mahkeme 2020/614 E. 2024/506 K.

T.C. ... 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

T.C.
...
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2020/614 Esas
KARAR NO : 2024/506
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...

DAVA : Alacak (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
DAVA TARİHİ : 11/12/2020
KARAR TARİHİ : 16/07/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 26/07/2024

Mahkememize açılan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
DAVA:
Davacılar vekili, dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirketin davalı şirketten ... ... ... Kesim Makinası satın almaya karar verdiğini, davalı şirketin müvekkiline göndermiş olduğu 26/11/2019 tarihli fiyat teklifinde bu makinenin özellikleri ve toplam 450.000 TL+KDV toplam 531.000TL satış bedeli teklif olarak belirtildiğini, müvekkili şirketin söz konusu makineyi “kendi seçimi ve talebi üzerine üçüncü kişiden sağlanan mal” kapsamında finansal kiralama yöntemiyle diğer müvekkili ... ... ... Kiralama A.Ş.’ye kendi lehine satın aldırdığını, söz konusu makine finansal kiralama yoluyla satın alındığı için 450.000TL+ %1 KDV olmak üzere toplam 454.500 TL bedelle satın alınarak davalı tarafından fatura edildiğini, alınan makinenin 11/02/2020 tarihinde müvekkil şirketin faaliyet binasına teslim edildiğini, 12-13-14 Şubat 2020 tarihlerinde söz konusu makinede çalışacak ve özellikle bu iş için istihdam edilmeye başlanarak personel eğitimi yapıldığını, eğitimin ardından ilk iş günü olan 17/02/2020 tarihinde operatör tarafından ilk kez kullanılan makine kesimi bozup, kesilen kenarlar üzerinde izler bırakmaya başladığını, devam eden süreçte 19-20-22-26 Şubat tarihlerinde sıklıkla ve tekraren sorun yaşandığını, yaşanan tüm sorunlar hakkında davalı şirkete bilgi verilmiş ve sıkıntıların giderilmesi için servis talep edildiğini, Müvekkili şirket yetkilileri ve davalı şirket yetkilileri tarafından makine başında inceleme yapılarak bir kısım eksikliklerin olduğu ve bunların tamamlanacağı hususu 26/02/2020 tarihinde ortak imzalarla tutanak altına alındığını, fakat bahsi geçen eksikliklerin davalı şirketçe bir türlü tamamlanmadığını, devam eden süreçte ayıptan dolayı sözleşmeden dönme tarihine kadar söz konusu makine hiçbir zaman düzgün, kusursuz ve işlevsel çalışmadığını, gerekli tamiratın da yapılmadığını müvekkili şirket yetkililerince yaşanan sorunlara dair birçok kez tespit raporları hazırlandığını ve sorunların tutanak altına alındığını, verilen teklifte ve satış sözleşmesinde arıza bildirimleri ve onarım talepleri sonrasında en geç 24 saat içerisinde müdahale edileceği belirtilmişse de davalı şirket yetkililerinin, satmış oldukları ayıplı makineye ilişkin sorunlara zamanında müdahale etmediklerini, bunun üzerine müvekkili 08/04/2020 tarihinde durumu bir yazı ile davalı şirkete bildirmek durumunda kaldığını, davalı şirketçe servis talebi ancak 08/04/2020 tarihinde yerine getirildiğini, bu tarihli servis hizmetinde 26/02/2020 tarihinde tutanak altına alınmış olan eksikliklerin giderildiği ve makinenin tam montajının ve onarımının yapıldığı ifade edilerek durum tutanak altına alındığını, fakat servisten bir gün sonra yani 09/04/2020 tarihinde, bir gün önce montajı yapılmış körükler yanmış, kullanılamaz hale gelmiş ve hatta makineye zarar verecek duruma geldiğini, bu hususun davalı şirkete bildirildiğinde körüklerin sökülerek kesime devam edilebileceği ve körüklerin tekrar kendilerince yenileneceği ifade edildiğini fakat körüklerin yenilenmediğini, 14/05/2020 tarihinde makine hiç kullanılamayacak şekilde arıza yaptığını, durum davalı şirket yetkililerine bildirildiğini, satış sözleşmesinde taahhüt edildiği gibi 24 saat içerisinde müdahale edilmesi istenildiğini, müvekkili şirketçe, sokağa çıkma yasaklarının engel oluşturmaması için davalı şirket