mahkeme 2022/387 E. 2023/878 K.

T.C. ...12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas - Karar No: 2022/387 Esas - 2023/878
T.C.
ANKARA
12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/387 Esas
KARAR NO : 2023/878
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...

DAVA TARİHİ : 30/05/2022
KARAR TARİHİ : 29/12/2023
KARAR YAZIM TARİHİ : 26/01/2024
Mahkememizde görülen yukarıda yazılı davanın yapılan açık yargılaması sonunda;
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkili ile davalı şirket arasında; müvekkilin üretimini yapmak istediği satranç takımının seri üretiminde kullanılmak üzere kalıp yaptırmak amacıyla 19/01/2021 tarihinde 4.250,00 TL + KDV bedelli bir anlaşma sağlandığını, davalı tarafından anlaşılan rakamın %50'sinin peşin olarak talep edildiğini, kalan kısmının ise iş tesliminde ödenmesinin kararlaştırıldığını, müvekkilinin ise kararlaştırılan miktardan da fazla olacak şekilde 19/01/2021 tarihinde 2.500,00 TL'yi davalı yana ödediğini, davalı yanın satranç takımı kalıplarının bir hafta ile on gün arası bir sürede teslim edileceğini söylediğini, davalı yanca, sadece 3D printerdan çıkarılan modellerin hazırlandığını, bu modellerin yüzey işlemlerinin tamamlanmadığını ve silikon kalıba uygunluğunun sağlanmadığını, taraflar arasındaki mevcut anlaşmada, seri üretimde kullanılabilecek 3D printerdan çıkarılan modellerin silikon kalıplara uygunluğunun tamamlanması ve müvekkiline bu şekilde teslimi kararlaştırılmış iken, davalı yanın işi gereği gibi tamamlamamış olmakla birlikte bir yıla yakın süre sürüncemede bırakarak müvekkilini mağdur ettiğini, müvekkili şirket yetkilisi tarafından, birçok kez davalı yanın yetkilisinin arandığını, mesaj atıldığını ve ayrıca mail yoluyla da iletişime geçilmeye çalışıldığını, fakat davalı yanın müvekkilinin aramalarına ve mesajlarına cevap vermediğini, bir yıllık süreç içerisinde sürekli olarak teknik aksaklıkları, sağlık problemlerini bahane ettiğini, müvekkilinin ise iyiniyetle yaklaşarak davalıya tolerans gösterdiğini, davalı yan tarafından "Nisan 2021 yılından beri hazır" olduğu iddia edilen kalıpların, taraflar arasındaki anlaşmaya uygun biçimde tamamlanmadığını, davalı yan tarafından eksik ifa gerçekleştirildiğini, davalı yanın, eksik ifanın tamamlanması ve ürünlerin anlaşmaya uygun şekilde hazır hale getirilmesi için defaten uyarılmışsa da an itibariyle bir yılın sonunda müvekkiline teslim edilmiş bir ürünün söz konusu olmadığını, davalı yanın sözleşmeye aykırı şekilde eksik ifası nedeniyle müvekkilinin ciddi bir ticari kaybı ve maddi zararının bulunduğunu, müvekkili tarafından öncelikle işin tamamlanması, aksi halde ödenmiş olan 2.500,00-TL'nin iadesinin mail yoluyla talep edildiğini, bir yanıt alınamaması nedeniyle davalı yana aynı hususları içeren ...25. Noterliği 02552 yevmiye nolu 10/02/2022 tarihli ihtarnamesinin gönderildiğini, davalı yan tarafından ...59. Noterliğinin 3918 yevmiye nolu 18/02/2022 tarihli cevabi ihtarnamesi ile; "anılan ihtarnamede 3D model üretimi için 4.250,00 TL+KDV olarak fiyatlandırma yapıldığı ve çoğaltma işleminin şekli ve tutarı ile silikon kalıplama konusunda anlaşma yapılmadığı, anılan ürünlerin Nisan 2021'den beri teslime hazır olduğu, ancak müvekkili tarafından bakiye borcun ödenmediği ve teslim alınmadığının" iddia edildiğini, bunun üzerine 28/02/2022 tarihinde davalıya 19/01/2021 tarihinde ödenmiş olan 2.500,00-TL'nin iadesi amacıyla ...13. İcra Dairesi’nin 2022/4198 Esas sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalı yanın itirazı sonucu anılan takibin durduğunu, taraflar arasında mail yoluyla gerçekleşen yazışmalarda; davalı şirket yetkilisi ...'in, müvekkili şirket yetkilisi ...'a göndermiş olduğu mailde; "Modeller 4.250,00 TL + KDV tutmakta ancak bazılarını modelledikten sonra belki modifiye etmek gerekebilir. Çoğaltma işlemini, şeklini ve