Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2025/5
Karar No : 2025/2


BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI ARASINDAKİ AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ
İSTEMİ HAKKINDA KARAR

Bursa Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 29/11/2024 tarih ve E:2024/53, K:2024/53 sayılı kararıyla;
... tarafından, Bursa Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 27/09/2024 tarih ve E:2023/1515, K:2024/1340 sayılı kararı ve muhtelif diğer kararları ile Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin E:2023/1187 K:2023/1789 sayılı ve benzer nitelikteki muhtelif İstanbul 3. İdari Dava Dairesi, İzmir 5. İdari Dava Dairesi, Erzurum 5. İdari Dava Dairesi ve Samsun 4. İdari Dava Dairesi kararları arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenmesi nedeniyle,
"Bursa Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi ile farklı Bölge İdare Mahkemesi kararları arasında oluşan aykırılığın, Bursa Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği" görüşüyle, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendi uyarınca dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkimi ...'nun açıklamaları dinlendikten sonra konu ile ilgili kararlar ve yasal düzenlemeler incelenerek gereği görüşüldü:

I-AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİNE KONU BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI :
A- BURSA BÖLGE İDARE MAHKEMESİ 4. İDARİ DAVA DAİRESİNİN E:2023/1515 SAYILI DOSYASINA KONU YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istemin özeti: Dış Kaynaktan Temin Muvazzaf Subay Alımı Sınavında başarılı olan ancak güvelik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olduğundan bahisle adaylığına son verilen davacının, adaylığına son verilme işleminin yargı kararı ile iptal edilerek kesinleştiğinden bahisle, teğmen rütbesiyle görev yapmakta iken, sicil numarasının, emsalleri gibi 2018 yılı olacak şekilde değiştirilmesi, teğmen rütbesine nasbı ve aylığa esas derece/kademe ilerlemesinin 13/06/2018 tarihinden geçerli olarak teğmen ve 8/1, kademe ilerlemesi ve bir üst rütbeye terfine esas nasbının 30/08/2018 tarihine götürülerek aylığa esas derece/kademesinin 30/08/2019 tarihinden geçerli olarak 8/2, 30/08/2020 tarihinden geçerli olarak 8/3, 20/08/2021 tarihinden geçerli olarak üsteğmen rütbesine terfi ettirilmesi ve 7/1 derece/kademeye intibak ettirilmesi ve geç teğmen nasbedilmesine sebebiyet verilmesi nedeniyle emsallerine göre yoksun kaldığı parasal haklarının (SGK ve OYAK prim/aidatlarının bu kurumlara gönderilmesi kaydıyla) ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Deniz Eğitim ve Öğretim Komutanlığı Karamürselbey Eğitim Merkezi Komutanlığının ...tarih ve ... sayılı işleminin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklara karşılık 90.000,00 TL (ıslah sonrası: 301.131,04 TL) ana para, 10.000,00 TL (ıslah sonrası:54.884,02 TL) faiz olmak üzere toplam 100.000,00 TL (ıslah sonrası:355.915,06 TL)'nin ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
Bursa 2. İdare Mahkemesinin 28/04/2023 tarih ve E:2022/1139, K:2023/516 sayılı kararının özeti:
