mahkeme 2020/475 E. 2023/397 K.

T.C. ANKARA 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2020/475 Esas - 2023/397
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ

T.C.
ANKARA
11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2020/475 Esas
KARAR NO : 2023/397

HAKİM : .....
KATİP : .....

DAVACI :.....
VEKİLİ : Av. .....
DAVALI : 1- .....
.....
VEKİLLERİ : Av. .....
Av......
DAVALI : 2- .....
VEKİLİ : Av. .....
DAVALI : 3-.....
VEKİLİ : Av. .....
DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 05/10/2020
KARAR TARİHİ : 31/05/2023
KARARYAZ.TRH: 01/06/2023
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
İDDİA:
Davacı vekilinin dava dilekçesi ile "... ... ile ... A.Ş. ve ... A.Ş. arasında 12/01/2017 tarihinde, ... Yolu 00+000 – 58+935 Kesiminin yapım işi muhteviyatında bulunan, ..., ..., .....İstikametindeki 07-10 KM arasındaki bölgeye yeni yapılacak yolun yapım işini konu alan sözleşme akdedildiğini, ... A.Ş. ile davalılar ... A.Ş. ve ... A.Ş. arasında bahsi geçen işle ilgili olarak 09/04/2018 tarihinde taşeronluk sözleşmesi imzalandığını, İşbu sözleşme uyarınca ... (... A.Ş.) tarafından, ... firmaların ( ... A.Ş. ve ... A.Ş. ) tarafı olduğu ve ... yapmayı taahhüt ettiği "..... Yolu Km: 00+000- 58+935 KesimininYapım işi" gereğince yapım hizmeti üstlendiğini, ... A.Ş.nin ... firma olarak 09 Nisan 2018 tarihinde sözleşmenin imzalanmasının ardından 01 Mayıs 2018 tarihinde ... tepede kendisine gösterilen alanı şantiye haline dönüştürerek konuşlandığını, 01-15 Mayıs 2018 tarihleri arasındaki yoğun sis ve yağmurdan kaynaklanan olumsuz hava şartlarından ötürü, 15 Mayıs 2018 tarihinde tam randımanlı çalışmaya başladığını, sözleşmenin ekinde yer alması gerektiği halde sözleşme ekinde verilmeyen proje kesitlerinin ... A.Ş.'nin ısrarlı talepleri sonucunda Proje Müdürü ... tarafından 21 Mayıs 2018 tarihinde e-mail olarak gönderildiğini, 30 Mayıs 2018 tarihinde ... A.Ş.'nin sahadaki çalışmalarının ... Firma tarafından durdurulduğunu, Buna sebep olarakta ... Firma tarafından; "2’nci ... tarafından imza altına aldıkları sözleşmenin projesinde yapılan yolun istikametinin güvensiz bulunduğu ve yolun bu istikamette yapılmasına müsaade edilmediği yol projesinde güvenlik sebebi ile değişiklik yapıldığı, bu değişikliğin .....tarafından onaylanmadığını, bu nedenle işaretleme yapılmadığı" şeklinde bildirildiğini, işaretleme yapılmadığı ve işin durdurulduğu günden itibaren ... A.Ş. tarafından ekskavatörlerinin ve personelinin boş durduğunun bildirilmesine ve ... Şirketten sözleşme dahilindeki başka bir bölgede sökü işi talep edilmesine ve mağduriyetini bildirilmesine rağmen ... A.Ş.'ye iş verilmediğini, işin yavaşlatılması ve işin durdurulması sureti ile ... Firma tarafından iş verilmemesinin sezon boyu devam ettiğini, ... A.Ş., Eylül 2018 ayı sonunda ise iş verilmemesinden dolayı atıl durumda olan iş makinalarınından 3 tanesini iade ettiğini, hava şartlarının müsaade ettiği süre olan 14 Kasım 2019 tarihine kadar, ... A.Ş.nin kendisine kısmi olarak gösterilen yerlerde çalıştığını, işin başında belirtilen tanım ile sonradan verilen iş tanımında maliyetlerin arttığını ve farklı makina ve teçhizat istendiğini, yolun yapımına ait tüm işaretlemeler ve buna bağlı olarak verilecek istikamet ve metrajların ... Firmanın Kavuşak Şantiyesinde bulunan ... tarafından verilip tarif edildiğini, ... tarafından işaretleme yapılmaması durumunda işin durduğunu, Müteahhitin Sözleşme ile vermiş olduğu işi ... ... A.Ş.'nin projeye göre kendi iş planı dahilinde yapması inisiyatifini vermediğini, ... nerede ne kadar iş gösterirse Taşeronun o işi yapabildiğini, Taşeronun iş programını ... Firmanın kendisinin belirlediğini, İşin daraltılması ve durdurulmasından dolayı ... A.Ş.nin mağdur olduğunu, bu mağduriyetin yazılı olarak bildirilmiş olup yapılan yazışmalar bulunduğunu, ... Şirketin işin daraltılması ve durdurulmasını Taşerona yazılı olarak bildirmediğini, ... tarafından işin durdurulmasından dolayı Taşeronun iaşe, ibate, bakım giderleri, kiralama giderlerini işin sonunda elde ettiği gelirin karşılamadığını ve Taşeronun zarar ettiğini, Güvenlik gerekçesi ile ... A.Ş.ne iş bıraktırılan bölgede ise aynı tarihlerde ..... tarafından ihale ile güvenlik yolu işi yapan firmaların işlerine devam ettiklerini, İş yaptırma vaadiyle imzalanan sözleşmeden doğan bu kayıpların taşeronun mağduriyetine yol açtığını, Müteahhidin işi daraltması ve iş vermemesinden kaynaklı olarak imza edilen sözleşmeye istinaden işin yapılmasına yönelik kiralanan iş makinalarının 10 Eylül 2018 tarihine kadar % 25 kapasite ile çalışabildiğini, bu atıl durumdan daha fazla zarar etmemek adına Taşeronun 3 Adet İş Makinasını kiraladığı yere iade etmek zorunda kaldığını, hakedişlerin ve ödemelerin yapılması hususunda ... tarafından şifaen yapılan görüşmelere uyulmamış olduğunu, imza edilen sözleşmeye de uyulmadığını, hakediş raporlarının hazırlanmasının değişik bahanelerle geciktirilerek ödemelere ekteki çizelgede belirtildiği şekilde ilave vade konulduğunu, ... A.Ş. tarafından 4 Nolu hakediş raporundaki Kazı Dolgu İcmali incelendiğinde ... tarafından yapılan işlemlerin anlaşılmamış ve izah edilmesi istendiğini, İcmali hazırlayan .....ile yapılan görüşmede de bu icmaldeki yapılan hesaplamalardaki ters işlemlerin anlaşılmadığı ve ... A.Ş.ne tatmin edici bir açıklama yapılamadığını, ... ile ... SavunmaA.Ş arasında imza edilen sözleşmede bulunmamasına rağmen Hakediş raporlarında ... Seviye Kesintisi görüldüğünü, Bu duruma itiraz edilmesine rağmen bu kesintinin fatura ettirilmediğini, yapılan bu kesintinin ... tarafından keyfi olarak uygulandığını, Müteahhite yapılan işin %25’inin taşerona ödemediğini, ... A.Ş. tarafından %5 geçici teminatın ödenmesi hususunda ... firmaya yazı ile talepte bulunularak geçici teminatın iadesi için ... tarafından ne işlemlerin yapılması gerektiğinin sorulduğunu, ... tarafından Taşeronun herhangi bir işlem yapmasına gerek olmadığının yazılı olarak ... A.Ş.ne bildirildiğini, ... Firma tarafından halen %5 Geçici Teminatın iadesinin yapılmadığını, ... Firmaya bu konuda Noter Onaylı İhtar gönderilmesine rağmen ... avukatı tarafından gönderilen cevapla ... tarafından gönderilen yazıların birbiri ile çeliştiğini, Asıl işverenin alt işverenin ifasını kabul etme borcu bulunmadığını, Alt işverenin ifasını makul bir sebep öne sürmeksizin reddettiği takdirde alacaklının temerrüdüne düşeceğini ve bunun sonuçlarına katlanmak zorunda kalacağını, “işin Daraltılması Ve İşin Durdurulmasından” Kaynaklanan Zararlar oluştuğunu, yapılan sözleşme gereği üzerine edimi yerine getirmek için iş makinaları kiralandığını ve işçilik giderleri ile şantiye giderleri için büyük ödemeler yapılmak zorunda kalındığını, imzalanan işbu taşeronluk sözleşmesi sebebiyle telafisi güç ve mümkün olmayan çok büyük kayıplara ve zararlara uğradığını, beyan ederek taraflar arasında düzenlenen 09/04/2018 tarihli taşeronluk sözleşmesinin feshi ile uğranılan şimdilik 1.000.TL menfi zararın tazminini talep etmektedir. " karar verilmesini istediği görülmüştür.
