Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/1095 E. 2024/822 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

DİYARBAKIR

ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO :

KARAR NO :

HAKİM :

KATİP :

DAVACI :

VEKİLİ :

DAVALILAR :

DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ : 20/10/2023

KARAR TARİHİ : 10/09/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH :

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; TRT Diyarbakır Müdürlüğü tarafından yapılan hizmet alımı ihaleleri kapsamında bulunan firmalar bünyesinde ...– ...tarihleri arasında (...gün) temizlik işçisi olarak çalışan davadışı işçi ...tarafından işçilik alacağı talebiyle (kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai alacağı, yıllık izin ücreti alacağı) Kurum aleyhine açılan davada, Yargıtay ...Hukuk Dairesi’nin ...tarihli, ...Esas - ...Karar sayılı kararı ile kesinleşen, Diyarbakır ...İş Mahkemesi’nin ...tarihli, ...Esas (Eski ...Esas) - ...Karar sayılı kararına konu alacakların, Diyarbakır ...İcra Müdürlüğü'nün ...Esas (Eski Esas ...E.) sayılı icra dosyasıyla ilamlı icra takibine konu edilmesi neticesinde, Kurum tarafından bahse konu icra dosyasına ...tarihinde ...-TL ve ...tarihinde de ...-TL olmak üzere toplamda ...-TL yatırılarak dosya borcunun kapatıldığını, ayrıca Diyarbakır ....İş Mahkemesi'nin ...tarihli Harç Tahsil Müzekkeresine konu ...-TL tutarlı bakiye karar harcı ...tarihinde ...-TL olarak ödenmiş olup, söz konusu tutarlar davalı firmalardan talep edilmesine rağmen ödenmediğini, davalı firmalar çalışanı davadışı işçi ...yapılan toplam ...-TL ödemenin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md.109 hükmü gereğince şimdilik ...TL'lik kısmının ödeme tarihi olan ...tarihinden itibaren hesaplanacak ticari avans faiziyle birlikte her bir davalının davadışı işçi ...çalıştırdıkları dönemle sınırlı sorumlulukları kapsamında tahsiline, yargılama masrafları ve vekâlet ücretinin de davalılara tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Usulüne uygun tebligata rağmen davalılar davaya cevap vermemiş, duruşmalara katılmamıştır.

Taraflarca dosyaya sunulan deliller incelenmiş, dava dışı işçi ...hizmet döküm cetveli celp edilerek dosya arasına kazandırılmış, davaya konu uyuşmazlığın çözümü bakımından hesap bilirkişisinden rapor alınmıştır.

Dava, taraflar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesinden kaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Dava dışı işçi ...tarihleri arasında davacı üst işveren ile davalı alt işverenler arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesi kapsamında çalışmakta iken iş aktinin sona ermesi sonucu davacı üst işveren tarafından dava dışı işçiye ...tarihinde ...TL...tarihinde ...TL olmak üzere toplam ...işçilik alacağı ödendiği dosya içerinde yer alan bilgi ve belgeler ile SGK hizmet döküm cetveli ve ödeme dair belgeden anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacı üst işverenin dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarının davalı alt işverenlerin dava dışı işçiyi çalıştırdığı döneme isabet eden miktarların rücuen tahsilini talep edip edemeyeceği, edebilecekse miktarı ile faizin türü ve faiz başlangıç tarihine ilişkindir.

Dava, hizmet sözleşmesinden kaynaklanan rücu istemine ilişkin olup uyuşmazlık bu davalarda uygulanan ve Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesi ve Yargıtay 6. Hukuk Dairesince benimsenen genel ilkelere göre çözümlenmelidir. Buna göre;

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir.

Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

Taraflar arasındaki sözleşmede aksi düzenlenmemiş ise işçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması nedeniyle davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler ise kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerin de bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

Aynı şekilde ihbar tazminatından da son işveren sorumludur.

Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır (Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 09/03/2020 tarihli ve 2019/378 E., 2020/1629 K. sayılı kararı ile Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 22/09/2021 tarihli ve 2021/687 E., 2021/301 K. sayılı kararları da bu yöndedir).