çalışan ve yetkililerinin seyahat izinleri alındığını, fakat davalı şirket yetkilisi 16/05/2020 tarihinde gönderdiği e postada sokağa çıkma yasağı nedeniyle gelemeyeceklerini ve fakat talimatla nasıl onarım yapılacağını bildireceklerini ifade ettiğini, bu tarihten 29/05/2020 tarihine kadar birçok kez arızaların giderilmesi ve makinenin çalışır hale getirilmesi için telefon görüşmeleri gerçekleştirildiğini davalı şirket yetkililerince, makinenin onarımı için yeni parça getirilip bir kısım eski parçalar yerine makineye monte edileceği ifade edildiğini fakat daha sonra yapılan görüşmelerde yeni bir parçanın gelmeyeceği, makineden bir kısım parçaların sökülüp yurtdışındaki firmaya gönderileceği ve arızanın nerden kaynaklandığının belirleneceği gibi muğlak ifadeler ileri sürüldüğünü, bunun üzerine müvekkili şirket tarafından 05/06/2020 tarihli ihtarname ile öncelikle söz konusu makinenin bir türlü çalışmamasının nedeninin tasarım hatası olduğu konusundaki kanaatler belirtilmiş, arızanın tam olarak neden kaynaklandığı, nasıl ve ne kadar süre içerisinde giderileceği ve sürekli arıza yapan ve kullanılamayan makine konusunda detaylı bilgi ve görüşme talep edildiğini, davalı şirket tarafından müvekkili şirkete cevaben gönderilen ihtarnamede makine tesliminden itibaren yaşanan sorunların çözülmemesine gerekçe olarak makine parçalarının alındığı yurtdışı firma temsilcisinin Covid 19 salgını nedeniyle Türkiye’ye gelememesi gösterildiğini, oysa müvekkili şirket, söz konusu makineyi yurt dışındaki parça tedarikçisinden değil davalı şirketten satın aldığını, bu yaşananlar üzerine müvekkili şirket makineye ilişkin durumun, ayıplı olup olmadığının tespiti maksadıyla Makine Mühendisleri Odası ... Şubesi’ne başvurarak bilirkişi incelemesi ve tespit raporu tanzim edilmesini talep ettiğini, MMO tarafından yerinde yapılan inceleme ve tespitler neticesinde hazırlanan raporda söz konusu davalı tarafından satılan Robocout Red Line CNC Lazer Kesim Makinesinin işlevsel olmadığı ve ayıplı mal olarak değerlendirildiği ifade edildiğini, MMO raporu üzerine müvekkili şirket, ... 60. Noterliği aracılığıyla 25497 yevmiye nolu ihtarname ile davalı şirkete ayıplı mal nedeniyle sözleşmeden döndüğünü bildirerek ve malın iade alınıp bedelin iade edilmesini talep ettiğini, davalı şirketçe bu ihtarname üzerine malın iade alınması, bedelin iade edilmesi, müvekkil şirketin diğer zararlarının karşılanması için hiçbir şey yapılmadığını, davalı şirkete söz konusu makine bedeli olarak 454.500 TL ödendiğini, dolayısıyla ayıplı mal nedeniyle sözleşmeden dönme sonrası bu bedelin davalı tarafından müvekkillere iade edilmesi gerektiğini, müvekkili şirket ...A.Ş., söz konusu ayıp davalı firma tarafından giderilmediği için, bu ayıbın tespiti ve yasal işlemlere konu edilebilmesi için Makine Mühendisleri Odası ... Şubesi’ne yerinde bilirkişi tespiti yaptırabilmek için 5.310 TL masraf yaptığını, izah edildiği gibi CNC Lazer Kesim işi müvekkili şirketin yeni uhdesine aldığı bir imalat kısmı olduğunu, dolayısıyla müvekkili şirket, söz konusu makinenin davalıdan satın alınmasıyla dışarıdan CNC Lazer Kesim işi satın almayı bıraktığını fakat bu makinenin kullanılması ve kesim işi yapılması için Muammer Dakak ve Emre Doğruyol isimli çalışanlarını Lazer Kesim Operatörü, Soner Kabadayı isimli çalışanını ise Lazer Kesim Üretim Sorumlusu olarak çalıştırmaya başladığını, bu itibarla müvekkili ...A.Ş., makinenin teslim tarihinden itibaren bu 3 çalışana ayıplı mal nedeniyle iş yaptıramadan maaş ödemek, bu çalışanların yemek, yol, sgk ve vergi gibi masraflarını karşılamak zorunda kaldığını, müvekkili şirket ...A.