Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2025/408
Karar No : 2025/650

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- ... İnşaat Taahhüt Mimarlık Mühendislik
İnşaat Malzemeleri Çevre Danışmanlık Makina Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi
2- ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) :... Başkanlığı -...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU :... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Sağlık Bakanlığı Sağlık Yatırımları Genel Müdürlüğünce ihalesi gerçekleştirilen... ihale kayıt numaralı “... Hastanesi Ek Bina (50 Yataklı Kadın Doğum ve Çocuk Hastanesi + 20 Ünit ADSM + 112 ASH) Yapım İşi” uhdesinde kalan davacılar tarafından, Anayasa Mahkemesinin 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesinde yer alan "... ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ibaresini iptal etmesi nedeniyle yüklenilen işin döviz kazandırıcı faaliyet kapsamında bulunduğu belirtilerek söz konusu maddede öngörülen istisnadan yararlandırılması gerektiğinden bahisle anılan ihale kararı ve ihale kararı üzerine düzenlenen sözleşmeden doğan damga vergilerinin iadesi talebiyle yapılan düzeltme başvurusunun reddi üzerine yapılan şikâyet başvurusunun reddine dair işlemin iptali ve ödenen vergilerin hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.
...Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı:
i. Dava konusu işlemin ihale kararından doğan damga vergisinden kaynaklanan kısmı yönünden yapılan inceleme:
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesinde yer alan "... ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ibaresi Anayasa Mahkemesinin 24/12/2020 tarih ve E:2020/15, K:2020/78 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.
Anılan iptal kararının doğurduğu hukuki sonuca göre davacıların uhdesinde kalan işe ilişkin ihalenin yerli ve yabancı tüm isteklilere açık olması ve bu işin cari yıl yatırım programı kapsamında olması hususları birlikte dikkate alındığında, yüklenilen işe ilişkin ihale kararının damga vergisinden istisna olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu nedenle, dava konusu işlemin anılan kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, ihale kararından doğan ve ödenen verginin tahsil edildiği tarihten itibaren tecil faizi oranında hesaplanacak faiziyle birlikte davacılara iadesi gerekmektedir.
ii. Dava konusu işlemin ihale kararı üzerine düzenlenen sözleşmeden doğan damga vergisinden kaynaklanan kısmı yönünden yapılan inceleme:
Olayda, davacılar hakkında anılan işle ilgili Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesi düzenlenmediğinden ve davacılar tarafından Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesinin verilmesi istemiyle yapılan başvuru üzerine tesis edilen işleme karşı açılan herhangi bir idari dava bulunmadığından, ihale kararı üzerine düzenlenen sözleşmenin, damga vergisinden istisna tutulmasının mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu nedenle dava konusu işlemin anılan kısmında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
iii. Karar sonucu:
Vergi Mahkemesi bu gerekçeyle dava konusu işlemin ihale kararından doğan damga vergisinden kaynaklanan kısmını iptal etmiş ve bu kâğıttan doğan damga vergisinin faiziyle birlikte iadesine karar vermiş, diğer yönden davayı reddetmiştir.
Tarafların istinaf istemlerini inceleyen ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı:
i. Dava konusu işlemin ihale kararı üzerine düzenlenen sözleşmeden doğan damga vergisinden kaynaklanan kısmı yönünden yapılan inceleme:
İstinaf istemine konu kararın anılan hüküm fıkrasında hukuka aykırılık bulunmadığından davacının istinaf isteminin reddi gerekmektedir.
ii. Dava konusu işlemin ihale kararından doğan damga vergisinden kaynaklanan kısmı yönünden yapılan inceleme:
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesinde yer alan "... ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ibaresi Anayasa Mahkemesinin 24/12/2020 tarih ve E:2020/15, K:2020/78 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.
İptal edilen hükme istinaden tesis edilmiş olan vergilendirme işlemleri yönünden Anayasa Mahkemesinin iptal kararının, Resmî Gazete'de yayımlanmasından sonra çıkarılan uyuşmazlıklar bakımından geçmişe etkili sonuç doğurup doğurmayacağı hususu, üzerinde hukuki yorum teknikleri ile farklı mülahazalar yapılabilecek nitelikte olduğundan bu durumun 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun aradığı anlamda açık bir vergi hatası oluşturmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu nedenle dava konusu işlemin anılan kısmında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
iii. Karar sonucu:
Vergi Dava Dairesi, bu gerekçeyle davalının istinaf isteminin kabulü ile Vergi Mahkemesi kararının davanın kabulüne dair hüküm fıkrasının kaldırılmasına karar verdikten sonra davayı bu yönden reddetmiş, davacının istinaf isteminin ise reddine karar vermiştir.
Davacıların temyiz istemini inceleyen Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 16/10/2024 tarih ve E:2024/3936, K:2024/5290 sayılı kararı:
Bir kanunun uygulanması nedeniyle dava açmak durumunda kalan ve Anayasa'nın 152. maddesi uyarınca itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulmasını isteme hakkına sahip olan kişilerin de hak veya menfaatlerini ihlal eden kuralın, daha önce yapılan başvuru sonucunda Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş olması halinde iptal hükmünün sonuçlarından yararlanmaları gerektiği açıktır.
