Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/1267 E. 2023/1121 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

DİYARBAKIR

ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO :

KARAR NO :

HAKİM :

KATİP :

DAVACI :

VEKİLİ :

DAVALI :

VEKİLİ :

DAVA İHBAR OLUNAN :

DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 26/10/2022

KARAR TARİHİ : 20/12/2023

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili, müvekkil firma ile davalı arasında imzalanmış olan ... tarihli Tesisat Malzeme ve İşçilik Sözleşmesi uyarınca ...Mah. ...Ada ...Nolu Parsel üzerinde inşa edilecek ...sitesinin tesisat, doğalgaz, vitrifiye, armatür vs. işlerinin yapımı hususunda anlaşmaya varıldığını, üstlenmiş olduğu işleri sözleşme kapsamında yerine getirdiğini beyan eden ve bu konuda fatura düzenleyerek müvekkil firmaya sunan davalı tarafın henüz gerekli kontroller yapılmadan yıllara dayalı karşılıklı iş yapmadan kaynaklı güven dolayısıyla müvekkil firmadan alacaklarını da süresinde ve eksiksiz tahsil ettiğini, öte yandan ekte sunulan karar defteri ve ihtarnameden anlaşılacağı üzere doğalgaz kazan ve tesisatında sözleşmeye aykırı hususların ...Sitesi Yönetim Kurulu tarafından tespit edilmiş ve bu eksikliklerin giderilmesi davalı firmadan Diyarbakır ...Noterliği'nin ...tarih ve ...yevmiye numaralı ihtarnamesinin keşidesiyle talep edilmiş, davalının iş bu ihtarnameye sessiz kaldığını, müvekkil firmanın bahsedilen süreçten yani ayıplı ifadan haberdar olduktan sonra defaatle şifahi olarak davalı ediminin sözleşmeye uygun hale getirilmesini talep ettiğini, lakin ayıbı kabul eden davalı şirketin müvekkili oyalayarak değişimden imtina ettiğini, bunun üzerine taraflar arasındaki sözleşme uyarınca davalı tarafın ayıplı ifadan dolayı ayıbı gidermesi, ifanın sözleşmeye uygun hale getirilmesi ve zararların tazmin edilmesi için Diyarbakır Arabuluculuk bürosuna gerekli başvurular yapılmış ve ...tarihli son oturum tutanağından anlaşılacağı üzere olumsuz sonuçlandığını, davalı tarafın sözleşme kapsamında yerine getireceğini taahhüt etmiş olduğu ...Sitesinin doğalgaz tesisat işlerini ağır kusurlu olarak sözleşmeye aykırı bir şekilde yerine getirdiği, bu nedenle 3 adet merkezi doğalgaz ısıtma kazanlarına ait 9 adet devridaim pompası ve 3 adet brülör sözleşmede belirtildiği üzere yenileri ile değiştirilmesi ya da ayıplı ifadan kaynaklanan zararın tazmin edilmesi gerektiği kanaatinde olduklarını, bu nedenle öncelikle bahse konu ürünlerin ayıpsız misli ile değiştirilmesine, bu mümkün değilse, şu anda belirlenemeyen ve yargılama sırasında bilirkişi marifetiyle tespit edilecek olan dava değerinin artırılması için fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik ...TL satış bedelinden indirimin davalı taraftan tazminine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının huzurdaki davayı belirsiz olacak davası olarak ikame etmişse de, koşulları oluşmadığından davanın usulden reddi gerektiğini, asla kabul anlamına gelmemekle birlikte iddia edilen ayıbın müvekkile zamanında ihbar edilmediğini, zaman aşımı söz konusu olduğunu, davacının dava dilekçesinin ekinde sunmuş olduğu ihtarnameden açıkça anlaşılacağı üzere, ihbarı yapan ve davayı açan aynı taraf olmadığına, ihtarın ...Evleri yetkilisi yapmışken davayı müvekkil ile daha önce sözleşmesi olan ...Ticaret Limited Şirketi açtığını, müvekkilin sorumlu olmadığını, ...Evleri yetkilisi tarafından yapılan ihtarın yok hükmünde olduğunu, müvekkil şirket üstelenmiş olduğu işi davacı şirket ile aralarındaki sözleşmeye uygun olarak yerine getirmiş ve teslim sırasında davacı şirket yetkilisi gerekli kontrolleri yapıp işin teslimatını öyle gerçekleştirildiğini, usulüne uygun kontrolden ve teslimattan sonra müvekkilin hak edişinin ödendiğini, ticari hayatın sekteye uğramaması için getirilen sözlü teamüller gereği müvekkil şirkete sözleşmede yazılı olan ücretin ödenmesinin müvekkil şirketin edimini kusursuz olarak ifa ettiğine karine teşkil ettiğini, ayrıca bir yazılı belgeye gerek kalmadığını, davalının kendi sorumluluğundaki bir olayı müvekkile yönelterek iş bu davayı açtığını, site yönetimi ile birlikte haraket ediyor olması dahi davalı şirktein kötü niyetli olduğunu tek başına ortaya koymadığını, bu nedenle hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini savunmuştur.