Ş.’nin ticari faaliyetleri teklif vermek suretiyle üstlendiği taahhütleri yerine getirmesi şeklinde sürdürüldüğünü, müvekkili şirket, taahhüt ettiği işleri tamamlayabilmek adına üretim bandında aksama olması ya da makinelerin bozuk olması durumunda dahi dışarıdan hizmet yahut mal satın almak suretiyle tamamlamak zorunda olduğunu bu itibarla müvekkili şirketin, davalı şirket tarafından satışı yapılan makinenin bir türlü çalıştırılamaması nedeniyle başka firmalara cnc lazer kesim işi yaptırmak zorunda kaldığını, satın alınan makinenin tesliminden sözleşmeden dönüldüğüne dair ihtarnamenin keşide edildiği tarihe kadar, bahsi geçen makinenin çalışmamasından dolayı bu makine ile yapılması gerekip de yapılamayan işlerin dışarıda yaptırılması için toplam 394.479,43 TL ödendiği belirtilerek, tüm nedenlerle ve fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla, öncelikle dava değeri göz önünde tutularak, davalı şirketin mal kaçırmasını önlemek ve işbu dava kazanıldığı takdirde müvekkillerin haklarının zayi olmaması maksadıyla davalı şirket adına kayıtlı motorlu taşıtlara ve taşınmazlara satışlarını engellemek için tedbir konulmasına, davalı tarafından müvekkile satılan ... ... ... CNC Kesim Makinasına ilişkin haklı nedenle sözleşmeden dönüldüğünün tespitine, davalı tarafından satılan makinenin iade alınması ile müvekkil tarafından ödenen satış bedeline istinaden 454.500 TL’nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek olan avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkillere ödenmesine, ayıplı mala yapılan masraflar nedeniyle şimdilik 1.000TL, makinenin kullanılması maksadıyla istihdam edilen personel giderlerine ilişkin şimdilik 1.000TL, makine iş görmediğinden dolayı dışarıda yaptırılan işler için ödenen bedellere ilişkin şimdilik 1.000TL olmak üzere; fazlaya ilişkin tüm haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik toplam 3.000 TL’nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkillere ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin davacıya satmış olduğu makinenin ayıplı olduğu iddiasının yersiz olduğunu, davacı tarafın, 11/02/2020 tarihinde teslim edilen makinenin 17/02/2020 tarihinde operatör tarafından ilk kez kullanılan makinenin kesimi bozup kenarlar üzerinde izler bırakmaya başladığını, 19-20-22-26 şubat tarihlerinde sıklıkla ve tekraren sorun yaşadığını belirterek servis talep edildiğini, müvekkili şirket yetkilileri ile davalı şirket yetkilileri tarafından makine başında inceleme yapılarak 26/02/2020 tarihli tutanak ile eksikliklerin tespit edildiğini, fakat bahsi geçen eksikliklerin davalı tarafça bir türlü tamamlanmadığını iddia ettiğini, zira tutulan tutanağın bir servis tutanağı değil, tespit ve teslim tutanağı olduğunu, tutanak içeriği incelendiğinde makinenin 14/02/2020 tarihinde geçici olarak teslim alındığını, çalışma esnasında makinenin nominal güçte kesim yapıldığının görüldüğü, 21/02/2020 tarihinde son kontrollerinin yapılıp, 24/02/2020 tarihinde gerekli tüm eğitimlerin verildiğinin tespit edildiği bir tutanak olduğu, müvekkili tarafından davacıya satışı yapılan makinenin körüksüz çalışabilir şekilde tasarlanmış olup, davacı tarafın ekstra talebi üzerine körük imalatı yaptırıldığını, Makine körüksüz olarak tasarlandığından montajına kadar geçen sürede körüksüz çalıştığını, müvekkilinin kendi üretimi olmayan bu ürünü davacının sözleşme dışı talebi üzerine başka firmaya yaptırdığını, üretici firmanın imalat hatası yaptığını, kendilerine yanmaz diye satılan ve fatura edilen körüklerin yanar körük çıktığı ve makine çalışması esnasında üzerinde delikler açıldığını, firmanın hatasını kabul ederek ürünü değiştirmeyi taahhüt ettiğini ancak ...A.