Bunun sonucu olarak Anayasa Mahkemesinin 24/12/2020 tarih ve E:2020/15, K:2020/78 sayılı kararı ile iptal edilen Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesinin (4) numaralı fıkrasında yer alan "ve yabancı firmalarca da teklif verilen" kuralının işbu davada uygulanmasına imkân bulunmamaktadır.
Olayda, Kalkınma Bakanlığının cari yıl yatırım programında yer alan ve idari şartnamede yerli ve yabancı tüm isteklilere açık olduğu belirtilen ihaleye ilişkin düzenlenen kâğıtlardan doğan ve ödenen damga vergilerinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme başvurusunun reddi üzerine yapılan şikâyet başvurusu reddedilmiştir.
Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesi ile tahsil edilen damga vergisi birbirine sıkı sıkıya bağlı olup zincir işlem niteliğindedir. Bu zincir işlemlerin oluşturduğu vergilendirme sürecinin istisna ve muafiyet gibi nedenlerle hatalı olduğunun ileri sürülmesi halini 213 sayılı Kanun'da yer alan vergi hatası kapsamında ele almak gerekmektedir.
Bu kapsamda, Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra ortaya çıkan hukuki sonucun, uyuşmazlığa konu vergilendirme işlemini uluslararası ihale tanımı yönünden baştan itibaren etkilediği dikkate alındığında, tesis edilen işlemin hukuka uygun olmadığı ve olayda alınmaması gereken verginin tahsil edilmesi suretiyle hukuki değerlendirmeyi gerektirmeyecek açıklıkta bir vergilendirme hatası bulunduğu sonucuna varılmıştır.
Bu nedenle, temyiz istemine konu kararda hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Daire bu gerekçeyle temyize konu kararı bozmuştur.
...Bölge İdare Mahkemesi...Vergi Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:.. sayılı ısrar kararı:
Vergi Dava Dairesi, ilk kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçeyle ısrar etmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Anayasa Mahkemesi tarafından 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesinin (4) numaralı fıkrasında yer alan "ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ibarelerinin iptal edilmesi neticesinde yeni bir hukuki durumun oluştuğu, bu hususun vergi hatası kapsamında değerlendirilebileceği, ihale konusu işin döviz kazandırıcı faaliyet olarak nitelendirilmesi ve değinilen işe istisna uygulanması için gerekli olan koşulların gerçekleştiği, Anayasa Mahkemesi kararlarının mutlak bir şekilde geriye yürümeyeceğinin kabul edilmesinin somut norm denetimini etkisiz hale getireceği belirtilerek ısrar kararının müstekar hale gelen Danıştay Dokuzuncu Dairesi kararında yer alan hukuksal neden ve gerekçeyle bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemesi dava daireleri kararları arasında, vergilendirme işleminin dayanağı kanun hükmünün Anayasa Mahkemesince iptal edilmesinin, yürürlükte olduğu dönemde bu kanun hükmüne istinaden yapılmış işlemlerin vergi hatası kapsamında değerlendirilmesine imkân verip vermeyeceği hususunda ortaya çıkan aykırılığın giderilmesi istemiyle yapılan başvuru üzerine Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 22/07/2023 tarih ve 32256 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 07/06/2023 tarih ve E:2023/2, K:2023/4 sayılı kararıyla, iptal edilen hükme istinaden tesis edilmiş olan vergilendirme işlemleri yönünden Anayasa Mahkemesinin iptal kararının, Resmî Gazete'de yayımlanmasından sonra çıkarılan uyuşmazlıklar bakımından geçmişe etkili sonuç doğurup doğurmayacağı hususunun, üzerinde hukuki yorum teknikleri ile farklı mülahazalar yapılabilecek nitelikte olduğuna ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun aradığı anlamda açık bir vergi hatası oluşturmadığına karar verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, Kurulun söz konusu kararında belirtilen ilkelerden ayrılmayı gerektirecek herhangi bir maddi olgu ya da hukuki nedenin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun 6728 sayılı Kanun'un 27. maddesiyle değiştirilen ek 2. maddesinin (4) numaralı fıkrasında yer alan "...ve yabancı firmalarca da teklif verilen..." ibaresinin, Anayasa Mahkemesinin 24/12/2020 tarih ve E:2020/15, K:2020/78 sayılı kararıyla iptal edilmesi üzerine yüklenilen işe ilişkin kâğıtların, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesi uyarınca vergiden müstesna hale geldiği belirtilerek ödenen vergilerin iadesi istemiyle iptal kararının yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılan düzeltme ve şikâyet başvurusunun reddi üzerine açılan davada verilen Vergi Mahkemesi kararına davalı tarafından yöneltilen isteminin kabulü ile dava konusu işlemin ihale kararından doğan damga vergisinden kaynaklanan kısmı yönünden kararın anılan hüküm fıkrası kaldırılarak bu yönden davanın reddine; Mahkeme kararına davacı tarafından yöneltilen isteminin reddine ilişkin verilen ısrar kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1-...Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararına yönelik temyiz isteminin REDDİNE,
2- Davacılardan 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun ilgili hükümleri ve Kanun'a ek (3) sayılı Tarife uyarınca maktu harç alınmasına,
3- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın Vergi Mahkemesine gönderilmesine,
17/09/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

X - KARŞI OY:
Temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının Danıştay Dokuzuncu Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.