Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/1050 E. 2024/438 K.

T.C.

DİYARBAKIR

ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO :

KARAR NO :

HAKİM :

KATİP :

DAVACI :

DAVALI :

VEKİLİ :

DAVA : Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 05/09/2022

KARAR TARİHİ : 06/05/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH :

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil şirket ile davalı şirket arasında ...... tarihli sipariş sözleşmesi imzalandığını sözleşmeye göre davalı şirket teknik özellikleri sözleşmede yazılı 2 tonluk makaslı yük platformunu üretmek, platformun nakliyesini ve kurulumunu gerçekleştirmek ile, müvekkil şirket ise davalı şirkete peşin ..... TL makine tesliminde ise.... TL olmak üzere toplam.... TL ödeme yapmak ile yükümlü olduğunu, müvekkil şirketin davalı şirkete .... tarihinde ..... TL ...... tarihinde ise.... TL olmak üzere toplam .... TL ödeme yaptığını davanın açıldığı tarih itibariyle müvekkil şirket üzerine düşen tüm yükümlülüklerini yerine getirmiş olmasına rağmen, davalı şirket sözleşme konusu "2 tonluk makaslı yük platformunu" hala müvekkil şirkete teslim etmediğini, taraflar arasında imzalanan sipariş sözleşmesine göre siparişe sözleşmenin imzalanması akabinde başlanmalı ve termin süresi 20 iş günü olmasına rağmen kararlaştırılan sürenin üzerinden neredeyse 10 ay geçmesine rağmen davalı şirketin yükümlülüklerini yerine getirmediğini, davalı şirkete ....Noterliğini ....... tarih ve 584 yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edilerek, davalı şirketten "... Teknik özellikleri .... tarihli sipariş sözleşmesine göre ..... mah. ....Cadde no ...... adresine teslim ederek gerekli kurulumu yapması.." talep edildiğini ancak sözleşme adresine ve ticaret sicil gazetesinde yer alan adresine gönderilen tebligatların bila tebliğ iade edildiğini, Davalı şirket Türk Borçlar Kanunu uyarınca temerrüde düşmüş olduğundan; müvekkil şirket borcun ifasından ve gecikme tazminatı isteme hakkından vazgeçerek sözleşmeden döndüğünden müvekkil şirket tarafından haklı nedenle ..... tarihli sipariş sözleşmesinden dönüldüğünün tespitinin talep edildiğini, müvekkil şirket dava dışı 3.kişiden asansör temin etmek zorunda kalıp asansör temini için dava dışı 3. Kişi ile anlaşarak .... TL ödeme yaptığını, müvekkil şirket davalı şirketin yükümlülüklerini ifa etmesini sağlamak amacıyla ...... TL masraf yaparak ihtarname keşide ettiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşme konusu asansör, müvekkil şirket tarafından yeni açılması planlan fabrika için sipariş edildiğini davalı şirketin mezkur asansörü teslim etmemesi üzerine müvekkil şirket, dava dışı 3.kişiden asansör temin edene dek fabrika açılışını gerçekleştiremediğini, bu sebeple mezkur fabrikada üretime başlayamadığından yoksun kalınan karı bulunduğunu beyanla fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik ..... TL'nin davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Öncelikle yetki itirazında bulunmuş, davacı tarafından müvekkiline sözleşmeden dönüldüğüne ve ödenen ücretlerin iade edilmesine veya makinenin teslimine ilişkin ihtarname tebliğ edilmediğini, bu nedenle TTK 18/3 maddesindeki şartlara aykırı olarak taraflar arasında imzalanan sözleşmeden kaynaklı ödenen bedelleri talep etmesi hukuken mümkün olmadığını, Davacı tarafın sözleşme ile kendisine yüklenen edimleri yerine getirmediğini, sözleşme kurulduğunda ücretin yarısını peşin ödemesi gereken davacı dosyadaki dekontlarda da görüleceği üzere ücreti eksik yatırdıklarını, buna rağmen müvekkil sözleşme konusu malı tamamlamış ve kalan ödemeyi davacıdan talep etmesine rağmen bu ödeme de eksik yapılarak müvekkilinin zarara uğratıldığını, davacının sözleşme ile kendisine yüklenen edimleri yerine getirmediği halde müvekkilinden edimini yerine getirmesini beklemesi hakkaniyet ve iyi niyete uygun düşmeyeceğini, davacının 75 bin liraya yeni makina aldığına ilişkin iddiaları da gerçek dışı olduğunu aldığını iddia ettiği ürün müvekkil ile imzalanan sözleşmedeki ürün ile aynı mı farklı mı belli olmadığı, yeni makinanın alınıp alınmadığı, davacıya teslim edilip edilmediğinin de belli olmadığını davacı tarafın mahrum kalınan kara ilişkin açıklamalarının da soyut olup malın teslim edilememesi nedeni ile ne tür karlardan mahrum kaldığını somut delillerle ispat etmesi gerekirken sadece "iş yapamadım, kar edemedim" şeklinde soyut ifadeler ile talepte bulunması mümkün olmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :

Dava; taraflar arasında imzalanan eser sözleşmesinin ilgili davanın ikeme edilmesiyle birlite feshi nedeniyle uğranılan zararın tazminine yönelik alacak davasıdır.

