mahkeme 2021/1677 E. 2023/1548 K.

T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2021/1677
KARAR NO : 2023/1548
KARAR TARİHİ : 29/12/2023

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)
KATİP : ... (...)

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İSKENDERUN ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 04/03/2020
NUMARASI : ... ESAS-... KARAR
DAVACI : ...
VEKİLLERİ : Av. ...
Av. ...-
Av. ...-
DAVALILAR :1-....
2-...
VEKİLLERİ :Av...
Av....- [16160-61341-92734] UETS
DAVA : İtirazın İptali

İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : 29/12/2023
YAZIM TARİHİ : 29/12/2023

İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 04/03/2020 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
İDDİALARIN ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesi ile; ... ile ... Bank arasında akreditif açıldığını, ancak körfez krizi çıkması nedeniyle konulan ambargoya Türkiye Devletinin de uyması sebebiyle Irak Devleti borç ödemeden imtina ettiğini ve bunu politika olarak güttüğünü, Resmi kurumlar nezdinde tüm başvuruların yapıldığını, bu amaçla Birleşmiş Milletler tazminat komisyonuna da başvuru yapıldığını, 976.264,50 Dolardan 296.159 Doların müvekkili şirkete ödendiğini, kalan kısmın ödenmediğini, komisyonun belirlediği ödenmeyen alacak için İskenderun 1. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile ile ödenen tazminatın ise gecikmeden kaynaklanan faizi için İskenderun 1. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile takibe konulduğunu, İcra Müdürlüğünce her iki takip dosyası ... Esas sayılı dosyası üzerinden birleştirilerek takibin yürütüldüğünü, alacağın takibe konulmasından sonra da resmi kurumlar nezdinde uzlaşı ile alacağın ödenmesi hususunda görüşmeler yapıldığını, ödeme taahhüdünde bulunduğunu, ancak ödeme yapılmadığını ve haksız olarak icra takibine itirazda bulunulduğunu, Borçlu ...nın borcun tamamına itiraz ettiğini, borcu inkar ettiğini, davalarının kabulü ile takip alacak tutarı 1.846.969,70 dolar alacağın davalılardan alacağının olduğunun tespitine, davalıların İskenderun 1. İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyasına yaptığı haksız ve kötü niyetli itirazlarının iptaline, takibin devamına, alacağın %40 aşağı olmamak üzere inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılar vekili cevap dilekçesi ile; davacının Maliye Bakanlığının borç kaynağı hakkında açıklama yapmadığını, ... Bank'ın ... Bankla aralarında akredetif açılması nedeniyle borçlu olduğunu iddia ettiğini, davacının tarım sanayi ürünleriyle ilgili iş yapan bir şirket olduğunu, müvekkilinin ise devletin Maliye Bakanlığı olduğunu, müvekkili Maliye Bakanlığında dava konusu borcun kaynaklandığına dair her hangi bir belge bulunmadığını, dava dilekçesinde alacağın neden kaynaklandığının belirtilmediğini, icra doyasında Maliye Bakanlığına bir malın teslim edildiğine veya bir hizmetin yapıldığına dair hiç bir belge olmadığını, Birleşmiş Milletler Tazminat Komisyonuna sunulan belgelerin fotokopi niteliğinde olduğunu, Birleşmiş Milletler Tazminat komisyonunun bir alacak belirlemesi alacağın varlığına dayanak olarak gösterilemeyeceğini, davacının alacağına karşılık ... Bank tarafından açılan akreditifin kendisine verildiğini ileri sürdüğünü, akreditife esas mallardan ne kadarının teslim edildiği, bu borcun Maliye Bakanlığı ile ilginin ne olduğu, dava konusu miktar kadar alacaklı olup olmadığının ispat edilmesi gerektiğini, dava dilekçesinde belirtilen hususları kabul etmediklerini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :
İlk derece mahkemesince,"...Dava İİK'nun 67.maddesinde düzenlenen itirazın iptali talebine ilişkindir.
Tüm dosya ve evrakların incelenmesi sonucunda; İskenderun 1.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; alacaklının ... ... Tarım Sanayi Ürünleri ... A.Ş olduğu borçlunun ise ...nın gösterildiği, borcun kaynağının akreditif olarak yazıldığı ve 1.566,665,43 Amerikan Doları üzerinden takip başlatıldığı görülmüştür.Dava dilekçesi incelendiğinde ise ... davalı taraflardan biri olarak gösterilerek itirazın iptali talep edilmiştir.
İİK'nun 67.maddesinde düzenlenen itirazın iptali davaları takip talebine sıkı sıkıya bağlı bir dava türüdür. Süresinde ve usulüne uygun olarak yapılan itiraz üzerine duran takibin devamını sağlamak amacıyla itirazın iptali amaçlanmıştır.Bu sebeple sadece takip talebinde borçlu olarak gösterilen aleyhine itirazın iptali davası açılmışsa bunlar hakkında karar verilebilir.Ancak incelenen icra takip dosyasına göre davalı ... aleyhine takip başlatılmadığı görülmüştür. Davalı ... ... Bank yönünden usulüne uygun olarak yapılmış bir takip ve itiraz da bulunmadığından icra takibine sıkı sıkıya bağlı olan itirazın iptali davasında dava şartı yokluğundan davanın usulden red edilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
