mahkeme 2023/411 E. 2023/668 K.

T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/411 Esas
KARAR NO : 2023/668

HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...

DAVACI : ... - ...
VEKİLİ : Av. ... - ...
DAVALI : ... - ... ...
VEKİLLERİ : Av. ... - ....
Av. ... - ...
Av. ... - ...

DAVA : Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 01/06/2023
KARAR TARİHİ : 17/10/2023
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 30/10/2023

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ile davalı arasında o sırada ... San. ve Tic. A.Ş. adına kayıtlı .... Köyü sınırları dahilindeki .... işletme ruhsat numaralı.... ruhsatlarının bütün hak ve veciheleri ile bilikte davacı şirkete devrine ilişkin 22/10/2015 tarihli devir sözleşmesi ile 24/05/2016 ve 30/08/2016 tarihli ek sözleşmelerin imzalandığını, davalının sözleşme gereğince maden ruhsatlarını davacıya devretmeksizin ...'e 05/11/2018 tarihli dilekçe ile başvurarak terk talebinde bulunduğunu ve ruhsatların iptal edildiğini, davalının sözleşme gereğince ruhsatları devir yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle müvekkilinin zarara uğradığını, bu nedenle belirsiz alacak davası hükümlerine göre belirlenecek tutarı artırma hakkı saklı kalmak kaydıyla, davacının maden ruhsatları işletmesi halinde elde edeceği net kar mahrumiyeti olarak 100,00 TL'nin, ruhsatların güncel değeri olarak 10.000,00 TL'nin, davalının sözleşmenin uygulanmasında haksız olması sebebiyle 40.000,00 TL'nin ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın zamanaşımına uğramış olması sebebiyle davanın reddini, müvekkilinin tacir olmadığını, mahkemenin görevli olmadığını, davaya konu sözleşmelerin tarafı ile maden ruhsatlarının hak sahibi ... San. Ve Tic. A.Ş. olduğunu, açılan davanın haksız olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, maden ruhsatı devir sözleşmesinden doğan maddi tazminat ve cezai şart bedelinin tahsili istemine ilişkindir.
Mahkemenin görevli olması Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 114/1-c maddeye göre dava şartıdır. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir (HMK 1. md.) “Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.” (HMK 115. md.).HMK 137, 138 ve 140. maddedeki ön inceleme aşamasında dava şartlarının inceleneceğine dair düzenlemeler, henüz incelenmemiş ise tahkikata geçilmeden önce dava şartlarının incelenmesi zorunluluğunu belirtmekte olup görev yönünden bu incelemenin en erken değil, en geç ne zaman yapılması gerektiğini göstermektedir. Konuya ilişkin HMK 138. maddenin Kanun gerekçesi şöyledir: “Usule ilişkin hususlar, şeklî nitelik taşıdıklarından yargılamanın başında, dosya üzerinden de incelenerek karara bağlanabilir. Ancak, mahkeme, kararını vermek için tarafların dinlenmesine ihtiyaç duyuyorsa, bunu da tahkikat aşamasında değil, ön inceleme oturumunda yapacaktır. Böylece dava şartları ve ilk itirazlarla ilgili sorunların, en geç tahkikat başlamadan, ön inceleme duruşması sonunda karara bağlanması amaçlanmıştır.” Bu gerekçe ile de her aşamada görev hususunun incelenebileceğine açıklık getirilmiştir. Son tahlilde kanunda açıkça dava şartlarının her aşamada mahkemece kendiliğinden araştırılacağı düzenlendiğinden henüz taraflara tebliğ yapılmadan tensip aşamasında dahi mahkemenin görevsiz olması halinde usulden red kararı verilmesinin mümkün olduğu anlaşılmaktadır (Emsal: ... 'nın 11/04/2019 tarih ve .... sayılı ilamı).
