Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/1100 E. 2024/736 K.

T.C.

DİYARBAKIR

ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO :

KARAR NO :

HAKİM :

KATİP :

DAVACI :

VEKİLİ :

DAVALI :

VEKİLİ :

DAVA : Tazminat (Trafik Sigorta Sözleşmesi Kaynaklı Rücuen)

DAVA TARİHİ : 22/10/2023

KARAR TARİHİ : 08/07/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH :

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Trafik Sigorta Sözleşmesi Kaynaklı Rücuen) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :

DAVA :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ................ günü saat 12:30 sıralarında sürücü ................ 'nün sevk ve idaresindeki ...............plaka sayılı araç ara yolda olağanın üstünde bir hızla yolda seyrederken, park halindeki müvekkilinin sevk ve idaresindeki .............araç henüz yola katıldığı esnada kontrollü geçişin başlangıç aşamasında hızlı gelen aracın müvekkiline ait aracın arka kısımlarına çarpması neticesinde iki araçlı maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kaza neticesinde müvekkilinin aracı kullanılamaz hale gelerek günlerce serviste kaldığını ve tamir edildikten sonra da araçta büyük oranda değer kaybı meydana geldiği tespit edildiğini, olay tarihinde............ plakalı araç sürücüsü, müvekkiline ait ............plakalı aracın önüne kırarak aracın maddi hasara uğramasına ve dolayısıyla araçta değer kaybı oluşmasına neden olduğunu, incelenen TRAMER kayıtlarına göre, iş bu kazada şirkete sigortalı .............plakalı araç sürücüsünün, kazanın oluşmasında ve dolayısıyla araçta oluşan hasar ile buna bağlı olan araç değer kaybında %100 oranında kusurlu olduğu tespit edildiğini, kaza neticesi müvekkiline ait ................ plakalı araçta .............. TL değer kaybı oluştuğunu, meydana gelen trafik kazasında olay yerinde davalıya ait olan trafik polisleri tarafından tutulan kaza tespit tutanağına göre %100 kusurlu bulunduğunu, müvekkilinin aracında davalı yana ait aracın haksız fiiline binaen meydana gelen trafik kazası sonucu yapılan tamiratlar neticesinde KDV hariç.............TL hasar meydana geldiğini, yukarıda arz ve izah olunan sebeplerle mahkemece re’sen tayin ve takdir olunacak hususlara binaen, davalı şirketten başvuru evrakları, eksper raporları, serviste yapılan işlemleri ve yapılan kısmi ödemeyi içeren hasar dosyasının kül halinde istenmesine, davalı şirketin sigortalısı olan şahıs yönetimindeki aracın haksız fiil ve kusuru ile meydana gelen trafik kazası neticesinde müvekkile ait araçta oluşan değer kaybına binaen şimdilik 10,00 TL’nin; aracın serviste geçirdiği 30 günlük süre için şimdilik 10,00 TL’nin kaza tarihinden (............) itibaren işleyecek ticari reeskont avans faiziyle davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine, davalı şirketin sigortalısı olan şahıs yönetimindeki aracın haksız fiil ve kusuru ile meydana gelen trafik kazası neticesinde müvekkile ait araçta meydana gelen değer kaybının tespiti için hazırlanan ekspertiz raporu ücreti için değer kaybı ödeneğinden kesildiği söylenen ekspertiz ücretinin yargılama öncesi zorunlu olarak tespit amaçlı yapıldığından yargılama gideri olarak karara derç edilmesini, diğer yargılama giderleri ile lehine hükmedilecek vekalet ücretinin karşı yana yüklenmesine karar verilmesini vekaleten arz ve talep etmiştir.