Ş.'nin bu ürünün değiştirilmesine izin vermediğini, Makine firma içerisine ilk defa kurulurken taraflarına kurulacak yer olarak, fabrika sahasının dışında bir yere kurdurulması talimatı verildiğini, uyarılarına rağmen makinenin fabrika dışında bir açık alana kurulduğunu ve kapanmasının zaman aldığını, 13/03/2020 tarihinde yapılan servis işlemi sonucunda, servis formu düzenlendiğini, düzenelenen servis formunda ; Elektrik projesi ve iç bakım kullanım kılavuzu 19/03/2020 tarihinde tamamlanacak, müşteri isteği üzerinden yapılan körük sistemi üretimde olduğu için tamamlanamadı, ekran gitme problemi kablodan olmadığı halde kablo değiştirildi problem çözüldü, makine dışındaki kablolar makine yerleşim planına uymadığı için makine ile gelen kanalların kullanılmadığı, salyangoz iniş fanı ve baca sistemi müşteri tarafından yapılacaktır. Henüz yapılmamıştır. Tezgah Kullanım eğitimi tekrar verilmiştir, Motor limit sonunda dururken ses geliyor. Sorunsuz çalışmaktadır. Hata giderildi. Motor ses yapmıyor. Elektrik kesintiler UPS olmadığı için makine kapanmaktadır. Makine kaldığı yerden devam etmez. İş yerinde UPS bulunmamaktadır. Regülatör faaliyette değildir. Çiller soğutma suyuna kimyasal normal değerinden fazla konulmuştur tespitleri yapılarak taraflarca tutanağın imzalandığını, makinenin ilk kurulurken yapılan ölçümlerde elektrik dalgalanmaları tespit edildiği, davacının ısrarından sonra düzensiz elektrikle makine çalıştırılmış sonra düzensiz elektik davacı tarafından elektrik hattının ana panoya alınıldığı söylenerek düzeltildiğinin söylendiğini, müvekkilinin servis için davacı adresinde bulunduğu dönemlerde günde 3 – 5 kere kısa süreli elektrik kesintileri olduğu tespit edilerek bu konuda davacının uyarıldığını, elektrik kesintilerinin makine ye zarar vereceği hem yüz yüze hem tutanakla hemde mail ortamında davcıya fazlasıyla iletildiğini ancak davacının elektrik düzenleyici aletleri çok sonra makinenin elektrik hattına monte ettiğini, nihayetinde 14-05-2020 tarihinde firmadan gelen hata ekranı resimlerinde makinenin(Currentdriver) akım sürücüsü / ACDC / hataları verdiği elektrik gitgel ve dalgalanmalarının makinenin optik sürücüsüne hata verdiğinin anlaşıldığını, ayrıca makinenin soğutma ünitesine saf su konulması gerekirken makine dışarda çalıştığı için içindeki saf suyun içine müvekkilin bilgisi dışında yüksek oranda dondurma önleyici kimyasal sıvı konulduğunun tespit edildiğini, 32 nolu servis formu ile makinenin kremayer ve kızak koruma körükleri montajı yapılmış, makine çalışır durumda teslim edildiği tespit edilerek tutanak altına alındığını, makinenin ana hatları ile Bilgisayarlı kontrolcü, Makine şaşesi ve lazer kesim ünitesinden oluştuğunu, müvekkili bilgisayarlı kontrolcü ve lazer kesim ünitesinin yurt dışından ithal ederek makine şasesininin imalatını yaptığını, lazer kesim ünitesinin yerli üretimi olmadığı için yurtdışından ithal edip makinelerine takıldığını, Lazer kesim ünitesinin servisi ile görüştüğünde, makinenin yanan ünitesinin değiştirilebileceğini ancak bunun değiştirilmesinin özel laboratuar ortamında yapılabileceğini bu sebeple ana fabrikasına gönderileceğini bildirdiklerini, aynı servis eğer sorun büyükse lazer ünitesinin yenisini verebileceklerini , ama sadece parça değişimlik bir sorun var ise onu değiştirip hemen geri göndereceklerini müvekkiline bildirdiklerini müvekkilininde aynı bilgiyi davacı ile paylaştığını, bu hususun davacı tarafından önce kabul edildiğini, servis personeli parçaların sökülmesi için davacı adresine gittiğinde fabrika içerisine girmesine izin verilmeyip değiştirilmesine engel olunduğunu, müvekkili tarafından gönderilen 03/06/2020 tarihli mailde firma temsilcileri tarafından davacı tarafa gerekli bilgilendirme yapılmış ve gerekli izinlerin verilmesi konusunda ısrar edilmiş, aksi taktirde sürecin uzayacağının bildirildiğini, davacı tarafından müvekkile 05/06/2020 tarihli ihtarname gönderildiğini, müvekkili tarafından varsa arızanın onarılması için gerekli özen ve ihtimam gösterilmesine ve bu hususta teklifte bulunulmasına rağmen davacı tarafından onarıma izin verilmeden, sözleşmeden dönülmesinin mümkün olmadığını, davacı tarafın sözleşmeden dönme hakkı bulunmadığından