mahkeme 2023/507 E. 2023/864 K.

T.C. ... 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T. C.
A N K A R A
12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN MAHKEMEMİZCE VERİLEN KARAR

ESAS NO : 2023/507
KARAR NO : 2023/864

HAKİM : Dr. ... ...
KATİP : ... ...

DAVALI : HASIMSIZ
DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ : 19/07/2023
KARAR TARİHİ : 28/12/2023
GEREKÇELİ KARARIN YAZIM TARİHİ : 02/01/2024
Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ... adresinde faaliyet gösterdiğini, davacı şirketin, 2018, 2019, 2020, 2021 ve 2022 yıllarına ait gelir gider faturaları, yevmiye, kebir, envanter, karar, ortaklar pay defteri, SGK kayıtları, öğrenci kayıt belgeleri, Milli Eğitim Bakanlığına dair evrakları ile muhasebeye konu tüm evraklar şirketin ticari faaliyetlerini sürdürdüğü ... adresinde bulunan depoda muhafaza edildiğini, 2023 yılına ait olan kayıtlar ise şirket muhasebecisi ...yedinde bulunduğunu, 12.06.2023 tarihinde şirketin 2018, 2019, 2020, 2021 ve 2022 yıllarına ait saklamakla yükümlü olduğu defterlerin ve belgelerin muhafaza edildiği depoya su bastığını, Su baskınına, ... Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı, İtfaiye Dairesi Başkanlığınca müdahale edildiğini, su baskını yaşandığı sırada, adreste şirket temsilcilerinin bulunmadığını, apartmanda ikamet eden ...'in haber verdiğini ve olaya müdahale ettirdiğini belirterek 6100 sayılı TTK'nun 82. Maddesinin 7. fıkrası gereği zayi belgesi verilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
... Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığına, ... SGK'ya, ... Ticaret Sicil Müdürlüğüne, ... 29. Noterliğine, ... 5. Noterliğine, ... 38. Noterliğine müzekkere yazıldığı görüldü.
Bilirkişi İrfan Özsoy'dan 11/10/2023 tarihli bilirkişi raporu aldırılmıştır.
Mahkememizin 30/11/2023 ve 28/12/2023 tarihli celselerinde tanık beyanına başvurulmuştur. Tanık ...; "Ben davacının faaliyetini sürdürdüğü apartmanın 5. Katında ikamet ederim, davacı şirket bu apartmanın zemin katında bulunmaktadır, 12.06.2023 tarihinde yağmur yağmasından kaynaklı apartmanı su bastı, itfaiye haber verdik o gün aynı zamanda sürücü kursunun yetkilisi olan ancak ismini bilmediğim bir kişi de geldi , itfaiye sürücü kursu içindeki suyu tahliye etti bende orada hazır bulunmaktaydım, ben sürücü kursunun içine girmedim dolayısıyla hangi belgelerin zayi olduğunu bilmiyorum, o gün ismini bilmediğim ancak sürücü kursunda çalışan bir kişi suyun tahliyesi sırasında hazır bulunmaktaydı, bu sürücü kursunun işleten kişi bildiğim kadarıyla Mahir beydir, ben su basması ile ilgili davacı şirket yetkililerini aramadım, itfaiye geldiğinde sürücü kursu yetkililerini durumdan haberdar etti." şeklinde beyanda bulunmuştur.
Tanık Özcan Candemir; "Ben davacının faaliyetini sürdürdüğü apartmanın 5. Katında ikamet ederim, davacı şirket bu apartmanın zemin katında bulunmaktadır, 12.06.2023 tarihinde yağmur yağmasından kaynaklı apartmanı su bastı, itfaiye haber verdik o gün aynı zamanda sürücü kursunun yetkilisi olan ancak ismini bilmediğim bir kişi de geldi , itfaiye sürücü kursu içindeki suyu tahliye etti bende orada hazır bulunmaktaydım, ben sürücü kursunun içine girmedim dolayısıyla hangi belgelerin zayi olduğunu bilmiyorum, o gün ismini bilmediğim ancak sürücü kursunda çalışan bir kişi suyun tahliyesi sırasında hazır bulunmaktaydı, bu sürücü kursunun işleten kişi bildiğim kadarıyla Mahir beydir, ben su basması ile ilgili davacı şirket yetkililerini aramadım, itfaiye geldiğinde sürücü kursu yetkililerini durumdan haberdar etti." şeklinde beyanda bulunmuştur.
Dava, TTK'nın 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesine ilişkindir.
Müzekkere cevapları, tanık beyanları, bilirkişi raporu ile getirtilmesi gerekli tüm deliller dosyaya celp edilmiştir.