SAVUNMA:
... vekilinin cevap dilekçesi ile ; ".... Davalı müvekkil şirketin, davacı ... A.Ş. ile arasında herhangi bir sözleşme ve iş ilişkisi bulunmadığını. Dolayısıyla müvekkil şirket işbu davaya konu tazminatın talebi hakkında taraf sıfatına sahip olmadığını, ... davalı müvekkil şirket açısından dosyanın esasına girmeksizin davanın usulden reddini talep ettiklerini ...
Davacı ... Met. Yap. San. Ve Tic. A.Ş.nin müvekkilinden alacağının bulunmadığını, davacı yan dava dilekçesinde menfi zararlarının tazminini talep ettiğini beyan ettiğini, menfi zararın oluşması ve talep edilebilmesi için bulunması gerekli şartların işbu dava konusu olayda bulunmadığını ve davacının menfi zarar talebinin hukuka aykırılık teşkil ettiğini, davacı yanın dava dilekçesinde alacaklının temerrüdü hükümlerine dayanmakta ve müvekkili şirkete göndermiş olduğu ihtarname ile alacaklıyı temerrüde düşürdüğünü iddia etmekte ise de somut olayda alacaklının ifayı kabul etmemesi alacaklının inisiyatifi sonucu ortaya çıkmış bir durum olmayıp idarece sözleşmede belirlenmiş olan ..... Yolu 00+000 – 58+935 kesiminin yapım işi muhteviyatında bulunan ..., ..., ... istikametindeki 07-10 KM arasındaki bölgenin güvenli olmadığının işveren şirkete bildirildiğini, bu bildirim üzerine asıl işveren olan şirketin yürütülecek çalışmaların durmaması ve yol yapımına devam edilerek kamu yararını sağlamaya çalışmasının yanında ... şirketlerin de zarara uğramaması için yeni bir proje üzerinden yapılacak olun yolun istikametini değiştirerek idareye sunmuşsa da ... tarafından bu proje onaylanmadığını ve idarece verilen karar neticesinde yolun yapım işinin durdurulduğunu, alacaklının temerrüdünden bahsedilebilmesi için edimin ifa edilebilir olması şartı arandığını, olayda idare tarafından güvenli bulunmayan ve çalışma yapılmaması belirtilen bir bölgenin söz konusu olduğunu, çalışma yapılmasının daha vahim sonuçlara yol açabileceği için ... şirketin çalışmasına devam etmesini sağlamanın mümkün olmadığını, güvenlik sorunu sebebiyle objektif imkansızlık halinin söz konusu olduğunu, objektif imkansızlığın varlığı halinde edimin yalnızca sözleşmenin tarafı olan kişiler için imkansız hale gelmeyip her kim olursa olsun imkansız duruma geldiğini, işin yerine getirilememesinden müvekkili firmanın sorumlu olmadığını, davacı ile diğer davalı arasında yapılan sözleşme neticesinde davacının sözleşmenin gerektiği şekilde işbaşı yapmadığını, sözleşmeye aykırı davrandığını, davacının esasen kendisine düşen sorumluluğu gereği gibi yerine getirmediğini ve sözleşmede belirtilen tarihlerde işbaşı yapmadığını, davacı şirket ile işveren şirketler arasında 09/04/2018 tarihinde taşeronluk sözleşmesi imzalandığını, davacının ancak 15/05/2018 tarihinde çalışmalara başlayarak 15 gün gecikmeye sebep olduğunu, yüklenicinin iş sahibini aydınlatma ve bilgi verme borcu bulunmadığını, fakat bu dönemle ilgili olarak ... firma tarafından herhangi bir bilgi verilmediğini, yüklenicinin her şeyden önce işe geç başlamaması gerektiğini, yol yapım işinde 15 gün gibi uzun bir süre çalışmaya başlanmamış olması edimin ifasının çalışma yapılsa dahi zamanında yapılamayacağının açıkça anlaşılmaktayken, ifa zamanında teslim edemeyeceği edimi alacaklının temerrüdüne dayandırarak menfi zarar talep etmesinin yalnızca davacının sebepsiz zenginleşmesine sebep olacak hukuka aykırı bir talep olduğunu, işin görülmekte olduğu bölgenin güvenlik bölgesi olup yapılan yolların askeri üs bölgelerine ulaşım sağlanması amacıyla yapıldığını, şantiye alanlarında zaman zaman güvenlik tehdidi ortaya çıktığını ve bu hususun işveren firmaya idarece bildirildiğini, çalışmaların durdurulmasının işveren tasarrufunda olmayıp süresi her zaman belirli olmadığını, ancak en fazla birkaç gün durdurulduğunu, Sonrasında şantiye çalışanlarının güvenliği sebebiyle çalışmalara komutanlık tarafından refakat edildiğini, davacı firmanın çalışmaların devam etme sürecinde şantiyeyi mazeretsiz ve bildirimsiz terk ettiğini, esasen davalı şirketlerin zarara uğradığını, işlerinin beklenmeyen durum sebebiyle aksadığını ve zararına sebep olduğunu, hakediş raporu olarak onaylanmış ödenmeyen bir bedel olmadığını, davacı ... A.Ş.nin müvekkili firma nezdinde karşılığı ödenmemiş hakediş raporu bulunmadığını, hakedişin yapılacağı tarihin taraflarca belirlenmiş olduğunu, 27.12.2018 tarihinde yapılacağı hususunda mutabık kalındığını, hakedişin 27.12.2018 tarihinde yapılacak olduğunu, davacı firmanın 25.09.2018 tarihinde haber vermeksizin ve gerekçesiz olarak iş sahasını terk ettiğini, bu hususun tespitine ilişkin tutanakların imza edildiğini, davacının kendisine iş verilmediğini iddia ettiği süre boyunca çalışma sahasında bulunduğuna dair somut bir delili bulunmayıp uğradığı iddia edilen zararın bu açıdan tespitinin de mümkün olmadığını, dava dilekçesinde talep edilmekte olunan bir diğer alacak kaleminin ... kesintisine ait olduğunu, davacı yanın iddia ettiği şekilde haksız ve hukuka aykırı herhangi bir kesinti yapılmadığını ve müvekkili firma tarafından davacıya ödenmesi gereken bir borç bulunmadığını, davacı tarafından 26.186,98 metreküp imalatın eksik yapıldığını ve davacının çalışma sahasını terk etmesi sonucu bu miktarın ifa edilemediğini, Davacının ... bedeli olarak bahsetmiş olduğu miktarın esasen bu şekilde ortaya çıkmış olan imalat bedeli olduğunu ve taraflarınca yapılan kesintinin imalat bedeli kesintisi olmadığını, Taraflar arasında cari olarak faturalandırılmış bir borç bulunmadığını, vs hususları beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. " talep ettiği görülmüştür.