müvekkilden isteyebileceği bir zararında bulunmadığını, bu nedenle davacı tarafça talep edilen işçi çalıştırma bedeli, makinenin yapacağı işlerin başka firmalara yaptırılması nedeniyle oluşan zarar bedeli açıklaması ile istemiş oldukları bedellerin kabulünün mümkün olmadığını, tüm bu nedenlerle, müvekkilinin talimatlarına uygun olarak çalıştırılmayan, varsa bir arızası onarım izni verilmesi halinde onarılabilecek iken tamamen kötüniyetli olarak onarım izni vermeden malın iadesi ve bedel iadesi talebine ilişkin koşullar yokken müvekkili şirkete karşı açılan işbu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
Davalının ticari defter ve kayıtları üzerinde mali müşavir bilirkişi marifeti ile rapor tanzim edilmek üzere Nöbetçi Konya Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmış olup; alınan 11/10/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle; dava konusu makinenin, davalı şirket tarafından 454.500,00.-TL bedelle Halk Finansal Kiralama A.Ş'ne satılmış olduğunu, buna karşılık Halk Finansal Kiralama A.Ş. tarafından 20.12.2019 tarihinde 180.000,00.-TL ve 26.02.2020 tarihinde 274.500,00.-TL olmak üzere 454.500,00.-TL makine bedelinin tamamının ödenmiş olduğunu, davalı şirketin incelenen 2019 ve 2020 yılları ticari defterlerinin açılış tasdiklerinin süresinde yaptırılmış olduğunu, defterlerin muhasebe usul ve prensiplerine uygun olarak tutulduğunu, yevmiye defterlerinin kapanış tasdiklerinin de olduğu ve süresinde yaptırıldığını, Ön inceleme tutanağında tespit edilmiş diğer hususlar makine ile ilgili teknik konular ya da ayıplı mal ile ilgili hukuki konular olduğu için diğer hususlarda mali müşavir bilirkişi olarak herhangi bir tespit ya da değerlendirme yapabilmenin mümkün olmadığı yönünde görüş ve kanaatini bildirmiştir.
Tüm dosya kapsamı ve ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık konuları hakkında nitelikli hesap uzmanı, mali müşavir ve makine yüksek mühendisi bilirkişilerden alınan 11/03/023 tarihli bilirkişi raporunda özetle, CNC Lazer Kesim Makinesi Tezgahı ’nın, kurulumundan itibaren, makinenin devamlı sorun çıkardığı, yapılan kesim işlerinden tam olarak netice alınamadığı ve makinenin süreklilik arz eden arızaları nedeniyle düzenli bir şekilde çalıştırılamadığı, makine sisteminin ilk kurulum aşamasındaki montajı esnasında hatalı ve ayıplı kurulum yapılmış olduğu, kullanıcının makinenin kullanımından ekonomik faydanın sağlanamadığı hususları dikkate alındığında; söz konusu bu makinenin, imalata bağlı üretim kaynaklı ayıplı olduğu ve belli bir kullanım sürecinde ayıpların sonradan ortaya çıkarak arızaların süreklilik arz etmesi nedeniyle gizli ayıplı olarak nitelendirildiğini, bu nedenle davacının ayıplı olan makineden dolayı 454.500 TL talebinde takdirin Sayın mahkemeye ait olduğu 20.12.2019 tarihinde 180.000 TL , 26.02.2020 tarihinde 274.500 TL ödenmiş olduğu kök raporda belirlenmiş olduğunu, davacı dava konusu CNC Lazer kesim Makinesi tezgahını kullanamamaktan dolayı Defne Optik Kesim firmasına yaptırmış olduğu işler için yapmış olduğu ödemelerin 458.219,25 TL olarak hesaplandığını, makineyi kullanabilmek için istihdam edilen personel ücretleri talep edilmiş ise de ; Sinan Kabadayı(kimya mühendisi) 10.02.2020 tarihinde işe girdiği ve 22.09.2020 tarihinde işten çıktığı , Emre Doğruyol-Kesimhane İşçisinin, işe girişi 19.02.2020, işten çıkışı 14.07.2020, Muammer Dakak-beden işçisi, işe giriş 0.02.2020- halen çalışmaya devam ettiği tespitleri yapılmış ise de bu kişilerin CNC lazer kesim makinesi kullanımı için mi istihdam edildikleri tam olarak tespit edilememiş olmakla birlikte bu kişilerin anılan makinenin çalıştırılabilmesi için istihdam edildiğinin kabul edilmesi halinde dosya kapsamında bu kişilere yapılan ödeme bilgisine rastlanmadığını, davacı ayıplı mallar için yaptıkları masraflar için 1000 TL talep etmiş olup, anılan makine için yapılan masraflar tespit edilemediği yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