Yargıtay 6. HD'nin ...tarihli ve ...., ...K. Sayılı uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin güncel kararında da; "Dairemizin istikrar kazanan uygulamalarında da belirtildiği gibi, hizmet alımına ilişkin sözleşmelerde, hizmetin yüklenicinin (alt işveren) işçileri tarafından yerine getirilmesi kabul edildiğinden, asıl işverenin yüklenicinin (alt işveren) işçileri ile herhangi bir organik bağı bulunmamaktadır. Hizmet alımına ilişkin tip sözleşmelerde, işçilik ücretleri arasında işçilere ait özlük haklarının tümü belirlenmekte ve bu şartlarla sözleşme imzalanmaktadır. İş Kanunu'nda, işçiyi korumak amacıyla düzenlenmiş olan asıl işveren ve alt işverenin (yüklenici) müteselsil sorumluluğuna ilişkin düzenlemenin taraflar arasındaki hizmet sözleşmelerinde iç ilişki bakımından uygulanması mümkün değildir. Hizmet alım sözleşmelerinde, işçilerin özlük hakları ile ilgili olarak yüklenici (alt işveren) lehine herhangi bir hüküm bulunmaması durumunda, yüklenicinin (alt işveren) işçisi ile organik bir bağı olmayan asıl işveren, işçilerin özlük haklarından sorumlu tutulmamalıdır. Yukarıdaki gerekçelerle; hizmet alım sözleşmesinde herhangi bir hüküm bulunmaması hâlinde, asıl işverenin yüklenicinin (alt işveren) işçilerine ödediği işçilik alacaklarının tamamından yüklenicinin (alt işveren) sorumluluğun mevcut olduğuna" karar verilmiştir. (Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 16/05/2023 tarihli ve 2021/610 E.-2023/782 K.).

Yukarıda yer verilen ilkeler uyarınca somut olay incelendiğinde;

Dosya içerisinde yer alan hizmet alım sözleşmelerinin 8. maddesinde ihale dökümananın sözleşmenin eki ve ayrılmaz parçası olduğu, idareyi ve yükleniciyi bağlayacağı, sözleşme hükümleri ile ihale dokümanını oluşturan belgelerdeki hükümler arasında çelişki veya farklılık olması halinde ihale dokümanında yer alan hükümlerin esas alınacağı, aynı sözleşmelerin 8.2 maddesinde ise, ihale dökümanları arasında öncelik sıralamasının belirtildiği, buna göre öncelikli sırasıyla birinci sırada Hizmet İşleri Genel Şartnamesine, ikinci sırada İdari Şartnameye, üçüncü sırada hizmet alım sözleşmelerine yer verildiği anlaşılmaktadır. Hizmet İşleri Genel Şartnamesininin 38/6. maddesine göre, yüklenicinin iş verdiği alt yüklenicilerin gündelikçi, haftalıkçı veya aylıkçı olarak işyerinde çalıştırdığı işçi, personel ve teknik elemanların tamamı da yüklenicinin elemanları hükmünde olup bunların ücretlerinin ödenmesinden doğrudan doğruya yüklenicinin sorumlu olacağının kararlaştırıldığı, sözleşmede işçi hak ve alacakları nedeniyle açıkça yüklenicinin (alt işveren davalıların) sorumlu olacağı belirtilmiştir. Bu nedenle, davacı üst işveren tarafından ödenen kıdem tazminatından işçiyi çalıştıran davalı alt işverenlerin kendi dönemlerine isabet eden miktarla sınırlı olmak üzere sorumlu olduğunun kabulü gerekir. Nitekim benzer uyuşmazlıkta verilen Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 11/10/2021 tarihli ve 2021/5092 E.-2021/747 K. Sayılı ilamında da aynı hususlar vurgulanmıştır.

