Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2025/8
Karar No : 2025/13

BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI ARASINDAKİ AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİ HAKKINDA KARAR

İzmir Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 18/12/2024 tarih ve E:2024/25, K:2024/25 sayılı kararıyla;
... tarafından, İzmir Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin 11/03/2021 tarih ve E:2021/316, K:2021/408 sayılı kararı ile İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 19/09/2024 tarih ve E:2024/1797, K:2024/1606 sayılı ve Ankara Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesinin 15/10/2024 tarih ve E:2024/2931, K:2024/3176 sayılı kararları arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenmesi nedeniyle,
"Aykırılığın, açılan davalarda süre aşımı bulunmadığı yolundaki İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi ve Ankara Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesi kararları doğrultusunda giderilmesi gerektiği" görüşüyle, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 5. fıkrası uyarınca karar verilmesi için dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkimi ...'ın açıklamaları dinlendikten sonra konu ile ilgili kararlar ve yasal düzenlemeler incelenerek gereği görüşüldü:
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'a 18/06/2014 tarih ve 6545 sayılı Kanun ile eklenen 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde, "Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek" bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri arasında sayılmış; aynı maddenin 17/10/2019 tarih ve 7188 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile değişik 5. fıkrasında ise, 4. fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemlerin, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletileceği; ilgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verileceği; aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararların kesin olduğu kurala bağlanmıştır.
Anılan maddenin gerekçesinde de, bölge idare mahkemesi dairelerinin benzer konularda birbiriyle çelişen kararlar vermesini önlemek amacıyla bu tür kararların Danıştay Başkanlığına gönderilmesinin sağlanması konusunda bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevlendirildiği belirtilmiştir.
Bu kapsamda, yukarıda yer verilen Kanun metni ve gerekçesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde, aykırılığın giderilmesi müessesesinden beklenen amacın, benzer olaylarda, aynı veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında süregelen aykırılıkların giderilmesi suretiyle kararlardaki hukukî istikrarın sağlanması olduğu anlaşılmaktadır.
İncelemeye konu başvuruda giderilmesi istenen aykırılığın, İzmir Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi ile İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi ve Ankara Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesi kararları arasında ortaya çıktığı, söz konusu aykırılığın, bahsi geçen kararlara ilişkin uyuşmazlıklara ilişkin davaların süresinde açılıp açılmadığı hususundan kaynaklandığı belirtilmektedir.
Aykırılığın giderilmesi istemine konu uyuşmazlıklarda, farklı nedenlerden kaynaklı meslekten çıkarılan davacılar tarafından, göreve iade edilmeleri üzerine açıkta kaldıkları döneme ilişkin olarak maaş dışında kalan ve fiili çalışma koşulu aranılan mali hakların da ödenmesi istemiyle yaptıkları başvuruların reddedildiği gerekçesiyle davalar açılmıştır.
Aykırılığın giderilmesi istemine konu yargı kararları incelendiğinde; davacılara ilişkin hukuki süreçlerin, dava konusu istemlerin ve dayanakları mevzuatların farklı olduğu görülmektedir. İzmir Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi nezdinde "davanın süre aşımından reddi" yolunda kesin olarak hükme bağlanan davanın, " Davacının, ... İl Emniyet Müdürlüğü kadrosunda polis memuru olarak görev yapmakta iken 16/10/2012 tarihi itibarıyla memuriyetine son verildiği, görevine son verilmesine ilişkin işlemin iptali ile bu işlem sebebiyle yoksun kaldığı tüm parasal haklarının yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile işlemin iptaline, özlük haklarının