Uyuşmazlık konusu olayda; davalı idarenin, hukuka aykırılığı yargı kararıyla saptanan işleminden doğan zararın davalı idarece tazmini yükümlülüğünü ortadan kaldıracak (illiyet bağını kesecek) bir durumun mevcut olmadığı, davacının işlemden kaynaklı olarak maddi zararlarının oluştuğu, emsallerine göre göreve geç başladığı ve statü dışında geçirdiği sürelere ilişkin SGK ve OYAK primlerinin yatırılmadığının görüldüğü, bu durumda, davacının Mahkemenin iptal kararı üzerine öğrenciliğe iadesi yapılmış ise de emsallerine göre göreve geç atandığı ve bu nedenle de bazı kayıpları olduğu ihtilafsız olduğundan, bir üst rütbeye terfi ve kademe ilerlemesine esas alınacak nasbının emsallerinin bir üst rütbeye terfi ve kademe ilerlemesine esas nasıp tarihi olan 30/08/2018 tarihine götürülmesi, sicil numarasının 2018 yılına ait sicil numarası ile değiştirilmesi, teğmen rütbesine nasbı ve aylığa esas derece/kademe ilerlemesinin 13/06/2018 tarihinden geçerli olarak teğmen ve 8/1, kademe ilerlemesi ve bir üst rütbeye terfine esas nasbının 30/08/2018 tarihine götürülerek aylığa esas derece/kademesinin 30/08/2019 tarihinden geçerli olarak 8/2, 30/08/2020 tarihinden geçerli olarak 8/3, 20/08/2021 tarihinden geçerli olarak üsteğmen rütbesine terfi ettirilmesi ve 7/1 derece/kademeye intibak ettirilmesi, geç teğmen nasbedilmesine sebebiyet verilmesi nedeniyle emsallerine göre yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının 355.915,06 TL maddi tazminat talebinin kabulü ile, 355.915,06 TL maddi tazminatın; 100.000,00-TL'lik kısmının davanın açıldığı 26/07/2022 tarihinden itibaren, 201.131,04 TL'lik anapara alacağı kısmının, ıslah dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 25/03/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte, geriye kalan 54.884,02 TL'lik faiz alacağı kısmının ise, faiz işletilmeksizin davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bursa Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 27/09/2024 tarih ve E:2023/1515, K:2024/1340 sayılı kararının özeti :
Mahkemenin iptal kararının, dava konusu işlemin, davacının sicil numarasının 2018 yılı olacak şekilde değiştirilmesi talebinin reddine ilişkin kısmı yönünden;
Davacının sicilinin emsalleri gibi 2018 olarak belirlenebilmesi için aynı dönemde mezun olan subay adaylarının mezuniyet notlarına göre yeniden sıralanmasının gerektiği, davacının sicilinde değişiklik yapılabilmesi için aynı dönemde mezun olan subay adaylarının sicillerinde de değişiklik yapılması gerektiği, bu nedenle emsallerinden farklı olarak 2022 yılında eğitimini tamamlayarak, 04/04/2022 tarihinden itibaren subaylığa nasbedilen davacının sicilinin 2018 olarak belirlenmesinin hukuken ve fiilen mümkün olmadığı; esasen davacının açtığı dava sonucunda, Ankara 18. İdare Mahkemesince verilen 30/09/2021 tarih ve E:2021/1298, K:2021/1569 sayılı iptal kararı üzerine, nasıp tarihi ile derece ve kademelerinin emsalleri gibi düzeltildiği göz önüne alındığında, 926 sayılı Kanun hükümlerinde rütbe terfi ve kıdem sıralamalarında, nasıp tarihi ile rütbenin başlama tarihlerinin esas alınmış olması, sicil yılının ise rütbe terfi ve kıdem sıralamasında dikkate alınan bir husus olmaması karşısında, sicilinin ... olarak düzenlenmesinde, korunmaya değer hukuki bir menfaatinin de bulunmadığı sonucuna varılmakla, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle,
Davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, Bursa 2. İdare Mahkemesinin 28/04/2023 tarih ve E:2022/1139, K:2023/516 sayılı kararının, "davacının sicil numarasının 2018 yılı olacak şekilde değiştirilmesine ilişkin kısmı yönünden de dava konusu işlemin iptaline" ilişkin kısmının kaldırılmasına, kaldırılan kısım yönünden davanın reddine;
Mahkeme kararının diğer kısımlarında hukuka aykırılık bulunmadığından, davacının istinaf başvurusunun tamamının, davalı idarenin istinaf başvurusunun kalan kısmının reddine, kesin olarak karar verilmiştir.
