Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2025/171
Karar No : 2025/689

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... İnşaat Dayanıklı Tüketim Nakliye Temizlik Madencilik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
2- ... Turizm Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Başkanlığı - ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU :... Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Hitit Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından ihale edilen... ihale kayıt numaralı “... Kampüsü 1. Etap ...Fakültesi ve Kampüs Altyapı İkmal İşi" uhdesinde kalan davacılar tarafından, Anayasa Mahkemesinin 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesinin (4) numaralı fıkrasında yer alan "...ve yabancı firmalarca da teklif verilen..." ibaresini iptal etmesi nedeniyle yüklenilen işin döviz kazandırıcı faaliyet kapsamında bulunduğu belirtilerek söz konusu maddede öngörülen istisnadan yararlandırılmaları gerektiğinden bahisle değinilen işe ilişkin ihale kararı ve bu karar üzerine düzenlenen sözleşmeden doğan ve ödenen damga vergisi ile hak ediş ödemeleri üzerinden kesinti yapılmak suretiyle tahsil edilen damga vergisinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme başvurusunun reddi üzerine yapılan şikâyet başvurusunun reddine dair işlemin iptali ile ödenen vergilerin ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.
... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı:
I. Dava konusu işlemin, Anayasa Mahkemesinin 24/12/2020 tarih ve E:2020/15, K:2020/78 sayılı kararının Resmî Gazete'de yayımlandığı 28/04/2021 tarihinden sonra (8 ilâ 22 (ek 18 numaralı dahil) numaralı hak edişler için) tahsil edilen damga vergilerinden kaynaklanan kısmı yönünden yapılan inceleme:
Dava konusu işe ilişkin ihale şartnamesinde işin yerli ve yabancı tüm isteklilere açık olduğu belirtilmiştir. Diğer taraftan işin, Kalkınma Bakanlığınca yayımlanan cari yıl yatırım programında da yer aldığı anlaşılmıştır. Damga vergisi tahsilatlarından sonra düzenlenmiş olsa da işe ilişkin olarak Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesi bulunduğu hususu da taraflar arasında ihtilafsızdır.
Bu durumda, döviz kazandırıcı nitelikte olduğu anlaşılan işe ilişkin hak ediş ödemeleri üzerinden vergi tahsil edilmesi, vergilendirme hatası olduğundan, dava konusu işlemin anılan hak ediş ödemelerine isabet eden kısmında hukuka uygunluk görülmemiştir.
II. Dava konusu işlemin, Anayasa Mahkemesinin 24/12/2020 tarih ve E:2020/15, K:2020/78 sayılı kararının Resmî Gazete'de yayımlandığı 28/04/2021 tarihinden önce tahsil edilen damga vergilerinden kaynaklanan kısmı yönünden yapılan inceleme:
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesinin (4) numaralı fıkrası ile 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun ek 1. maddesinin (4) numaralı fıkrasında yer alan "ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ibaresi Anayasa Mahkemesince, davacıdan damga vergisi (hak edişlerden kesilen damga vergileri yönünden 8 ilâ 22 (ek 18 numaralı dahil) numaralı hak edişler hariç) tahsil edildikten sonra iptal edilmiştir. Diğer bir anlatımla, iptal edilen kanun hükmü damga vergisinin (hak edişlerden kesilen damga vergileri yönünden 8 ilâ 22 numaralı (ek 18 numaralı dahil) hak edişler hariç) tahsil edildiği tarihte yürürlükte olup vergilendirme işlemi de yürürlükte olan mevzuata uygun olarak yapılmıştır.
Vergilendirme işleminin dayanağı olan kanun hükmünün Anayasa Mahkemesince iptal edilmesinin, yürürlükte olduğu dönemde bu kanun hükmüne istinaden yapılmış işlemleri hukuka aykırı kılıp kılmayacağı, dolayısıyla uyuşmazlık özelinde tahsil edilen damga vergisinin iade edilip edilmeyeceği hususu hukuki bir ihtilaf içermektedir.
Bu nedenle, iade istemine ilişkin uyuşmazlığın açık bir vergi hatası kapsamında olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin bu kısmında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
III. Karar sonucu:
Vergi Mahkemesi, bu gerekçeyle dava konusu işlemin 8 ilâ 22 numaralı (ek 18 numaralı dahil) hak edişler için tahsil edilen damga vergilerinden kaynaklanan kısmını iptal ederek tahsil edilen damga vergisinin faiziyle birlikte davacıya iadesine karar vermiş; diğer yönlerden davayı reddetmiştir.
Tarafların istinaf istemlerini inceleyen ... Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı:
Vergi Dava Dairesi, davacının istinaf istemini kısmen kabul ederek Vergi Mahkemesi kararının davacı aleyhine nispi harca hükmedilmesine ilişkin hüküm fıkrasını kaldırmış ve maktu harca hükmetmiş; davacının diğer istinaf istemleri ile davalının istinaf istemini, Vergi Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu gerekçesiyle reddetmiştir.
Tarafların temyiz istemlerini inceleyen Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 01/10/2024 tarih ve E:2024/3587, K:2024/4632 sayılı kararı:
I. Davalının temyiz istemi yönünden yapılan inceleme:
Vergi Dava Dairesi kararının, davalının istinaf isteminin reddine dair hüküm fıkrası usul ve hukuka uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar anılan hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
II. Davacının temyiz istemi yönünden yapılan inceleme:
Anayasa Mahkemesinin 24/12/2020 tarih ve E:2020/15, K:2020/78 sayılı kararı ile iptal edilen, Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesinin (4) numaralı fıkrasında yer alan "ve yabancı firmalarca da teklif verilen" kuralı uygulanarak anılan iptal kararından önce tesis edilmiş işlemlerin tesis edildikleri andaki duruma göre hukuka uygun olsalar dahi iptal kararının yayımlanmasından sonra oluşan yeni hukuki duruma göre hukuka aykırı hale geleceğinde duraksama yoktur.