CEVAP:Davalı vekili dava dilekçesinde özetle: Davacı taraf, ............. plakalı aracın müvekkili şirket nezdinde, karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ( trafik ) ile sigortalı olduğundan bahisle tazminat talep ettiğini, davanın kabulü anlamına gelmemek kaydıyla davacı taraf hmk 121. maddesine göre dava ile ilgili delillerini müvekkil şirkete tebliğ edilmesi gerektiğini, davanın "hmk 107. md. gereği belirsiz alacak davası" olarak ikame etmesi sebebiyle davanın reddi gerektiğini müvekkil şirket tarafından ödeme yapılmış olup davacı tarafından aleyhlerine açılan davanın reddi gerektiğini davacının aracında meydana gelen hasara ilişkin açılan ............. numaralı hasar dosyasından davacının araç hasarı için ..............-tl ödendiğini,. işbu ödemeye ilişkin dekont ekte ibraz edildiğini, müvekkil şirket tarafından davacının zararı karşılandığını, işbu sebeple huzurdaki davanın reddini talep ettiklerini, davacı vekiline davadan evvel............tl değer kaybı tazminatı davacı tarafa ödendiiğini bu nedenle yapılan değer kaybı ödemesi ile sorumluluğu kalmadığını davanın kabulü anlamına gelmemek kaydıyla, müvekkil şirketin sorumluluğu bakiye poliçe teminatı ile sınırlı olduğunu müvekkil şirketçe yapılan ödemenin düşülmesiyle birlikte bakiye teminat limiti dikkate alınmalıdır. davanın kabulü anlamına gelmemek kaydıyla davacı taraf, sigortalının kusurunu ve zararını ispat etmesi gerektiğini davanın kabülü anlamına gelmemekle birlikte müvekkil şirket faizden dava tarihinden itibaren yasal faizle sorumlu olduğunu bu yetki itirazının kabul edilerek dosyanın yetki yönünden reddini,............sayılı hasar dosyasının celbine, haksız olarak açılan davanın reddini, davacının davasının ispatı halinde; müvekkil şirketin öncelikle ferilerden sorumlu tutulmaması, olmaz ise, asıl alacak, yargılama giderleri ve avukatlık ücreti açısından ayrı ayrı bakiye poliçe limiti ile sorumlu tutulmasını, faizin en erken dava tarihinden başlatılmasını, davanın reddedilen kısmı açısından yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa tahmilini, arz ve talep etmiştir.

DEĞERLENDİRME :

Dava, davacı aracında meydana gelen hasar nedeni ile bakiye değer kaybı ve ikame araç bedelinin davalı sigorta şirketinden tahsili istemine ilişkindir.Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davaya konu kazanın meydana gelmesinde davalı sigorta şirketince sigortalanan araç sürücüsü davalının kusurlu olup olmadığı, kaza nedeniyle davacının aracında hasar meydana gelip gelmediği gelmiş ise bu kaza nedeni ile aracın değer kaybına uğrayıp uğramadığı ve davalı tarafından yapılan değer kaybı ödemesinin yeterli olup olmadığı, bakiye değer kaybı bedelinin bulunmadığı bulunuyor ise miktarı ile davacının aracın onarımda iken geçen sürede ikame araç bedelini talep edip edemeyeceği, edebilecekse miktarının tespiti ve tahsili istemine ilişkin olduğu tespit edilmiştir.

Kaza tespit tutanağı ve dosya kapsamındaki belgelerden,............ günü saat 12:30 sıralarında sürücü .............. 'nün sevk ve idaresindeki............. plaka sayılı araç ara yolda olağanın üstünde bir hızla yolda seyrederken, park halinden hareket haline geçen ...........araç henüz yola katıldığı esnada kontrollü geçişin başlangıç aşamasında hızlı gelen aracın müvekkile ait aracın arka kısımlarına çarpması neticesinde iki araçlı maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “İşletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur."; 85/1 maddesinde, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”; 85/son maddesinde ise, “İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” düzenlemelerine yer verilmiştir. Anılan yasal düzenlemeler gereğince davalı sigorta şirketi, düzenlenen sigorta poliçesi ile sigortalı aracın sürücüsünün kusuru nedeniyle meydana gelen trafik kazalarında üçüncü kişilere verilen zararı, zararın türüne göre poliçede belirtilen teminat üst limiti ile üstlenmiştir.