iadesi ile parasal hak kayıplarının her bir ödemenin yapılması gereken tarihlerden itibaren işletilecek yasal faizle birlikte hesaplanarak davacıya ödenmesine karar verilmesi üzerine, anılan karar uyarınca açıkta kaldığı süreç olan 16/10/2012 ile 01/02/2018 tarihleri arası mahrum kaldığı maaş/parasal haklarının tarafına ödenmesi istemiyle 17/05/2019 tarihinde ... İl Emniyet Müdürlüğü nezdinde başvuru yaptığı, işbu başvuruya istinaden davacının geçmişe yönelik yoksun kaldığı maaşlarının 27/06/2019 tarihinde yasal faiziyle ödendiğinin anlaşıldığı, devam eden süreçte davacı tarafından, 2012-2018 yılları arası açıkta kaldığı sürelere ilişkin fazla çalışma ücretlerinin tarafına ödenmediğinden bahisle 06/03/2020 tarihinde ... İl Emniyet Müdürlüğü nezdinde başvuru yapıldığı, anılan başvurunun davalı idare tarafından 16/03/2020 tarihli yazı ile reddi üzerine, Emniyet Teşkilatı Kanununun Ek-21. maddesi kapsamında ödenmeyen fazla mesai ücretlerinin yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle" açıldığı; İdare Mahkemesince, davacının görevine son verilmesine ilişkin işleme karşı açmış olduğu davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile işlemin iptaline, davacının özlük haklarının iadesi ile parasal hak kayıplarının her bir ödemenin yapılması gereken tarihlerden itibaren işletilecek yasal faizle birlikte hesaplanarak davacıya ödenmesine karar verildiği, bu karar uyarınca davacının 17/10/2012 tarihi ile 01/02/2018 tarihi arasında açıkta kaldığı döneme ilişkin yoksun kaldığı maaşlarının 25/06/2019 tarihinde ödendiği, aynı tarihte davacı adına geçmişe yönelik(17/10/2012 tarihi ile 01/02/2018 tarihi arası) maaş bordrolarının düzenlendiği, söz konusu bordro içeriklerinde her bir ay için ayrı ayrı olmak üzere ödeme yapılan kalemlere yer verildiği, bu haliyle davacının tarafına yapılan ödeme içeriğinde yer alan kalemlerden en geç 25/06/2019 tarihinde haberdar olduğunun kabulü gerektiği, davacının tarafına yapılan ödemeye herhangi bir itirazının bulunması durumunda söz konusu tarihten(25/06/2019) itibaren 2577 sayılı Yasa'nın 11.maddesi uyarınca dava açma süresi olan 60 gün içerisinde itiraz başvurusunda bulunması ve davalı idarece tesis edilecek işlem üzerine ya da (herhangi bir başvuru yapılmaması halinde) doğrudan doğruya idari yargı mercilerinde dava açması gerektiği halde, davacının, işbu davanın konusunu oluşturan "fazla çalışma ücreti" hususunda ilk itiraz başvurusunun 06/03/2020 tarihinde, itiraz ve dava açma süreleri geçtikten çok sonra olduğunun görüldüğü, dava açma süreleri geçtikten sonra yapılan 06/03/2020 tarihli başvurunun 2577 sayılı Yasa'nın 11.maddesi kapsamında yapılan bir başvuru olduğu ve kaçırılan süreleri canlandırmayacağı açık olmakla, anılan başvurunun ...tarih ve ... sayılı işlemle reddi üzerine 14/04/2020 tarihinde açılan işbu davanın esasının süreaşımı nedeniyle incelemesine olanak bulunmadığı" gerekçesiyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verildiği; davacının istinaf başvurusu üzerine, İzmir Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesince davacının istinaf talebinin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi ve Ankara Bölge İdare Mahkemesi 7.İdari Dava Dairesi nezdinde açılan davaların ise, Olağanüstü Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan ve OHAL Komisyon kararı ile görevlerine iade edilen davacılar tarafından, maaş dışında kalan mali haklarının ödenmesi talebiyle idareye yaptıkları başvuruların reddedilmesi üzerine açıldığı ve İdare Mahkemelerince davanın süre aşımından reddine karar verildiği; davacılar tarafından yapılan istinaf başvuruları üzerine, İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi ve Ankara Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesince, Anayasa Mahkemesinin, dava konusu olaya benzer nitelikteki bir bireysel başvuru üzerine verdiği 08/02/2024 tarih ve 2020/13947 Başvuru Numaralı kararına atıf yapılarak davalarda süre aşımı bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf taleplerine konu Mahkeme kararlarının kaldırılmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyaların mahkemelerine gönderilmesine karar verildiği görülmüştür.