B- ANKARA BÖLGE İDARE MAHKEMESİ 4. İDARİ DAVA DAİRESİNİN E:2023/1187 SAYILI DOSYASINA KONU YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istemin özeti: Dış Kaynaktan Temin Muvazzaf Subay Alımı Sınavında başarılı olan ancak güvelik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olduğundan bahisle adaylığına son verilen davacının, adaylığına son verilme işleminin yargı kararı ile iptal edilerek kesinleştiğinden bahisle "..." olan sicil numarasının emsallerininki gibi 2017 yılına ait sicil numarası ile değiştirilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Hava Kuvvetler Komutanlığı Personel Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
Ankara 9. İdare Mahkemesinin 20/02/2023 tarih ve E:2022/2319 , K:2023/403 sayılı kararının özeti:
Hava Kuvvetleri Komutanlığı Dış Kaynaktan Temin Muvazzaf Subay Alımı Sınavında başarılı olan davacının, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle adaylık işlemlerinin sonlandırılmasına ilişkin işleme açtığı dava sonucunda, Ankara 12. İdare Mahkemesinin 07/06/2018 tarih ve E:2017/2439, K:2018/1167 sayılı kararı ile söz konusu işlemin iptaline karar verilmesiyle, davacının adaylığının sonlandırılmasına dair işlemin hukuk aleminde hiç tesis edilmemiş gibi bütün sonuçları ile ortadan kalktığı, davacı tarafından nasıp tarihinin emsalleri ile aynı tarihe götürülmesi ve parasal haklarının ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin de Mahkemece iptal edildiği,
Bu durumda, adaylık işlemlerinin sonlandırılmasına ilişkin işlemin hiç tesis edilmemiş gibi ortadan kalkması ve davacının nasıp tarihinin de emsalleri ile aynı tarihe getirilmesi karşısında, sicil numarasının emsallerinde olduğu gibi 2017 yılına ait sicil numarası ile değiştirilmesi gerektiğinden, davacının başvurusunun reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 18/05/2023 tarih ve E:2023/1187, K:2023/1789 sayılı kararının özeti :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinde düzenlenen kararın kaldırılması sebeplerinin bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar verilmiştir.
C- İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi, İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi, Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi ve Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi kararları, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi kararı ile aynı doğrultudadır.

II-İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Uyuşmazlıklarda, Dış Kaynaktan Temin Muvazzaf Subay Alımı Sınavında başarılı olarak adaylığa kabul edilen ancak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmalarının olumsuz olduğundan bahisle adaylıklarına son verilen davacıların, adaylıklarına son verme işlemlerinin yargı kararı ile iptal edilerek kesinleşmesi sonucunda tekrar adaylığa kabul edilerek subay olarak atanmaları üzerine, sicil numaralarının emsallerinin göreve başladıkları yıla ait sicil numarası ile değiştirilmesi istemiyle yaptıkları başvuruların reddi işlemlerinin iptali istemiyle açılan davalarda, aynı konuda verilen farklı nitelikteki kararların kesinleşmesi üzerine incelenen aykırılığın oluştuğu görülmüştür.

İLGİLİ MEVZUAT :
1- 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu
Tarifler
Madde 3 – Bu kanunda yer alan bazı kavramların anlamları aşağıda gösterilmiştir:
a) Rütbe: Subayların ve astsubayların ilk subaylığa veya astsubaylığa başlamada ve bekleme süreleri sonunda bu kanun gereğince kazandıkları askeri unvanlardır.
b) Nasıp: İlk subaylığa, astsubaylığa ve bir rütbeden sonraki rütbeye terfide yeni rütbenin normal bekleme süresinin başlama tarihidir.
c) Kıdem: Belli bir rütbeye nasıp tarihinden itibaren o rütbede hizmet süreleri veya aynı nasıplılar arasında yeterlik bakımından üstünlük sırasıdır.
d) Normal bekleme süresi: Subayların ve astsubayların rütbe terfilerine hak kazanabilmeleri için her rütbede bekliyecekleri süredir.
e) En az bekleme süresi: Subayların ve astsubayların normal bekleme süresinden noksan bekliyecekleri süredir.
f) En çok bekleme süresi: Subayların ve astsubayların bulundukları rütbede en çok kalabilecekleri süredir.
g) Terfi yılı: Her yılın 30 Ağustos tarihinden başlayıp ertesi yılın 30 Ağustos tarihine kadar geçen süredir.
h) Kademe bekleme süresi: Subayların ve astsubayların kademe ilerlemesi için her kademede bekliyecekleri en az bir terfi yılıdır.
i) Kademe ilerlemesi: Kademe bekleme süresi sonundaki maaş artışıdır.