Trafik kazası neticesinde oluşan değer kaybı "gerçek zarar" olduğundan, zarar TBK hükümlerince ve Yargıtay tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde belirlenmelidir. Anayasa Mahkemesi’nin 17/7/2020 tarihli ve 2019/40 E., 2020/40 K. sayılı Kararı ile, 2918 Sayılı Yasanın 90. Maddesinin birinci cümlesinde yer alan “…ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresinin ve ikinci cümlesinde yer alan “…ve genel şartlarda…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş olması, Anayasa Mahkemesi kararlarının, devam eden uyuşmazlıklar açısından uygulanacak olması karşısında, hesaplamanın ZMMS Genel Şartları ekindeki hesaplama yöntemine göre yapılamayacağından, bu nedenle öncelikle değer azalması veya değer kaybının belirlenmesinde dikkate alınması gereken ölçütler her olayın somut özelliğine göre değişebilecek ise de aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı) hususları değer kaybında göz önüne alınmalı, aracın hasarsız hali ile onarıldıktan sonraki değer arasındaki fark bilirkişi tarafından değerlendirilerek, değer kaybı olup olmadığı belirlenmelidir. (Ankara BAM 26. H.D.-26/05/2022 tarih,2020/120 E.-2022/1380 K.)

Taraflarca dosyaya sunulan deliller incelenmiş, sigorta poliçesi, hasar dosyası, araç tescil özetleri ve davacıya ait aracın tramer kayıtları celp edilerek dosya arasına kazandırılmış, davaya konu kaza sonrası davacıya ait araçta hasar tespitine ilişkin düzenlenen eksper raporunda hasar onarımına ilişkin yapılan tespitlerin davaya konu kaza ile uyumlu olup olmadığı, Yargitay 17.HD'nin 2017/1230 E- 2018/2590 K sayılı 15/03/2018 tarihli kararında vurgulandığı gibi;Davacının gerçek zararının belirlenmesi için davacıya ait kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, daha önceye ait hasarlar nedeni ile orjinalliğinin yitirilip yitirilmediği, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri ile emsal satışlar da araştırılmak suretiyle, öncelikle aracın kaza tarihi itibariyle rayiç değeri ve onarım bedeli belirlenerek, belirlenen hasar bedeline göre aracın onarımının ekonomik olup olmayacağının tespiti için aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el piyasa değeri ile hasarlı haldeki değerinin karşılaştırılması, onarımı ekonomik değilse; aracın kaza tarihindeki 2. el piyasa rayiç bedelinden sovtaj değerinin mahsubu ile gerçek zarar miktarının hesaplanması, aracın pert-total kabul edilmesi halinde değer kaybı zararının olmayacağının da gözönüne alınması, onarımının ekonomik olacağının kabulü halinde değer kaybı zararının aracın kaza tarihindeki ikinci el değeri ile onarımından sonraki ikinci el değeri arasındaki fark kadar olması nedeniyle değer kaybının bu şekilde tespit edilmesi, davalı tarafça yapılan ödemenin ödeme tarihi itibari ile yeterli olup olmadığının değerlendirilmesi yeterli olmadığı takdirde mahsup edilmesi, aracın kaç gün içerisinde onarımının yapılacağının makul olacağı ve kazaya karışan araca ikame bir aracın günlük kiralama ücretinin belirtilmesi amacıyla bilirkişi raporu alınmasına ve tarafların kusur durumunun tespit edilmesine ilişkin trafik bilirkişisinden rapor alınmasına karar verilmiş olup, bilirkişi tarafından sunulan .......... tarihli raporda sonuç olarak kusur durumu yönünden;

"Kaza ile ilgili kroki ve fotoğraflar Ek’te sunulduğunu. Sunduğum bilgi ve belgeler doğrultusunda, geri geri manevra yaptığı esnasında kazaya karışan .......... plakalı otomobil sürücüsü Davacı .............’un 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 67. Maddesinde

belirtilen Karayolları Trafik Yönetmeliğinde açıklanan araçların manevralarına dair kurallardan Madde 137 ( Araç sürücülerinin; park etmiş araçlar arasından çıkarken, taşıt yolunun sağına veya soluna yanaşırken, şerit değiştirirken, sağa, sola, geriye dönerken, geri giderken ve bunlara benzer hallerde; karayolunu kullananlar için tehlike ve engel yaratmamaları ve manevraları sırasında sakıncalı bir durum olmadığını gördükten sonra, karayolunu kullananlar için tehlike ve engel yaratmadan, iç ve dış aynalardan ve gerekli hallerde sürücünün başını çevirip yola bakmak suretiyle ön , arka ve yanlardaki trafik durumu kontrol ederek, yoluna devam etmesi gerekir iken tedbirsiz ve dikkatsiz bir şekilde şehir içi araç ve yaya trafiğinin yoğun olduğu site içi yolda, yoldan geçen araçlara geçiş kolaylığı sağlayıp, güvenli durumun oluştuğuna emin olmadan geri manevra yaparak ayrıca Trafiği yoğun olan yollarda kamyon, otobüs, çekici, römork veya yarı römorklu bir aracın geri manevrası, sürücünün görüşüne açık alanda emniyetle sağlanamıyor ise, tehlikesizce

