Danıştay danistay 2024/474 E. 2025/294 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/474
Karar No : 2025/294

TEMYİZ EDENLER: (DAVALI) ... Bakanlığı adına
1- ... Gümrük Müdürlüğü -...
2- ... Gümrük Müdürlüğü - ...
3- ... Gümrük Müdürlüğü - ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Malzeme Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
(Önceki Ünvanı: ...Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi)
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU:... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket adına 2019 ilâ 2021 yıllarında tescilli kırk üç adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı ''konnektör, su tutucu'' ticari tanımlı eşyanın, 3917.40.00.00.19 Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu'nda (GTİP) beyan edilerek tahakkuk eden vergilerin ödenmesinden sonra, söz konusu eşyanın 9018.90.60.00.00 GTİP'te yer aldığının yargı kararları ile ortaya konulduğu ve fazladan ödenen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergilerinin iade edilmesi gerektiği ileri sürülerek davacı tarafından 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi kapsamında yapılan başvuruların reddine ilişkin kararlara vaki itirazın reddi yolundaki işlemin iptali ve fazla ödenmiş olan tutarın 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'da belirtilen faiz ile birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
.... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı:
i. Fazladan ödenen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergilerinin iade edilmesi başvurularının reddine ilişkin kararlara vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemi yönünden yapılan inceleme:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinin (1) numaralı fıkrasının dava konusu beyannamelerin tescil edildiği tarihte yürürlükte bulunan halinde, kanunen ödenmemeleri gerektiği halde ödenmiş olduğu belirlenen gümrük vergilerinin geri verileceği, kanunen tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergilerinin kaldırılacağı, ancak, kanunen ödenmemesi veya tahakkuk ettirilmemesi gereken gümrük vergileri ilgili kişinin kasten yaptığı bir tahrifat sonucunda ödenmiş veya tahakkuk ettirilmişse, bu vergilerin geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceği düzenlenmiştir. Aynı maddenin (2) numaralı fıkrasında, kanunen ödenmemeleri gereken gümrük vergilerinin, söz konusu vergilerin yükümlüye tebliğ edilmesi ve ilgilinin üç yıl içinde gümrük idaresine müracaatı üzerine geri verileceği veya kaldırılacağı, kontrol ve denetleme sonucunda, geri verme veya kaldırma hallerinden birinin tespiti durumunda, aynı süre içinde geri verme veya kaldırma işleminin doğrudan yapılacağı, bu sürenin mücbir sebep veya beklenmeyen hallerde uzatılabileceği hükmümlerine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından, adına tescilli... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı 9018.90.60.00.00 GTİP'te beyan edilen "konnektör, su tutucu" ticari tanımlı eşyanın fiziki muayenesi neticesinde 3917.40.00.00.19 GTİP'te bulunduğunun tespit edilmesi üzerine davacı adına ek tahakkuk ve ceza kararlarının alındığı görülmüştür. Bunun üzerine davacı tarafından muhtelif tarih ve sayılı gümrük giriş beyannameleri 3917.40.00.00.19 GTİP'te beyan edilerek işlemler tamamlanmıştır. Ancak önceki beyannamelere ilişkin işlemlerin yargı kararları ile iptal edilmesi ve kesinleşmesi üzerine davacı tarafından 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi kapsamında yapılan başvuruların reddine ilişkin kararlara vaki itirazın reddi yolundaki işlemin iptali ve fazladan tahsil edilen vergilerin ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faizi ile iadesi istemiyle davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Davacı tarafından, önceden ithal edilen "konnektör, su tutucu" ticari tanımlı eşyalar için 9018.90.60.00.00 GTİP numarası ile beyanda bulunulmaktayken idarece gerçekleştirilen işlemler sonrası 3917.40.00.00.19 GTİP numarası ile beyanname verilmiştir. Öte yandan beyannamelere ihtirazi kayıt konulduğu ancak itiraz ve dava açma yoluna gidilmediği görülmüştür. Davacının, benzer eşyalara ilişkin yargı süreçleri neticesinde verilen kararların lehine olması nedeniyle fazladan ödediğini iddia ettiği vergilerin iadesi için başvuruda bulunduğu anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın çözümünün ithale konu eşyanın tabi olduğu pozisyonun tespitine ilişkin olması ve ihtilafın hukuki bilgi ile tek başına çözülemeyecek nitelikte uzmanlık ve teknik bilgiyi gerektirmesi nedeniyle eşyalar üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiştir. Davacı tarafından aynı ve benzer eşyaların ithali nedeniyle yapılan ek tahakkuk ve ceza kararları işlemlerinin iptali istemiyle ... ...Vergi Mahkemesinin E:... sayılı dava dosyasında yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen raporda, ihtilaf konusu konektör ticari tanımlı gümrük eşyasına ilişkin anestezi uygulamaları sırasında veya yoğun bakım tedavileri sırasında hastaların çoğu zaman solutulması gerektiği, bu amaçla anestezi cihazlarındaki veya yoğun bakımdaki mekanik ventilatörler (solutma cihazları) kullanıldığı, solutma cihazı ile hasta arasındaki bağlantıyı solutma devresi denilen solutma hortumlarının sağladığı, solutma devresinde yer alan hortumlar arasında, hortumlar ile solutma cihazı arasında ve hortumlar ile hastanın hava yoluna yerleştirilmiş olan tüp arasında bağlantı (konnektör) kullanılmasına gerekli olduğu, uygulanacak solutma süresine, solutma yöntemine ve tedaviye göre farklı şekillerde ve boyutlarda bağlantının gerekli olabildiği, uzun süreli solutma gerektiğinde ayrıca ısıtıcı, nemlendirici, su tutucu, bakteri filtresi gibi bağlantılara ihtiyaç duyulabildiği, incelenmesi istenen eşya ve dosya ile ilgili gerekli incelemenin yapıldığı, mesleki ve bilimsel bulgular çerçevesinde söz konusu parçaların tıbbi cihaz aksamı ve aksesuarı olduğu kanaatine varıldığı görülmüştür.