Tarafların itirazlarını tek tek karşılar ek rapor düzenlenmek üzere dosya önceki bilirkişi heyetine tevdi edilerek alınan 08/06/023 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; Teknik değerlendirme neticesinde; CNC Lazer Kesim Makinesi Tezgahı ’nın, kurulumundan itibaren, makinenin devamlı sorun çıkardığı, yapılan kesim işlerinden tam olarak netice alınamadığı ve makinenin süreklilik arz eden arızaları nedeniyle düzenli bir şekilde çalıştırılamadığını, makine sisteminin ilk kurulum aşamasındaki montajı esnasında hatalı ve ayıplı kurulum yapılmış olduğunu, kullanıcının makinenin kullanımından ekonomik faydanın sağlanamadığı hususları dikkate alındığında; söz konusu bu makinenin, imalata bağlı üretim kaynaklı ayıplı olduğu ve belli bir kullanım sürecinde ayıpların sonradan ortaya çıkarak arızaların süreklilik arz etmesi nedeniyle gizli ayıplı olarak nitelendirildiği, ve önceki rapordaki görüşlerimizi değiştirmeye yönelik bir hususa rastlanmadığını, 5310,00 TL bedelli fatura ile takdirin mahkemeye ait olduğu yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
08/06/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda 3. Kişiye yaptırılan işler ile ilgili bilirkişilerce itirazları değerlendirilmesi, Defne Optik tarafından kesilen faturadaki işlerin dava konusu makinenin kullanımına ilişkin olup olmadığı, bedellerinin makul ve rayice uyguna olup olmadığı ve taleplerinin yerinde olup olmadığı hususlarının değerlendirilmek üzere dosya önceki bilirkişi heyetine tevdi edilerek alınan 09/10/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; Teknik değerlendirme neticesinde; CNC Lazer Kesim Makinesi Tezgahı’nın, kurulumundan itibaren, makinenin devamlı sorun çıkardığını, yapılan kesim işlerinden tam olarak netice alınamadığı ve makinenin süreklilik arz eden arızaları nedeniyle düzenli bir şekilde çalıştırılamadığı, makine sisteminin ilk kurulum aşamasındaki montajı esnasında hatalı ve ayıplı kurulum yapılmış olduğu, kullanıcının makinenin kullanımından ekonomik faydanın sağlanamadığı hususları dikkate alındığında; söz konusu bu makinenin, imalata bağlı üretim kaynaklı ayıplı olduğu ve belli bir kullanım sürecinde ayıpların sonradan ortaya çıkarak arızaların süreklilik arz etmesi nedeniyle gizli ayıplı olarak nitelendirildiğini, davacının bu makineyi finansal kiralama yöntemi ile satın almış olduğu ve 454.500 ,00 TL ödemiş olduğunu, davacının bu makine için yapılan masraflara yönelik TMMOB tarafından davacı adına düzenlenmiş bir adet 5.310 TL bedelli Trafik/Bilirkişilik ve Ekspertislik Gelirleri içerikli fatura ibraz etmiş olduğu( dava dilekçesinde talep 1000 TL), Davacının Sinan kabadayı ve Emre Doğruyol isimli işçileri bu makine için istihdam ettiği kabul edilmesi halinde mali incelemede işçilere ödenen ücretler topluca görüldüğünden ayırtedilerek hesaplanması mümkün olmadığını, davacının bu makinenin çalışmamasından dolayı 3. Kişilere yaptırdığı işlerden dolayı 15 adet fatura bedeli( 01.04.2020- 27.07.2020 tarihleri arası düzenlenen) 458.219,25 TL olup , davacının dava konusu makineyi çalıştırmamakla personel ve elektrikte sağladığı tasarrufun %30 olduğu nazara alınması halinde 114.554,81 TL nın bu bedelden düşümü gerektiği(458.219,25-114.554,81=343.664,43 TL kalacağı) (ancak bu bedelin düşümü mahkemece kabul edilmesi halinde Sinan kabadayı ve Emre Doğruyol için ödenen ücretin nazara alınmasının mükerrerlik teşkil edeceği) yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
DELİL DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ GEREKÇE:
Dava, taraflar arasında satış sözleşmesine konu CNC kesim makinesinin ayıplı satıldığı iddiasıyla sözleşmeden dönüldüğünün tespiti ve bedel iadesi ile zararların tazmini davasıdır.
