mahkeme 2021/129 E. 2023/1466 K.

T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2021/129 - 2023/1466
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2021/129
KARAR NO : 2023/1466
KARAR TARİHİ : 29/12/2023

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 24/09/2020
NUMARASI : ... Esas, ... Karar
DAVACI :... ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ
VEKİLİ :Av....
DAVALI :... ÇEVRE TEMİZLİK HİZMETLERİ SAN.TİC.LTD.ŞTİ.
VEKİLLERİ : Av. ...
Av. ...
DAVANIN KONUSU : İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : 29/12/2023
YAZIM TARİHİ : 29/12/2023

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 24/09/2020 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
İDDİA VE SAVUNMANIN ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkilinin alacağının sağlanması maksadıyla .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra dosyası ile borçlu hakkında ilamsız icra yoluyla icra takibinin yapıldığını, borçlu süresi içerisinde borçlu olmadığını iddia ederek borca itiraz edip takibi durdurduğunu, borçlunun itirazının haksız ve mesnetsiz olduğunu belirterek borçlunun itirazının iptali ile idare alacağının takip tarihinden itibaren reeskont faizi, %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı ödemesine yargılama giderleriyle vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesine talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesi ile; davanın alacak yönünden zamanaşımı ve defi itirazının bulunduğunu, müvekkil şirketin ... Taşımacılık ... İş ortaklığı ile davacı arasında 365 günlük "... İl Müdürlüğü'nün Merkeze bağlı birimleri, misafirevi ile ..., ... ve ... ilçelerine bağlı hizmet binalarının, olanlarının, tahsilat şubelerinin, yeşil anlarının 47 personel ile temizlik bahçe bakım ve ilaçlama hizmet alımı işi" için 785.388,41.TL bedelli 23/02/2012 tarihinde sözleşme yapıldığını, sözleşme süresinin bitiminden sonra aynı ihaleye bağlı olarak aynı iş için 47 günlük hizmet için 157.077,68.TL bedelle 08/03/2013 tarihinde ilave sözleşme yapıldığını, sözleşmelere uygun olarak hizmet yükümlüğü yerine getirildiğini, sözleşmenin uygulanması ile ilgili olarak taraflar arasında herhangi bir ihtilafın olmadığını, davacı şirket tarafından yükümlülüğün sözleşmeye uygun olarak yerine getirildiğine dair 20/01/2016 tarih ... sayılı iş bitirme belgesinin düzenlendiğini, ayrıca teminat mektuplarının iade edildiğini, davacı şirket tarafından davalı şirket ile diğer iş ortağı olan ... aleyhine iş bu icra dosyasının yanında .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas, ... esas, ... esas olmak üzere toplam 4 adet icra takibinin yapıldığını, iş ortaklığı aleyhine dört adet dosyanın toplamı 659.867,22.TL olduğunu, ana sözleşme bedelinin 785.388,41.TL ilave sözleşmenin ise 157.077,68.TL olup toplam sözleşme bedelinin 942.466,09.TL olduğunu, icra takiplerinde talep edilen miktar sözleşme bedelinin toplam %70'ine tekamül ettiğini, hangi gerekçe ile bu alacağın talep edildiği hususunda taraflarına herhangi bir belge ibraz edilmediğini, eğer işçilere ödenilen tazminatların rücuna yönelik alacak ise bu konuda davanın yasal dayanağının bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 24/09/2020 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararı ile; kök ve ek raporun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu, neticeten taraflar arasındaki sözleşme ve şartnamelerde açıkça sorumluluğun kime ait olduğu belirlenmediğinden TBK'nun 167/1 gereğince borçlulardan her birinin alacaklıya yapılan ifadan eşit paylarda sorumlu olacağı hükmü gereğince davacının ödemiş olduğu 194.531,99 -TL'den davalı şirkete rücu edilecek sorumluluk tutarının işçinin çalıştığı süre ihbar tazminatından son işverenin sorumlu olması, yıllık izin ücretinin dönemsel olması ve birden çok alt işverenin olduğu hallerde orantı olduğu gerekçesi ile davanın kısmen kabulü ile; .... İcra müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasına yapılan itirazın kısmen iptali ile takibin 17.399,42 TL asıl alacak ve üzerinden devamına karar verildiği anlaşılmıştır.
DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf talebi ile; yerel mahkeme ilamının davanın kısmen reddine dair kısımının yasa, usul ve dosya kapsamına aykırı olma nedeniyle istinaf ettiklerini, daha önceki sundukları 05/11/2019, 06/08/2019 ve 03/03/2020 tarihli bilirkişi ve bilirkişi ek raporlarına itirazlarını yinelediklerini, yerel mahkemece 03/03/2020 tarihli ek bilirkişi raporuna yönelik itirazlarının değerlendirilmeden hüküm verilmiş olmasının hatalı olduğunu, ihbar tazminatından son işveren sorumludur şeklindeki bilirkişinin kendi yaptığı tespite karşın sonradan ihbar tazminatını da diğer işçilik alacak kalemlerine ilave ederek yarı yarıya sorumluluk ile 2 ye bölerek hesaplama yapılmış olmasına itirazlarını yinelediklerini, yerel mahkemenin eksik inceleme ile hüküm tesis ettiğinden tehiri icra taleplerinin kabulüne ayrıca yerel mahkeme ilamının davanın kısmen reddine dair kısmı yasa, usul ve dosya kapsamına aykırı olması nedeniyle istinaf taleplerinin kabulü ile yerel mahkeme ilamının ortadan kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı,