Davalı ... İnşaat A.Ş. Vekilinin cevap dilekçesi ile; davacının söz konusu işin yapımı sırasında İdare ile akdedilen Ana Sözleşme ve eklerine, taraflar arasındaki sözleşme ve eklerine, İdare ve ... firmalar ihtiyaç ve taleplerine uygunluk gösterme taahhüdü altında olduğunu, davacı şirketin süresinde iş başı yapmadığını, davacının işin yavaşlatılması ve durdurulması yönündeki iddialarının ise maddi gerçekliğe aykırı olduğunu, Taraflar arasında akdedilen sözleşme İşin Geçici Olarak Durdurulması başlıklı 5.maddesi gereğince işin geçici durdurulabilmesi için yazılı tebligat alma zorunluluğunun mevcut olduğunu, ... tarafından işin geçici durdurulmasına ilişkin yazılı bir tebligat alınmaksızın ... tarafından işin durdurulmasının yahut yavaşlatılmasının mümkün olmadığını, davacının sözleşme ile üstlenmiş olduğu edimi hüküm ve koşullara uygun tam ve eksiksiz teslim etmediğinden sözleşmenin feshini talep etmek hakkı bulunmadığını, davacının mezkur sözleşme ile üstlenmiş olduğu "...-... Kısmının toprak işleri"nin nakliye dahil yapım hizmetini yerine getirmemiş ve işi tamamlamaksızın iş sahasını terk ettiğini, kazı ve dolgu işi yapılan kesimlerdeki kazı ödemelerinin sözleşme hükümlerine göre yapıldığını, sözleşme hükmü ile somut olay birlikte değerlendirildiğinde davacı yanın herhangi bir alacak hakkı bulunmadığını, davacı tarafından 26.186,98 metreküp imalatın eksik yapıldığını ve davacının çalışma sahasını terk etmesi sonucu bu miktarın ifa edilemediğini, Davacının ... bedeli olarak bahsetmiş olduğu miktarın esasen bu şekilde ortaya çıkmış olan imalat bedeli olduğunu ve taraflarınca yapılan kesintinin imalat bedeli kesintisi olmadığını, davacının geçici teminatın iadesi hususunda ... firmadan yazılı talepte bulunulduğunu ancak kendilerine ödeme yapılmadığını iddia ettiğini, taraflar arasında akdedilmiş olan taşeronluk sözleşmesi gereğince; ‘’...’a yapılacak her hakedişten %5 (yüzde beş) oranında bir tutar nakdi teminat teşkil etmek üzere ... tarafından kesileceğini, bu teminatların %50'si ....'ndan ilişiksizlik belgesi getirilmesi ve taşeronun yaptığı işlerin iş sahibi ve ... tarafından kabul edilir bulunması halinde iade edileceğini, geri kalan %50'si ise işler'in kabulünün yapılmasından sonra ve muteahhıte hiçbir borcunun kalmadığının saptanmasını takiben iade olunacağını, vs hususları beyan ederek davanın reddine karar verilmesini...," talep etmiştir.
Davalı ... İnşaat A.Ş. Tarafından cevap dilekçesi sunulmadığı görülmüştür.
DELİLLER:
... yazılan müzekkereye verilen 20/10/2020 tarihli cevap ile Davalılar ... inşaat A.Ş- ... ..A.Ş. ortaklığı ile ile dava dışı ... arasında imzalanan 17.01.2017 tarihli sözleşme suretinin gönderildiği, yol yapım işinin devam ettiğinin ve sözleşmenin halen ...... A.Ş. - ... ...Aş. Tarafından devam ettirildiğinin belirtildiği görülmüştür.
Davacı ile davalılar ... ... A.Ş.- ... ... A.Ş. İş ortaklığı arasında 09/04/2018 tarihinde imzalanan ... Yolu yapım işi kapsamında ..., ... arasında yer alan ve iş ortaklığınca uygun görülen yerlerdeki toprak işlerinin (nakliye dahil) yapımı işine ait sözleşmenin Sözleşmenin konusu başlıklı 2.maddesinin "... tarafından müteahhitin tarafı olduğu ve ... yapmayı taahhüt ettiği "... Yolu Km: 00+000 – 58+935 Kesiminin yapım işi" gereğince ihtiyaç duyulan, bahsi geçen Ana Sözleşme, ekleri ve işbu sözleşme eki olarak belirtilen iş kapsamında ... tarafından uygun görülen yerlerde ...- ..., kısmının toprak işleri nakliye dahil onaylı projeye uygun kesintide yapım hizmetinin ... Sözleşmede belirtilen birim fiyatlar üzerinden... gerçekleştirilmesidir.""..., sözleşmede belirlenen işin kapsamını, durumun gerektirdiği şekilde ve taşeronu madur etmeyecek şekilde genişletip daraltma hakkına sahiptir. ... bu hakkını taşerona 5 gün öncesinden haber vermek suretiyle kullanabilir. Anılan kapsam değişikliğine ilişkin olarak gerekli uyarlamalar işbu sözleşmede belirlenen şartlara ve tespit olunmuş birim fiyatları, sözleşme ekinde sunulmuş olup hesaplamada bu birim fiyatlar esas alınarak, süre hesabına göre oranlanmak suretiyle ... tarafından yapılacaktır. ..., ...'in bu uyarlama hakkını peşin kabul eder ve yapılacak bu uyarlamaya ilişkin olarak ileri sürebileceği her türlü itiraz, talep ve sair hakkından peşinen feragat ettiğini kabul, taahhüt ve beyan eder." Talimatların Yazılı Olması başlıklı 4.maddenin "Sözleşme ve işin şartnamelerine uygun talimatlar, yalnızca ... temsilcisi tarafından yazılı olarak verilecektir. Zamanında yazılı talimatlar doğrultusunda gereği gibi yerine getirilmeyen edimler ve işlerden doğan gerçek zararın tazmini ... tarafından taşerondan talep edilebilecektir." 6.maddenin "... 2. Maddede belirtilen işlerin proje ve şartnamesine, iş programına, Ana sözleşme ve eklerine, iş bu sözleşme ile ilgili mevzuat ve sair uygulama, teamül ve müteahhidin talimatlarına uygun olarak yapılması için işbu sözleşmenin başka yerlerinde aksi özel olarak belirtilmedikçe her türlü malzeme, işçilik, makine, nakliye, vergi, sigorta ve ... karı da dahil olmak üzere bu sözleşmede yer alan fiyatlarla yapmayı ve teslim etmeyi kabul taahhüt ve beyan etmiştir. ... ifa süresi zarfında akaryakıt, nakliye, malzeme veya işçilik ve sair fiyatlarında artış olduğundan bahisle hiçbir nedenle sözleşme tutarının sözleşmedeki birim fiyatların artırılmasını talep edemez" hükmü mevcut olup, 3 iş kalemi için birim fiyat verilmiştir." düzenlemelerinin kesin teminat başlıklı 8.madde de "Sözleşmenin imzalanmasını müteakip ..., müteahhite 500.000TL bedelli teminat senedi verecek......'ndan ilişiksiz belgesi getirilmemesi, ...'un yaptığı işlerin işveren tarafından kesin kabulünün yapılmaması ve/veya ...'un ...'a borcunun kaldığının saptanması; ayrıca aşağıda ilgili maddelerde açıklandığı biçimde ... aleyhine açılacak davaların veya takiplerin kesin sonucunun alınmaması ve hükmedilen tutarın ... tarafından ...'e tamamen ödenmemesi halinde ...'ın ...'un hak edişlerini zararı tazmin edilene kadar uhdesinde tutma ve zararını öncelikli olarak bu bedel içerisinden tazmin etme hakkı saklıdır." Taahhüdün Yerine Getirilmemesi Hali başlıklı10.maddede "Sözleşme yapıldıktan sonra, Taşeronun taahhüdünden vazgeçmesi veya taahhüdünü sözleşme veya ana sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi ve müteahhitin en az 3 gün süreli noter ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi halinde ayrıca protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın taşeronun hakedişi irat kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Bu durumda cezai şart olarak gelir kaydedilen hakediş bedeli taşeronun borcuna mahsup edilmez. Müteahhidin sözleşmenin feshi nedeniyle uğradığı zarar ve ziyanı ayrıca talep hakkı saklıdır" işe başlama zamanı ve işin süresi başlıklı12.maddede"işin tamamlanma süresi sözleşme tarihinden itibaren 31.12.2018 tarihine kadardır. ..., işler'e yer teslim tutanağında belirtilen tarihte başlayacak ve işleri tamamlayıp, ana sözleşme şartlarına