Uyuşmazlıkta dava konusu işlem, davacılar adına düzenlenmiş Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesinin, damga vergilerine ilişkin kağıtların düzenlendiği tarih itibarıyla bulunmadığından, işin döviz kazandırıcı faaliyet kapsamında değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle tesis edilmiştir.
Olayda Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesi ile tahsil edilen damga vergisi birbirine sıkı sıkıya bağlı bulunan zincir işlem niteliğindedir. Bu zincir işlemlerin birlikte oluşturduğu vergilendirme sürecinin istisna ve muafiyet gibi nedenlerle hatalı olduğunun ileri sürülmesinin, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 116 ve devamı maddelerinde düzenlenen vergi hatası kapsamında ele alınması, Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra ortaya çıkan hukuki sonucun uyuşmazlığa konu vergilendirme işlemini uluslararası ihale tanımı olan kurucu unsuruyla baştan itibaren etkilemesinin doğal bir sonucudur.
İşe ilişkin olarak Anayasa Mahkemesinin iptal kararı sonrasında davacılar adına tanzim edilen ... tarih ve ...sayılı Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesinin, uyuşmazlık konusu işe ilişkin belgelerin düzenlendiği tarih itibarıyla bulunmamasının nedeni olarak gösterilen "ve yabancı firmalarca teklif verilen" ibaresinin Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmek suretiyle hukuka aykırılığı saptanmıştır. Diğer taraftan, vergiye konu işlemin, sözü edilen belgenin geçerlilik süresi içerisinde yapılmasının zorunlu olduğu yolunda kanun hükmünde açık bir düzenlemeye de yer verilmemiştir.
Bu durumda, dava konusu işlemin hukuka uygun olmadığı ve olayda alınmaması gereken verginin tahsil edilmesi suretiyle hukuki değerlendirmeyi gerektirmeyecek açıklıkta bir vergilendirme hatası bulunduğu sonucuna varıldığından, Vergi Dava Dairesi kararının aksi yöndeki gerekçeye dayanan hüküm fıkrasında hukuka uygunluk görülmemiştir.
III. Karar sonucu:
Daire bu gerekçeyle kararın, davalının istinaf isteminin reddine dair hüküm fıkrasını onamış; davacının istinaf isteminin reddine dair hüküm fıkrasını bozmuştur.
... Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararı:
Vergi Dava Dairesi, aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle bozulan hüküm fıkrası yönünden ilk kararında ısrar etmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Israr kararının Danıştay Dokuzuncu Dairesinin bozma kararında yer verilen hukuksal nedenler ve gerekçeyle bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemesi dava daireleri kararları arasında, vergilendirme işleminin dayanağı kanun hükmünün Anayasa Mahkemesince iptal edilmesinin, yürürlükte olduğu dönemde bu kanun hükmüne istinaden yapılmış işlemlerin vergi hatası kapsamında değerlendirilmesine imkân verip vermeyeceği hususunda ortaya çıkan aykırılığın giderilmesi istemiyle yapılan başvuru üzerine Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 22/07/2023 tarih ve 32256 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 07/06/2023 tarih ve E:2023/2, K:2023/4 sayılı kararıyla, iptal edilen hükme istinaden tesis edilmiş olan vergilendirme işlemleri yönünden Anayasa Mahkemesinin iptal kararının, Resmî Gazete'de yayımlanmasından sonra çıkarılan uyuşmazlıklar bakımından geçmişe etkili sonuç doğurup doğurmayacağı hususunun, üzerinde hukuki yorum teknikleri ile farklı mülahazalar yapılabilecek nitelikte olduğuna ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun aradığı anlamda açık bir vergi hatası oluşturmadığına karar verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, Kurulun söz konusu kararında belirtilen ilkelerden ayrılmayı gerektirecek herhangi bir maddi olgu ya da hukuki nedenin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun 6728 sayılı Kanun'un 27. maddesiyle değiştirilen ek 2. maddesinin (4) numaralı fıkrasında yer alan "...ve yabancı firmalarca da teklif verilen..." ibaresinin, Anayasa Mahkemesinin 24/12/2020 tarih ve E:2020/15, K:2020/78 sayılı kararıyla iptal edilmesi üzerine yüklenilen işe ilişkin kağıtların, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesi uyarınca vergiden müstesna hale geldiği belirtilerek ödenen damga vergisinin iadesi istemiyle iptal kararının yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılan düzeltme ve şikâyet başvurularının reddi üzerine açılan davada, Vergi Mahkemesi kararının davanın kısmen reddi yolundaki hüküm fıkrasına yöneltilen istinaf isteminin reddine dair ısrar kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1-... Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararına yönelik temyiz isteminin REDDİNE,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu'nun ilgili hükümleri ve Kanun'a ek (3) sayılı Tarife uyarınca ödenmesi gereken maktu karar harcı davacı tarafından peşin olarak yatırıldığından harca hükmedilmesine gerek olmadığına,
3-2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın Vergi Mahkemesine gönderilmesine,
17/09/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

X - KARŞI OY:
Temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının Danıştay Dokuzuncu Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.