2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde; aykırılığın giderilmesi koşulları içinde "benzer olay" şartı da sayılmış ancak yasa koyucu tarafından bu koşulun tanımı ve kapsamına ilişkin herhangi bir belirleme yapılmamıştır. Bu durumda, aykırılığın giderilmesine ilişkin talepler incelenirken, görevli merci tarafından "benzer olay" koşulunun kapsamı; bu müessesenin getiriliş amacı, isteme konu davaların konusu ve kararlar arasında hukuki anlamda istikrarı bozan bir çelişkinin bulunup bulunmadığı gibi nesnel kriterler çerçevesinde belirlenmelidir.
İzmir Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunca, aykırılığın giderilmesi istemine konu uyuşmazlıklar arasında "dava açma süresinin hesaplanması" bakımından aykırılık olduğu öne sürülse de, dosyaların davacılarının hukuki ve maddi durumlarının farklı olduğu yani kararların maddi olaylar bakımından benzer olmadıkları, bu nedenle aykırılığın giderilmesi müessesesinin amacı dikkate alındığında, "benzer olay" koşulunun kararlara konu uyuşmazlıklar yönünden gerçekleşmediği ve ilgili bölge idare mahkemeleri daire kararları arasında kanun hükmünün öngördüğü şekliyle bir aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, İzmir Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunca, aykırılığın giderilmesi istemine konu davaların benzer olaylara ilişkin olduğundan bahisle söz konusu başvuru yapılmış ise de, başvuruda bahsi geçen uyuşmazlıkların konuları farklı olduğundan, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararlar arasındaki aykırılığın 2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesi kapsamında giderilmesi hukuken mümkün değildir.
Açıklanan nedenlerle; aykırılığın giderilmesi isteminin REDDİNE, kesin olarak 10/03/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY
X- 2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde, "Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek." bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri arasında sayılmış, aynı maddenin 5. fıkrasında, Dördüncü fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemler, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletilir. İlgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verilir. Aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararlar kesindir." kuralına yer verilmiştir.
Anılan kurala göre, benzer olaylarda, aynı veya farklı bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunuyorsa ve usulüne uygun olarak Danıştay Başkanlığına yapılmış bir başvuru varsa uyuşmazlığın giderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.
Aykırılığın giderilmesi müessesesinden beklenen amaç, benzer olaylarda, aynı veya farklı idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasındaki aykırılıkların giderilmesi suretiyle hukuki istikrarın sağlanmasıdır.
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, Bölge İdare Mahkemesi Dairelerince çözümlenen aykırılığın giderilmesi istemine konu edilmek istenilenin; önce kamu görevinden çıkarılan ve daha sonra göreve iade edilen kamu görevlilerinin açıkta kaldığı döneme ilişkin olarak yapılan toplu ödemelerde maaş dışında kalan mali haklarının ödenmesi istemiyle yaptıkları başvuruların reddi üzerine açılan davalarda, dava açma süresinin nasıl hesaplanacağı ile Anayasa Mahkemesinin benzer nitelikteki bir bireysel başvuru üzerine verdiği 08/02/2024 tarih ve 2020/13947 Başvuru Numaralı kararının nasıl değerlendirilmesi gerektiği hususuna ilişkin olduğu; bu anlamda, Bölge İdare Mahkemesi Dairelerince aykırılığa konu edilen kararların aynı mevzuat çerçevesinde incelenerek ve mevzuatın farklı yorumlanmak suretiyle çözüldükleri görüldüğünden, "benzer olay" koşulunun sağlandığı anlaşılmış olup, oluşan içtihat aykırılığının giderilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Aksi halin kabulünün, Kanun'da öngörülen amacın gerçekleşmesine, hukuki güvenliğin ve hukuki istikrarın sağlanmasına engel olacağı düşünülmektedir.
Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlıklarda, yukarıda irdelenen kısım bakımından Kanun'da öngörülen şartların gerçekleştiği ve aykırılığın giderilmesi istemi hakkında işin esası incelenerek bir karar verilmesi gerektiği oyuyla, istemin reddi yolundaki karara katılmıyoruz.