(...)

Terfi zamanı
Madde 33 – Kıdem alanlar, kazaî veya idari kararlarla nasıpları lehe düzeltilenler ile açığa alınmaları, tutuklanmaları, kısa süreli kaçma ve izin süresini geçirme hariç firar veya izin tecavüzünde bulunmaları nedeniyle terfi edemeyen ve rütbe kıdemliliği onanmayanlardan, haklarında kovuşturmaya yer olmadığına, kamu davasının açılmasının ertelenmesine veya düşmesine yahut ortadan kaldırılmasına, firar veya izin tecavüzü suçlarından verilecekler hariç olmak üzere hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına, beraatine, kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesine veya cezanın ertelenmesine karar verilenler hakkında, emsalleri terfi etmiş veya rütbe kıdemliliği onanmış olmak şartıyla, yukarıdaki fıkra hükmü uygulanmaz. Ancak, bu durumda olanların rütbe terfi ve rütbe kıdemlilikleri, hükmün veya kararın kesinleşme tarihinden geçerli olarak yapılıp emsalleri tarihine götürülür. Bu şekilde yapılan terfi ve rütbe kıdemliliklerinde maaş farkı ödenmez.
Terfi sırasında olup da belirli oranda sicil mecburiyetini, sicil belgelerinin düzenlenmesinden sonra, 30 Ağustos tarihine kadar tamamlayacak olanlar (albaylar hariç) hakkında birinci fıkra hükmü uygulanmaz.

Subaylığın nasıp ve terfi onayı
Madde 34 –
Subaylığa nasıp Milli Savunma Bakanının onayı ile yapılır.

Subaylığa nasıp
Madde 35 –
Harp okullarını veya fakülte ve yüksek okulları bitirenlerin subaylığa nasıpları aşağıdaki esaslara göre yapılır:
a) Harp okullarını bitirenler, aşağıdaki istisnalar saklı kalmak koşuluyla, o yılın 30 Ağustos’unda teğmenliğe nasbedilirler.
1\. Harp okullarını bitirip de teğmen nasbedilmeden önce subaylar hakkında açığa alınmayı gerektiren bir suçtan haklarında kamu davası açılanlar veya herhangi bir suçtan tutuklanan ya da gözaltına alınanların teğmenliğe nasıpları yapılmaz. Bunlardan öğrencilik hukukunun kaybedilmesine sebeb olacak şekilde mahkum olanlarla okul yüksek disiplin kurulunca okulla ilişiğinin kesilmesine karar alınanlar hariç olmak üzere haklarında mahkumiyete veya kovuşturmaya yer olmadığına, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına, beraate veya kamu davasının her ne sebeple olursa olsun ortadan kaldırılmasına karar verilenlerle gözaltına alınanlardan başka bir işlem yapılmaksızın serbest bırakılanlar, teğmenliğe nasbedilir ve nasıpları emsalleri tarihine götürülür.
2\. Kazai, idari veya sıhhi zorunluluklar nedeniyle harp okullarını 30 Ağustos’tan sonra bitirenler, bitirdikleri ayın sonundan geçerli olarak teğmenliğe nasbedilirler. Bunların nasıpları emsalleri tarihine götürülür.
b) Yedek subay okullarını bitirenler, bitirdikleri tarihten geçerli olmak üzere asteğmen nasbedilirler.
c) Millî Savunma Bakanlığı nam ve hesabına fakülte veya yüksek okullarda okuyan askerî öğrencilerin teğmenliğe nasıp tarihleri mezuniyet tarihidir. Aynı sınıfta subaylığa nasbedileceklerin sınav tarihleri arasında fark bulunduğu takdirde nasıp tarihleri her sınav döneminin en son sınav tarihinde birleştirilir. Ancak bunlardan fakülte veya yüksek okulları bitirip de teğmenliğe nasbedilmeden önce durumları bu maddenin (a) bendi (1) ve (2) nci alt bentlerine uyanlar hakkında da aynı hüküm uygulanır.