göre kabule elverişli bir şekilde müteahite teslim edecektir." İş Programı başlıklı 13.maddede "..., işe başlamasını takiben ayrıntılı iş programını hazırlayarak ... e sunacaktır. İşlerde iş programına göre gecikme ihtimalinin belirmesi veya gecikmenin olması halinde, ..., iş programında işlerin zamanında bitirilmesi için gerekli değişiklikleri yaparak onay için ... e sunacaktır. Bu revize iş programı müteahhitin onayından sonra yürürlüğe girecek, ancak ...'un bu sözleşmeden kaynaklanan sorumlulukları, aksi yazılı olarak ve açıkça belirtilmedikçe değişmeyecektir." Taşeronun işin yapılması sırasında uyacağı esaslar başlıklı 14.maddede "..., ifa ettiği işlerin yapımı esnasında ...'in yetkili bildirilen temsilcisine sözleşme ve projeye uygun olarak verilecek her türlü talimatlara uyacak, malzeme işçilik ve yapım ile ilgili emir ve isteklerini geciktirmeden yerine getirecektir." ödemeler başlıklı 17.maddede "Taşerona ücret tahakkuku, iş bu sözleşmede belirtilen koşulların ya da belirtilmemiş olsa bile taşerona ait tüm yükümlülüklerin yerine getirilmiş olması kaydıyla; her ay ... tarafından hazırlanarak müteahhide tevdi olunacak hakediş raporunun ... tarafından kontrol edilmesini, onaylanmasını ve gerektiğinde hakediş raporları ve/veya bozuk hatalı imalatlar düzeltildikten sonra hakediş raporunun kabulünü takiben, tahakkuk etmiş bedelden varsa;....... tüm kanuni ve sair kesintiler ile iş bu sözleşmenin ilgili maddeleri gereği ... tarafından yapılan diğer kesintiler yapıldıktan sonra fatura mukabili ödenecektir." düzenlemelerinin Teminat Kesintisi ve İadesi başlıklı 19.maddede ‘’...’a yapılacak her hakedişten %5 (yüzde beş) oranında bir tutar nakdi teminat teşkil etmek üzere ... tarafından kesilir. Bu teminatların %50'si (yüzde ellisi) ....'ndan ilişiksizlik belgesi getirilmesi ve TAŞERONUN yaptığı işlerin iş sahibi ve ... tarafından kabul edilir bulunması halinde iade edilir. Geri kalan %50'si (yüzde ellisi) ise işler'in kabulünün yapılmasından sonra ve müteahhite hiçbir borcunun kalmadığının saptanmasını takiben iade olunacaktır.’’ Süre Uzatımı başlıklı 22.madde de"... kendi fiili dışında kalan ve önceden tayini mümkün olmayan aşağıda gösterilen hallerde süre uzatımı talebinde bulunabilir. ...'den kaynaklanan haller: ..gibi hallerinin süre uzatımı gerektirdiğinden ... tarafından kabul edilebilmesi için olayın meydana gelişini izleyen en geç 3 iş günü zarfında yazılı başvurunun müteahite ulaştırılmış olması gereklidir. ... müracaatında, olayın işe tesir derecesini ve gerektirdiği ek süreyi belirtecektir. Talebi red veya uzatılacak ek süreyi tayin ve tespit yetkisi ...'a ait olup, ... bu karara uyacak ve işlere gereken hız ve itina ile devam edecektir." işin geçici olarak durdurulması başlıklı 25.maddede "... lüzum gördüğü takdirde İşin bir kısmını veya tamamını durdurabilir. Bu takdirde keyfiyet yazı ile Taşerona (... anlaşılmalıdır) bildirilir. Bu tebligatın alınması üzerine ... ... tarafından tespit edilen tarihte İşi verilen talimata göre kısmen veya tamamen durduracaktır" işin tasfiyesi başlıklı 28.maddede" ...'in teknik, idari veya diğer sebeplerle işin devam etmeyeceğine karar vermesi halinde,... 3 gün önceden haber vermek suretiyle işi her zaman tasfiye edebilir ve bundan dolayı ... hiçbir hak talebinde bulunamaz. İşin tasfiye tarihine kadar ...'un yapmış olduğu işlerMüteahhit'a teslim edilir. Şirket kusurlu ve eksik kalmış işlerin tamamlanmasını isteyebilir ve bunun için gerekli süreyi tespit ederek ...'a bildirir. Verilen süre sonunda kusurlu ve/veya eksik işler tamamlanmaz ise gecikme cezası ile ilgili hükümler uygulanır. Tasfiye kabulünün yapılabilmesi için ve kesin hesabın çıkartılması için ... işleri ... ve İş Sahibinin istediği seviyede teslim etmiş olmalıdır. Bundan sonra düzenlenecek kesin hakedişe göre ödeme yapılacak ve teminatın işbu sözleşmede belirlenen usule uygun olarak geri verilmesi ile sözleşme tasfiye edilmiş olacaktır." düzenlemelerinin sözleşmenin feshi başlıklı 29.maddede "İşleri iş programına göre 3 günden fazla geciktirirse ...' sözleşmeyi noter yahut iadeli taahhütlü mektup yahut teyitli faks kanalı ile çekeceği ihtarla derhal feshetmeye yetkilidir. Sözleşme feshedildiği takdirde ...'un teminatları cezai şart olarak gelir kaydolunur. Fesih halinde ..., işleri, ... nam ve hesaplarına kendisi ifa edebilir yada üçüncü kişilere ifa ettirebilir. Müteakiben tasfiye hesabı yapılır. Gelir kaydedilen, bu teminatlar ...'un borcuna mahsup edilemez. ...'in sözleşmenin feshi nedeniyle uğradığı zarar ve ziyanı talep hakkı saklıdır." sözleşmenin infisahı başlıklı 30.maddede "Taraflardan kaynaklanan nedenler dışında ve/veya mücbir sebeplerle işin başlatılması,devamı yada bitirilmesi imkansız olur ve bu imkansızlık 5 günden fazla sürerse işbu sözleşme kendiliğinden münfesih olur. ... durumunda taraflar karşılıklı olarak zarar, ziyan ve kar mahrumiyeti talebinde bulunmazlar." düzenlemelerinin bulunduğu görülmüştür.
Davacının ticari defter ve kayıtları üzerinde talimat yolu ile inceleme yaptırılmış alınan raporda"...Davacı taraf ticari defterlerinin usulüne uygun olarak tutulduğu ve lehe delil olma vasfına haiz olduğu, Davacı ... Metal Yapı San. Tic. A.Ş. ve davalı ... İnş. Nak. Madencilik A.Ş. arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı olarak, ... nolu 11.07.2018 tarihli, ...-... Kısmının Toprak İşleri açıklamalı 319.913,03 TL(kdv dahil), ... nolu 12.07.2018 tarihli, ...-... Kısmının Toprak İşleri açıklamalı 246.816,11 TL(kdv dahil), ... nolu 09.10.2018 tarihli, ...-... Kısmının Toprak İşleri açıklamalı 162.148,75TL(kdv dahil), ... nolu 31.12.2018 tarihli, ...-... Kısmının Toprak İşleri açıklamalı 17 1.950,83 TLlik (kdv dahil) faturaların düzenlendiği, Taraflar arasındaki faturaların davacı taraf ticari deftelerine kaydedildiği, Davacı tarafın ticari defter kayıtlarına göre davalı ... İnş. Nak. Madencilik A.Ş.'den herhangi bir alacağının olmadığı, Davacı tarafın iddia etmiş olduğu alacağın, ... sözleşmesinden kaynaklı olduğu fakat işe başlamanın olmamasından ötürü yapılan giderlerin oluşturduğu zarara ilişkin olduğu dava dosyasında yer alan davacı ve davalı taraf dilekçelerinden anlaşılmış olup fakat ticari defter kayıtlarında bu zararın tespit edilmesinin mümkün olmadığı, Davacı ... Metal Yapı San. Tic. A.Ş. ve davalı ... İnş. ... A.Ş.arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı olarak 1 adet satış faturasının düzenlendiği ve ilgili faturanın aşağıdaki şekilde ticari defterlere kaydedildiği, Taşeronluk sözleşmesinin ... Ve ... şirketleriyle yapıldığı, işin icrasını, hakediş ödemelerini günfarın üstlendiği, faturaların ... İnş. Nak. Madencilik A.Ş şirketi adıyla kesildiği, kesintileri ... İnş. Nak. Madencilik A.Ş.'nin yaptığı, ..... ilindeki muhasebeci bilirkişi aracılığıyla ... İnş.... A.Ş ve ... İnş. ...A.Ş.'nin ticari defterlerinin incelenmesi durumunda ticari ilişkinin ortaya çıkarılabileceği ..." belirtildiği görülmüştür.