...yetkilisi ...tarafından sunulan ...havale tarihli dilekçe ile davaya katılma talebinde bulunmuş, mahkememizce ...tarihli celsede davaya katılma talebinin reddine karar verilmiştir.

Taraflarca dosyaya sunulan deliller incelenmiş, davaya konu ...Sitesinin iskan ruhsatının ne zaman alındığı ilgili Belediyeden sorulmuş, davaya konu uyuşmazlığın çözümü bakımından mahallinde keşif yapılarak bilirkişi raporu alınmıştır.

Davacı ile davalı arasında imzalanan ...tarihli sözleşme ile, davalının davacı şirket tarafından müteahhitliği yapılan ...Mahallesi ...ada ...parselde ...Sitesi adı altında ...Blok şeklinde inşa edilecek sitedeki ve ...Mah. ...ada ...parselde ...Sitesi adı altında ...Blok şeklinde inşa edilecek sitedeki tüm tesisat, doğalgaz, vitrifiye, armatör vs. malzeme ve işçilik dahil anahtar teslimi şeklinde yapımını üstlendiği, sözleşmede işin teslim tarihine ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmaktadır.

...Evleri Site Yönetimi tarafından alınan ...tarihli kararda; ...evleri Sitesinin bodrum dairelerinde hali hazırda kurulu olan 3 adet merkezi kazan ısıtma sisteminin mevcut olduğu, var olan kazanların gövdesinin markasının ...,, brolürlerin ..., devirdaim pompalarının markasının ise ...olduğu, kazanların devreye alınması için gelen servis tarafından devir daim pompalarının on üç yıllık, brolürlerin ise ikinci el olduğunun söylendiği, bunun dışında pompa ve cihazların eski olduğunun gözle görülür şekilde açık olduğu belirtilerek brolür ve devirdaim pompalarının yenileri ile değiştirilmesine yönelik hukuki işlemlerin başlatılması hususunda karar alındığı anlaşılmaktadır.

...Evleri Sitesi tarafından davalıya gönderilen Diyarbakır ...Noterliğinin ...tarih ve ...yevmiye nolu ihtarnamesi incelendiğinde; ...Evleri Sitesi tarafından ...Mah. .... Sok. ... evleri adresinde hazırda takılı olan 3 adet merkezi doğalgaz ısıtma kazanlarının devirdaim pompalarının ve brolürlerin en kısa zamanda sıfır ürün olarak değiştirilmesinin ihtar edildiği, ihtarnamenin ...tarihinde davalıya tebliğ edildiği anlaşılmaktadır.

Davacı vekili açılan davada, ...Yönetimi tarafından alınan karar ve gönderilen ihtarname gereğince 3 adet merkezi doğalgaz ısıtma kazanlarına ait 9 adet devirdaim pompası ile 3 adet brolürün sözleşmede belirtilen niteliklerde yenisi ile değiştirilmesini, olmadığı takdirde ayıplı ifadan kaynaklanan zararın giderilmesini istemiştir. Davalı ise süresinde ayıp ihbarı yapılmadığını ve zamanaşımının dolduğunu ileri sürmüştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık; taraflar arasında imzalanan sözleşme gereğince ...Sitesinin tesisat ve doğalgaz yapımını üstlenen davalı tarafından 3 adet merkezi doğalgaz ısıtma kazanlarının kurulumu aşamasında kullanılan 9 adet devirdaim pompası ile 3 adet brolürün sözleşmede belirtilen niteliklere uygun olup olmadığı, montaj aşamasında kullanılan bu ürünlerin ikinci el mi yoksa yeni ürün mü olduğu, bu hususun ilk bakışta veya basit bir muayene ile anlaşılabilecek nitelikte olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre ayıp ihbarının süresinde yapılıp yapılmadığı, davacının ürünlerin ayıpsız misli ile değişimi, mümkün değil ise ayıp oranında bedel indirimi talep edip edemeyeceği, edebilecekse miktarı ile bu talebin zamanaşımı süresi içerisinde ileri sürülüp sürülmediğine ilişkindir.