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE :
Dava hukuki niteliği itibarıyla "İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)" talebine ilişkindir.
Davacı vekilince açılan itirazın iptali davasında davanın kısmen kabulüne karar verildiği, işbu karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.
Davacı vekilinin istinaf sebebi bakımından çözümlenmesi gereken sorun ihale yoluyla alınan hizmet alım sözleşmelerinde, sözleşmede yüklenicinin çalıştırdığı işçi ücretlerinden kimin hangi oranda sorumlu olacağına dair bir düzenleme bulunmadığı takdirde, asıl işverenin yapmış olduğu ödemenin tamamını yüklenici konumunda olan alt işverenden isteyip isteyemeyeceğine ilişkindir.
.... İcra Müdürlüğü'ne ait ... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; alacaklının ... Elektrik Dağıtım A.Ş. olduğu ve borçlunun ... Kurumsal Yapı İnşaat Limited Şirketi (... Çevre Temizlik Hizmetleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi yeni ünvan) ve ... olduğu, takibin 183.215,02.TL asıl alacak ve 11.316,97 .TL son ödeme tarihinden itibaren değişen oranlarda işlemiş avans faizi olmak üzere toplam 194.531,99.TL üzerinden başlatıldığı anlaşılmıştır.
İlk derece mahkemesince alınan 25/07/2019 tarihli bilirkişi raporunda; ....icra Müdürlüğünün ... nolu dosyada 2.193,32 TL, ....icra Müdürlüğünün ... nolu 2.582,78 TL, .... İcra Müdürlüğünün ... nolu dosyada 2.163,52TL, .... İcra Müdürlüğünün ... nolu dosyada 3.329,01 TL, .... İcra Müdürlüğünün ... nolu dosyada 2.517,83 TL, .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyada 2.579,81 TL , .... İcra müdürlüğünün ... esas sayılı dosyada 2.033,15 TL olmak üzere toplam davacının davalı ... Çevre Tem.Ltd.ŞTi.'den 17.399,72 TL asıl alacağının olduğu belirtilmiştir.
İlk derece mahkemesince alınan 24/02/2020 tarihli bilirkişi ek raporunda; davacının davalı ... Çevre Tem.Ltd.Şti.'den taraflar arasındaki sözleşmenin belirsiz olması sebebiyle %50 sorumluluk oranına göre 17.399,42 TL asıl alacağın olacağı ve bu alacağa icra takip tarihinden itibaren ticari faiz işletilmesi gerektiği, mahkememizce %100 oranında davalının sorumlu olması gerekeceği yönünde karar verilirse de 34.798,84 TL asıl alacağının olacağı belirtilmiştir.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.(Yargıtay 15.HD'nin 2021/933-2926 EK sayılı ilamı bu mahiyettedir)
Davalı alt işverenin asıl işveren olan davacıya karşı işçilik alacaklarından kendi dönemi ile sınırlı olarak sorumlu olup, davalının işçiyi çalıştırmadığı dönemlerden dolayı sorumluluk altına sokulması doğru değildir.(Yargıtay 13. HD'sinin 2016/1699-2018/3248- Yargıtay 23. HD'sinin 2014/700-2015/709 EK sayılı karaları benzer mahiyettedir)
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.
İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.
İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de aynı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.
Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü bulunmamaktadır. (Yargıtay 15.HD'sinin 2021/1308-351 EK ve Yargıtay 23.HD'sinin 2019/1244-2020/2303 EK sayılı kararı bu mahiyettedir.)
Somut olayda ; taraflar arasındaki sözleşmede işçilik alacaklarından davacının sorumlu olacağına dair bir hüküm olmadığı, yukarıda belirlenen ilkeler çerçevesinde, davalı yüklenicinin işçilere ödenen kıdem tazminatı ve fazla mesai ücreti yönünden işçiyi çalıştırdığı dönemle sınırlı sorumlu, İhbar tazminatı ve yıllık izin ücretinden ise son işveren olan davalının sorumlu olduğu anlaşılmakta olup bu kabule göre de Dairemizce re'sen yapılan ve ilk derece mahkemesince alınan kök rapordaki hesaplamalarda gözetilerek yapılan hesaplamada dava dışı işçilere yapılan ödemeler nedeniyle 11.194,14 TL kıdem tazminatı 13.357,50 TL ihbar tazminatı, .29.854,06 TL yıllık izin ücreti, 1.769,95 TL fazla mesai ve 5.261,30 TL masraf olmak üzere toplam 61.436,95 TL den davalının sorumlu olduğu, davacının davalının sorumlu olduğu bu bedeli talep edebileceği anlaşılmakta olup, ilk derece mahkemesince itirazın bu miktar üzerinden iptaline ve bakiye alacak yönünden ise istemin reddine karar verilmesi gerekirken, bu yön gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Yapılan açıklamalar çerçevesinde, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, yukarıda açıklanan nedenden mahkeme kararının HMK’nin 353/1-b.2 maddesi uyarınca kaldırılması ve yeniden hüküm tesis edilmesi gerektiği sonucuna varılmış aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1-Davacı vekilinin .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 24/09/2020 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararına ilişkin istinaf başvurusunun KABULÜNE,
2-6100 sayılı HMK.nin 353/1-b/2. maddesi uyarınca .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 24/09/2020 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
3-HMK'nın 353/1-b-3 maddesi gereğince YENİDEN ESAS HAKKINDA HÜKÜM KURULMASINA,
4-DAVANIN KISMEN KABULÜ İLE,
a-.... İcra müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasına yapılan itirazın kısmen iptali ile takibin 61.436,95 TL asıl alacak ve üzerinden devamına,