d) Fakülte veya yüksekokulları kendi hesaplarına bitirenlerden Türk Silahlı Kuvvetlerinde branşları ile ilgili muvazzaf subaylığa geçme talebinde bulunanlar, subaylığa nasıp onayı tarihinden geçerli olarak muvazzaf subay nasbedilirler. Bu personelin subaylık nasıpları hangi tarihte olursa olsun, kademe ilerlemesi veya üst rütbeye yükselmelerine esas olacak nasıpları onay takvim yılının 30 Ağustos tarihi esas alınır ve kademe ilerlemesi veya üst rütbeye yükselmelerinde 31 ve 32 nci madde hükümlerine göre işlem yapılır. Nasıp düzeltilmesinden ötürü maaş, maaş farkı ödenmez ve diğer özlük hakları verilmez.
e) Askerlik hizmeti esnasında veya terhisini müteakip muvazzaf subaylığa geçirilmesi uygun görülenler, subaylığa nasıp onayı tarihinden geçerli olarak muvazzaf subay nasbedilirler. Bunların askerlik hizmetinde geçen süreleri nasıp tarihine eklenerek bekleme süresinden sayılır ve üst rütbeye terfileri, bu şekilde bulunan nasıplarına ve bu fıkranın (d) bendi ile 31, 32 ve 64 üncü maddelere göre yürütülür. Nasıp düzeltilmesinden dolayı maaş, maaş farkı ödenmez ve diğer özlük hakları verilmez.

Nasıp düzeltilmesi
Madde 36 –
Kazai ve idari kararlar neticesi nasıp düzeltilmesi aşağıdaki esaslara göre yapılır:
a) Cezası ertelenen veya seçenek yaptırımlara çevrilenler hariç olmak üzere subayların;
1\. Şahsi hürriyeti bağlayıcı cezaya mahkumiyetleri hâlinde, infaz süresinden fazla olmamak üzere gözaltı, tutukluluk ve hükümlülükte geçen süreleri,
2\. Açığı gerektiren bir suçtan mahkumiyet hâlinde açıkta geçen süreleri,
3\. Haklarında hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya buna bağlı düşme kararı verilse dâhi, firar veya izin tecavüzünde bulundukları mahkeme kararı ile sabit olanların firarda veya izin tecavüzünde geçen süreleri, kıdemlerinden düşülür.
Bu işlem, firar, izin tecavüzü veya açıkta geçen süreler bakımından hükmün veya kararın kesinleşmesini, şahsi hürriyeti bağlayıcı cezalar bakımından, cezanın kısmen veya tamamen infazını müteakip son rütbeye nasıp tarihinin düzeltilmesi suretiyle derhâl yapılır.
b) Silahlı Kuvvetler hesabına veya izinli olarak yurt içinde veya yurt dışında her çeşit öğrenim, kurs ve staja gönderilen subaylardan, öğrenim, kurs veya stajlarını bu kanun hükümlerine göre hazırlanacak yönetmelikte gösterilen süre ve şartlar içinde bitiremiyen başarısızlık veya diğer sebeplerle bu yönetmelikte gösterilen sürelerden fazla sınıfta kalmak suretiyle bu süre içerisinde bitirmelerine imkan olmıyan üniversiteler, yüksek okullar veya sınıf okulları yönetmeliklerine göre öğrencilikle ilişikleri kesilen, devamsızlık, başarısızlık, uygunsuz hallerinden dolayı eğitimlerine son verilen veya devre kaybedenlerin öğrenim, kurs veya stajda kaldıkları süreler kadar bekleme süreleri uzatılır. Yurt dışına öğrenim, kurs veya staja gönderilenler için bu süre yurt dışına çıkış ve dönüş tarihleri arasında geçen süredir.
...
e) Nasıp düzeltilmek suretiyle yapılacak terfiler 33 üncü madde hükmüne tabidir.
f) Bu madde hükümlerine göre nasıpları leh veya aleyhe düzeltilenlerin terfi işlemlerinin ne şekilde yapılacağı ve kıdemlerinin verilme usul, esas ve şartları Subay Sicil Yönetmeliğinde gösterilir.