Eldeki davada, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 11.maddesinde brolürlerin ...marka olacağının belirtildiği ve kapasite hususunda herhangi bir açıklamaya yer verilmediği, sözleşmenin 13. Maddesinde sirkülasyon pompalarının ..., ...veya ...marka olacağının ve frekans konvektörlü olacağının belirtildiği, pompa kapasite ve sayısıyla ilgili herhangi bir açıklamaya yer verilmediği anlaşılmaktadır.

Mahallinde yapılan keşif üzerine düzenlenen bilirkişi raporunda; ...tarihinde yerinde yapılan inceleme neticesinde 3 adet merkezi doğalgaz ısıtma kazanı olduğunun görüldüğü, kazanlardan birinin A ve B bloklarının, ikinci kazanın C ve D bloklarının ve üçüncü kazanın da E, F, G bloklarının ısınmasında kullanıldığının tespit edildiği, kazanlardan birinde 3 adet, diğer iki kazanda ikişer adet sirkülasyon pompası olmak üzere toplamda 7 adet sirkülasyon pompasının ve her kazana bağlı toplamda 3 adet brulörün tesisatta mevcut olduğunun gözlemlendiği, sirkülasyon pompalarından 6 adedinin ..., 1 adedinin ...marka olduğu ve tamanının flanşlı tek hızlı sirkülasyon pompası şeklinde seçildiği, dolayısıyla sözleşme detayında belirtilen frekans konvertörlü pompa şartının sağlanmadığı, frekans konvertörlü pompanın enerji tasarrufunu maksimize ederek değişken debi ihtiyacında, belirlenen basınçlarda ihtiyaca göre düzenli ve sürekli su veren ,üst sınıf pompa olması sebebiyle mevcutta olan flanşlı tek hızlı sirkülasyon pompalarına göre daha pahalı ve ergonomik bir pompa çeşidi olduğu, ayrıca binalarda enerji verimliliğine ilişkin AB Mevzuatı kapsamında minimum enerji performansı şartlarını karşılamaları için gerekli önlemler son birkaç yıldır alınmakta olup frekans konvertörlü pompaların tek ya da 3 hızlı sirkülasyon pompalarına göre minimum % 35 enerji tasarrufu sağlaması açısından tercih edilmekte olduğu, sözleşmede kullanılacak olan 3 adet brulörün ...marka (yerli ürün) olmasi gerektiğinin belirtildiği ve herhangi bir kapasite bilgisine yer verilmediği, toplamda 3 kazan dairesinde kullanılan brulörlerin ...marka olduğu, İtalya menşeili kaliteli bir brulör çeşidi ve kazan kapasitesine uygun aralıkta olduğu, pompa ve brulörlerin ilk montajdan sonra , kullanılmadan önce uzman kişilerce gözlemsel muayene ile ikinci el olup olmadığının anlaşılabileceği, davanın açılma tarihi olan ...tarihine kadar uzun süreli kullanımdan kaynaklı ikinci el mi yoksa sıfır mı olup olmadığıyla ilgili taraflarınca bir yorum yapılamayacağı mütalaa edilmiştir.

Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK'nın 477/3. ( 818 sayılı BK'nın 362/3.) maddesi, "Eserdeki ayıp sonradan ortaya çıkarsa iş sahibi, gecikmeksizin durumu yükleniciye bildirmek zorundadır; bildirmezse eseri kabul etmiş sayılır." hükmünü içermektedir.