tutarını bu aşama sonrası konuşmak istiyorum. Tedarikçilerin sıkıntılarından dolayı fiyat alamıyorum. Ödeme %50 peşin bakiyesi iş tesliminde kdv ve fatura ile tahsil edilecektir." demek suretiyle esas tutar yönünden müvekkilini doğrulamakla birlikte; ihtarnameye cevabındaki inkarının aksine, taraflar arasında çoğaltma işlemi, şekli ve tutarı konusunda da bir anlaşma olduğunu teyit ettiğini, anlaşmaya istinaden müvekkilinin 19.01.2021 tarihinde yapmış olduğu 2.500,00-TL ödemeye ilişkin banka dekontu mevcut olmakla birlikte ödenen tutar konusunda davalı yanın bir inkarının olmadığı da gerek ihtarname içeriğinden gerekse mail içeriklerinden kolayca anlaşılabildiğini, 6098 sayılı TBK’nın “Borcun İfa Edilmemesi” başlığı altındaki 112. maddesinde; “Borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alacaklının bundan doğan zararını gidermekle yükümlüdür.” hükmüne yer verildiğini, bu hükmün, borç ilişkisinden doğan her türlü yükümlülüğün ihlaline uygulanacak genel bir kural niteliğinde olduğunu, eksik ifanın ise ifanın tam olarak yerine getirilmemesi durumu olduğunu, yasada özel hüküm bulunmamakla birlikte eser sözleşmelerinde işin eksik ifasının, sözleşmeye aykırılık olarak nitelendirildiğini ve Türk Borçlar Kanunu’nun 112. maddesi gereğince, borcun ifa edilmemesinin sonucu doğan zararın istenilebileceğinin kabul edildiğini, Borçlar Kanunu’nun “Yüklenicinin borçları” başlıklı 471. maddesinde düzenlenen hüküm uyarınca; "Yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır." Türk Ticaret Kanunu’nun “Tacir olmanın hükümleri”ni düzenleyen 18/2. maddesine göre; "Yüklenici, basiretli bir tacir, iş adamı ve işinin ehli bir teknik adam gibi davranıp, eser sözleşmesi ilişkisine girerek bir işi üstlenirken ekonomik gücünü, ekipmanını ve uzmanlığını en iyi biçimde değerlendirip, yeterli görmemesi durumunda o işi üstlenmekten kaçınmak zorundadır. Aksi hâlde, bunun sonuçlarına katlanır ve meydana gelen zarardan sorumlu tutulur." Eser sözleşmesinde yüklenicinin iş bedelinin tamamına hak kazanabilmesi için sözleşme ve ekleri ile fen ve tekniğine uygun olarak eseri tamamlayarak iş sahibine teslim ettiğini ispat etmesi gerektiğini, taraflar arasındaki eser sözleşmesinde; teslime hazır olduğu iddia edilen modellerin, yalnızca 3D printerdan çıkarılmış olduğunu, sözleşmede kararlaştırıldığı şekilde yüzey işlemleri ve silikon kalıba uygunluğu tamamlanmış modeller olmadığını, müvekkilinin amacının, satranç takımında seri üretim yapmak olduğundan, sözleşmeye aykırı olarak yapılmış olan modellerin kabulü ve kullanımının mümkün olmadığını, davalı yanın, eseri eksiksiz bir biçimde teslim ettiğini iddia etse de iddiasını ispat edemediğini, müvekkilinin eserdeki eksiklikleri davalı yükleniciye ihbar ettiğini ve düzeltilmesi talebinde bulunduğunu, eserin tesliminden sonra ödeneceği kararlaştırılan kısma ilişkin bedeli düzeltmenin yapılması halinde ödeyeceğini belirtmek suretiyle de ihbarında ısrar ettiğini, davalı yanın, kendisinden talep edildiği şekilde modelleri sözleşmeye uygun hale getirmediğini, müvekkilinden almış olduğu ödemeyi de iade etmeyerek müvekkilini mağdur ettiğini, uyuşmazlığın çözülmesi amacıyla arabuluculuk yoluna başvurulduğunu, ancak yapılan toplantıda bir neticeye varılamadığını ve taraflar arasında anlaşma sağlanamadığını, bilirkişi incelemesi yaptırılması halinde görüleceği üzere yapılan modelin iş sahibi tarafından kullanılamayacak derecede eksik olduğunu, eksikliklerin giderilmesi talebinin sonuçsuz kaldığını belirterek, eksik ifa nedeniyle borcun gereği gibi ifa edilmediğinin kabulü ile birlikte müvekkilin davalı yana sözleşme gereği ödemiş olduğu 2.500,00-TL'nin işlemiş faiziyle birlikte iadesi amacıyla başlatılan ...13. İcra Müdürlüğünün 2022/4198 Esas sayılı takibine yapılan itirazın iptali ile %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini istemiştir.
CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde, Davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü hususların kabulünün mümkün olmadığını, öncelikle, işbu davanın görev yönünden reddinin gerektiğini, dava konusu ürünün, FSEK kapsamında bir eser olduğunu, işbu davanın 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu gereğince görevli Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nde görülmesi gerektiğini, bu bakımdan görevsizlik kararı verilmesini talep ettiklerini, esasa ilişkin olarak ise, müvekkili şirket yetkilisi tarafından, 19/01/2021 tarihli mailde açık bir şekilde ifade edildiği üzere, 3D model üretimi için 4.250 +KDV olarak fiyatlandırma yapıldığını, davacının iddia ettiğinin aksine, 3D modelleme haricindeki tüm işlemlerin (çoğaltma, silikon kalıplama gibi) 3D model üretimi aşamasından sonra konuşulması ve bunun için ayrıca piyasa koşullarına göre bir fiyat teklifi yapılabileceği hususunun açık bir şekilde ifade edildiğini, davacı şirketin, ilgili mail ile bildirilen fiyat teklifi üzerine kısmi ödeme yapması sonrasında ise 3D modelleme işleminin yapıldığını ve siparişe konu üretimin tamamlandığını, ürünün üretiminin tamamlanmasının akabinde davacı şirket yetkilisine derhal bilgi verildiğini ve ürünün teslime hazır olduğu hususunun bildirildiğini, davacı şirkete defalarca ürünün teslim alınması gerektiğinin bildirilmiş olmasına rağmen davacı şirket tarafından ürünün teslim alınmadığını, davacı şirketin, anlaşma gereği 3D modelleme işlemi tamamlanan ürünü görmediğini, incelemediğini ve teslim almaktan imtina ettiğini, müvekkili şirketin, ürünün üretim masraflarına katlanmak zorunda kaldığını ve bakiye ödemesini alamayarak mağdur olduğunu, bu sebeple müvekkili şirketin dava açma haklarını saklı tuttuklarını, müvekkili şirketin, 2003 yılından beri 3D modelleme alanında çalıştığını, 3D modelleme işleminin (3 boyutlu modelleme), 3 boyutlu bir nesnenin veya şeklin matematiksel bir temsilini oluşturmak için yazılım kullanma süreci olduğunu, oluşturulan nesneye bir 3D model denildiğini ve bu 3 boyutlu modellerin çeşitli endüstrilerde kullanıldığını, 3 boyutlu modellemenin tek başına tamamlanan bir uygulama olduğunu, bu aşamadan sonra modellemesi yapılan ürünün çoğaltılmasının isteğe bağlı olarak yapılabildiğini, çoğaltma işleminin, üç boyutlu yazıcıda üretilen ürünün silikon kalıplama tekniği ile kalıbı alınarak oluşturulmuş bir kalıba istenilen özellikte reçine dökülerek çoğaltılması anlamına geldiğini, bu işlemlerin tamamen ayrı işlemler olduğunu, davacı ile yalnızca ürünlerin 3 boyutlu modellerinin çıkartılması hususunda anlaşma sağlandığını, müvekkili şirket tarafından üretimi tamamlanan satranç takımının, davacının iddiasının aksine kullanıma hazır bir ürün olduğunu ve davacı şirket tarafından bu ürünün farklı firmalarda çoğaltma işleminin yapılmasının mümkün olduğunu, müvekkili şirket ile davacı arasında yalnızca 3D modelleme işlemi için anlaşma sağlandığını ve buna uygun olarak fiyat teklifi verildiğini, anlaşma sağlanan ücrete ilişkin işlem tamamlanmışsa da davacı şirketin bakiye ödemeyi yapmadığını ve ürünü tamamlanmadığı gerekçesiyle teslim almaktan imtina ettiğini, bu bakımdan, müvekkili şirket tarafından eksik ifa gerçekleştirildiği hususunun tamamen gerçek dışı olduğunu, Ocak 2021 piyasa koşulları gereği, dava konusu satranç takımının 3D model üretim maliyetine uygun olarak müvekkili şirket tarafından teklif verildiğini, kabul anlamına gelmemekle beraber, şayet davacının iddia ettiği şekilde 3D modelleme, çoğaltma ve silikon kalıplama işlemlerinin tümünün yapılacağı konusunda anlaşma sağlansa idi, toplam maliyetin verilen tekliften çok çok daha yüksek olacağını, bu hususun, Ocak 2021 piyasa koşulları araştırılmak suretiyle