Kıdem ve kıdem sırası
Madde 37 – Kıdem ve kıdem sırası aşağıdaki esaslara göre düzenlenir:
a) Rütbelerde kıdemler, terfi onayı metninde yazılı tarihten başlar.
Aynı günde subaylığa nasbedilenlerin arasındaki kıdem sırası:
Harp okulları, fakülte ve yüksek okulları bitirenlerin kıdemleri harp okullarında fakülte veya yüksek okullarda kazanılan not ortalamalarına göredir.
Bunlar kendi aralarında sıralanırlar.
b) Aynı rütbe ve aynı nasıplar arasında kıdem sırası:
1\. Her yıl tespit edilen yeterlik derecesine göre saptanır.
2\. Aynı rütbe ve aynı nasıplı olup değişik kaynaklardan yetiştiğinden yeterlik derecesi kıyaslanamayan subaylar arasında kıdem sırası aşağıdaki önceliğe göredir:
aa) Harp okullarından mezun olan subaylar,
bb) Silahlı Kuvvetler adına fakülte ve yüksek okullarda yetiştirilen subaylar,
cc) Askerlik hizmeti sırasında veya müteakiben muvazzaf subay nasbedilenler,
dd) Sözleşmeli subaylıktan muvazzaf subaylığa geçirilenler,
ee) Astsubaylıktan muvazzaf subaylığa geçirilenler,
ff) Sivil kaynaktan muvazzaf subaylığa geçirilenler,
gg) Sözleşmeli subaylar,
hh) Yedek subaylar.
3\. Çeşitli sınıflara mensup aynı rütbe ve aynı nasıplı subaylar arasında kıdem sırası:
Kadrodaki sınıfı esas olmak üzere bunların dahil bulundukları yeterlik derecelerine, yeterlik dereceleri aynı olanların hizmet sürelerine göre tespit edilir. Hizmet süreleri de aynı olanların bir evvelki rütbelerindeki yeterlik dereceleri esastır.
c) Her ne sebeple olursa olsun sınıfı değiştirilenlerin kıdem sırası:
Yeni sınıflarındaki yeterlik dereceleri tespit olununcaya kadar yeni sınıfının aynı nasıplarının sonunda sıralanırlar.
d) Kuvvetleri ayrı olan aynı rütbe ve nasıplı subayların kıdem sırası:
1\. Aynı yıl terfi edenlerden kıdem almadan yükselenler,
2\. Her ikisi de kıdem alarak yükselmiş iseler bir önceki rütbeye yükselme tarihi önce olanlar,
3\. Bütün şartların aynı olması halinde mensup bulunduğu kuvvete göre sıra ile; kara, deniz, hava,
diğerlerine nazaran kıdemlidir.
Yukarıda belirtilen ilkelere göre kıdem ve kıdem sırasının belirlenmesine ilişkin diğer usul ve esaslar, Subay Sicil Yönetmeliğinde gösterilir.
3- 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun:
Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulu:
Madde 3/C-
...
4\. Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri şunlardır:
...
c) Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek.
...
5\. Dördüncü fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemler, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletilir. İlgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verilir. Aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararlar kesindir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İncelemeye konu başvuruda giderilmesi istenen aykırılık, subay adayı olarak eğitim almakta iken, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz sonuçlandığından bahisle adaylıklarına son verilenlerin yargı kararı üzerine tekrar eğitime alınmaları ve subay olarak atanmaları üzerine, "sicil numaralarının" atama onaylarının Milli Savunma Bakanı tarafından imzalandığı tarih olan yıl ile mi yoksa, haklarında son verme işlemi bulunmayan, emsallerinin subay olarak atandıkları yıl ile mi başlaması gerektiği hususundan kaynaklamaktadır.