01/07/2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı TTK'nın 5/1.maddesi uyarınca, ticari davalara bakmak görevi, Asliye Ticaret Mahkemesine aittir. Ticari davalar, mutlak ve nispi ticari davalar olarak ikiye ayrılmaktadır. Nispi ticari davalar, TTK'nın 4/1.maddesinin ilk cümlesinde tarif edilmiş olup, her iki tarafın da "Ticari işletmesiyle ilgili hususlardan kaynaklanan" hukuk davalarıdır. Mutlak ticari davalar ise tarafların tacir olup olmadıklarına ve uyuşmazlığın tarafların ticari işletmeleri ile ilgili bulunup bulunmadığına bakılmaksızın yasa gereği ticari dava sayılan uyuşmazlıklardır. TTK'nın 4/1-a ve devamı bentlerinde yazılan uyuşmazlıklar ile diğer kanunlarda ticari dava olduğu belirtilen uyuşmazlıklar, mutlak ticari davalardır.
Somut olayda dava, taraflar arasındaki maden ruhsatı devir sözleşmesinden doğan maddi tazminat ve cezai şart bedelinin tahsili isteminden ibaret olup TTK'nın 4. maddesinde bu nitelikteki davaların mutlak ticari dava niteliğinde olduğuna ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Bu durumda mahkememizin görevli olduğunun kabulü için nispi ticari davanın varlığın tespiti gerekmektedir. Davacının sermaye şirketi olmakla tacir sıfatını haiz olduğuna tereddüt bulunmamaktadır. Davalı ise gerçek kişi olup ... San. ve Tic. A.Ş.'nin tür değişikliği ile davalının şahsında şahıs şirketine dönüştüğü bildirilmiştir. TTK'nın md. 194/3 hükmü uyarınca bir ticaret şirketinin bir ticari işletmeye dönüşmesi mümkündür. Böyle bir durumda dönüşen ticaret şirketinin tüzel kişiliğinin sona ereceği ve hukuki varlığının, dönüşme ile birlikte ticari işletmeyi işletecek kişi veya kişilerin kendi kişilikleri nezdinde devam edeceği ve yeni yapının hukuki statüsüne tabii olacağı kuşkusuzdur (Bu hususta: ....). Bu bağlamda tacir sıfatı da dönüşen ticari işletmeye değil, onu işleten kişi veya kişilere ait olacaktır. Somut olayda; ... San. ve Tic. A.Ş.'nin tür değişikliğine giderek ticari işletmeye dönüştüğü; davalı ...'ın sahibi olduğu, aynı unvanlı ticari işletme olarak faaliyetlerine devam ederken davalının ticareti terk ettiği, bu bağlamda vergi dairesi kaydının 22/12/2020 tarihinde silindiği, ...'den de davalının ticareti terk ettiğinin 25/12/2020 tarihinde ilan edildiği anlaşılmaktadır. Davacının ise 24/05/2016 tarihli maden ruhsatı devir sözleşmesi ile 24/05/2016 ve 30/08/2016 tarihli ek sözleşmelere dayalı olarak 01/06/2023 tarihinde eldeki davayı açtığı görülmektedir. Dava şartlarının ve bu kapsamda görevli mahkemenin dava tarihindeki koşullar esas alınarak belirlenmesi gerektiği açık olup, yukarıda açıklandığı üzere, davacı tacir olsa da davalı dava tarihi itibari ile tacir sıfatını taşımadığından, tarafların sıfatına ve davanın niteliğine göre; olayda nispi ya da mutlak nitelikteki bir ticari dava söz konusu olmadığından, davada görevli mahkeme, asliye ticaret mahkemesi değil, genel görevli mahkeme olan asliye hukuk mahkemesidir (Aynı yönde;.... .'nin 25/01/2023 tarih ve .... sayılı ilamı). Bu nedenle; mahkememizin görevsizliği nedeniyle dava dilekçesinin HMK 114/1-c, 115/2 maddeleri uyarınca göreve ilişkin dava şartı yokluğundan usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Mahkememizin görevsizliği nedeniyle dava dilekçesinin HMK 114/1-c,115/2 maddeleri uyarınca göreve ilişkin dava şartı yokluğundan usulden reddine,
2-HMK 20 maddesi uyarınca kararın kesinleşmesini müteakip yasal 2 haftalık sürede talep edilmesi halinde dosyanın görevli .... NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE gönderilmesine,
3-HMK 331/2 maddesi uyarınca yargılama giderlerinin görevli mahkemece hüküm altına alınmasına,
4-Süresinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesinin talep edilmediği takdirde mahkememizce davanın açılmamış sayılmasına karar verilerek yargılama giderlerinin hüküm altına alınmasına,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile .... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.
17/10/2023

Katip ...
E-imzalı

Hakim ...
E-imzalı