geriye hareket edebilmeleri ve uyarılmaları için bir gözcü bulundurmaları mecburidir) kuralarını uymayarak, Trafik Kanunun 84. maddesinde yer alan asli kusurlardan (J) bendindeki Manevraları düzenleyen genel şartlara uymama,,” kurallarını ihlal ettiği YÜZDE ELLİ (% 50) KUSURLU olduğu,...............plakalı kamyonet sürücüsü Davalı ..............’nünde geri geri manevra yaptığı esnasında kazaya karıştığı ve kazada aynı kuralı ihlal ettiği, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun67. Maddesinde belirtilen Karayolları Trafik Yönetmeliğinde açıklanan araçların manevralarına dair kurallardan Madde 137 ( Araç sürücülerinin; …park etmiş araçlar arasından çıkarken, taşıt yolunun sağına veya soluna yanaşırken, şerit değiştirirken, sağa, sola, geriye dönerken, geri giderken ve bunlara benzer hallerde; karayolunus kullananlar için tehlike ve engel yaratmamaları ve manevraları sırasında sakıncalı bir durum olmadığını gördükten sonra, karayolunu kullananlar için tehlike ve engel yaratmadan, iç ve dış aynalardan ve gerekli hallerde sürücünün başını çevirip yola bakmak suretiyle ön , arka ve yanlardaki trafik durumu kontrol ederek, yoluna devam etmesi gerekir iken tedbirsiz ve dikkatsiz bir şekilde şehir içi araç ve yaya trafiğinin yoğun olduğu site içi yolda, yoldan geçen araçlara geçiş kolaylığı sağlayıp, güvenli durumun oluştuğuna emin olmadan geri manevra yaparak ayrıca Trafiği yoğun olan yollarda kamyon, otobüs, çekici, römork veya yarı römorklu bir aracın geri manevrası, sürücünün görüşüne açık alanda emniyetle sağlanamıyor ise, tehlikesizce geriye hareket edebilmeleri ve uyarılmaları için bir gözcü bulundurmaları mecburidir) kuralarını uymayarak, Trafik Kanunun 84. maddesinde yer alan asli kusurlardan (J) bendindeki Manevraları düzenleyen genel şartlara uymama,,” kurallarını ihlal ettiği YÜZDE ELLİ (% 50) KUSURLU olduğu," mütalaa edilmiş ve ilgili rapordaki tespitler dosya kapsamına uygun denetime elverişli kabul edilerek davalı sigorta şirketince sigortalanan araç sürücüsünün dava konusu kazada %50 kusurlu kabul edilmiştir............ tarihli makine mühendisi bilirkişi raporunda ise özetle;"Davaya konu .............. tarihli kaza nedeniyle;

a) Davacının............. plakalı aracında oluşan hasara bağlı olarak araçta değer kaybının meydana geleceği, b) Araçta meydana gelen değer kaybının, olay (kaza) tarihi itibariyle .............TL olduğu ancak davaya konu kazanın oluşumunda, davalı sigorta şirketi nezdinde ZMMS poliçesi ile sigortalı ............ plakalı araç sürücüsü ............... %50 oranında kusurlu olduğu için davalı sigorta şirketi nezdinde ZMMS poliçesi ile sigortalı araç sürücünün kusur oranı olan %50’e tekabül eden değer kaybı bedelinin ............ TL olduğu, c) Davalı sigorta şirketi olan .............. Sigorta A.Ş. tarafından, davacıya ait ........... plakalı araçta meydana gelen değer kaybı bedeli olarak davacı vekiline ödenen............. TL’nin ödeme tarihi itibariyle yeterli olmadığı, d) Davalı sigorta şirketi olan.............Sigorta A.Ş. tarafından, davacıya ait ...........plakalı araçta meydana gelen değer kaybı bedeli olarak davacı vekiline ödenen ........... TL tenzil edildiğinde, bakiye değer kaybı miktarının ............ TL olduğu, e) Araçta meydana gelen hasarın onarılması için gerekli makul onarım süresinin 7 gün olduğu, f) Dava konusu olan aracın marka, modeli, yaşı ve özellikleri göz önünde bulundurularak, davacı tarafından kaza olmasaydı dahi yapılması gereken yakıt vs. gibi zorunlu giderler indirildikten sonra dava konusu araca emsal bir aracın günlük kiralama bedelinin, olay (kaza) tarihi itibariyle 450,00 TL olduğu, g) Aracın tamirde kaldığı süre içerisinde (araç mahrumiyet süresi boyunca) davacının toplam ikame araç bedelinin (Araç mahrumiyet bedeli) olay (kaza) tarihi itibariyle ........... TL olduğu ancak davaya konu kazanın oluşumunda, davalı sigorta şirketi nezdinde ZMMS poliçesi ile sigortalı............. plakalı araç sürücüsü ............ %50 oranında kusurlu olduğu için davalı sigorta şirketi nezdinde ZMMS poliçesi ile sigortalı araç sürücünün" kusur oranı olan %50’e tekabül eden ikame araç bedelinin ............ TL olduğu" şeklinde rapor ibraz edildiği görülmüştür. İlgili raporda belirlenen bakiye değer kaybı bedeline ilişkin tespit hükme esas alınmıştır.