Yüklenicinin iş sahibine olan borçlarına aykırı olarak, imalini yüklendiği eserin ayıplı olması durumunda; iş sahibi, açık ayıplarda 6098 sayılı TBK'nın 474 ( 818 sayılı BK'nın 359), gizli ayıplarda ise 6098 sayılı TBK'nın 477. ( 818 sayılı BK'nın 362.) maddeleri hükümlerine uygun olarak ihbarda bulunduğu takdirde, 6098 sayılı TBK'nın 475. ( 818 sayılı BK'nın 360.) maddesinde tanınan hakları kullanabilir. Eksik iş, sözleşme ve eklerine göre yapılması kararlaştırıldığı halde tam yapılmayan iştir. Ayıplı eser sözleşmede kararlaştırılan vasıfları veya olmasından vazgeçilmez bazı vasıfları taşımayan eserdir. Diğer anlatımla ayıp, bir malda ya da eserde sözleşme ya da yasa hükümlerine göre normal olarak bulunması gereken niteliklerin bulunmaması ya da bulunmaması gereken bozuklukların bulunmasıdır. Ancak, kasten sakladığı bozukluklarla, usulüne uygun yapılan gözden geçirmede farkedilemeyecek ayıplar için yüklenicinin sorumluluğu devam eder. Eğer, meydana getirilen eserin, teslim alındığı sırada usulüne uygun yapılan gözden geçirme ile var olan bozukluğu görülmemişse, ortada gizli bir ayıbın olduğu kabul edilir. Açık ayıplar, eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz bizzat yapılan veya uzmanına yaptırılan gözden geçirme sonucu saptanınca, uygun sürede (TBK m.474); gizli ayıplar da ortaya çıkar çıkmaz, gecikmeksizin yükleniciye bildirilmelidir (TBK m. 477). Ayıp bildirimi süresinde yapılmadığı takdirde iş sahibi bu ayıbı örtülü olarak kabul etmiş sayılır. Eksik işler bedeli ise ihbar koşuluna ve ihbar süresine bağlı olmaksızın teslim tarihinden itibaren kural olarak beş yıllık zamanaşımı süresinde (TBK m. 147/son ) talep edilebilir. Eğer eser iş sahibinin beklediği amacı karşılamıyorsa kural olarak ayıplı yapıldığı kabul edilir. Ayıp ihbarının yazılı olarak yapılması zorunlu olmayıp süresinde ayıp ihbarının yapıldığı her türlü delille ve tanık beyanıyla dahi kanıtlanabilir. (...sayılı ve Dairemizin ...tarih ve ...E., ...K. sayılı ilamında bu ilke ve esaslar ayrıntıları ile açıklanmıştır.)

Öte yandan, ......tarih ve ...E., ...K. sayılı ilamında da açıklandığı üzere, ayıp ihbarı kural olarak şekle tabi bulunmayıp içeriği itibariyle ayıptan karşı tarafın haberdar olmasını sağlamaya elverişli her türlü ihbarın, ayıp ihbarı olarak kabulü mümkün olup, tespit dilekçesinin ya da raporunun tebliği işleminin de ayıp ihbarı niteliğinde olduğunun kabulü gerekir. (...sayılı ilamı).

Somut olayda, taraflar arasında imzalanan ...tarihli sözleşmede işin teslim tarihine ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Davalı taraf davaya konu işi ...yılı ...ayı içerisinde teslim ettiğini iddia etmiş ise de, bu hususta dosyaya yazılı bir delil sunulmamıştır. ...Belediyesine yazılan müzekkere cevabında iskan ruhsatının ...tarihinde alındığı bildirilmiştir. Davacı vekili de işin bu tarihte teslim edildiğini beyan etmiştir. Bu tarihten önce işin teslim edildiğine yönelik teslime ilişkin ispat yükü üzerinde olan davalı tarafça dosyaya sunulan herhangi bir delil bulunmadığından mahkememizce işin teslim tarihi ...tarihi olarak kabul edilmiştir.

Davanın ayıplı imalata dayalı olarak ...tarihinde açıldığı ve teslim tarihinden itibaren TBK.'nun 478.maddesinde düzenlenen 5 yıllık zamanaşımı süresinin dolmadığı anlaşılmakla davalının zamanaşımı defi yerinde görülmemiştir.

Eser sözleşmesinde, eserdeki ayıp sebebiyle yüklenicinin sorumlu olduğu hallerde iş sahibinin seçimlik hakları TBK 475. maddede düzenlenmiştir. İş sahibi eserin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olması durumunda sözleşmeden dönme, eseri alıkoyup ayıp oranında iş bedelinden indirim talep etme veya aşırı bir masraf gerektirmediği taktirde bütün masraflar yükleniciye ait olmak üzere eserin ücretsiz onarımını isteme hakkına sahiptir. İş sahibinin genel hükümlere göre tazminat talep etme hakkı saklıdır. Eserin niteliği ile bağdaşmadığından, eser sözleşmesinde eserdeki ayıp nedeniyle yüklenicinin sorumlu olduğu hallerde iş sahibine misli ile değiştirilmesini talep hakkı tanınmamıştır. Bu nedenle davacının terditli öncelikli talebi olan misli ile değişim talebinin reddine karar verilmiştir.

Davacının terditli talebinden ayıp oranında bedel indirimi istemine ilişkin olarak; davacı tarafça 3 adet brolür ve 9 adet devirdaim pompasının sözleşmede belirtilen niteliklere uygun olmadığı gibi ikinci el olduğunu ileri sürmüştür.