TBK 470. maddesi gereğince eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği bir sözleşmedir.

Davamızda somut uyuşmazlık konuları davacının sözleşmeyi fesihte haklı olup olmadığı ve sözleşmenin feshi nedeniyle menfi zararlarını davalılardan talep edip edemeyeceği noktalarında toplanmaktadır.

Dosyamızda toplanan tüm deliller, alınan bilirkişi raporları ile; davalının edimini sözleşmede belirtilen 20 günlük sürede tamamlamadığı, davacı tarafından .....Noterliği'nin ..... tarih ve 584 yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edilerek, davalı şirketten "...teknik özellikleri .... tarihli Sipariş Sözleşmesi’nde yazılı 2 tonluk makaslı yük platformunu.... Yenişehir, .....adresine teslim ederek gerekli kurulumu yapması..." talep edildiği, ancak sözleşme adresine ve ticaret sicil gazetesinde yer alan adresine gönderilen tebligatların bila tebliğ iade edildiği, davalı vekilinin cevap dilekçesi ile sözleşmede kararlaştırılan bedelin süresinde ödenmemesi nedeniyle ilgili edimin yerine getirilmediğinin beyan edildiği, taraflar arasında imzalanan ..... tarihli sipariş sözleşmesinde sözleşme konusu üretimi ve kurulumu yapılacak olan yük asansörüne ilişkin bedel olan .....TL nin yarısının peşinat olarak yarısının teslimat sırasında ödeneceği hususunun kararlaştırıldığı ve davacı tarafından iki parça halinde ..... tarihinde ...... tarihinde ...... TL toplam .... TL olmak üzere peşinatın kararlaştırılan bedelden fazla şekilde ödendiği, bu kapsamda davalının davacının sözleşmesel edimini yerine getirmemesi nedeniyle ürün teslimi ve kurulumunun yapılmadığına ilişkin beyanının yerinde olmadığı anlaşılmıştır, bu nedenle davacı tarafından sözleşmenin dava tarihi itibariyle feshedildiği ve fesih işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

TBK 112. maddesi gereğince borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiç bir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alacaklının bundan doğan zararının gidermekle yükümlüdür.

TBK 125/3. maddesi gereğince sözleşmenin feshi ve dönme halinde taraflar, karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulurlar ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilirler. Bu durumda borçlu temerrüde düşmekte kusuru olmadığını ispat edemezse, alacaklı sözleşmenin hükümsüz kalması sebebiyle uğradığı zararın tazminini de isteyebilir.

Somut uyuşmazlıkla davacı davalının temerrüdü nedeniyle sözleşmeyi feshedip, TBK 112 ve 125/3 maddeleri gereğince menfi zararının tazminini talep etmiştir.

Yargılama aşamasında alınan bilirkişi raporları ile, menfi zararın hesaplanmasında farklı yöntemlere göre hesaplamalar yapılmış isede; mahkememizce Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin güncel içtihatlarında belirtilen "kaçırılan fırsat" yöntemi nazara alınmıştır. (Yargıtay 15.H.D.'nin 2016/2318 E., 2016/4259 K. ve 2018/3290 E., 2018/4875 K. sayılı emsal ilamlar)