Uyuşmazlığa esas beyannameler muhteviyatı eşyalar ile... Vergi Mahkemesinin E... sayılı dosyasında görülen uyuşmazlığa esas eşyaların aynı ve benzer nitelikte olduğu anlaşılmıştır. Bilirkişi raporunda yer alan dava konusu eşyaların esas işlevi, teknik özellikleri ve kullanım alanlarına ilişkin değerlendirmelerin karara esas alınacak nitelikte olduğu anlaşıldığından, bilirkişi raporundaki tespitler ile açıklama notlarının birlikte incelenmesinden, uyuşmazlığa konu eşyanın, 9018.90.60.00.00 GTİP'te sınıflandırılması gerektiği sonucuna varıldığından, geri verme başvurularının reddine dair işlemlere yapılan itirazın reddine dair dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.
ii. Faiz istemi yönünden yapılan inceleme:
Faiz, sermayenin elde ettiği getiriyi ifade etmekte olup başka bir ifade ile paranın kullanım bedelidir.
İdarelerin hukuka aykırı işlemlerinden doğan zararı karşılama yükümlülüğü ve Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrası uyarınca kişilere verilen zararın karşılanması için açık yasa hükmü aranmasına gerek bulunmamaktadır.
Gümrük Kanunu'nun 216. maddesinin dava konusu beyannamelerin tescil edildiği tarihte yürürlükte bulunan halinde, fazladan ödenen vergilerin 6183 sayılı Kanun'a göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanan faiz ile birlikte geri verileceği düzenlemesine yer verilmiştir.
Buna göre hukuka aykırı tahsil işlemiyle davacıya verilmiş olan maddi zararın karşılanması bakımından fazladan tahsil edilen vergilerin ödeme tarihinden geri verme kararının tebliğ edildiği tarihe kadar işletilecek tecil faiziyle birlikte davacıya iadesi gerekmektedir.
Karar sonucu:
Mahkeme bu gerekçeyle dava konusu işlemin iptaline ve fazladan tahsil edilen vergilerin ödeme tarihinden geri verme kararının tebliğ edildiği tarihe kadar işletilecek tecil faiziyle birlikte iadesine karar vermiştir.
Davalıların istinaf istemini inceleyen ... Bölge İdare Mahkemesi .... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı:
Vergi Dava Dairesi, istinaf istemine konu edilen kararın usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle istinaf istemini reddetmiştir.
Davalıların temyiz istemini inceleyen Danıştay Yedinci Dairesinin 18/12/2023 tarih ve E:2022/4788, K:2023/4885 sayılı kararı:
4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinde, kanunen ödenmemeleri gerektiği halde ödenmiş olduğu belirlenen gümrük vergilerinin geri verileceği, kanunen tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergilerinin kaldırılacağı hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan yürürlükten kaldırılan 1615 sayılı Gümrük Kanunu'nun yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine benzer şekilde hükümler içeren 87. maddesi ile ilgili olarak, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 02/07/1966 tarih ve E:1965/13, K:1966/6 sayılı kararında, tahsil olunan gümrük vergilerinin anılan madde uyarınca geri verilebilmesinin, yanlışlıkla veya fuzulen tahsil olunduklarının açıkça anlaşılması koşuluyla olanaklı bulunduğu belirtilmiştir. Bu bakımdan, 4458 sayılı Kanun'un benzer hükümler taşıyan 211. maddesinin uygulanmasında da iadesi istenen gümrük vergilerinin kanunen ödenmelerinin veya tahakkuk ettirilmelerinin gerekmediğinin, açıkça; yani, herhangi bir inceleme, araştırma ve yoruma gerek olmaksızın anlaşılabilir olması koşulu aranmalıdır.