TTK'nın 82/7. maddesine göre, ''Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.''
Davacının talebine konu defter/belgelerin TTK nun 82. maddesindeki zayi talep edilebilecek türden defter ve belgelerden olup olmadığı, zayi olayının ne zaman gerçekleştiği, davanın kanundaki 30 günlük hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, davacının belge ve verileri saklamakta basiretli davranıp davranmadığı, ihmal ve kusurunun olup olmadığı, zayi olayının hangi sebeple gerçekleştiği, zayi istenen belgelerin kanunen saklanması gereken belgelerden, vergi vs denetimlerde aranan belgelerden olup olmadığı, yeniden çıkarılmasının mümkün olup olmadığı, yedeğinin olup olmadığı konularında mahkememizce bilirkişiye yerinde inceleme yetkisi verilerek bilirkişi raporu aldırılmıştır. Rapora göre; ... ili, Çankaya ilçesi, İncesu mah. İncesu caddesi no: 25/A adresindeki binanın girişindeki dükkan niteliğindeki işyerine 10.10.2020 tarihinde gidildiğini, davacı şirket yetkilisi tarafından ibraz edilen vergi levhasına göre, bu işyeri davacı şirketin yasal faaliyet adresi olduğu, işyerinin ; giriş katı ile küçük bir bodrum katından ibaret olduğu,
Dava dilekçesinde şirketin 2018 - 2022 yılı ticari defterlerinin şirket ofisinin bodrum katında meydana geldiği belirtilmiş olup, bu nedenle yetkili ile birlikte işyerinin bodrum katına inilmiştir. Bodrum katta yapılan incelemede, duvardaki lekelere bakıldığında su yüksekliğinin zeminden 80 cm. yukarıya çıktığı, zemine dağılmış bir kısım fatura v.b. belgenin bulunduğu, belgelerin okunamayacak şekilde zayi olduğu görülmüştür. Ancak zayi olan herhangi bir ticari deftere rastlanmamıştır. Bunun nedeni şirket yetkilisine sorulmuş olup, cevaben "suyun bodrum katta bulunan yaklaşık 40x40 cm ebadındaki delikten girdiğini düşündüklerini, zeminin 80 cm. su ile dolduğunu, suyla birlikte toprak ve çeşitli atıkların da zemine dolduğunu, bu malzemenin ticari defterler dahil tüm bodrumu kapladığı, itfaiye tarafından toprak tabakasıyla birlikte her şeyin el aletleriyle dışarı atıldığı, ticari defterlerin de bu şekilde moloz zannedilerek atıldığını düşündüklerini, olaydan geç haberdar olduklarında da atılan malzemelerin nereye atıldığını bilmediklerini" beyan ettiğini,
İncelenen bodrum kat ve giriş kata ilişkin 4 fotoğraf çekildiğini ve rapor ekinde dosyaya kazandırıldığını,
10 yıl süreyle muhafaza edilmesi gereken ticari defter ve kayıtların yol kotunun altında kalan bodrum katında saklanmasının uygun olup olmadığının takdirinin mahkemeye ait olduğunu rapor etmiştir.
Deliller değerlendirilmiştir.
Somut olayda, davacı vekili müvekkili şirketin faaliyet gösterdiği adreste 12/06/2023 günü yaşanan su baskını sebebiyle saklamakla yükümlü olduğu belge ve defterlerin zayi olduğunu belirterek zayi belgesi verilmesini talep etmiştir. Dinlenen tanıklardan ve itfaiye raporunda da ismi geçen ...'in beyanına göre su baskının olduğu 12/06/2023 tarihinde itfaiyecilerin davacı şirketin yetkililerini durumdan haberdar ettiklerini belirttiği, davacı tarafın bunun aksine inandırıcı, olay gününden sonra su baskınından, defter ve belgelerin zayi olduğundan haberdar oldukları ve davanın süresi içinde açıldığına ilişkin bir delil ibrazında bulunmadığı, bu durumda davanın 30 günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığı anlaşılmakla davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Açılan dava süresinde açılmadığından REDDİNE,
2-Alınması gereken 269,85-TL harç başlangıçta peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-HMK'nın 333 maddesi gereğince yatırılan gider avansından kalanın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı verilen karar tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı. 28/12/2023

Katip ...
✍e-imzalıdır

Hakim ...
✍e-imzalıdır