Davacı Panel... Şirketinin 26/11/2019 tarihli fiyat teklifinde özellikleri belirtilen Robocut Red Line CNC kesim makinesini 450.000,00 + KDV = 531.000,00 TL bedelle finansal kiralama yolu ile davalıdan satın aldığı, makinenin istenilen özellikte olmadığı, lazer kesimi düzgün yapmadığı, ayıplı olduğundan bahisle sözleşmeden dönerek ödenen bedelin iadesi, bu makineni kullanımı için alınan 3 personelin yapılan masraf, makinenin lazer kesim yapamaması nedeni ile dışarıdan alınan hizmete ödenen bedel ve makine için yapılan masrafları istemektedir.
Dosya kapsamında Halk Finansal Kiralama şirketi tarafından davalıya 454.500,00 TL ödendiği hususunda ihtilaf yoktur. Satış sözleşmesi kapsamında teslim edilen makinenin ayıplı olup olmadığı, davacının sözleşmeden dönmede haklı olup olmadığı, bedel iadesi , makine için yapılan masraf ve uğranılan zararları istemekte haklı olup olmadığı uyuşmazlık konusudur.
Dosya kapsamındaki fiyat teklifi incelendiğinde davalının davacı için yeni bir eser üretmeyi üstlenmediği, belirtilen niteliklere sahip makinenin davacıya teminine yönelik satış sözleşmesi kapsamında olduğu değerlendirilmiştir. Dosya kapsamında alınan 02/06/2022 tarihli heyet raporu alınmış olup raporda teknik bilirkişinin makinedeki eksiklikleri belirtmekle birlikte makinenin onlarca malzeme kesimi yapmasından bahisle ayıplı olmadığı yönünde tespit yaptığı, teknik bilirkişi tespitini kendi içerisinde çelişkili olduğu, onlarca malzeme kesimi yapılmasından bahisle ayıplı olmayacağı yönündeki beyan denetime elverişli bulunmadığından dosya kapsamında heyete yeni bir teknik makine mühendisi seçilmiştir. Alınan 11/03/2023 tarihli raporda CNC kesim makinesinin kurulumundan itibaren devamlı sorun çıkardığı, yapılan kesim işlemlerinden tam olarak sonuç alınamadığı, makinenin süreklilik arz eden arızaları nedeni ile düzenli şekilde çalışmadığı, makinenin ilk kurulum aşamasındaki montajı esnasında ayıplı kurulum yapılmış olduğu, kullanıcının makinenin kullanımından ekonomik fayda sağlamadığı, imalata bağlı üretim kaynaklı ayıplı olduğu, kullanım süresince ayıpların sonradan ortaya çıkarak arızaların süreklilik arz etmesi nedeni ile gizli ayıplı olduğu tespit edilmiştir. Yine davacının makinenin tesliminden kısa bir süre sonra bildirimde bulunduğu ve makinedeki aksamayı sorunları ilettiği dosya kapsamından anlaşılmakla davacının ayıp ihbarı bakımından edimini yerine getirmiştir.
Borçlar Kanunu 227 maddesinde ayıplı mal satışında alıcının hakları düzenlenmiştir. Buna göre alıcının sözleşmeden dönme ve genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı bulunmaktadır. Alıcının, sözleşmeden dönme hakkını kullanması hâlinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hâkim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir. Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu ile makinenin süreklilik arz eden arızaları nedeni ile düzenli şekilde çalışmadığı, makinenin ilk kurulum aşamasındaki montajı esnasında ayıplı kurulum yapılmış olduğu, kullanıcının makinenin kullanımından ekonomik fayda sağlamadığı bu nedenle davacıya faydası olmayan ayıplı mal tesliminden kaynaklı davacının sözleşmeden dönmekte haklı olduğu değerlendirilmiş olup, ayıplı malın satıcı davalıya iadesine, satıma konu mal için davacı ... şirketinin ödediği bedelin bu davacıya iadesine karar verilmiştir.
Davacı ayıplı mal teslimi nedeni ile uğradığı zararları da talep etmektedir. 6098 sayılı yasanın 229 maddesinde satış sözleşmesinden dönmenin sonuçları düzenlenmiştir. Buna göre Alıcı yargılama giderleri ile satılan için yapmış olduğu giderlerin ,Ayıplı maldan doğan doğrudan zararının giderilmesini isteyebilir. Yine satıcı, kendisine hiçbir kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alıcının diğer zararlarını da gidermekle yükümlüdür.
Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporları ve tüm belgeler gözetildiğinde; davacının dava açmadan önce ayıbın tespiti amacı ile TMMOB ... Şubesinde bilirkişi tespiti yaptırdığı, 5310,00 TL bilirkişi ücreti ödediği dosya kapsamındaki belgelerden anlaşıldığından davalının ayıplı maldan kaynaklı doğan doğrudan zararı ödemesi gerektiğinden bu talebin kabulüne karar verilmiştir.