Dosyanın incelenmesinden, fazladan ödendiği ileri sürülen vergilerin iadesi istemiyle yapılan başvuruların reddine ilişkin işlemlere karşı yapılan itirazın, 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinde belirtilen şartlara uymadığından bahisle reddine dair işlemin iptali istemiyle davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlığın çözümü davacı şirketçe ithal edilen eşyanın dahil olduğu gümrük tarife istatistik pozisyonunun belirlenmesini gerektirmektedir. Bu belirleme ise, ancak eşyanın teknik özelliklerinin bilirkişi incelemesi yaptırılması suretiyle ortaya konulmasını ve elde edilecek verilerin, Tarifenin Yorumu ile ilgili Genel Kurallar ve ilgili pozisyonların açıklama notları bağlamında yorumlanmasını gerektirmektedir. Bu nedenle ortada, açıkça yanlışlıkla alınan veya fuzulen tahakkuk eden veya tahsil edilen bir verginin söz konusu olmadığı anlaşıldığından, yukarıda değinilen gerekçeyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu kararda isabet görülmemiştir.
Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur.
... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararı:
Her ne kadar hukuki ihtilaf bulunduğu gerekçesiyle temyize konu karar bozulmuş ise de söz konusu ihtilafın Dairelerinin kararı ile daha önce çözüme kavuşturulduğu, davacının her bir beyannameye ilişkin olarak dava açmak yerine açılan davanın sonucuna göre geri verme ve kaldırma başvurusunda bulunduğu anlaşılmıştır.
Diğer taraftan, Anayasa Mahkemesinin 25/01/2023 tarih ve E:2022/136, 2023/16 sayılı kararında, 4458 sayılı Kanun’un 211. maddesinin (1) numaralı fıkrasında kanunen ödenmemeleri gerektiği hâlde ödenmiş olduğu belirlenen gümrük vergilerinin geri verileceği, kanunen tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği hâlde tahakkuk ettirilen gümrük vergilerinin ise kaldırılacağının hükme bağlandığı belirtilmiştir. Anılan fıkrada öngörülen gümrük vergilerinin kanunen ödenmemesinin ya da tahakkuk ettirilmemesinin gerekmesinin gümrük idaresinin tahakkuk ettirdiği gümrük vergisi tutarı ile maddi hukuk açısından gümrük vergisi mükellefinin ödemekle yükümlü olduğu tutarın birbiriyle uyumlu olmamasını ifade ettiği, söz konusu uyumsuzluğun geri verme veya kaldırma yoluyla düzeltilebildiği, diğer geri verme veya kaldırma sebeplerinden bağımsız olarak bu durumda ilgilinin talepte bulunmasının gerekmediği, gümrük idaresinin geri verme veya kaldırma sebebini re'sen göz önünde bulundurmak suretiyle geri verme veya kaldırmayı gerçekleştirebildiği, bahse konu fıkranın devamında ise kanunen ödenmemesi veya tahakkuk ettirilmemesi gereken gümrük vergilerinin ilgili kişinin kasten yaptığı bir tahrifat veya ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucunda ödenmiş veya tahakkuk ettirilmiş olması durumunda bu vergilerin geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceğinin düzenlendiği belirtilmiştir.
Dolayısıyla geri verme ve kaldırma başvurularının yerine getirilmesinde "açık hata" ve hukuka aykırılık kavramları yerine "kanunilik ilkesi" ve dürüstlük kuralının esas alındığı görüldüğünden, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 02/07/1966 tarih ve E:1965/13, K:1966/6 sayılı kararı dikkate alınarak karar verilmesinde normun düzenleniş amacına uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Vergi Dava Dairesi, bu ek gerekçeyle ısrar etmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: 3917.40.00.00.19 tarife pozisyonunda beyan ve ithal işlemleri tamamlanan eşyalar için başka bir dava dosyası kapsamındaki farklı beyannameler için yaptırılan bilirkişi incelemesi ve verilen mahkeme kararının bağlayıcı olmadığı, eşyaların gümrük gözetiminden çıktığı, davacının pozisyona ilişkin olarak ihtirazi kayıt koyduğu beyannameler açısından Gümrük Kanunu'nun 242. maddesi kapsamında itiraz yoluna başvurması gerektiği belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.


DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ: Temyizen incelenen ısrar kararının, Danıştay Yedinci Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Danıştay Yedinci Dairesinin yukarıda yer verilen kararının dayandığı aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle ısrar kararının bozulması gerekmektedir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1-Davalıların temyiz isteminin KABULÜNE,
2-... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin...... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,
3-Yeniden verilecek kararda karşılanacağından, yargılama giderleri hakkında hüküm kurulmasına gerek bulunmadığına,
09/04/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.