Elde ki davada, davalılar davacı üst işveren tarafından ödenen bedelden dava dışı işçiyi çalıştırdıkları döneme isabet eden mitarlardan sorumlu olup, mahkememizce alınan ve terditli hesaplama yapılan bilirkişi raporunda, davacı üst işveren tarafından ödenen kıdem tazminatından davalıların dava dışı işçiyi çalıştırdıkları döneme isabet miktarlar tek tek hesaplanmış olup, buna göre davalıların dava dışı işçiyi çalıştırdıkları dönemlere isabet eden miktarlar hükme esas alınan bilirkişi raporunda da belirlendiği üzere ...Ltd. Şti. yönünden ...TL, ......Ltd. Şti. yönünden ...TL, ...Ltd. Şti. yönünden ...TL, ....Ltd. Şti. yönünden ..., ....Ltd. Şti. yönünden ...TL, .....Ltd. Şti. yönünden ...TL, .....Ltd. Şti. yönünden ...TL, .....Ltd .Şti. yönünden ...TL ve, ...Ltd. Şti. yönünden ...TL'dir. Davacı tarafça da ıslahla yukarıda yazılı miktarlar talep edilmiş olup, ıslahla talep edilen miktarlar üzerinden davanın kabulüne karar verilmesi gerekmiştir.

Taraflar tacir olduğundan davacının avans faizi isteyebileceği kabul edilmiştir.

Her ne kadar davacı tarafından ödeme tarihinden itibaren faiz talebinde bulunulmuş ise de; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 117. maddesi gereğince muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarı ile mütemerrit olur. Somut olayda, davacı tarafından davalının dava tarihinden önce temerrüde düşürüldüğü ispatlanamadığından hükmedilen alacak miktarlarına dava dilekçesinde talep edilen kısım yönünden dava tarihinden, ıslahla arttırılan kısım yönünden ıslah tarihinden itibaren faiz işletilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:

1. Davanın KABULÜ ile,

A) ...-TL'nın davalılardan ....'den tahsili ile davacıya verilmesine, bu bedelin 5.000,00 TL'lik kısmına dava tarihi ...'nden itibaren, ...- TL'lik kısmına ise ıslah tarihi olan ...tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine,

B) ...TL'nın davalılardan ...Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine, bu bedelin ...TL'lik kısmına dava tarihi ...'nden itibaren, ...TL'lik kısmına ise ıslah tarihi olan ...tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine,

C) ...TL'nın davalılardan .... Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine, bu bedelin ...TL'lik kısmına dava tarihi ...'nden itibaren, ...TL'lik kısmına ise ıslah tarihi olan ...tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine,

D) ...TL'nın davalılardan Tasfiye Halinde ...ve Tic. Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine, bu bedelin ...TL'lik kısmına dava tarihi ...'nden itibaren, ...TL'lik kısmına ise ıslah tarihi olan ...tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine,

E) ...TL'nın davalılardan ...ve Tic. Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine, bu bedelin ...TL'lik kısmına dava tarihi ...'nden itibaren, ...TL'lik kısmına ise ıslah tarihi olan ...tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine,

F) ...TL'nın davalılardan ...Tic. Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine, bu bedelin ...TL'lik kısmına dava tarihi ...'nden itibaren, ...TL'lik kısmına ise ıslah tarihi olan ...tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine,

G) ...TL'nın davalılardan .... Tic. Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine, bu bedelin ...TL'lik kısmına dava tarihi ...nden itibaren, ...TL'lik kısmına ise ıslah tarihi olan ...tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine,

2. Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 5.088,16. TL harçtan davacı tarafından başlangıçta yatırılan 269,85 TL peşin harç ile ıslah harcı olarak yatırılan 1.101,28 TL'nin mahsubu sonucu bakiye kalan 3.717,03 TL harcın;

A) 1.555,24 TL'lik kısmının davalılardan ...Hizmetleri Taahhüt Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.'den,

B) 187,72 TL'lik kısmının davalılardan ...ve Tic. Ltd. Şti.'den,

C) 182,39 TL'lik kısmının ise davalılardan ...Sağlık Hizmetleri Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.'den,

D) 199,95 TL'lik kısmının ise davalılardan Tasfiye Halinde ...Sağlık Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti.'den,

E) 240,90 TL'lik kısmının ise davalılardan .... ve Tic. Ltd. Şti.'den,

F) 361,93 TL'lik kısmının ise davalılardan ...San. Tic. Ltd. Şti.'den,

G) 991,21 TL'lik kısmının ise davalılardan ...İnşaat San. Tic. Ltd. Şti.'den tahsili ile hazineye irad kaydına,