b-İcra inkar tazminatı talebinin REDDİNE
c) Davacının fazlaya ilişkin talebinin REDDİNE,
7-Alınması gereken 4.196,75 TL karar harcından, peşin alınan 3.322,13.TL harcın mahsubu ile bakiye 874,62 .TL karar harcının davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
8-Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirtiğinden kararın verildiği tarihte yürürlükte olan AAÜT uyarınca kabul edilen kısım üzerinden hesaplanan 17.900,00TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
Davalı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden kararın verildiği tarihte yürürlükte olan AAÜT'nin 13/4 maddesi uyarınca hesaplanan 17.900,00.TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
9-Davacı tarafından yatırılan 3.322,13.TL peşin harç ve 29,20.TL başvuru harcı olmak üzere toplam 3.351,33.TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
10-Davacı tarafından yapılan 153,70. TL tebligat ve posta gideri, 500,00.TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 653,70.TL yargılama giderinin kabul ve red oranı dikkate alınarak hesaplanan 209,18.TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
İstinaf incelemesi yönünden;
1-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince davacıdan peşin alınan 54,40.TL istinaf karar harcının kararın kesinleşmesi ile talep halinde davacıya İADESİNE,
2-6100 sayılı HMK'nin 326/1 maddesi gereğince davacı tarafından yapılan 148,60.TL istinaf başvuru harcı, 83,00.TL tebligat ve posta gideri olmak üzere toplam 231,60.TL istinaf yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
3-6100 sayılı HMK'nin 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından lehe vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
4-6100 sayılı HMK.333 maddesi uyarınca peşin alınan ve harcanmayan gider avansının karar kesinleştiğinde İlk Derece Mahkemesince taraflara İADESİNE,
5-6100 sayılı HMK'nin 359/4 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle İlk Derece Mahkemesince taraf vekillerine TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 Sayılı HMK'nin 353/1-b maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle; 6100 Sayılı HMK'nun 362/1-a maddesi gereğince karar tarihindeki dava değerinin 238.730,00.TL'nin altında olması nedeniyle kesin olmak üzere 29/12/2023 tarihinde karar verildi.

Başkan

¸e-imzalıdır

Üye

¸e-imzalıdır

Üye

¸e-imzalıdır

Katip

¸e-imzalıdır