği... Ruhsatı bilgileri,...Ruhsatı bilgileri, yine İz...'daki bir başka ruhsat bilgileri örnekleri ve elektrik abonelikleri örnekleri delil olarak dosyaya sunmuştur.
Davalılar vekili tarafından; Maden Sahasına İlişkin Daval... Ruhsat Numaralı İşletme Ruhsatı, Maden Sahasına İlişkin Davalı ...Ruhsat Numaralı İşletme Ruhsatı, 11.05.2011 Tarihli Protokol, davalı ..ve Davacı ... tarafından düzenlenen 01.03.2007 Tarihli... İşbirliği Esasları Adlı Sözleşme ve Karşılıklı İmza ile İptal Edildiğine İlişkin Şerh, davalı ... ile Davacı Arasında Düzenlenen 26.10.2009 Tarihli Protokol ve İbraname,...nin yetkili müdürüne ilişkin Ticaret Sicil Gazeteleri, Cihan Besler Madenciliğe Ait ... Ruhsat Numaralı Ruhsatın İptaline İlişkin ...nın Yazısı, 05.04.2016 tarihli ruhsat ödeme dekontu dosyaya delil olarak sunulmuştur.
Tüm delillerin toplanması akabinde tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde de inceleme yapılmak suretiyle rapor düzenlenmesi için dosya SMMM bilirkişi, şirketler hukuku alanında uzman bilirkişi ve maden mühendisi bilirkişisinden oluşacak bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, SMMM bilirkişi ... maden mühendisi bilirkişi ... ve şirketler hukuku alanında uzman nitelikli hesap uzmanı bilirkişi ... 25/02/2021 tarihli raporlarında; Zamanaşımı ve husümel itirazları ile sözleşmelerin kanunen geçerliliği yönünden takdirin Mahkememize ait olduğu, dosya kapsamı ve taralların beyanları da nazara alınarak, 08.06.2007 ve 11.05.2011tarihli sözleşmeler esas alındığında, davacının, ...'deki ... (işletme) ... (arama) sayılı ruhsatlarını ....'ye devrettiği, ... (2 ruhsal) karşılığı ...den alınan 150.000 YTL'yi de...'ye nakdi sermaye olarak koyduğu/ödediği, yukarıda belirtildiği üzere, Sayın Mahkemenizce işbu sözleşmelerin geçersiz olduğu ve taraflarca verilenlerin genel hükümler çerçevesinde (sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre) iade edilehileceğinin kabulü hâlinde, 08.06.2007 tarihli sözleşmeye istinaden davacınım, Karaburuna ilişkin 2 ruhsatının satışı karşılığı Toprak Mermer'den alınarak şirket kasasına aktarıları meblağ olan (nakdi sermaye olarak davacının, davalı ....'ye ödediği kabul edilen) 150,000,00 TL'yi sözleşmenin diğer tarafı davalı ....'den talep edebileceği,... numaralı işletme ruhsatının ve ... numaralı arama ruhsatının (Bu ruhsat daha sonra İşletme ruhsatına dönüşmüştür) ve ilgili dönemde davacı tarafından davalı ....'ye devrolunduğu anlaşılan işbu ruhsata ilişkin tasarrufların da davalı ...'nin uhdesinde olduğu, ruhsatların geçerlilik süreleri ve 01.11.2016 tarihi itibariyle iptal edilmiş olması hususları dikkale alındığında iadeye esas ekonomik değerlerinin bulunamadığı, ancak Mahkememizin, nihai değerlendirmesi bakımından, 58542 numaralı işletme ruhsatının ve ...numaralı arama ruhsatının (Bu ruhsat daha sonra İşletme ruhsatına dönüşmüştür) dava tarihi itibariyle değerinin hesaplanmasını gerekli görmesi ihtimaline binaen, ruhsatların değerini hesaplamak için, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nden (..) Sicil No :..., Erişim No ... Nolu ruhsata ait Maden Sicil Kayıtları (Ruksatın sahibi, Ruhsat Harçlarının kim tarafından yatırıldığı, Ruhsat devir sözleşmeleri, İşletme Projeleri, ÇED Dosyaları, Daimi ve Teknik Nezaretçi atamaları, Yıllık Faaliyet Raporları, Yıllık Satıy Bilgi Formları) ve Sicil No :... Nolu ruhsata ait Maden Sicil Kayıtları (Ruhsatın sahibi, Ruhsat Harçlarının kim tarafından yatırıldığı, Ruhsat devir sözleşmeleri, İşletme Projeleri, ÇED Dosyaları, Daimi ve Teknik Nezaretçi atamaları, Yıllık Faaliyet Raporları, Yıllık Satış Bilgi Formları) temin edilip dosya kapsamına alınması gerektiği mütalaa edilmiştir.
İlgili vergi müdürlüklerinden taraflar ile ilgili 2007-2016 yıllarına ait BA/BS formları ile bilirkişi asıl raporunda celbi gereken evrak ...celp edilerek, dosya davacının itirazlarını karşılar şekilde ek rapor düzenlenmesi için yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, SMMM bilirkişi ..., maden mühendisi bilirkişi ... ve şirketler hukuku alanında uzman nitelikli hesap uzmanı bilirkişi ...26/10/2021 tarihli raporlarında; kök raporda belirtildiği üzere, Mahkememizce işbu sözleşmelerin geçersiz olduğu ve taraflarca verilenlerin genel bükümler çerçevesinde (sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre) iade edilebileceğinin kabulü hâlinde, 08.06.2007 tarihli sözleşmeye istinaden ...'nın ,... sınırları içindeki kendisine ait 2 ruhsatının satışı karşılığı ...'den alınarak şirket kasasına aktarıları 150.000,00 TL'yi davalılardan....Ltd. Şti'den talep edebileceği,... numaralı işletme ruhsatının ve ... numaralı ruhsatının dava tarihinde iptal edilmiş olması hususları dikkate alındığında dava tarihi olan 23/03/2020 tarihinde iadeye esas ekonomik değerlerinin olmadığı, ancak ... numaralı işletme ruhsatının 31 Aralık 2015 tarihi itibari ile değerinin 621.000 TL olabileceği mütalaa edilmiştir.
Akabinde taraf vekillerinin bildirdiği tanıkların mahkememiz ve talimat mahkemeleri aracılığıyla beyanları tespit edilmiştir.
ISLAH DİLEKÇESİ: Davacı vekili, 26/10/2021 tarihli bilirkişi raporu doğrultusunda davasını 771.000,00 TL olarak ıslah etmiş, 621.000,00 TL'lik kısmı için 31 Aralık 2015 tarihinden itibaren hesaplanacak ticari faizi ile birlikte, 150.000,00 TL'lik kısmı için ruhsatların düşürüldüğü 01.11.2016 tarihinden itibaren hesaplanacak ticari faizi ile birlikte, davalılardan tahsilini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Toplanan delillere, tarafların ticari defter ve kayıtları, gerekçeli bilirkişi raporları, tarafların tanıklarının beyanları, tarafların beyan ve itirazları ile davaya konu sözleşmelere göre;
Dosya kapsamında mevcut beyan ve deliller ile 08.06.2007 ve 11.05.2011 tarihli sözleşmeler esas alındığında, davacının, ...'deki ... (işletme)... (arama) sayılı ruhsatlarını ...'ye devrettiği,... (2 ruhsat) karşılığı ...'den alınan 150.000 YTL”yi de....'ye nakdi sermaye olarak koymak suretiyle edimini ifa ettiği, imzaların noterce tasdik edilmemesi nedeniyle sözleşmelerin geçerli olmadığı, iş bu sözleşmeler gereğince tarafların bir kısım edimlerde bulunmuş olması hâlinde, verilenlerin ancak genel hükümler çerçevesinde (sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre) iade edilebileceği, bu nedenle, 08.06.2007 tarihli sözleşmeye istinaden davacının, Karaburun (2 ruhsal) satışı karşılığı ...'den alınarak şirket kasasına aktarılan meblağ olan 150.000,00 TL ve 58542 numaralı işletme ruhsatının 31 Aralık 2015 tarihi itibari ile 621.000 TL değeri toplamı 771.000,00 TL'yi davalı....'den talep edebileceği mahkememizce kabul ve tespit edilmekle, davanın davaya konu edilen sözleşmelerin tarafı olmayan davalılar.... yönünden pasif husumet dava şartı nedeniyle reddine, davalı ...yönünden ise kabulü ile davacının 771.000,00 TL toplam alacağının, 1.000,00 TL kısmının dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte, 770.000,00 TL kısmının 07/04/2023 ıslah tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine dair karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