Diğer davalı ... yönünden; tarafların her ikisinine kabulünde olduğu üzere davacı ve davalı arasında bir ticari ilişki yoktur.Davacı ile dava dışı ... ... ... ... ... arasında ticari ilişki olduğu, davacının dava dışı bu kişiye ip ihracatı yaptığı, diğer davalı ...'ın akreditif veren banka olduğu ve bu ihracatın bu davalı tarafından akreditif güvencesi altına alındığı anlaşılmaktadır.Davalı ... Bakanlığının ülkesinde körfez krizi çıkması neticesinde hiç bir alacağın ödenmemesi yönünde karar aldığı ve ödemenin bu sebeple gerçekleşmediği davacı tarafın da kabulündedir. Dava dosyasına konu borç sadece akdi ilişkinin taraflarına karşı ileri sürülebilir.Davalı ... Bakanlığının davacı ile bir akdi ilişkisi olmadığı ve davacının iddia ettiği alacağı davalı ... Bakanlığından talep etmeye hakkı olmadığı anlaşıldığından davanın davalılardan ... yönünden pasif husumet nedeniyle reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..." gerekçesiyle davalı ... yönünden davanın pasif husumet nedeniyle reddine, davalı banka yönünden dava şartı yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.
DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf talebi ile; müvekkili şirketin alacağının Irak Körfez krizinden önce, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin lrak Devletine, ... ... Hükümetine Ambargo uygulama kararı öncesine dayandığını, müvekkili şirket ile ... ... ... ... arasında gerçekleşen ticarete bağlı olarak, müvekkili şirketin ticari emtiayı ilgili şikete teslim etmiş olmasına karşılık, akretitif yolu ile ödenmesi gereken karşılığın, bu sırada Birleşmiş Milletler Güvenlik konseyinin Irak Devleti ve Hükümeti aleyhine aldığı Ambargo kararının Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin de uygulaması bahane edilerek tüm ödemelerin, akreditif güvencesine rağmen durdurulduğunu, ticari ilişkinin gerçekleştirildiği ... ... ... ... ...; Irak Cumhuriyeti Devletinin resmi Devlet Kuruluşu olduğunu, (Türkiye de ... gibi) Akreditif güvencesini veren Banka olan davalı ...'da Irak Devletinin resmi kuruluşu olduğunu ve ...'na bağlı olduğunu, müvekkili şirketin alacağının ödenmemesine, ödemelerin durdurulmasına karar verenin Irak Hükümeti, ... olduğunu, devlet kuruluşu ... ...-müvekkili şirket ticari ilişkisine müdahil olan ... olduğunu, icra takibinin başlatıldığı tarihinde Birleşmiş Milletler Ambargo kararı uygulanmaya devam ettiği gibi Irak Devletinin ambargo kararına karşılık ambargo kararını uygulayan devletlere ait şirketlere ödeme yasağının da devam ettiği döneme denk düştüğünü, burada Devletler hukuku geçerli olduğu gibi, devletlerin aldığı kararlardan dolayı sorumlulukları ve bağlı oldukları kuruluşlardan dolayı sorumluluklarının söz konusu olduğunu, mahkemenin bu yönü ile incelemede ve değerlendirmede bulunamadığını, borçlusu ...'nın aldığı ve uyguladığı kararlar sebebiyle sorumluluğu ve yükümlülüğü bulunduğundan, ... yönünden pasif husumet değerlendirmesi yerinde olmadığını, icra takibine bağlı haciz işleminden sonra Türkiye'de Ekonomi Bakanlığı, Hazine Dış Ticaret Müsteşarlığı, Irak Masası nezdinde ... yetkilileri ve heyeti ile hem Türkiye'de hem de Irak'ta görüşmeler yapıldığını, her ne kadar icra takibinde açıklanan nedenler ve uygulamalar sebebiyle akreditif güvencesini veren banka ... Bank takibinde borçlu gösterilmemiş ise de, davanın sadece icra takibine yapılan itirazın iptali davası olmadığını, davalılardan olan müvekkili alacağının tespiti ile faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesi istemini de içerdiğini, oysa yerel mahkemenin sadece icra takibi, itiraz ve itirazın iptali olarak eksik değerlendirmede bulunduğunu, tüm bu nedenlerle mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın esastan incelenerek talepleri yönünden davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, ... Karar sayılı dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava hukuki niteliği itibarıyla "İtirazın İptali" talebine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi'nce, davalı ... yönünden davanın pasif husumet nedeniyle reddine, davalı banka yönünden dava şartı yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.
İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.
Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK m. 355/1 gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK m. 353/1.b.1 gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1)Davacı vekili tarafından İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 04/03/2020 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nin 353/1-b.1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2)492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 269,85.TL karar ve ilam harcından peşin alınan 59,30.TL istinaf karar harcının mahsubu ile bakiye 210,55.TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3)-6100 sayılı HMK'nın 326/1 maddesi gereğince davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
4)-6100 sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
5)-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde İADESİNE,
6)-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesince karar tebliğ işlemlerinin Dairemizce YAPILMASINA,
Dair, dairemizce dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1-b.1 bendi gereğince aynı kanunun 361/1 maddesi gereğince Dairemiz kararının tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere 29/12/2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...
Başkan
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Katip
...
¸e-imzalıdır