3. Davacı tarafından başlangıçta yatırılan 269,85 TL başvuru harcı ile 269,85 TL peşin harç ve tamamlama harcı olarak yatırılan 1.101,28 TL'nin toplamı olan 1.640,98‬ TL harcın;

A) 686,60 TL'lik kısmının davalılardan ...Hizmetleri Taahhüt Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.'den,

B) 82,75 TL'lik kısmının davalılardan ...Hizmetleri Sağlık Hizmetleri Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.'den,

C) 80,51 TL'lik kısmının ise davalılardan ...Hizmetleri Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.'den,

D) 88,27 TL'lik kısmının ise davalılardan Tasfiye Halinde ...Sağlık Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti.'den,

E) 106,35 TL'lik kısmının ise davalılardan ...Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti.'den,

F) 159,78 TL'lik kısmının ise davalılardan .... Tic. Ltd. Şti.'den,

G) 437,59 TL'lik kısmının ise davalılardan ...San. Tic. Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine,

4. Davacı tarafından 5.065,50 TL tebligat ve posta masrafı ile 3.000,00 TL bilirkişi ücreti olarak sarf edilen toplamda 8.065,50 TL yargılama giderinin;

A) 3.374,68 TL'lik kısmının davalılardan ...Hizmetleri Taahhüt Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.'den,

B) 406,73 TL'lik kısmının davalılardan ...Hizmetleri Sağlık Hizmetleri Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.'den,

C) 395,75 TL'lik kısmının ise davalılardan ...ve Tic. Ltd. Şti.'den,

D) 433,86 TL'lik kısmının ise davalılardan Tasfiye Halinde ...Sağlık Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti.'den,

E) 522,71 TL'lik kısmının ise davalılardan .... ve Tic. Ltd. Şti.'den,

F) 785,34 TL'lik kısmının ise davalılardan ...San. Tic. Ltd. Şti.'den,

G) 2.150,80 TL'lik kısmının ise davalılardan .... Tic. Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine,

5. Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T gereğince hesaplanan 17.900,00TL vekalet ücretinin;

A) 7.489,54 TL'lik kısmının davalılardan ...Sağlık Hizmetleri Taahhüt Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.'den,

B) 902,67 TL'lik kısmının davalılardan ...Hizmetleri Sağlık Hizmetleri Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.'den,

C) 878,31 TL'lik kısmının ise davalılardan ...Hizmetleri Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.'den,

D) 962,88 TL'lik kısmının ise davalılardan Tasfiye Halinde .... ve Tic. Ltd. Şti.'den,

E) 1.160,07 TL'lik kısmının ise davalılardan ...San. ve Tic. Ltd. Şti.'den,

F) 1.742,94 TL'lik kısmının ise davalılardan ...San. Tic. Ltd. Şti.'den,

G) 4.773,33 TL'lik kısmının ise davalılardan ...San. Tic. Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine,

6. Arabuluculuk aşaması görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığından, 6325 Sayılı HUAK'nun 18/A. 13 maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.280,00 TL arabuluculuk ücretinin;

A) 1.372,38 TL'lik kısmının davalılardan ...Sağlık Hizmetleri Taahhüt Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.'den,

B) 165,41 TL'lik kısmının davalılardan ...Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.'den,

C) 160,94 TL'lik kısmının ise davalılardan ...Hizmetleri Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.'den,

D) 176,43 TL'lik kısmının ise davalılardan Tasfiye Halinde .... Ltd. Şti.'den,

E) 319,37 TL'lik kısmının ise davalılardan ...Sağlık Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti.'den,

F) 319,37 TL'lik kısmının ise davalılardan ...İnşaat San. Tic. Ltd. Şti.'den,

G) 874,67 TL'lik kısmının ise davalılardan .... Tic. Ltd. Şti.'den tahsili ile hazineye irad kaydına,

7. Davacı tarafından yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, davalıların yokluğunda verilen karara karşı, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun İstinafa ilişkin hükümleri doğrultusunda, kararın tebliğ tarihinden itibaren iki (2) haftalık süre içerisinde (HMK'nın 345. maddesi), mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip Hakim