H Ü K Ü M: Yukarıda Açıklanan Gerekçelerle;
1-A-Davalılar...hakkında açılan davanın HMK m.114/1-d, 115/1-2 maddeleri uyarınca taraf ehliyeti (pasif husumet) dava şartı nedeniyle USULDEN REDDİNE,
B-Davalı ... hakkında açılan davanın KABULÜ ile, davacının 771.000,00 TL toplam alacağının, 1.000,00 TL kısmının dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte, 770.000,00 TL kısmının 07/04/2023 ıslah tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 52.667,01 TL nispi karar ve ilam harcından peşin alınan 13.204,08 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 39.462,93 TL'nin davalı ...nden alınarak hazineye irat kaydına,
3-Davanın zorunlu arabuluculuğa tabi olması nedeniyle, suç üstü ödeneğinden karşılanan 1.360,00 TL zorunlu alabuluculuk ücretinin haklılık durumuna göre daval...nden alınarak hazineye irat kaydına,
4-Davacı taraf kendini bir vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre hesap edilip takdir edilen 102.810,00 TL vekalet ücretinin davalı ...nden alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalılar.... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, 9.200,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak adı geçen davalılara verilmesine,
6-Karar ve ilam harcından mahsup edilen 13.204,08 TL peşin harcın davalı....nden alınarak davacıya verilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri 54,40 TL başvuru harcı, 7,80 TL vekalet harcı, 3.000,00 TL bilirkişi ücreti, 491,10 TL tebligat ve müzekkere posta gideri olmak üzere toplam 3.553,30 TL'nin davalı ...nden alınarak davacıya verilmesine,
8-HMK'nun 333 ve GAT'nin 5. Maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının kalan kısmının hüküm kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, davacı vekili ve davalılar vekilinin yüzüne karşı taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde ... istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 02/06/2023

Katip ...
¸

Hakim..
¸