yaptırılacak bilirkişi incelemesi neticesinde de açığa çıkacağını, davacı şirketin, modelleri kullanamayacağı ve anlaşma gereği eksik ifada bulunulduğu iddiasının tamamen gerçek dışı olduğunu, müvekkili şirket ile davacı şirket arasında 4.250+KDV bedel ile yalnızca 3D modelleme işleminin yapılacağı hususunda anlaşma sağlandığını ve müvekkili şirket tarafından bu işlemin tamamlandığını, davacı şirketin, teknik bilgi yetersizliği sebebiyle ürünlerin bu şekilde kullanılamayacağını iddia ettiğini ve haksız şekilde ürünleri teslim almaktan imtina ettiğini, davacı şirketin basiretli bir tacir olarak hareket etmediğini ve gerekli teknik incelemeyi yapmadan, üretimi tamamlanan ürünleri görüp incelemeden kötü niyetli olarak müvekkili şirket aleyhine icra takibi başlattığını belirterek, haksız ve yersiz davanın reddi ile davacı/borçlu’nun takip konusu alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere inkar tazminatına ve takip konusu alacağın %10 oranında para cezasına mahkum edilmesine karar verilmesini istemiştir.
DELİLLER : Arabuluculuk son tutanağı, noter ihtarnamesi ve ihtarnameye verilen cevap, mail yazışmaları, bilirkişi raporu ve ek raporu, dava dosyasında bulunan diğer deliller.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, eser sözleşmesinin yerine getirilmemesi nedeni ile, peşin ödenen 2.500,00 TL'nin tahsili amacı ile başlatılan icra takibine davalı borçlunun itirazının iptali ve tazminata hükmedilmesi istemine ilişkindir.
Tarafların satranç takımı kalıbı yapımı amacı ile 19/01/2021 tarihinde 4.250,00 TL + KDV bedel ile anlaştıkları, davacı vekilinin sözleşmeye aykırı olarak davalı yanca, sadece 3D printerdan çıkarılan modellerin hazırlandığını, bu modellerin yüzey işlemlerinin tamamlanmadığını ve silikon kalıba uygunluğunun sağlanmadığını, müvekkilin davalı yana sözleşme gereği ödemiş olduğu 2.500,00 TL'nin iadesi amacıyla başlatılan ...13. İcra Müdürlüğünün 2022/4198 Esas sayılı takibine davalının itiraz ettiğini belirterek, itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemi ile bu davayı açtığı görülmektedir.
Davalı vekili eser sözleşmesini kabul etmekle beraber, 19/01/2021 tarihli mailde ifade edildiği üzere, davacının iddiasının aksine, 3D modelleme haricindeki tüm işlemlerin (çoğaltma, silikon kalıplama gibi) 3D model üretimi aşamasından sonra konuşulması ve bunun için ayrıca piyasa koşullarına göre bir fiyat teklifi yapılabileceği hususunun açık bir şekilde ifade edildiğini, müvekkili şirketin 3D modelleme alanında çalıştığını, 3 boyutlu modellemenin tek başına tamamlanan bir uygulama olduğunu, bu aşamadan sonra modellemesi yapılan ürünün çoğaltılmasının isteğe bağlı olarak yapılabildiğini, çoğaltma işleminin, üç boyutlu yazıcıda üretilen ürünün silikon kalıplama tekniği ile kalıbı alınarak oluşturulmuş bir kalıba istenilen özellikte reçine dökülerek çoğaltılması anlamına geldiğini, bu işlemlerin tamamen ayrı işlemler olduğunu, davacı ile yalnızca ürünlerin 3 boyutlu modellerinin çıkartılması hususunda anlaşma sağlandığını, anlaşma sağlandığı üzere işlem tamamlanmışsa da, davacı şirketin bakiye ödemeyi yapmadığını ve ürünü tamamlanmadığı gerekçesiyle teslim almaktan imtina ettiğini belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
Tarafların gösterdiği delillerin toplanmasından sonra bilirkişi incelemesine başvurulmuş, 10/01/2023 tarihli bilirkişi raporunda, kalıp modeli yapımının, kalıp yapımının ilk adımlarından biri olduğunu, taraflar arasında yapılan anlaşmanın, satranç takımı seri üretiminde kullanılmak üzeri kalıp imalatının ilk adımı olan 3D model üretiminin yapılması olduğunu ve taraflar arasında çoğaltma işleminin şekli ve tutarı ile silikon kalıplama konusunda herhangi bir anlaşma bulunmadığını belirtilmiştir.