Dosya davalıların ticari defter ve kayıtları ile davacı defterleri üzerinde alınan rapor üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış alınan 31/03/2022 tarihli raporda "... ... İnşaat ...A.Ş. 2018-2019 Yılı yasal defterlerinin birbirini doğruladığı, T.T.Kanunu uygun şekilde tutulduğu, tüm defterlerinin eksiksiz ve usulüne uygun şekilde tutulduğu, Ticari Yevmiye Kebir defterlerin beratlarının (T.K. Md. 64/III ) dikkate alındığında davacı tarafın ticari defterlerinin (HMK 222/ 2) takdiri yüce mahkemeye ait olmak üzere sahibi lehine delil teşkil ettiği...Takdiri yüce Mahkemeye ait olmak üzere ticari defterleri kendisi lehine delil teşkil ettiği....Davalı ... ... A.Ş. 2018-2019 Yılı ticari defter kayıtları sabit olmak üzere: Davacıya 4 Adet 893.193,25 TL miktarlı dava konusu yer ile ilgili fatura düzenlendiği ticari defter kayıtlarına işlediği 893.193,25 TL davalı şirket tarafından ödeme yapıldığı ( dosya içerisinde ödeme dekontları sunulmuştur) davacının davalıdan alacağı olmadığı. ...Davalı ... A.Ş. Şirketi ticari defter kayıtları sabit olmak üzere : Davacı şirketten %5 oranında 43.247,14 TLgeciçi teminat kesintisi yaptığı 28.11.2019 tarihinde ... bankası kanalıyla davacı şirkete ödendiği , davacının , davalı şirketten geçici teminat alacağının bulunmadığı. ...Davalı ... İnşaat A.Ş. 2018-2019 Yılı yasal defterlerinin birbirini doğruladığı, T.T.Kanunu uygun şekilde tutulduğu, tüm defterlerinin eksiksiz ve usulüne uygun şekilde tutulduğu, Ticari Yevmiye Kebir defterlerin beratlarının (T.K. Md. 64/III ) dikkate alındığında davacı tarafın ticari defterlerinin (HMK 222/ 2) takdiri yüce mahkemeye ait olmak üzere sahibi lehine delil teşkil ettiği. ... Takdiri yüce Mahkemeye ait olmak üzere ticari defterleri kendisi lehine delil teşkil ettiği.... Davalı ... İnşaat .... A.Ş. Ticari defter ve kayıtları ile sabit olmak üzere Davacı şirket 1 Adet 1.000,00 TL miktarlı bakım onarım faturası düzenlediği davalının ticari defter kayıtlarında işlendiği davalı şirketin 1.000,00 TL ödemesinin bulunduğu davacının davalıdan alacağı bulunmadığı. ...... İnşaat....A.Ş. yönünden inceleme: Şirketin merkezin ticari defter kayıtlarını incelenmesi için gidilmiş , ... Metal Yapı A.Ş. Aralarında ticari ilişkinin bulunmadığı yönünde beyanda bulunmuş, davalı şirket e defter tuttuğu program açılmadığı ,bundan ötürü kayıtları incelememiştir....Davacı ticari defter kayıtlarını inceleyen Bilirkişi .....raporu ve Tarafından incelenen ... İnşaat ve Taahhüt ve ... A.Ş. Ve, ... ... A.Ş. Birlikte değerlendirildiğinde HMK 222 Maddesine göre taraflar ehine delil teşkil ettiği. Davacı ticari defter kayıtlarını inceleyen bilirkişi tarafından Davacı şirketin ticari defter kayıtlarına göre davalı ... İnş. Nak. Madencilik A.Ş. Herhangi bir alacağı bulunmadığı yönünde görüş beyan ettiği , tarafından Davalı ... İnş. A.Ş. Şirketi ticari defterleri incelenmiş dava konu 4 adet faturanın ticari defter kayıtlarına işlendiği ödemesinin yapıldığı davalı ... A.Ş. Davacıya borcunun bulunmadığı. Davalı ... ... A.Ş. Şirketi ticari defter kayıtları sabit olmak üzere : Davacı şirketten %5 oranında 43.247,14 TLgeciçi teminat kesintisi yaptığı 28.11.2019 tarihinde ... bankası kanalıyla davacı şirkete ödendiği , davacının , davalı şirketten geçici teminat alacağının bulunmadığı, tespit edilmektedir. ...İşverenin sorumluluğunda olan, İşyeri teslim tutanağına dair bir kayıt dosya içeriğinde yer almamakla birlikte davacı taraf, kendisine gösterilen alana 01.05.2018 tarihinde geldiğini ancak hava şartları sebebiyle 15 gün çalışamadığını beyan etmiştir. Ancak hava şartlarına dair bir belge dosya içeriğinde bulunmamaktadır. Ayrıca şantiyede bulunması gereken ve işveren ile yüklenicinin ortaklaşa günlük olarak tutması gereken "şantiye günlük defteri" görülmemiştir. Bu defter, her gün yapılan çalışmaların işlenmesi ve çalışılmayan günlerin nedenlerinin belirtilmesi için düzenlenmekte olup, tarafların kontrol elemanlarınca günlük olarak imzalanması gerekmektedir. Bu nedenle, 1-15 Mayıs arasında hava muhalefeti nedeniyle çalışılıp çalışılmadığı bilinmemektedir.
Davacı, Sözleşme ekinde verilmeyen proje kesitlerinin 21 Mayıs 2018 tarihinde e-mail olarak gönderildiğini beyan etmiş olmakla söz konusu e-maile ilişkin bir kayıt dosya içeriğinde yer almamaktadır. Davacı, 30 Mayıs 2018 tarihinde ... A.Ş.'nin sahadaki çalışmalarının ... Firma tarafından durdurulduğunu, buna sebep olarak da ... Firma tarafından; "2’nci ... tarafından imza altına aldığımız sözleşmenin projesinde yapılan yolun istikametinin güvensiz bulunduğu ve yolun bu istikamette yapılmasına müsaade edilmediği yol projesinde güvenlik sebebi ile değişiklik yapıldığını, fakat bu değişikliğin ... tarafından onaylanmadığını, bu nedenle işaretleme yapılmadığı" şeklinde bildirildiğini, ... Şirketin işin daraltılması ve durdurulmasını Taşerona yazılı olarak bildirmediğini beyan etmiş olmakla, yazılı olmasa da sözlü bir bildirimde bulunulduğunu ifade etmektedir. Davacı ayrıca işin durdurulduğu günden itibaren ... A.Ş. tarafından ekskavatörlerinin ve personelinin boş durduğunun bildirilmesine ve ... Şirketten sözleşme dahilindeki başka bir bölgede sökü işi talep edilmesine ve mağduriyetini bildirilmesine rağmen ... A.Ş.'ye iş verilmediğini, işin yavaşlatılması ve işin durdurularak ... Firma tarafından iş verilmemesinin sezon boyu devam ettiğini beyan etmiştir. Ancak, davacı tarafça davalılara hitaben söz konusu bildirimlerin yapıldığına dair bir kayıt dosya içeriğinde bulunmamaktadır. İşin durdurulmasına ilişkin olarak, davalılardan ... Şirketi, bölgenin güvenli olmadığının işverence şirkete bildirildiğini, çalışmaların durdurulmasının işveren tasarrufunda olmayıp süresinin her zaman belirli olmadığını, ancak en fazla birkaç gün durdurulduğunu, Sonrasında şantiye çalışanlarının güvenliği sebebiyle çalışmalara komutanlık tarafından refakat edildiğini, Davalılardan ... Şirketi, davacının işin yavaşlatılması ve durdurulması yönündeki iddialarının maddi gerçekliğe aykırı olduğunu, işin geçici durdurulmasına ilişkin yazılı bir tebligat alınmaksızın ... tarafından işin durdurulmasının yahut yavaşlatılmasının mümkün olmadığını, beyan etmiştir. Davalılardan ... Şirketi, işin en fazla birkaç gün durdurulduğunu beyan etmiş olmakla bunu dışında, Dosya içeriğinde işin yavaşlatıldığına, durdurulduğuna, iş sahasının güvensiz bölge ilan edildiğine dair bir kayıt yer almamaktadır. Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 29.maddesinde, "Taraflardan kaynaklanan nedenler dışında ve/veya mücbir sebeplerle işin başlatılması,devamı yada bitirilmesi imkansız olur ve bu imkansızlık 5 günden fazla sürerse işbu sözleşme kendiliğinden münfesih olur. ... durumunda taraflar karşılıklı olarak zarar, ziyan ve kar mahrumiyeti talebinde bulunmazlar." hükmü yer almaktadır. Davacı, Eylül 2018 ayı sonunda iş verilmemesinden dolayı atıl durumda olan iş makinalarınından 3 tanesini iade ettiğini, iş makinalarının 10 Eylül 2018 tarihine kadar % 25 kapasite ile çalışabildiğini, hava şartlarının müsaade ettiği süre olan 14 Kasım 2019 tarihine kadar, kendisine kısmi olarak gösterilen yerlerde çalıştığını, İşin başında belirtilen tanım ile sonradan verilen iş tanımında maliyetlerin arttığını ve farklı makina ve teçhizat istendiğini beyan ederek, işin durdurulması sebebiyle zararın tazmini gerektiğini beyan etmiş olmakla, Taraflar arasında akdedilen sözleşmede, Müteahhitin sözleşmede belirlenen işin kapsamını, durumun gerektirdiği şekilde ve taşeronu mağdur etmeyecek şekilde genişletip daraltma hakkına sahip olduğu, bu hakkını taşerona 5 gün öncesinden haber vermek suretiyle kullanabileceği, Anılan kapsam değişikliğine ilişkin olarak gerekli uyarlamaların sözleşmede belirlenen şartlara ve tespit olunmuş birim fiyatlarına göre uyarlama yapılacağı, talimatların yalnızca ... temsilcisi tarafından yazılı olarak verileceği, Taşeronun ifa süresi zarfında akaryakıt, nakliye, malzeme veya işçilik ve sair fiyatlarında artış olduğundan bahisle hiçbir nedenle sözleşme tutarının, sözleşmedeki birim fiyatların artırılmasını talep edemeyeceği, Taşeronun kendi fiili dışında kalan ve önceden tayini mümkün olmayan hallerde süre uzatımı talebinde bulunabileceği, olayın meydana gelişini izleyen en geç 3 iş günü zarfında yazılı başvurunun müteahite ulaştırılmış olması gerektiği, Müteahhitin lüzum gördüğü takdirde İşin bir kısmını veya tamamını durdurabileceği, durdurmaya dair bildirimde bulunması gerekeceği, ...'in teknik, idari veya diğer sebeplerle işin devam etmeyeceğine karar vermesi halinde, 3 gün önceden haber vermek suretiyle işi her zaman tasfiye edebileceği, İşlerde iş programına göre gecikme ihtimalinin belirmesi veya gecikmenin olması halinde, taşeronun, iş programında işlerin zamanında bitirilmesi için gerekli değişiklikleri yaparak onay için müteahhite sunması gerektiği, hüküm altına alınmıştır. Sözleşme içeriğinde ...'in işin durdurulması, genişletilip daraltılması, tasfiyesinin ve talimatların, Taşeronunun süre uzatımı talebinde bulunmasının, gecikme halinin bildiriminin yazılı olarak yapılabileceği belirtilmekte olup, dosya içeriğinde işin durdurulmasına ve/veya davacı tarafça belirtildiği şekilde, farklı yerlerde iş verilmesi talebinde bulunulduğuna, dair herhangi bir kayıt bulunmamaktadır. Davacı, ..... Nolu hakediş raporundaki Kazı Dolgu İcmali incelendiğinde ... tarafından yapılan işlemlerin anlaşılmadığını ve izah edilmesinin istendiğini, Hakediş raporlarında ... Seviye Kesintisi görüldüğünü beyan etmiş olmakla, Mevcut belgelere göre davacının ... işi yaptığına dair tespit bulunmamaktadır. Davacı, ... Firma tarafından halen %5 Geçici Teminatın iadesinin yapılmadığını beyan etmiş ancak %5 oranında 43.247,14TL geciçi teminat kesintisinin 28.11.2019 tarihinde davacı şirkete ödendiği tespit edilmektedir. Davalılardan ... Şirketi, davacının sözleşmenin gerektiği şekilde işbaşı yapmadığını, sözleşmeye aykırı davrandığını, çalışmaların devam etme sürecinde şantiyeyi mazeretsiz ve bildirimsiz terk ettiğini, hakedişin 27.12.2018 tarihinde yapılacak olup davacı firmanın 25.09.2018 tarihinde haber vermeksizin ve gerekçesiz olarak iş sahasını terk ettiğini, bu hususun tespitine ilişkin tutanakların imza edildiğini, Davalılardan ... Şirketi, Davacı şirketin süresinde iş başı yapmadığını, davacının iş sahasını terk ettiğini, kazı ve dolgu işi yapılan kesimlerdeki kazı ödemelerinin sözleşme hükümlerine göre yapıldığını beyan etmiş olup, Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 12.maddesinde, İşin tamamlanma süresi sözleşme tarihinden itibaren 31.12.2018 tarihine kadar olarak belirlenmiş olup, dosya içeriğinde yer alan işyeri terk tutanağına göre, davacı iş sahasını 25.09.2018 tarihinde terk etmiştir. Dosya kapsamınca davacının hak ediş alacağı bulunmadığı tespiti yapılmıştır. Takdiri Sayın Mahkemeye ait olmakla, sözleşme konusu işin yavaşlatıldığına ve/veya durdurulduğuna, bu sebeple uğranıldığı iddia edilen zararlara ilişkin mevcut tüm belgelerin sunulması durumunda hesaplama yapılabileceği, " denildiği görülmüştür.
Taraf itiraz ve ibraz ettikleri belgeler üzerine alınan 16/11/2022 Tarihli ek raporda "... Kök raporda da belirtildiği üzere, -Dava konusu yapım işi, davalıların ... karşı yapımını yüklendiği "... Yolu Km:0+000-58+935 kesimi yapımı işi " bünyesinde yer almakta olup, davacı firma ...- ... arasında yer alan ve iş ortaklığı tarafından kendisine tanımlanacak yerde nakliye dahil toprak işlerini yapacaktır. Anılan ... sözleşmesinde, işin birim fiyat usulü olacağı, yapılacak işlerin 3 ayrı nitelikte olduğu ve her birine ayrı birim fiyat verildiği anlaşılmaktadır. Bu işler; ...-... kazısı yapılması.... 7,50 TL/m3, ...-Zayıf zemin kazısı yapılması... 7,50 TL/m3, ...-Her tür zemin reglajı...3.000,00 TL/km olarak anlaşma sağlanmıştır. Dosya kapsamından, 4 hakediş düzenlendiği anlaşılmaktadır.Yasal kesintiler dahil; Hakediş:29.06.2018 tarihli,305.707,30 TL tutarında,Hakediş: 31.07.2018 tarihli,232.610,38 TL tutarında Hakediş: 30.09.2018 tarihli,154.948,54 TL tutarında, Hakediş:27.12.2018 tarihli, 164.315,35 TL tutarında, Hakediş düzenlen- diği görülmüştür. ... şirketinin sadece 1. Hakedişin kapak sayfasında imzası bulunmaktadır. Diğer hakedişlerde imzası bulunmamakla birlikte, ihtirazi kaydı da yoktur. Ayrıca tüm hakedişler için fatura düzenlediği de anlaşılmıştır. Hakedişlerin tamamı ... pozundan oluşmaktadır. İşin tanımı kazı ve ... olmak üzere toprak işlerinden oluşmasına rağmen, davacının çalıştığı süre içinde sadece ... kazısı yani yol güzergahını geçirmeye yönelik kazı yaptığı görülmektedir. 4. Hakediş itibariyle, yapılan işler listesinde de görüleceği üzere toplam 92.996,25 m3 kazı işi yapıldığı ve bu poza ait birim fiyat üzerinden hesaplama yapıldığı anlaşılmaktadır. Davacı, ... seviye kesintisi uygulandığını belirtmektedir. Ancak mevcut bilgi ve belgeler doğrultusunda bu kesinti görülememiştir. Mevcut belgelere göre davacı, ... işi yapmamış, sadece ... pozundaki yani “... kazısı yapılması” işini yapmış görülmektedir. Hakediş altlığını oluşturan ve ödemeye esas olacak ataşman, yeşil defter gibi arazi ölçümlerini gösteren bilgi ve belgeler sunulmadığından, sadece hakediş kapak ve icmal sayfalarına göre değerlendirme yapılabilmiştir. Davacının itiraz dilekçesinde “dava dilekçesinde sunduğumuz eklerdeki mesajlaşma konuşmalarından” şeklinde belirttiği şekilde bir beyana göre yapılan işin tespiti mümkün değildir. Yapılan işlerin miktarlarının arazide taraflarca beraber ölçümlenmesi ve ataşman ya da yeşil deftere eklenmesi gerekmektedir. Nitekim davacının dilekçesinde belirttiği “…hukuki fiil olan ... işinin yapıldığına dair konuşmalar, ( bu konuda mahallinde keşif talebimiz vardır. ), hak edişlerimiz, yapılan teminat kesintileri ve bununla alakalı tüm deliller dosyada bulunmaktadır….” gibi, ... yapımının dosya kapsamındaki mevcut bilgi ve belgelerden saptanamadığı, CD içeriği 09.07.2018 tarihli tutanakta, ...-... şirketi ile ... şirketi arasındaki sözleşmeye istinaden şantiye kurma çalışmalarının 1 Mayıs 2018 tarihinde başladığı, kötü hava şartları nedeniyle sökü işlerinin geç başladığı, ayrıca güvenlik ve devam eden operasyonlar nedeniyle çalışmaların durdurulduğu, ayrıca ana firma yetkililerinin yol güzergahında ve projesinde yaptığı değişikliklerden kaynaklı olarak iş yapılmayan günler olduğu, çalışmaların sık sık kesintiye uğradığı ve araç parkı ile personelin atıl durumda şantiyede beklediği, vs belirtilerek kötü hava şartlarından dolayı 18 gün, güvenlik nedenlerinden dolayı 4 gün, proje değişikliğinden dolayı toplam 25 gün çalışılmayan gün olduğu belirtilmiştir. Tutanak, ... şirketi, ... şirketi yetkilisi ... ve ... tarafından imzalanmıştır. 