Dosyaya ibraz edilen...... tarihli ve ....... tarihli bilirkişi heyet raporlarının incelenmesi değerlendirilmesi neticesinde; davacının öncelikle sözleşme kapsamında davalıya ödenen bedelin tamamını sözleşmenin haklı feshi nedeniyle talep edebileceği kanaatine varılmıştır. Dosya kapsamında davacının ilgili sözleşme nedeniyle davalıya ödediği sözleşme bedelinin .... TL olduğu hususu ispatlanmıştır bu nedenle davacı ilgili sözleşme bedelini fesih tarihi olan dava tarihi itibariyle işleyecek ticari avans faizi ile geri ödemekle yükümlüdür. Davacının davalıdan talep edebileceği menfi zarar miktarı hususunda yapılar değerlendirmede; ...... tarihli sözleşmenin süresinde yerine getirilmemesi nedeniyle öncelikle davacının dava dışı .....isimli şirketten...... tarihinde .......TL bedel ile satın almak zorunda kaldığı yük asansörünün davacı ile davalı arasında imzalanan sözleşmede belirlenen yük asansörü ile aynı vasıf ve mahiyette olup olmadığı hususunun belirlenmesi gerekmektedir. ....... tarihli bilirkişi raporunda ilgili sözleşmedeki ürün özelliklerinin davacı tarafından satın alınıp kurulumu yapılan ürün özellikleri ile yerinde inceleme ile yapılar karşılaştırma neticesinde iki ürün arasında farklı özellikler bulunduğu anlaşılmıştır. Bu tespit dikkate alındığında davacının direkt olarak dava dışı firmadan temin edilen ürün bedeli ile dava konusu sözleşmede belirlenen sözleşme bedelini menfi zarar olarak talep edemeyeceği kanaatine varılmıştır. Davacının ilgili sözleşmenin yerine getirilmemesi nedeniyle kaçırılan fırsat prensibine göre sözleşmede belirlenen ürün ile aynı mahiyetlerde ve özelliklerde ürüne ilişkin eser sözleşmesini makul süre içerisinde başka bir yüklenici ile hangi bedelde gerçekleştirebileceğinin belirlenmesi ile ...... tarihli sözleşmede belirlenen edimin yerine getirilmemesi neticesinde oluşan menfi zararın tespiti gerekmektedir. Davacının dava dışı firmadan ilgili yük asansörü imalatı ve kurulumuna ilişkin edimi ticari defter incelemesi neticesinde dava dışı firma tarafından kesilen ...... tarihli fatura ile sabit olduğu üzere ....... tarihinde gerçekleştirdiği ve bu süre zarfının yeni bir sözleşmenin gerçekleştirilmesi açısından makul bir süre olduğu kabul edilmiştir. Bu aşamadan sonra belirlenmesi gereken husus davacının .......tarihli sözleşmede davalı tarafından gerçekleştirilmeyen ...... TL bedelli edimi ....... tarihi itibariyle hangi bedelde gerçekleştirilebileceğidir. ....... tarihli bilirkişi raporu ile belirlenen hesaplama mahkememizce uygun görülmekle 2 tonluk makaslı yük platformunun imal edilmesi, nakliyesi ve kurulumu için ....... tarihinde belirlenen sözleşme bedelinin ..... tarihinde Yİ-ÜFE oranı ile sözleşme bedelinin(.....) çarpılması akabinde güncelleştirilmiş halinin.....TL olduğu hususu mahkememizce kabul edilmiştir. Davacının ilgili sözleşmedeki edimin davalı tarafından yerine getirilmemiş olması nedeniyle kaçırılan fırsat prensibine göre talep edebileceği zararın .........) olabileceği tüm dosya kapsamında toplanan deliller ve bilirkişi raporlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde kabul edilmiştir. Her ne kadar davacı tarafından ilgili sözleşmenin yerine getirilmemesi nedeniyle fabrikanın üretime başlayamadığı ve bu nedenle ticari kazanç kaybının oluştuğu öne sürülerek ticari kazanç kaybı talep edilmiş ise de ilgili fabrikanın sözleşmeden önce açık olduğu hususunun bilirkişi incelemesi ile anlaşılması, ilgili yük asansörü kurulumu işinin söz konusu fabrikada üretimin devamına yönelik tek ekipman olmaması ve ilgili asansör olmaksızın üretimin aksayacağı veya gerçekleşmeyeceği hususuna ilişkin ticari defter kayıtlarının incelenmesi neticesinde bir tespitin yapılamaması ve bu hususta davacı tarafından başkaca bir delil sunulamaması nedeniyle davacının bu tazminat kalemine ilişkin davasının ispatlayamaması nedeniyle ticari kazanç kaybına ilişkin talebin reddine karar verilmiştir. Davacı vekilinin bedel artırım dilekçesi ile sözleşme bedeli olarak .....TL nin, davalının temerrüdü nedeniyle oluşan zarar olarak ...... TL, mahrum kalınan ticari kazanç kaybı olarak 100,00 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile tahsilini talep etmiştir. Davacının davasının ......TL sözleşme bedeli, ...... TL menfi zarar tazminatı üzerinden kabulüne, fazlaya ilişkin istemin reddine ve ilgili bedellere dava tarihinden itibaren avans faizi uygulanmasına, mahrum kalınan kara ilişkin talebin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM:

1. a) Davanın KISMEN KABUL, KISMEN REDDİ İLE; Davacı tarafından davalıya ödenen ..... TL sözleşme bedeli, ..... tarihli sözleşmenin yerine getirilmemesi nedeniyle uğranılan ..... TL menfi zarar tazminatı olmak üzere toplamda .... TLnin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

b) Davacının mahrum kalınan kâra ilişkin tazminat talebinin reddine,

2. Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 2.690,18 TL peşin harçtan, başlangıçta yatırılan 676,23 TL harcın ve 365,50 TL tamamlama harcının mahsubu ile bakiye 1.648,45 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,

3. Davacı tarafından 230,00 TL posta ve tebligat masrafı ile 7.000,00 TL bilirkişi ücreti olarak sarf edilen toplamda 7.230,00 TL yargılama giderinin kabul/red oranı da dikkate alınarak 7.128,78 TLsinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

4. Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5. Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 559,99 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

6. Arabuluculuk aşaması görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığından, 6325 Sayılı HUAK'nun 18/A. 13 maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin kabul/red oranı dikkate alınarak 1.538,16‬ TL'lik kısmının davalıdan, bakiye kalan 21,84‬ TL'lik kısmının ise davacıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,

7. Davacı yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip Hakim