24/05/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda, hazırlanan 10/01/2023 tarihli kök rapordaki görüşte herhangi bir değişiklik olmadığı, taraflar arasında yapılan anlaşmanın satranç takımı seri üretiminde kullanılmak üzeri kalıp imalatının ilk adımı olan 3D model üretiminin yapılması olduğunu, taraflar arasında çoğaltma işleminin şekli ve tutarı ile silikon kalıplama konusunda herhangi bir anlaşma bulunmadığı, davalının ürünlerin hazır olduğunu bildirdiğinden, davacının bakiye 2.515,00 TL yi ödeyerek ürünleri teslim almak yerine 2.500,00 TL peşinat ödemesinin iadesini istemekte haksız olduğu belirtilmiştir.
22/08/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda, davalının 3D modellerin yüzey işlemlerini de tamamlayarak 3D modellerin silikon kalıplamaya uygunluğunu sağlamayı taahhüt ettiği kanaatine varılması halinde, davalının 3D modelleme işlemini yaptığı ancak yüzey işlemlerini tamamlamadığı anlaşıldığından davacının davalıya yaptığı 2.500,00 TL ödemeyi icra takip tarihine kadar işlemiş 7,55 TL ticari avans faizi ile birlikte talep edebileceği, mahkemece davalının sadece 3D modelleme yapmayı taahhüt ettiği bunun dışında başkaca yükümlülüğünün bulunmadığı kanaatine varılması halinde, davalının 3D modellemeyi tamamlayarak davacı yana ürünlerin hazır olduğunu bildirmesine rağmen davacının kalan ödemeyi yaparak ürünleri teslim almayarak teslim almakta temerrüde düşmesi nedeniyle yaptığı ödemenin iadesini talep edemeyeceği belirtilmiştir.
Bu açıklamalar ışığında dosya kapsamı değerlendirildiğinde, tarafların satranç takımı kalıbı yapımı amacı ile 19/01/2021 tarihinde 4.250,00 TL + KDV bedel ile anlaştıkları ve davacının davalıya 2.500 TL ödeme yaptığı konusunda taraflar arasında ihtilafın bulunmadığı, ihtilafın 3D kalıbın sözleşmeye uygun olarak yapılıp yapılmadığı noktasında toplandığı görülmektedir. Sözlü olarak yapılan eser sözleşmesi hukuken şekil şartına bağlanmadığından ve tarafların kabulünde olduğundan geçerlidir. Ancak sözlü yapılan sözleşmede tarafların işin yapılma şekline dair nasıl anlaştıkları belli olmadığından, kararlaştırılan iş şeklinin diğer delillerle kanıtlanması gerekir.
Peşin ödemeye ilişkin 2.500 TL'lik dekontta "3D model printing" açıklamasına yer verildiği, bunun tarafların 3D modelleme konusunda anlaştıklarını gösterdiği, silikon kalıplama işinin ise 3D modellemeden sonra yapılacak ikinci bir aşama olduğu ve davacı tarafın tarafların bu işlem konusunda da anlaştıklarını ispat edemediği, aksine bilirkişi raporları ve taraflar arasındaki mail yazışmalarına göre sözleşmenin sadece 3D modellemeyi kapsadığı, davalının sözleşme ile kararlaştırılan işi yapması nedeni ile davacının peşin olarak ödediği miktarın iadesini isteyemeyeceği, bu nedenle davalı borçlunun icra takibine itirazının yerinde olduğu anlaşıldığından aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın (İcra takibine itirazın iptali talebinin) reddine,
2-Alacaklının takipte haksız ve kötüniyetli olduğu sabit olmadığından davalı vekilinin kötüniyet tazminatı talebinin reddine,
3-Alınması gereken 269,85 TL maktu harçtan 80,70 TL peşin harcın düşümü ile eksik kalan 189,15‬ TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
4-6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,
5-Davacının karşıladığı yargılama harç ve giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen 2.500,00 TL üzerinden takdir edilen 2.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-Karar kesinleştiğinde taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının re'sen yatırana iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı dava değeri itibarı ile kesin olarak verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 29/12/2023
Katip ... Hakim ...
¸ e-imzalıdır ¸ e-imzalıdır