3 adet brolüre ilişkin olarak, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 11. maddesinde brolürlerin ...marka olacağı belirtilmiş ve kapasite hususunda herhangi bir açıklamaya yer verilmemiştir. Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda ise 3 adet brolürün ...marka ve İtalyan menşeili, kaliteli ve kazan kapasitesine uygun olduğu belirtilmiş ve ikinci el olup olmadığının teslim esnasında uzman kişilerce yapılacak inceleme onucu anlaşılabileceği, keşif tarihi itibarıyle bu yönde bir tespit yapılamayacağı belirtilmiştir. Davalı tarafından işin yapımı aşamasında brolürlerin sözleşmede kararlaştırılan ...marka yerine ...marka olarak kullanılması açık ayıp niteliğindedir ve davacı tarafça teslim anında açıkça anlaşılabilir nitelikte olup, davacı tarafça bu yöne ilişkin ihtirazi kayıt ileri sürülmemiştir. Bu nedenle davacının ayıbı örtülü olarak kabul ettiğinin kabulü gerekir.

7 adet sirkülasyon (devirdaim) pompasına ilişkin olarak, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 13. maddesinde sirkülasyon pompalarının ..., ...veya ...marka olacağı ve frekans konvektörlü olacağı belirtilmiş, pompa kapasite ve sayısıyla ilgili herhangi bir açıklamaya yer verilmemiştir. Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda, 7 adet sirkülasyon pompasının 6 adedinin ...marka, 1 adedinin ...marka olduğu, sözleşmede frekans konvektörlü olacağı belirtildiği halde sirkülasyon pompalarının flanşlı tek hızlı olduğu belirtilmiştir. İşin yapımı aşamasında kullanılan 7 adet sirkülasyon pompasından 6 adedi sözleşmede belirtilen markada, bir adedi ise sözleşmede belirtilen marka dışında kullanılmakla birlikte sözleşmede sirkülasyon pompalarının frekans konvektörlü olacağı belirtildiği halde davalı tarafça sirkülasyon pompalarının tamamı flanşlı tek hızlı olarak kullanılmıştır. Bu ayıp niteliği itibarıyle teslim anında var olmakla birlikte, davacı tarafından işin tesliminden sonra işin olağan akışına göre bizzat yapacağı veya uzmanına yaptıracağı gözden geçirme ile tespit edilebilecek nitelikte olup, dosya içerisinde yer alan ihtarnamenin ...tarihli olduğu gözetildiğinde süresinde ayıp ihbarında bulunmadığının kabulü gerekir.

Davacı tarafça gerek brolürlerin, gerekse sirkülasyon pompalarının işin yapımı esnasında ikinci el ürün olarak kullanıldığı iddiasına ilişkin olarak, davacı taraf, davaya konu işin yapıldığı sitenin müteahhiti konumunda olup aynı zamanda tacirdir. İşin teslim tarihi ...tarihi olup, bu tarihten sonra işlerin olağan akışına göre bizzat veya uzmanına yaptırabileceği gözden geçirme ile brolürlerin ve sirkülasyon pompalarının yeni ürün mü yoksa ikinci el ürün mü olduğunu tespit edebilecek durumda iken bu yöne ilişkin dosyaya herhangi bir delil sunulmamıştır. Kaldı ki, brolürlerin teslim esnasında ikinci el olduğu hususu yapılan yargılama esnasında da ispatlanamamıştır.

Eser sözleşmesinde, eserdeki ayıp sebebiyle yüklenicinin sorumlu olduğu hallerde iş sahibinin seçimlik hakları TBK 475. maddede düzenlenmiştir. İş sahibi eserin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olması durumunda sözleşmeden dönme, eseri alıkoyup ayıp oranında iş bedelinden indirim talep etme veya aşırı bir masraf gerektirmediği taktirde bütün masraflar yükleniciye ait olmak üzere eserin ücretsiz onarımını isteme hakkına sahiptir. İş sahibinin genel hükümlere göre tazminat talep etme hakkı saklıdır. Eserin niteliği ile bağdaşmadığından, eser sözleşmesinde eserdeki ayıp nedeniyle yüklenicinin sorumlu olduğu hallerde iş sahibine misli ile değiştirilmesini talep hakkı tanınmamıştır.

Açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davanın REDDİNE,

2. Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,

3. Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4. Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 1.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,

5. Davacı yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

6. Arabuluculuk aşaması görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığından, 6325 Sayılı HUAK'nun 18/A. 13 maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,

7. Davacı yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip Hakim