Aykırılığın giderilmesine konu uyuşmazlıklara ilişkin dosyaların incelenmesinden, subay adaylığı eğitimi devam etmekte iken davacıların ilişiklerinin kesildiği, bu işlemlerin iptali istemiyle açtıkları davaların lehlerine sonuçlandığı ve tekrar eğitime alındıkları, ardından subay olarak atandıkları ve nasıp tarihlerinin emsalleri ile aynı tarihe getirildiği, ancak meslek sicil numaralarının emsallerinin subaylığa atandığı yıl ile değil kendi atama onaylarının imzalandığı yıl ile başladığı, uyuşmazlıkların sicil numaralarının düzeltilmesi isteminden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
Kural olarak, subayların sicil numarasının ilk dört rakamı Milli Savunma Bakanının nasıp kararını imzaladığı yılı ifade etmektedir. Davacıların sicil numaraları da yargı kararı üzerine adaylığa iade edildikten sonra aldıkları eğitim ve ardından girdikleri sınav sonucunda başarılı olmaları üzerine, atamalarının yapıldığı yıl ile başlamaktadır (Örneğin 2022-00..) ve buna "neşet yılı" denmektedir.
Yukarıda yer verilen 926 sayılı Kanun hükümlerine göre, rütbe terfilerinde, subayların ve astsubayların ilk subaylığa veya astsubaylığa başlama ve bekleme sürelerinin esas alınacağı, naspın, ilk subaylığa, astsubaylığa ve bir rütbeden sonraki rütbeye terfide yeni rütbenin normal bekleme süresinin başlama tarihi olduğu; kıdemin, belli bir rütbeye nasıp tarihinden itibaren o rütbede hizmet süreleri veya aynı nasıplılar arasında yeterlik bakımından üstünlük sırası olduğu, kazai, idari veya sıhhi zorunluluklar nedeniyle harp okullarını 30 Ağustos’tan sonra bitirenlerin, bitirdikleri ayın sonundan geçerli olarak teğmenliğe nasbedilecekleri, bunların nasıplarının emsalleri tarihine götürüleceği, aynı günde subaylığa nasbedilenler arasında kıdem sırasının, harp okullarında fakülte veya yüksek okullarda kazanılan not ortalamalarına göre tespit edileceği ve bunların kendi aralarında sıralanacakları, aynı rütbe ve nasıplılar arasında kıdem sırasının, her yıl tespit edilen yeterlik derecesine göre saptanacağı, aynı rütbe ve aynı nasıplı olup değişik kaynaklardan yetiştiğinden yeterlik derecesi kıyaslanamayan subaylar arasındaki kıdem sırasının Kanun'un 37. maddesinde detaylı olarak düzenlendiği, benzeri düzenlemelerin Subay Sicil Yönetmeliğinde de yer aldığı anlaşılmakta olup, rütbe terfi ve kıdem sıralamasında, nasıp tarihi ile rütbenin başlama tarihlerinin esas alındığı görülmektedir.
Sicil numarası ise mezun olan her subayın, sistematik bir şekilde atama onayının imzalandığı yıl ile başlayıp, kendi dönemindeki (sınav başarısı, disiplin, ödül vb. kriterlere göre belirlenen) sıra numarası ve bağlı olduğu kuvvet dikkate alınarak belirlenmektedir.
Bu sistematiğe göre, örneğin sicil numarası ... olan bir subayın emsallerinin sicil numarası -2018'de atandıkları için- 2018 ile başlıyor ise; ... sicil numarasının dolu olduğu ve bu kişiye verilmesinin mümkün olmadığı tartışmasızdır. Davacıların sicillerinin emsalleri gibi belirlenebilmesi için aynı dönemde mezun olan subay adaylarının mezuniyet notlarına, disiplin, ödül vb. durumlara göre yeniden sıralanmasının gerektiği, yani davacının sicilinde değişiklik yapılabilmesi için aynı dönemde mezun olan subay adaylarının sicillerinde de değişiklik yapılmasının gerekeceği, bunun ise hukuken ve fiilen mümkün olmadığı sonucuna varılmaktadır.