Tüm dosya kapsamının değerlendirilmesinde; Dava konusu kazanın meydana gelmesinde davalı sigora şirketi tarafından sigortalanan araç sürücüsünün %50 kusurlu olduğu kabul edilmekle davalı sigorta şirketinin davacının aracında ilgili kaza nedeniyle meydana gelen bakiye değer kaybı tazminatından ................ TL bedel üzerinden sorumlu olduğu kabul edilmiştir. .............. tarihli kazanın poliçe süresi içerisinde gerçekleştiği fakat ZMSS poliçesi incelendiğinde ikame araç bedelinin poliçe kapsamına girmediği, değer kaybı tazminat kaleminin ise poliçe kapsamında değerlendirilebileceği, davalı sigorta şirketine sigortalı olan aracın hususi nitelikte kullanıma özgülendiği bu nedenle yasal faiz istenebileceği anlaşılmakla, davacının değer kaybı davasını belirsiz alacak davası olarak açtığı, davalı sigorta şirketine yapılan başvurusunun akabinde 8. İş gününün sonunda ........... tarihi itibariyle temerrüde düştüğü kabul edilerek dava ve talep artırım dilekçeleri gözetilmek suretiyle davacının davasının kısmen kabulüyle aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere

1. Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE, 3.633,00 TL değer kaybı bedelinin davalı sigorta şirketinin temerrüt tarihi olan .............. tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı sigorta şirketinden tahsili ile davacıya verilmesine,

2. Davacının ikame araç bedeli tazminatına ilişkin talebinin reddine,

3. Kabul edilen 3.633,00 TL üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan karar ve ilam harcının 248,17 TL olduğu, davacı tarafından başlangıçta 269,85 TL peşin harcın ve 63,00 TL ıslah harcının ikame edildiği anlaşılmakla yeniden harç alınmasına yer olmadığına, alınması gereken harcın düşümü ile bakiye kalan 84,68 TL harcın davacıya iadesine,

4. Davacı tarafından yatırılan179,90 TL başvuru harcı ve 248,17 TL karar ve ilam harcının toplamı 518,02 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5. Davacı tarafından yapılan tebligat ve posta gideri 396,00 TL dosya masrafı, 4.400,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 4.796,00 TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 4.782,83 TL sinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, bakiye kısmının davacı üzerinde bırakılmasına,

6. Davalının karşıladığı yargılama giderleri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

7. Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13/2 maddesi uyarınca hesaplanan 3.633,00 TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

8. Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13/2 maddesi uyarınca hesaplanan 10,00TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

9. 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği Adalet Bakanlığı tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen 3.120 TL arabulucu ücretinin kabul ve red miktarına göre 3.111,43 TL'lik kısmının davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına, bakiye 8,57 ‬TL'lik kısmın ise davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,

10-Davacı tarafça yargılama esnasında depo edilen gider avansından bakiye kalan tutarın kesinleştiğinde ve talep halinde HMK m. 333 ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliği'nin m. 47(1) hükümleri uyarınca ilgisine İADESİNE,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda davanın değeri itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip Hakim