09.Ağustos 2018 tarihli tutanakta, 10 Ağustos-25 Ağustos 2018 tarihleri arasında güvenlik nedeniyle yol yapım çalışmalarının durdurulduğu belirtilmektedir. Tutanak, firma temsilcileri ... ve ... ile istihkam yüzbaşı ... tarafından imzalanmıştır. “... İnşaat” adı ile oluşturulan WhatsApp grubunun yazışma örneklerinde, fotoğrafı gönderilen bölgede takoğraf çalışmasının bittiği ancak ... izin vermediği için kazı çalışmalarına başlanamadığı, 23 Mayıs Çarşamba günü ... ... isimli katılımcının bu gruptan ayrıldığı, 31.05.2018 saat 13:00 den sonra çalışma yapılmadığı, ... tepenin ön kısmında proje değişikliği olduğu ve güney kısmında ise çalışmaya güvenlik sebebiyle izin verilmediği, 30.05-03.06.2018 tarihleri arasında çalışma yapılmadığı, ... isimli katılımcının ise güzergahta çalışmalara devam edilmesini ve taş kırma ya da dolgu yapma çalışmaları ile devam edilmesini istediği, ayrıca yine aynı kişinin mesajında konunun gündemlerinde olduğunun ve gerekli çalışmaların yapıldığının yazıldığı, ... şirketi elemanlarının ise kovalı makinaların boşta beklediğini ve çalışma yapamadıklarını bildirdikleri, ... çalışanının ise karayollarının projesiz yapıma izin vermediğini ve proje değişikliği onayı olmadan devam etmenin risk olacağını, 05.06.2018 tarihinde makinaların çalışması için formen ile sahaya gelerek yeni bir güzergah belirleneceğini belirttiği, ... bey isimli kullanıcı ve kesilen çekler ile ilgili yazışmalar görülmüştür. Ayrıca “yazışmalar ve çalışılan yer koordinatları” isimli iki sayfalık pdf çıktısında ise, yukarıda bahsi geçen WhatsApp yazışmalarının ... ile ... arasında geçtiği belirtilerek tarih bazında dökümante edildiği görülmüştür. Kök raporda belirtildiği üzere, şantiye günlük defteri bulunmamaktadır. Ancak yukarıda bahsi geçen tutanakların mahkemece delil niteliğinde kabul edilmesi durumunda, 1-18 Mayıs tarihleri arasında kötü hava şartlarından dolayı çalışma yapılmamıştır.Yine Sayın Mahkemece delil olarak kabul edilmesi durumunda, yukarıda bahsi geçen yazışmalar ışığında güvenlik nedeniyle işin zaman zaman durdurulduğu, bazı kesimlerde yine güvenlik sorunu nedeniyle kısmi proje değişikliği yapıldığı ve bu sürede çalışma yapılamadığı değerlendirilmiştir. Davacı taraf vekili itirazında, malzemelerin şantiyede durması, işçilerin orada bulunmasının hep maliyet ve zarar olduğunu, davalı şirketlerin gerçekleştirilmeyen taahhütleri, ifa edilmeyen borçları, sözleşmeye aykırı olarak işi daraltması, bildirimsiz kusurlu yapılan hareketlerinin müvekkilini aşırı ölçüde zor duruma soktuğunu, mal veya hizmet tedariki veyahut benzer konularda dava konusu ve dava dışı üçüncü kişilere yaptığı işler ile ilgili ödemelerini de yapmakta sorunlar yaşadığını, oluşan zararlarının günden güne artmaya devam ettiğini, ... A.Ş. tarafından ekskavatörlerinin ve personelinin boş durduğu bildirilmesine ve ... Şirketten sözleşme dahilindeki başka bir bölgede sökü işi talep edilmesine ve mağduriyetini bildirmesine ve o bölgede işbu sözleşmenin konusuna benzer birçok iş olmasına rağmen rağmen ... A.Ş.'ye iş verilmediğini, böyle bir durum söz konusu olsa bile yazılı bildirimlerin yapması, yapılan masraf ve uğranılan zararların karşılanması ve daha fazla mağduriyet yaşanmaması için gereken tüm önlemlerin alınması gerektiği, söz konusu tüm yükümlülükler davalı tarafından yerine getirilseydi müvekkili şirketin şantiyeyi ve işçileri boşuna uzun süre bekletmeyeceğini, gereksiz araç kiralamayacağını beyan etmiştir. Taraflar arasında akdedilen Sözleşmenin 29.maddesinde, "Taraflardan kaynaklanan nedenler dışında ve/veya mücbir sebeplerle işin başlatılması,devamı yada bitirilmesi imkansız olur ve bu imkansızlık 5 günden fazla sürerse işbu sözleşme kendiliğinden münfesih olur. ... durumunda taraflar karşılıklı olarak zarar, ziyan ve kar mahrumiyeti talebinde bulunmazlar." hükmü yer almaktadır. Taraflar arasında akdedilen sözleşmede, Müteahhitin sözleşmede belirlenen işin kapsamını, durumun gerektirdiği şekilde ve taşeronu mağdur etmeyecek şekilde genişletip daraltma hakkına sahip olduğu, bu hakkını taşerona 5 gün öncesinden haber vermek suretiyle kullanabileceği, Anılan kapsam değişikliğine ilişkin olarak gerekli uyarlamaların sözleşmede belirlenen şartlara ve tespit olunmuş birim fiyatlarına göre uyarlama yapılacağı, talimatların yalnızca ... temsilcisi tarafından yazılı olarak verileceği, Taşeronun ifa süresi zarfında akaryakıt, nakliye, malzeme veya işçilik ve sair fiyatlarında artış olduğundan bahisle hiçbir nedenle sözleşme tutarının, sözleşmedeki birim fiyatların artırılmasını talep edemeyeceği, Taşeronun kendi fiili dışında kalan ve önceden tayini mümkün olmayan hallerde süre uzatımı talebinde bulunabileceği, olayın meydana gelişini izleyen en geç 3 iş günü zarfında yazılı başvurunun müteahite ulaştırılmış olması gerektiği, Müteahhitin lüzum gördüğü takdirde İşin bir kısmını veya tamamını durdurabileceği, durdurmaya dair bildirimde bulunması gerekeceği, ...'in teknik, idari veya diğer sebeplerle işin devam etmeyeceğine karar vermesi halinde, 3 gün önceden haber vermek suretiyle işi her zaman tasfiye edebileceği, İşlerde iş programına göre gecikme ihtimalinin belirmesi veya gecikmenin olması halinde, taşeronun, iş programında işlerin zamanında bitirilmesi için gerekli değişiklikleri yaparak onay için müteahhite sunması gerektiği, hüküm altına alınmıştır. Dosya içeriğinde yer alan belgelerin incelenmesi ile tespit edildiği üzere, ... şirketi, ... şirketi yetkilisi ... ve ... tarafından imzalanmış tutanaklarda kötü hava şartları, projesi değişikliği, güvenlik sebebiyle toplam 62 gün çalışılmayan gün olduğu belirtilmiştir. Davacının çalışılmayan günler sebebiyle zararını talep edebileceği kanaatine varılması durumunda, sunulan kayıtlara göre aşağıda yer verilen hesaplama yapılmıştır. Dosyaya sunulan faturaların incelenmesi ile tespit edildiği üzere, iş makinaları kiralanmış olup, Nisan ve Haziran ayına ilişkin faturalar aşağıda yer verildiği şekilde düzenlenmiştir. Ürün kodu ... olan aracın 31.05.2018 tarihli tutarı, 44.687,9TL ,Ürün kodu ... olan aracın 31.05.2018 tarihli tutarı, 45.682,85TL , Ürün kodu ... olan aracın 31.05.2018 tarihli tutarı, 38.524,05TL ,Ürün kodu ... olan aracın 12.06.2018 tarihli tutarı, 39.381,77TL , Ürün kodu ... olan aracın 31.05.2018 tarihli tutarı, 38.524,05TL ,Ürün kodu ... olan aracın 12.06.2018 tarihli tutarı, 39.381,77TL , Ürün kodu ... olan aracın 28.05.2018 tarihli tutarı, 40.873,73TL ,Ürün kodu ... olan aracın 12.06.2018 tarihli tutarı, 39.381,77TL olmakla, Toplam fatura bedeli, 326.437,89TL'dir. 01.05.2018-01.07.2018 tarihleri arası çalışılmayan gün sayısı, 39 olup, 61 günün 39 günü çalışılmadığından, 326.437,89TL/61 x 39=208.706,19TL zarar olarak hesaplanmıştır. Toplam çalışılmayan gün sayısı tutanaklara göre 62 olmakla, Ortalama 8 çalışan ile asgari ücret baz alınarak işçilere yönelik zarar hesabı; 541,2TL x 62= 33.554,40 TL'dir. Hukuki tespit ve değerlendirme takdiri Sayın Mahkemeye ait olmakla, Davacının çalışılmayan günler sebebiyle zararını talep edebileceği kanaatine varılması durumunda, sunulan kayıtlara göre 242.260,59TL olarak hesaplanmıştır." denildiği görülmüştür.