926 sayılı Kanun hükümlerine göre, rütbe terfi ve kıdem sıralamalarında, nasıp tarihi ile rütbenin başlama tarihlerinin esas alınmış olması ve sicil yılının ise fiili olarak göreve başlama tarihini gösteren bir gösterge olması karşısında, davacıların sicillerinin ilk dört rakamının atandıkları yıl olarak belirlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bununla birlikte, aykırılığın giderilmesine konu uyuşmazlıkların davacılarının neşet yılları fiiliyatta göreve başladıkları yılı yansıtmakla birlikte, yargı kararları sonucunda nasıp tarihleri emsalleri ile aynı tarihe götürülmüş olduğundan, bu kişilerin statüye giriş yılını ifade eden neşet yılı ile nasıp yılları birbirinden farklı olacaktır. Bu durumda, olası mağduriyetlerin önlenmesi açısından, hakkaniyet gereği, idarenin davacılar hakkında işlem tesis ederken bu kişilerin neşet yıllarını değil nasıp tarihlerini esas alması gerektiğine kuşku bulunmamaktadır.
Bu durumda, nasıp yılı ile neşet yılı kavramlarının birbirinden farklı olması, davacıların nasıp tarihlerinin emsallerinin nasıp tarihi esas alınarak düzeltilmiş olması ve sicillerinin ilk dört rakamının fiilen subay olarak atandıkları yılı ifade etmesi karşısında, hukuken ve fiilen mümkün olmayan sicil yılının değiştirilmesi talebinin reddi işlemlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

III-SONUÇ :
Açıklanan nedenlerle; Bölge İdare Mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın, "davanın reddi" yolundaki kararlar doğrultusunda giderilmesine, kesin olarak, 22/01/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.


KARŞI OY

X- Hukuka aykırı bulunan idari işlemler hakkında verilen iptal kararları, varlıklarını hukuka uygunluk karinesinden yararlanmak suretiyle sürdüren idari işlemleri tesis edildikleri tarihe kadar geriye yürür şekilde ortadan kaldıracak, dolayısıyla, dava konusu edilen idari işleme bağlı olan diğer işlemler de ortadan kalkacaktır. İptal kararının bu özelliği dava konusu idari tasarruftan önceki hukuki durumun sağlanması gereğinden kaynaklanmaktadır. Bir başka ifadeyle, iptal kararları iptal edilmiş olan idari işlemi hukuk aleminde hiç doğmamış hale getirmektedir.
İptal kararlarının, işlemin tesis edildiği tarihten önceki hukuki durumun geçerliliğini sağladığı idare hukukunun bilinen ilkelerindendir. Aksine bir yaklaşım, iptal kararı ile ortadan kaldırılan bir işlemin sonuçlarını geçerli kılmak anlamına geleceğinden bu ilkeyle bağdaşmayacaktır. İdarenin hukuka aykırılığı yargı kararıyla saptanan bir işlemi varsa ve bu işlemin uygulanmasından idare edilenler için zarar veya zararlar doğmuşsa, bu zararların işlemi kuran idare tarafından tazmin edilmesi, işlemden kaynaklı tüm mağduriyetlerin ve hak kayıplarının bütün sonuçları ile ortadan kaldırılması Hukuk Devleti ilkesinin ve Anayasa'nın bu ilkeyi pozitif hukuk kuralı haline getiren 125. maddesinin bir gereğidir.
Buna göre, aykırılığın giderilmesine konu uyuşmazlıklarda, davacılarının adaylık işlemlerinin sonlandırılmasına ilişkin işlemler, yargı yerince iptal edilmiş olup hiç tesis edilmemiş gibi ortadan kalktıklarından ve davacıların nasıp tarihleri emsalleri ile aynı tarihe getirildiğinden, sicil numaralarının da emsallerinin atandığı yılın sicil numarası ile değiştirilmesi gerekmektedir. Davacıların sicil numaralarının değiştirilmesini istedikleri yıla ait tüm sicil numaralarının yeniden sıralanmasında fiili bir imkansızlık da bulunmadığı görüldüğünden, taleplerin reddinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; Bölge İdare Mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın, "dava konusu işlemin iptali" yolundaki kararlar doğrultusunda giderilmesi gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.