Davacı makinenin ayıplı olması nedeni ile lazer kesim işlerini dışarıya yaptırmasından dolayı sözleşmeden dönme tarihine kadar 3 kişilere yaptırılan işlerin bedelini istemektedir. 09/10/2023 tarihli ek bilirkişi raporunda makinenin çalışmamasından dolayı ( bu makine ile yapılması gerekip de yapılamayan işler kapsamında )dava dışı firmalara yaptırılan ve davacı firmaya kesilen faturaların piyasa ve rayice uygun olduğu tespit edilmiştir. Davalının kusurlu olarak ayıplı mal satışı yaptığı, Borçlar kanunu 229 Maddesi gereği davacının uğradığı zararı gidermekle yükümlü olduğundan bu talebinde kabulüne karar verilmiştir.
Yine davacı dava konusu makine için işçi istihdam ettiğini, buna ilişkin yapılan masrafları talep etmiş ise de; dosya kapsamında alınan raporlar ve tim belgeler kapsamından, ticari defterlerde çalışanlara yapılan ödemelerin kaydının ayrı ayrı yapılmadığı, 335 personel için yapılan ödeme hesabının toplu olarak yapıldığı, davacı tarafça konu ile ilgili dekont banka ekstresi, ödeme belgeleri olmadığından tespit yapılamamış olup bu talebin reddine karar verilmiştir ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :
Yukarıda açıklanan nedenlere, kararın dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye, dosyadaki kanıtlara göre;
Davanın KISMEN KABULÜNE;
1-Sözleşmenin haklı olarak feshedildiği tespit edilmekle, dava konusu Ropocut Line Cnc Lazer Kesim makinesinin davacılar tarafından davalı şirkete iadesine, ayıplı mal bedeli olan 454.500,00 TL'nin makinenin davalıya iade edildiği tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile davalı şirketten alınarak davacı ... şirketine ödenmesine,
1.a-5.310,00 TL makine için yapılan masraf bedelinin, 1000,00 TL'sinin dava tarihi olan 11/12/2020 tarihinden , kalan 4.310,00 TL'lik kısmının ise ıslah tarihi olan 20/05/2024 Tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalı şirketten alınarak davacı ...Poliüretan Aşınma Nakil Elamanları Sanayi ve Ticaret Anonim şirketine verilmesine,
1.b- Makinenin çalışmaması nedeni ile 3. Kişilere ödenen 343.664,00 TL'nin 1000 TL'sinin dava tarihi olan 11/12/2020 tarihinden kalan 342.664,00 TL'nin ıslah tarihi olan 20/05/2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalı şirketten alınarak davacı ...Poliüretan Aşınma Nakil Elamanları Sanayi ve Ticaret Anonim şirketine verilmesine,
2-İstihdam edilen personel için talep edilen kısımın reddine,
3-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 54.885,30 TL nispi karar ve ilam harcın, peşin alınan 7.812,96 TL'nin ve 5.910,00 TL ıslah harcının toplamı 13.722,96‬ TL'nin mahsubu ile noksan olan 41.162,34 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
4- Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davalı yararına red miktarına göre hesaplanan 1.000,00 TL vekalet ücretinin davacı ...Poliüretan Aşınma Nakil Elamanları Sanayi ve Ticaret Anonim şirketinden alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren davalıya verilmesine,
5-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davacı ... yararına kabul miktarına göre hesaplanan 69.630,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren davacıya verilmesine,
6-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davacı ... ... ... Aşınma Nakil Elemanları San.ve Tic A. Ş yararına kabul miktarına göre hesaplanan 54.346,10 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren davacıya verilmesine,
6-Arabuluculuk aşamasında harcanan 1.320,00 TL'nin 1317,36 TL'sinin davalıdan kalan kısmın ise davacılardan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
7-Davacı taraflarca yatırılan peşin alınan 7.812,96 TL'nin ve 5.910,00 TL ıslah harcının toplamı 13.722,96‬ TL'nin davalıdan tahsili ile davacılara ödenmesine,
8-Davacı tarafından yapılan 54,40 TL başvuru harcı, 10.266,00 TL tebligat/posta/müzekkere masrafı, bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 10.320,40 TL yargılama giderinin 10.299,75 TL'sinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine, bakiye kısmın davacılar üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacılara iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 16/07/2024

Katip ...
e-imzalıdır.

Hakim ...
e-imzalıdır.