Davacı vekilinin 09/03/2023 tarihli dilekçesi ile talebini 242.260,59 TL e yükselttiği görülmüştür.
DEĞERLENDİRME:
Davacı tarafça davalılar ... ... A.Ş.- ... ... A.Ş. İş ortaklığı arasında 09/04/2018 tarihinde imzalanan sözleşme nedeniyle reklaj çalışması yapmasına rağmen çalışmanın hak edişlere yansıtılmadığı, çalışmaların haksız yere durdurulduğu davacı taşerona ait işçilerinin ve iş makinelerinin davalı kusurundan boş yere bekletildiği, geçici teminat ödemelerinin yapılmadığı belirtilerek sözleşmenin haklı sebeple fesh edildiğinin tespiti ile uğranılan zararın tazmini , davalı ... ...Aş tarafından davanın pasif husumet yokluğundan usulden reddi mahkeme aksi kanaatte ise esastan reddi, davalı ... ..A.Ş. Tarafından davanın esastan reddi talep edilmiş, davalı ... tarafından savunmada bulunulmaması davanın inkarı olarak değerlendirilmiş olup:
Davacı ile davalı yüklenici ... ... A.Ş.- ... ... A.Ş. İş ortaklığı arasında 09/04/2018 tarihli ... Yolu yapım işi kapsamında ..... arasında yer alan ve iş ortaklığınca uygun görülen yerlerdeki toprak işlerinin (nakliye dahil) yapımı işine ait sözleşme düzenlendiği, ... sözleşmesi gereği , işin birim fiyat usulü olacağı, yapılacak işlerin 3 ayrı nitelikte olduğu ve her birine ayrı birim fiyat verildiği, bu işler; ...-... kazısı yapılması (.... 7,50 TL/m3,),...-Zayıf zemin kazısı yapılması(...... 7,50 TL/m3), ...-Her tür zemin reglajı ... (3.000,00 TL/km) olarak anlaşma sağlandığı, dosya kapsamı ile 4 hakediş düzenlendiği 1. Hakediş'in 29.06.2018 tarihli,305.707,30 TL tutarında, 2. hakediş'in 31.07.2018 tarihli,232.610,38 TL tutarında, 3. hakediş'in 30.09.2018 tarihli,154.948,54 TL tutarında, 4. hakediş'in 27.12.2018 tarihli, 164.315,35 TL tutarında olduğu, davacının sadece 1. Hakedişin kapak sayfasında imzası bulunduğu ,diğer hakedişlerde imzasının ve ihtirazi kaydın da bulunmadığı, davalı ... ...A.Ş. Tarafından husumet itirazında bulunulmuş ise de taraf ticari defter ve kayıtları uyarınca Davalı ... ... A.Ş.nin davacı tarafından düzenlenilen 4 Adet 893.193,25 TL miktarlı fatura karşılığı davacıya 893.193,25 TL ödemede bulunduğu, tarafların birbirinden ve davacının sözleşmede imzası bulunmayan davalı ...... A.Ş.den alacağının bulunmadığı, bu kapsamda davalı ... ... A.Ş nin 09/04/2018 tarihli ... Yolu yapım işinde sözleşmede imzası bulunmamasına rağmen yaptığı ödemeler ve defter kayıtları nedeniyle sözleşmede ortak olduğunun kabulü gerektiği, taraflar arasındaki sözleşmede İşin tanımı kazı ve ... olmak üzere toprak işlerinden oluşmasına rağmen, davacının çalıştığı süre içinde sadece ... kazısı yani yol güzergahını geçirmeye yönelik kazı yaptığı ... çalışması yaptığına ve bu kapsamda alacağının bulunduğuna dair delil sunulmadığı, davacı tarafından %5 geçici teminatın iadesinin yapılmadığını beyan edilmiş isede , %5 oranındaki geçici teminat tutarı 43.247,14 TL kesintisinin 28.11.2019 tarihinde davacı şirkete ödendiği, bu kapsamda davacı alacağının bulunmadığı, davacının şantiye kurma çalışmalarına 1 Mayıs 2018 tarihinde başladığı, kötü hava şartları nedeniyle sökü işlerininde geç başladığı, ayrıca güvenlik ve devam eden operasyonlar nedeniyle çalışmaların durdurulduğu, projede zorunlu tadilat yapıldığı bu kapsamda kötü hava şartlarından dolayı 18 gün, güvenlik nedenlerinden dolayı 4 gün, proje değişikliğinden dolayı toplam 25 gün çalışılamayan gün olduğu, bu süreçte davacıya ait iş makinelerinin ve işçilerin boşta kaldıkları, taraflar arasındaki sözleşmenin 30.maddesi ( "Taraflardan kaynaklanan nedenler dışında ve/veya mücbir sebeplerle işin başlatılması,devamı yada bitirilmesi imkansız olur ve bu imkansızlık 5 günden fazla sürerse işbu sözleşme kendiliğinden münfesih olur. ... durumunda taraflar karşılıklı olarak zarar, ziyan ve kar mahrumiyeti talebinde bulunmazlar." ) ve 25.maddesi ( "... lüzum gördüğü takdirde İşin bir kısmını veya tamamını durdurabilir..." gereği davacının oluşan zararını talep etmesinin ve sözleşmenin haklı nedenle davacı tarafça fesh edildiğinin kabulünün mümkün olmadığı bilirkişi rapor ve ek raporu ,taraflar arasındaki sözleşme ve tüm dosya kapsamı ile anlaşılmakla davacının taleplerinin reddi ile aşağıdaki hükmün kurulmasına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi açıklandığı üzere;
Davacının sözleşmenin feshine yönelik ve alacak talebine yönelik davalarının ayrı ayrı reddine,
492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 179,90 TL harcın, dava açılışında alınan 54,40 TL peşin harcın ve ıslah ile alınan 4.120,12 TL harçtan düşülmesi sureti ile fazla alındığı anlaşılan 3.994,62 TL harcın davacıya iadesine,
6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,
Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
Davalıların yargılamada vekil ile temsil edildiği anlaşıldığından yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 9.200,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider ve delil avansının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak yatıranlara iadesine,
Dair Taraf vekillerini yüzüne karşı, kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde .....Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 31/05/2023
Katip .....
¸e-imzalıdır.

Hakim .....
¸e-imzalıdır.